حکم به مجازات قتل عمد در فرض تعدد متهمین و عدم تعیین مرتکب

خلاصه جریان پرونده: بسمه تعالی- حسب محتویات پرونده:

در تاریخ 87/09/02 اقایان ع. ر. فرزند م. به همراه اقایان ع. د. فرزند س. و ا. ا. ر. فرزند م. با یک دستگاه تویوتا دوکابین به سمت قرقری در حال حرکت بوده اندکه یک دستگاه پزو 405نقره ای مسیر نامبردگان را سد نموده و به سمت انان تیراندازی که بر اثر تیراندازی مذکور اقای ع. ر. به قتل رسیده و دو نفر دیگر مجروح شده اند، از صحنه تیر اندازی 18 پوکه کشف شد، خودرو دوکابین مقتول و مجروحین نیز تخریب شده و به پارکینگ منتقل شده است. در صفحه 12 پزشکی قانونی پس از معاینه جسد ع. ر. فرزند م. علت تامه فوت را خونریزی داخلی و عوارض ناشی از ان در اثر اصابت مرمی اتشین اعلام نموده است. ا. ا. ر. و ع. ر. ضاربین را اقایان غ. س.، ع. س. و ب. س. اعلام نموده اند، اقای م. ا. فرزند ح. به اتهام قتل عمدی تفهیم اتهام شده که وی اتهام را نپذیرفته، برای وی قرار بازداشت موقت صادر شده و نامبرده از تاریخ 87/09/10 به زندان معرفی شد. ا. ا. ر. در صفحه 47 گواهی پزشکی قانونی خود را ارایه نموده که در گواهی مذکور 3 جراحت برای وی قید و برای معاینه مجدد نیز یک ماه و نیم وقت به وی داده شده است. ع. س. فرزند غ. در پلیس اگاهی اتهام را انکار نموده و بیان داشته پدرم با مقتول و خانواده وی سر زمین کشاورزی اختلاف داشته و حدود 5 الی 6 ماه است.که به * رفته است.اقای ع. د. در صفحه 61 گواهی پزشکی قانونی خود را ارایه نموده که در گواهی مذکور برای وی 6 جراحت قید شده و معاینه مجدد وی را شش ماه بعد اعلام نموده است. ع. س. فرزند غ. به اتهام مشارکت در تیراندازی منجر به قتل مرحوم تفهیم اتهام شده که وی اتهام را انکار نموده است. خ. س. فرزند غ. نیز به اتهام فوق تفهیم اتهام شده که وی نیز اتهام را نپذیرفته است، برای وی و ع. هریک 40 میلیون تومان قرار وثیقه صادر شده و به علت عجز از تودیع وثیقه به زندان معرفی شده اند. متهمین وثیقه تودیع نموده و از زندان ازاد شده اند. ع. س. مجددا در شعبه بازپرسی حضور یافته و به اتهام معاونت در قتل عمدی تفهیم اتهام شده که متهم اتهام را انکار نموده، قرار وثیقه وی فک و تیدیل به بازداشت موقت شده و در تاریخ 87/10/04 به زندان معرفی شده است. قرار وثیقه اقای ا. در صفحه 152 به ده میلیون تومان تقلیل یافته است. گواهی انحصار وراثت ع. ر. ارایه می‌شود. که م. ر.، ن. ب. ب. د. به عنوان ورثه وی قید شده اند اقای م. م. وکالت اولیای دم را پذیرفته اند. ا. ت. ر. به عنوان گواه در صفحه 165بیان داشته بنده به همراه ح. ج. جهت خرید زمین از اقایان دانشیار و س. به * رفتیم که غ. س. و ع. س. و ب. س. با اقای د. سروصدا کردند.، غ. س. گفت من منزلم را از اینجا می برم ولی تو را خواهم کشت. ع. ر. در صفحه 165 بیان داشته حدودا ده دقیقه قبل از قتل در محل حادثه غ. و ب. و ع. س. را در حالی صورتشان یاز بود به طور مسلح با سلاح کلاش دیدم من ایستادم که به من گفتند حرکت کن برو که من رفتم بعد از مردم شنیدم که قتل شده است. ع. ا. فرزند ر. نیز بیان داشته از قرقری می امدم که غ.، ب. و ع. س. به طور مسلح که اسلحه انها کلاش بود و سروصورتشان باز بود کنار ماشین پیاده بودند که به من گفتند برو اینجا نباشی که من حرکت کردم. ا. ع. ا. فرزند ر. نیز این مطلب را در پلیس اگاهی بیان نموده است. ح. ج. در صفحه 168 بیان نموده که برای خرید زمین به روستای ق. رفتم که غ.، ب.. ع. س. و ع. د.، با هم سروصدا کردند. و شنیدم که افراد فوق وی را تهدید به قتل نمودند که من دیدم شلوغ شد و از صحنه رفتم، ع. ج. گ.، ج. گ.، ح. م. ب.، ل. م. ن. در مرجع انتظامی بیان نموده‌اند که 3 نفر به سمت خودرو مقتول و مجروحین تیراندازی کردند. و سپس سوار خودرو شدند و رفتند. اقای ا. وثیقه تودیع نموده و از زندان ازاد شده است. در صفحه 189 صورتجلسه کارشناسی سلاح های مکشوفه از خودرو دوو ریسر بلاصاحب در مورخه 87/12/017 در حوالی * ل ضم پرونده گردیده که اعلام شده از سلاح های مذکور در صحنه قتل ع. ر. و مجروحین ا. ا. ر. و ر. د. استفاده شده است. در صفحه 214 قرار بازداشت موقت ع. س. فک و تبدیل به وثیقه یک میلیارد ریالی شده است. و ازاد می‌گردد. پرونده با احاله به دادسرای مرکز استان ارسال شده و شعبه اول دادگاه تجدید نظر نیز با احاله پرونده موافقت نموده است. ع. ر. فرزند غ. ن. در صفحه 250 مجددا در شعبه بازپرسی حضور یافته و بیان نموده متهمین را قبل از قتل در محل حادثه دیده است. ع. ا. فرزند ر. نیز در صفحه 253 بیان نموده متهمین غ.، ع. و ب. را قبل از قتل در محل حادثه دیده اند، ا. ع. ا. فرزند ر. نیز در شعبه بازپرسی مطالب مذکور را بیان نموده است. ج. گ. ز. فرزند ع. در صفحه 257 و ع. ج. گ. فرزند ولی م. صفحه 258 ح. ج. فرزند م.، ا. ت. ر. فرزند ع. صفحه 260 در شعبه بازپرسی مجددا حضور یافته و اظهارات قبلی خود را بیان نموده اند. اقایان ا. ا. ر. و ع. د. در صفحات 267 و 268 پرونده نظریات قطعی پزشکی قانونی خود را ارایه نموده اند. در صفحات 369 الی 379 بین ع. س. و گواهان مواجهه حضوری انجام شده است. ب. س. فرزند م. در شعبه بازپرسی به اتهام معاونت در قتل و معاونت در ایراد جرح عمدی تفهیم اتهام شده و اخرین دفاع وی اخذ گردیده که وی اتهامات را انکار نموده است، برای وی قرار التزام به مبلغ پنجاه میلیون ریال صادر شده، دستور جلب غ. س. از سوی بازپرس صادر شده که مامورین توفیق در جلب وی نداشته اند، مدارک فوت غ. س. به شعبه بازپرسی ارایه شده و بازپرس برای غ. س. فرزند ع. به اتهام قتل عمدی و ایراد جرح عمدی در صفحه 976 قرار موقوفی تعقیب صادر نموده، اخرین دفاع متهمین ع. س. و ب. س. وبه س. توسط بازپرسی اخذ شده و در نهایت قرار جلب به دادرسی و کیفرخواست متهمین ب. س. فرزند م. به اتهام معاونت در قتل عمدی ومعاونت ایراد جرح عمدی ا. ا. ر. و اقای د.، ع. س. فرزند غ. و. س. به اتهام شرکت در قتل عمدی ع. ر. از باب لوث، ایراد جرح عمدی ا. ا. ر. و د.، تخریب خودرو و حمل و نگهداری سلاح غیرمجاز تنظیم شده و به دادگاه ارسال می‌شود. که دادگاه پس از انجام تشریفات قانونی به شرح ذیل مبادرت به صدور رای می نماید.:

در خصوص اتهام اقایان 1- ع. س. فرزند غ.، ایرانی، مسلمان، راننده، اهل و ساکن *، با تودیع وثیقه ازاد، با وکالت خانم م. ل. ع. ز. م. دایر بر مشارکت در قتل عمدی اقای ع. ر. با اسلحه و مشارکت در ایراد جرح عمدی اقایان ا. ا. ر. و ع. د. با سلاح 2- ب. س. فرزند ن.،، با سواد، ایرانی، اهل و ساکن *، دارای سایقه محکومیت مسلمان، بازداشت به علت عجز از تودیع وثیقه، با وکالت خانم م. پ. م.، دایر بر مشارکت در قتل عمدی اقای ع. ر. با اسلحه و مشارکت در ایراد جرح عمدی اقایان ا. ا. ر. و ع. د. با سلاح درمورخ 87/9/2به شرح گردشکار، دادگاه با توجه به شکایت اولیایدم و تقاضای قصاص از جانب انان، شکایت اقایان ا. ا. ر. و ع. د. که نامبردگان بیان داشته اند در روز حادثه به همراه مرحوم به * رفته اند و در برگشت سر پیچ سرعت را کم کردیم که ناگهان سه نفرمسلح شروع به تیراندازی کردند.که عبدالرحمان فوت نمودومامجروح شدیم، نامبردگان ضاربین را اقایان غ. ح.، ع. و ب. س. اعلام نموده اند، گواهی پزشکی قانونی ارایه شده از سوی ا. ا. ر. و ع. د.، شرح معاینه جسد مرحوم در صفحه 12 که اصابت گلوله به شکم، کمر، پشت کتف راست، اندامهای فوقانی، ساعد چپ و راست و کف دست را تایید نموده و علت تامه فوت را خونریزی داخلی و عوارض ناشی از ان در اثر اصابت مرمی اتشین اعلام نموده، وسایر قراین وامارات موجوداز جمله گزارش اولیه مامورین که اثار اصابت گلوله به خودرو مرحوم و م. ح. را تایید نموده، صورتجلسه بررسی صحنه، اختلاف قبلی بر سر زمین کشاورزی، اظهارات اقایان ج. گ. ز.، م. ب.، ا. م. ن.، در مرجع انتظامی که نامبردگان ضاربین را سه نفر معرفی نموده اند. صورتجلسه کارشناسی سلاح های مکشوفه از خودرو دوو ریسر اقای ب. س. که با پوکه های مکشوفه از صحنه قتل مرحوم ع. ر. مطابقت داشته (صفحه 189)، متواری شدن اقای غ. س. پس از وقوع قتل که متعاقبا توسط دادسرای عمومی و انقلاب زاهدان برای نامبرده با توجه به فوت وی قرار موقوفی تعقیب صادرشده است، کیفرخواست صادره از دادسرای عمومی و انقلاب زاهدان، اظهارات اقایان ع. و ا. ا.، اظهارات اقای ع. ر. مبنی برحضور متهمین ب. و ع. س. به صورت مسلح ساعتی قبل از وقوع قتل در محل حادثه که جملگی موجب ظن دادگاه به ارتکاب جنایت از جانب متهمین وثبوت لوث گردیده است.ومتهمین دلیلی بر نفی اتهام ارایه ننمودند وتوجهابه اظهارات بیش از پنجاه نفر از بستگان ذکور اولیای دم که به عنوان مطلع حضور یافته و 50 نفر از انان صراحتا اعلام نموده‌اند که علم واطلاع دارندکه اقایان غ.، ع. و ب. س. با سلاح به سمت خودرو مرحوم و مجروحین تیراندازی نموده‌اند و بقیه بدون علم و بر اساس ظن و گمان اظهارات خود را بیان نموده و از جزییات حادثه اطلاع کامل ندارند، دفاعیات بلاوجه متهمین ع. و ب. س. مبنی بر اینکه در زمان وقوع قتل در محل حادثه حضور نداشته اند، بزهکاری نامبردگان را محرز و مسلم دانسته و مستندا به مواد 2٫18٫19٫27٫25٫134٫135٫160، بند ب ماده 290٫312٫313٫314٫323٫336٫340٫342٫350٫351٫381٫197٫418٫419٫709٫713 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 با اصلاحات سال 1399 از حیث قتل عمدی ع. ر. نامبردگان را به قصاص نفس در حق اولیایدم محکوم می نماید. که اجرای ان با توجه به اینکه ضاربین 3 نفر بوده اندو یکی از انها فوت نموده (غ. س.) منوط به پرداخت دو سوم دیه کامل به هر یک از متهمین به عنوان فاضل دیه و استیذان از م. م. ر. می‌باشد. و از باب جنبه خصوصی جرم ایراد ضرب و جرح عمدی با اسلحه ازبابت پارگی عمیق انگشت اول دست چپ اقای ا. ا. ر. به پرداخت سه صدم از یک دهم دیه کامل 2- از حیث پارگی عمیق (نافذه) قدام ساعد چپ به پرداخت یک دهم دیه کامل 3- از حیث خراشیدگی قدام ران چپ (حارصه) به پرداخت نیم درصد دیه کامل و بابت جراحات ع. د. 1- از حیث پارگی عمیق دست راست (نافذه) به پرداخت یک دهم دیه کامل 2- از حیث پارگی عمیق دست چپ (نافذه) به پرداخت یک دهم دیه کامل 3- از حیث قطع انگشت سوم دست چپ از قایده بند اول علاوه برده درصددیه کامل انگشت به یک درصددیه به عنوان ارش نقص عضو4- از حیث قطع انگشت چهارم دست راست از قسمت ابتدایی استخوان کف دست به سه درصد ارش نقص عضو ویک دهم دیه کامل 5- از حیث شکستگی استخوان دوم وپنجم کف دست راست مجموعا به پرداخت 4 درصد دیه کامل به عنوان ا. 6- از حیث ارش قطع انگشت چهارم دست راست به دلیل نقص عضو به پرداخت سه درصد دیه کامل محکوم می نماید. که متهمین مذکور به صورت مشترک دو سوم از دیات فوق الذکر را به شکات پرداخت نمایند. و در خصوص اتهامات دیگرمتهمین دایربرتخریب عمدی خودرووجنبه عمومی ایراد جرح عمدی اقایان ا. ا. ر. وع م دانشیاربا اسلحه با توجه به اینکه تاریخ وقوع جرم 87/09/02 بوده و از تاریخ مذکور بیش از پنج سال سپری شده است.و پرونده منتهی به صدور دادنامه نگردیده، با توجه به قانون حاکم در زمان وقوع جرم (ماده 173) قانون ایین دادرسی کیفری مصوب 1375 به استناد بند الف ماده 173 و بند 5 ماده 6 قانون اخیر الذکر قرار موقوفی تعقیب به دلیل شمول مرور زمان صادر می نماید. و در خصوص اتهامات اقای ب. س. دایر بر معاونت در قتل عمدی مرحوم ع. ر. و معاونت در ایراد جرح عمدی اقایان ا. ا. ر. و ع. د. از طریق تهیه سلاح با عنایت به ماده 208 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 که بیان می دارد. حدود و تعزیرات با سوگند نفی یا اثبات نمی شود. دادگاه با توجه به تحقیقات صورت گرفته و انکار صریح متهم در تمام مراحل تحقیق و دفاعیات وکیل نامبرده و اینکه در خصوص سلاح های مکشوفه از خودرو اقای س. قبلا در * رسیدگی و انتساب سلاح ها به وی به اثبات نرسیده و قرار منع تعقیب صادر شده و اینکه در معاونت در قتل وجود وحدت قصد بین معاون و مباشر جرم شرط تحقق ان می‌باشد.، نظر به عدم وجود ادله قانونی بر توجه اتهام به متهم و عدم وجود قراین و اماراتی که موجب حصول علم شود. به استناد ماده 4 قانون ایین دادرسی کیفری و اصل 37 قانون اساسی رای برایت نامبرده صادر می‌گردد.، رای صادره حضوری بوده و ظرف 20 روز پس از ابلاغ قابل فرجام خواهی در دیوان محترم عالی کشور می‌باشد.

حکم صادره ابلاغ و از ان درخواست فرجام خواهی می‌گردد. و پرونده جهت رسیدگی به فرجام خواهی به این شعبه ارجاع شده است.

هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش اقای ا. م. عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده و گزارش کتبی اقای ح. م. دادیار دیوان عالی کشور اجمالا مبنی بر تقاضای رسیدگی و صدور حکم برابر مقررات قانونی دارم. در خصوص دادنامه شماره 140029390000460165مشاوره نموده چنین رای میدهد:

رای شعبه

بسمه تعالی- فرجام خواه اقای ب. س. فرزند ن. با وکالت خانم م. پ.، اولیای دم مقتول ع. ر. با وکالت اقای م. ر. م. و اقای ع. د. نسبت به دادنامه شماره 14002939000460165 به تاریخ 1400/02/27 شعبه اول دادگاه کیفری یک استان سیستان و بلوچستان که به موجب ان اقایان ب. س. و ع. س. به اتهام قتل عمدی و حکم ع. ر. و ایراد جرح عمدی اقایان ا. ا. ر. و ع. د. ب. با احراز لوث محکوم به قصاص نفس و پرداخت دیه و اقای ب. س. از اتهام معاونت در قتل تبریه شده است. با توجه به مجموع محتویات پرونده و تحقیقات انجام شده و رسیدگی معموله و نظریه پزشکی قانونی در ص 12 که اعلام نموده است.نوع فشنگ به متهم شلیک شده است.و علت اصلی معلوم نشده است.که توسط کدام یک از فشنگها منجر به مرگ شده است.و با توجه به انکار متهمان در محل وقوع جرم در کلیه مراحل دادرسی در نیروی انتظامی - دادسرا و دادگاه) به شرح صورتجلسات تنظیمی و دفاعیات وکلای متهمان و اظهارات شهود تعرفه شده از سوی متهمان و عدم توجه به اظهارات انان و طبق ماده 482 قانون مجازات اسلامی در موارد علم اجمالی به انتساب جنایت به یکی از دو یا چند نفر و عدم امکان تعیین مرتکب چنانچه جنایت عمدی باشد، قصاص ساقط می‌شود. و حکم به پرداخت دیه داده می‌شود. و نظر به اینکه معلوم نیست شلیک کدام یک از سلاح های احتمالی منجر به مرگ مرحوم شده است.علی رغم اینکه چند نوع فشنگ به وی شلیک شده است.صرف نظر از انکار اتهامات از سوی متهمان و فوت احدی از قاتلان احتمالی به نظر می‌رسد عمل متهمان می‌تواند (صرف نظر از انکار اتهام توسط انان) مشمول ماده فوق الذکر باشد. لذا ایراد و اعتراضات وکیل متهم ب. س. با عنایت به تعارض اظهارات شاکیان در اوایل تحقیقات و در حال حاضر که نزدیک به یک دهه از ان می گذردو همچنین تعارض اظهارات شهود تعرفه شده از سوی شاکیان و دفاعیات وکیل متهم ب. س. طی لایحه مبسوط ارایه شده، نسبت به دادنامه فرجام خواسته وارد است.لذا دادنامه فرجام خواسته به استناد بند 4 قسمت ب ماده 469 قانون ادک92 واصلاحات بعدی ان نقض و رسیدگی مجدد به شعبه هم عرض محول می‌گردد. در ضمن معلوم نیست به متهم ع. س. حکم ابلاغ شده است.یا نه به هر حال پرونده باتوجه به نقض دادنامه فرجام خواسته به حوزه مربوطه اعاده می‌گردد.

شعبه 39 دیوان عالی کشور

عضو معاون: ا. م. عضو معاون- م. ن. سوها