تاریخ دادنامه قطعی: 1395/06/13
شماره دادنامه قطعی: ---
پیام: با احراز مالکیت مشاعی مدعی(خواهان) بر رقبه مورد اختلاف، اخذ سند مفروز نسبت به عرصه و اعیان ملک، به نام احدی از مالکین، به عنوان متصرف، بدون جلب رضایت دیگر مالکان مشاعی و بدون پرداخت حقوق مالکانه ایشان، به استناد اسناد عادی که اعتبار آنها به اثبات نرسیده، مغایر مقررات راجع به املاک مشاعی و حقوق مالکین است.
شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- شعبه: شعبه بیست و سوم دیوان عالی کشور تاریخ: 1395/06/13 - 08 : 53 قاضی: یعقوب انصاری قاضی: موسی جعفری
خلاصه جریان پرونده
در تاریخ 88/12/22 اداره کل اموال و املاک بنیاد مستضعفان استان مازنداران دادخواستی به طرفیت آقای م. گ.ب.ح. فرزند علی به خواسته اعتراض به تقاضای ثبت خوانده در خصوص یک قطعه زمین به مساحت 2426 متر مربع واقع در قریه پیشمبور پلاک --- اصلی به دادگستری کلاردشت تقدیم و چنین توضیح می دهد: برابر سوابق ثبتی قریه پیشمبور پلاک --- اصلی به میزان شش دانگ در مالکیت قطعی و بلامنازع این بنیاد قرار دارد و خوانده بدون استیذان شرعی و قانونی از بنیاد و قبل از جلب رضایت و موافقت نهاد متبوع تقاضای ثبت و صدور سند رقبه موصوف را نموده است که تقاضای وی فاقد وجاهت شرعی و قانونی میباشد لذا تقاضای رسیدگی و صدور حکم شایسته قضایی وفق ستون خواسته را دارد رسیدگی به پرونده به شعبه دوم دادگاه عمومی حقوقی کلاردشت ارجاع میگردد شعبه مزبور دستور تعیین وقت رسیدگی و دعوت از طرفین صادر مینماید جلسه دادگاه تشکیل میگردد خوانده در لوایح تقدیمی به دادگاه در قبال دعوی خواهان اظهار می دارد: رقبه متنازع فیه به صورت آباء و اجدادی پس از احیاء در تصرف و مالکیت مرحوم اسداله خان سنایی قرار داشته که پس از فوت وی به صورت قهری به دخترش مرحومه منقش سنایی انتقال می یابد و نامبرده آن را به فرزندش مجتبی سنایی واگذار می کند و نامبرده اخیر نیز طبق سند عادی بخشی از ملک موصوف را به اینجانب می فروشد دادگاه جهت رسیدگی به دعوی اعتراض به ثبت خواهان، پرونده ثبتی را از اداره ثبت اسناد اخذ مینماید حسب گزارش دادگاه از پرونده ثبتی آقای م. گ.ب.ح. تقاضای ثبت ملکی واقع در قریه پیشنبور به مساحت 2426 متر مربع را نموده که پس از جری تشریفات قانونی و ثبتی و در اجرای بند 6 ماده 147 قانون ثبت رای بر صدور سند مالکیت عرصه و اعیانی صادر تا اداره ثبت مطابق مقررات نسبت به تعقیب عملیات ثبتی و صدور سند مالکیت مفروزی برابر نظر کارشناسان پیوست رای اقدام نماید بنابراین روشن میگردد خواسته خواهان اعتراض به رای مزبور و نقض آن است. دادگاه پس از انجام پاره ای اقدامات و استعلام از اداره ثبت ختم رسیدگی را اعلام و طی دادنامه شماره --- - 90/06/30 با این استدلال که سند مالکیت تاکنون به نام متقاضی ثبت (اداره خواهان) صادر نگردیده و امضا به لحاظ عدم اقدام قانونی توسط مستدعی ثبت ومشخص نشدن وضعیت مالکیت خواهان نمی توان تقاضای ثبت و تقدیم اظهارنامه ثبتی را موید و مفید مالکیت خواهان تلقی نمود و از ضمانت اجرای مادتین 24 و 22 قانون ثبت برخوردار نیست لذا با حاکمیت ماده 35 قانون مدنی و رعایت اماره تصرف (خوانده) و عدم ارائه دلیل بر رد آن، دعوی خواهان را موجه ندانسته مستندا به ماده 197 قانون آیین دادرسی مدنی و مفهوم مادتین 22 و 24 قانون ثبت توجها به ماده 147 قانون ثبت و تبصره آن ضمن رد اعتراض خواهان با تایید رای حل اختلاف ثبتی حکم به رد ادعای خواهان صادر و اعلام مینماید. اداره خواهان نسبت به رای صادره اعتراض مینماید پرونده به شعبه --- دادگاه تجدید نظر استان مازنداران ارجاع میگردد شعبه مزبور به شرح دادنامه شماره --- - 92/01/31 با این استدلال که دادنامه تجدید نظر خواسته با اصول حقوقی و موازین قانونی از جمله قاعده تسلیط و اماره ید موضوع مواد 30 - 31 - و 35 قانونی مدنی همسویی و سازگاری دارد و دلیل و سندی که رسانای تملک قانونی یا ثبوت مالکیت تجدید نظرخواه باشد یا عدم استحقاق تجدید نظرخوانده را برساند ارائه نگردیده و پاسخ استعلام ثبتی را نیز مثبت استحقاق تجدید نظرخواه ندانسته تجدید نظرخواهی را مردود اعلام نموده و با تصحیح حکم رد ادعا به حکم به بطلان دعوی اولیه تجدید نظرخواه اولیه دادنامه بدوی را بدینسان استوار مینماید پس از قطعیت رای صادره رئیس بنیاد مستضعفان از ریاست معظم قوه قضائیه نسبت به آراء صادره اعتراض و تقاضای رسیدگی مینماید که پس از مطالبه اصل پرونده از دادگستری استان مازنداران و ارسال آن به حوزه معاونت قضایی قوه قضائیه پرونده به کمیسیون شماره یک مشاوران قضایی ارجاع میگردد قضات محترم کمیسیون مزبور پس از تهیه گزارشی از پرونده با این استدلال که {حسب جوابیه اداره ثبت اسناد و املاک چالوس که اعلام نموده اداره حسابداری اختصاصی سابق درخواست ثبت شش دانگ قریه را داده که مورد اعتراض عده ای قرار گرفته و احکام استرداد به نفع معترضین صادر شده اما نه برای مستدعی ثبت (اداره حسابداری اختصاصی سابق) و نه برای معترضین سند صادر نشده است ولی ماحصل جوابیه مزبور موید مالکیت مشاعی غیر ثبتی اداره حسابداری اختصاصی سابق یا بنیاد مستضعفان فعلی میباشد و بنابراین به صرف اینکه میزان مالکیت مستدعی ثبت مشخص نیست نمی توان مالکیت اداره حسابداری را نادیده گرفت ولازم بود همکاران قضایی در محاکم تحقیق و بررسی می نمودند آیا اداره حسابداری اختصاصی یا قائم مقام فعلی وی همچنان در قریه مزبور مالکیت دارند یا نه؟ و در صورت ثبوت می توان بررسی نمود منشاء مالکیت دادخوانده که زمین را مع الواسطه از مرحوم اسداله خان سنائی خریداری کرده چیست ؟ و آیا آن مرحوم جزء معترضین به ثبت بوده و آیا حکم استرداد زمین به نفع وی صادر شده یا نه ؟ زیرا دادخوانده که تقاضای ثبت ملک را (یعنی از طریق هیات حل اختلاف ماده 147 ثبت) داده باید مالک باشد در حالکیه تنها مستند مالکیت وی فروشنامه عادی است و معلوم نیست فروشنده آن چگونه و از چه طریق مالک زمین بوده که به دادخوانده فروخته است } و به طور کلی به لحاظ اینکه پیرامون موضوع پرونده و ادعاهای هر یک از طرفین تحقیقات قضایی شایسته به عمل نیامده آراء صادره را مخدوش و درخور نقض توصیف و پیشنهاد اعاده دادرسی داده اند سپس پرونده به کمیسیون شماره 2 مشاوران قضایی ارجاع میگردد قضات محترم این کمیسیون نیز چنین مرقوم نموده اند:{ مستند ابرازی خوانده که محاکم بدوی و تجدیدنظر به آن اعتبار بخشیده و دعوی خواهان را رد نمودهاند مبایعه نامه عادی است و انتساب آن به ید ماقبل و همچنین مالکیت قطعی فروشنده سند عادی محرز و مسلم نگردیده و در این مورد تحقیق لازم و کافی به عمل نیامده است و آراء صادره از این حیث مخدوش و مستعد نقضند لذا همسو با نظر همکاران محترم گروه اول به تجویز اعاده دادرسی بیان عقیده میگردد.} سپس پرونده به نظر ریاست محترم قوه قضائیه میرسد.معظم له با تجویز اعاده دادرسی موافقت می فرمایند و پرونده به دیوان عالی کشور ارسال سپس به این شعبه ( 23 ) ارجاع میگردد.هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از گزارش آقای حائری عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای می دهد:
رای شعبه
با مداقه در اوراق پرونده ایرادات مطرح شده از ناحیه قضات محترم کمیسیون های شماره یک و 2 حوزه معاونت قضایی قوه قضائیه که فوقا تبیین گردیده است وارد و موجه میباشد زیرا حسب مدارک موجود در پاسخ استعلامات صورت گرفته از اداره ثبت اسناد و جهاد کشاورزی حداقل مالکیت مشاعی اداره خواهان (بنیاد مستضعفان) به رقبه مورد اختلاف بلاتردید است (هر چند میزان آن به درستی مشخص نمیباشد) با این وصف اخذ سند مفروز نسبت به عرصه و اعیان رقبه موصوف به نام خوانده به عنوان متصرف، بدون جلب رضایت مالک مشاعی و احیانا بدون پرداخت حقوق مالکانه وی آن هم به استناد اسناد عادی که اعتبار آنها به اثبات نرسیده است مغایر مقررات راجع املاک مشاعی و مالا حقوق اداره خواهان است چه آنکه تصرفات شریک در مال مشترک بدون اذن یا اجازه همه شرکاء جایز نمیباشد بنابراین مخدوش بودن آراء صادره از محاکم تجدیدنظر و بدوی در این رابطه محرز است و با توجه به تجویز اعاده دادرسی از ناحیه ریاست معظم قوه قضائیه و مستندا به ماده 477 قانون آیین دادرسی کیفری دادنامه مورد تقاضای اعاده دادرسی به شماره 80 - 92/01/31 صادره از شعبه هفدهم دادگاه تجدیدنظر استان مازندران و نیز دادنامه شماره --- - 90/06/30 شعبه دوم دادگاه عمومی حقوقی کلاردشت نقض و دعوی اعتراض به ثبت اداره کل بنیاد مستضعفان استان مازندران وارد و موجه تشخیص و حکم به ابطال تقاضای ثبت خوانده اولیه آقای م. گل باز نسبت به 2426 متر مربع از پلاک مورد نظر واقع در قریه پیشمبور و نیز نقض رای هیات حل اختلاف موضوع ماده 147 اداره ثبت اسناد و املاک چالوس در مورد رقبه مورد بحث صادر و اعلام میگردد. رای صادره قطعی است.
شعبه بیست و سوم دیوان عالی کشور یعقوب انصاری (رئیس) موسی جعفری (مستشار)