شورای عالی بیمه با توجه به قانون تاسیس موسسات بیمه غیر دولتی مصوب ششم شهریور 1380 مجلس شورای اسلامیو در اجرای بند 5 ماده 17 قانون تاسیس بیمه مرکزی ایران و بیمه گری ضوابط تاسیس موسسات بیمه غیر دولتی را به شرح زیر تصویب نمود:
ماده 1- در این آییننامه واژهها یا عبارتهای زیر به جای توضیح مربوط به کار میرود:
الف- موسسه بیمه: موسسه بیمهای که به موجب قانون تاسیس موسسات بیمه غیردولتی مصوب ششم شهریور 1380 مجلس شورای اسلامی و براساس قانون تاسیس بیمه مرکزی ایران و بیمهگری و مقررات این آییننامه به صورت غیر دولتی ایجاد و به عملیات بیمهگری مبادرت مینماید. موسسه بیمه غیر دولتی در این آییننامه موسسه بیمه نامیده میشود.
ب- شخص حقیقی داخلی: شخص حقیقی تبعه جمهوری اسلامی ایران
پ- شخص حقوقی داخلی: شخص حقوقی که دارای تابعیت ایرانی بوده و براساس قوانین موضوعه جمهوری اسلامی ایران در مراجع ذیصلاح به ثبت رسیده باشد.
ت- موافقت اصولی: موافقت با درخواست تاسیس موسسه بیمه که پس از اخذ مصوبه مجمع عمومی بیمه مرکزی ایران به منظور تشکیل پرونده ثبتی و پذیره نویسی سهام صادر میشود.
ث- پروانه تاسیس: موافقت با ثبت موسسه بیمه در مرجع ثبت شرکتها که بیمه مرکزی ایران پس از تایید طرح اساسنامه و انتخاب اولین مدیران و بازرس یا بازرسان در مجمع عمومی موسس و در صورت احراز شرایط لازم براساس موافقت اصولی صادر میکند.
ج- پروانه فعالیت: مجوّز فعالیت موسسه بیمه در یک یا چند رشته بیمهای که بیمه مرکزی ایران صادر مینماید.
ح- قانون تاسیس: قانون تاسیس بیمه مرکزی ایران و بیمهگری مصوب سال 1350 و اصلاحات بعدی آن.
ماده2(اصلاحی 1388/11/07)- تشکیل موسسه بیمه صرفاً به صورت «شرکت سهامی عام» ایرانی یا «شرکت تعاونی سهامی عام» ایرانی که سهام آن با نام بوده و با رعایت قانون تاسیس و طبق قانون تجارت به ثبت رسیده باشد، امکان پذیر است. در تاسیس موسسه بیمه به صورت «شرکت تعاونی سهامی عام»، مقررات ماده (12) « قانون اصلاح موادی از قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران و اجرای سیاست های کلی اصل 44 قانون اساسی- مصوب مجمع تشخیص مصلحت نظام به تاریخ ابلاغی 1387/4/31 مجلس شورای اسلامی» نیز رعایت خواهد شد.
ماده 3- موسسین موسسه بیمه باید فاقد سابقه محکومیت موضوع ماده 64 قانون تاسیس و یا هرگونه محکومیت دیگری که منجر به محرومیت از حقوق اجتماعی شده است باشند.
ماده 4- وزارتخانهها، موسسههای دولتی، موسسات و نهادهای عمومیغیر دولتی و شرکتهای موضوع ماده 2 "قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت" نمیتوانند جزء موسسین موسسه بیمه باشند.
تبصره 1- وزارتخانهها، موسسات، نهادها و شرکتهای موضوع این ماده در مجموع نمیتوانند بیش از ده درصد در موسسه بیمه سهم داشته باشند.
تبصره 2- شرکتهای موضوع تبصره ماده 4 قانون محاسبات عمومی کشور مشمول حکم این ماده نمیباشند ولی در هر حال مجموع سهام آنها نباید بیش از 20 درصد سهام موسسه بیمه باشد.
تبصره 3(الحاقی 1381/11/29)- صندوقهای بازنشستگی کارکنان شرکتها و موسسات دولتی به استثنای صندوق بازنشستگی کشوری و صندوقهای بازنشستگی نیروهای مسلّح مشمول محدودیت این ماده نمیباشند.
ماده 5- اشخاص حقوقی که وزارتخانهها، شرکتهای دولتی و موسسات و نهادهای عمومیغیر دولتی در آنها بیش از 20 درصد سهم دارند نمی توانند در مجموع بیش از 20 درصد در موسسه بیمه سهم داشته باشند.
ماده 6- در اجرای ماده (33) قانون تاسیس، از نظر این آییننامه مجموع اشخاص زیر در هر حالت یک شخص محسوب میشود:
الف- شخص حقیقی متقاضی به علاوه اقارب مندرج در ماده مذکور.
ب- اشخاص حقوقی که شخص حقیقی متقاضی و یا اقارب مندرج در ماده مذکور در آن بیش از 20 درصد حق رای داشته باشند.
پ- شخص حقوقی متقاضی به علاوه سایر اشخاص حقوقی که متقاضی به طور مستقیم یا با واسطه در آنها بیش از 20 درصد حق رای داشته باشد.
ت- اشخاص حقوقی که یک شخص حقیقی یا حقوقی همزمان به طور مستقیم یا با واسطه در آنها بیش از 20 درصد حق رای داشته باشد.
ماده 7- برای دریافت موافقت اصولی، اشخاص حقیقی و حقوقی داخلی که واجد شرایط مقرر در این آییننامه هستند باید تقاضای تاسیس موسسه بیمه را همراه پیش نویس اساسنامه، برنامه جامع عملیاتی و سایر مدارک و اطلاعاتی که برای احراز شرایط پیش بینی شده در قانون تاسیس و این آییننامه مورد نیاز است به بیمه مرکزی ایران تسلیم نمایند.
تبصره 1- برنامه جامع عملیاتی باید شامل اهداف موسسه، بازارهای هدف، تمهیدات بیمه اتکایی و نحوه حصول به اهداف مورد نظر حداقل برای سه سال اولیه فعالیت موسسه بیمه باشد.
تبصره 2- در صورتی که بیمه مرکزی ایران پس از دریافت مدارک از متقاضی، برای احراز شرایط، ارائه مدارک و اطلاعات دیگری را لازم بداند باید ظرف پانزده روز اداری مراتب را به طورکتبی به متقاضی اعلام نماید.
ماده 8 (اصلاحی 1391/12/15)- شخص یا اشخاص حقوقی موسس موسسه بیمه باید حداقل سه دوره مالی سابقه فعالیت داشته باشند و مکلفند یک نسخه از اساسنامه و ترازنامه و حساب عملکرد سود و زیان مصوب آن شخص یا اشخاص حقوقی در سه سال مالی قبل را همراه اظهارنامه ای مشتمل بر اسامی اعضای هیات مدیره و سهامداران عمده (دارای بیش از پنج درصد سهام) و سایر اطلاعات ضروری به بیمه مرکزی ارائه دهند.
ماده 9- بیمه مرکزی ایران پس از دریافت کلیه مدارک و اطلاعات مورد نیاز و احراز شرایط قانونی موسسین، حداکثر ظرف یک ماه نظر خود را درباره تقاضای مطرح شده برای طی مراحل قانونی به شورای عالی بیمه ارائه خواهد نمود.
ماده 10- مفاد اعلامیه پذیره نویسی باید قبل از ارائه به اداره ثبت شرکتها به تایید بیمه مرکزی ایران برسد.
ماده 11- اعضای هیات مدیره (اعم ازا شخاص حقیقی یا نماینده اشخاص حقوقی)، مدیر عامل و قائم مقام مدیر عامل (در صورت وجود) باید ضمن داشتن مدرک کارشناسی مرتبط (بیمه، اقتصاد، امور مالی، مدیریت، حقوق و رشتههای مشابه) و نداشتن محکومیت موضوع ماده 64 قانون تاسیس، به تشخیص بیمه مرکزی ایران از حسن شهرت برخوردار باشند. مدیر عامل و قائم مقام مدیر عامل(در صورت وجود) باید به تشخیص بیمه مرکزی ایران تجربه کاری مفید و موثر داشته باشند
تبصره 1(اصلاحی 1391/12/15)- درصورتی که مدرک کارشناسی افراد موضوع این ماده در رشته های غیر مرتبط باشد به شرط آنکه واجد سایر شرایط لازم بوده و حداقل پنج سال تجربه موثر مدیریتی داشته باشند بیمه مرکزی میتواند تشخیص خود با عضویت آنها در هیات مدیره و یا انتصاب آنها به عنوان مدیرعامل و قائم مقام مدیرعامل موافقت نماید. در هر صورت حداقل سه پنجم تعداد اعضای هیات مدیره هر موسسه بیمه باید دارای مدرک مرتبط باشند.
تبصره 2(الحاقی 1384/02/13)- در صورتی که هیات مدیره موسسه بیمه هر یک از شرایط مندرج در این آییننامه و یا سایر مقررات مربوط را از دست بدهد موسسه بیمه موظف است حداکثر تا سه ماه وضعیت هیات مدیره را با شرایط و مقررات مربوط منطبق نماید. در غیر این صورت رئیس کل بیمه مرکزی ایران موظف است در اجرای ماده 41 قانون تاسیس بیمه مرکزی ایران و بیمه گری موضوع را همراه با پیشنهاد مشخص در شورای عالی بیمه مطرح نماید.
تبصره 3(الحاقی 1384/02/13)- در صورت استعفاء، عزل یا فوت مدیر عامل موسسه بیمه یا سلب شرایط وی (به تشخیص بیمه مرکزی ایران)، موسسه بیمه موظف است حداکثر تا دو ماه فرد واجد شرایط دیگری را به بیمه مرکزی ایران معرفی نماید. بیمه مرکزی ایران موظف است حداکثر ظرف مدت یک ماه نظر خود را در مورد صلاحیت فرد معرفی شده اعلام کند. تا زمان انتصاب مدیر عامل مورد تایید بیمه مرکزی ایران، انجام وظایف وی بر عهده رئیس هیات مدیره یا قائم مقام مدیر عامل موسسه بیمه خواهد بود.
چنانچه موسسه بیمه ای به هر علت بیش از سه ماه فاقد مدیر عامل تایید صلاحیت شده باشد رئیس کل بیمه مرکزی ایران موظف است در اجرای ماده 41 قانون تاسیس بیمه مرکزی ایران و بیمهگری موضوع را همراه با پیشنهاد مشخص در شورای عالی بیمه مطرح نماید.
تبصره 4 (الحاقی 1391/12/15)- در صورتی که شخص یا اشخاص حقوقی، عضو هیات مدیره موسسه بیمه باشند باید حداقل سه دوره مالی سابقه فعالیت داشته باشند.
تبصره 5 (الحاقی 1391/12/15)- تعداد اعضای هیات مدیره باید حداقل پنج نفر به علاوه دو نفر علی البدل باشد و همواره حداقل سه پنجم اعضای اصلی موظف باشند.
ماده 12(اصلاحی 1388/11/07)- حسابرس و بازرس قانونی موسسه بیمه باید از میان حسابرسان مورد تایید بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران و معتمد سازمان بورس و اوراق بهادار انتخاب شوند.
ماده 13(منسوخ 1391/12/15)- موسسات بیمهای که در بیمههای زندگی فعالیت میکنند موظفند محاسب فنی مورد تایید بیمه مرکزی ایران را معرفی نمایند.
ماده 14 (اصلاحی 1391/12/15)- هیچ یک از اعضای هیات مدیره، مدیرعامل و قائم مقام مدیرعامل موسسه بیمه نمی توانند در سایر موسسات بیمه (سرزمین اصلی و یا مناطق آزاد)، کارگزاری ها و نمایندگی های بیمه سمت داشته باشند.
ماده 15- پس از تعیین سرمایه، تصویب اساسنامه و همچنین تعیین مدیران، بازرس قانونی و سایر موارد مندرج در قانون تجارت در مجمع عمومی موسس همچنین تعیین مدیر عامل و در صورت لزوم محاسب فنی، بیمه مرکزی ایران با رعایت مقررات، پروانه تاسیس موسسه بیمه را صادر خواهد نمود.
ماده 16- مدت اعتبار موافقت اصولی و پروانه تاسیس حداکثر یک سال پس از صدور است مگر آنکه قبل از انقضاء به درخواست متقاضی و موافقت بیمه مرکزی ایران این مهلت تمدید شود.
تبصره - مجوزهای صادر شده قابل انتقال به غیر نمیباشد.
ماده 17 (اصلاحی 1391/12/15)- برای صدور پروانه فعالیت و ادامه فعالیت موسسه بیمه باید صلاحیت فنی معاون فنی، مدیران (مسئولان) فنی در هریک از رشته های بیمه ای و نیز اکچولر موسسه بیمه به تایید بیمه مرکزی رسیده باشد.
تبصره 1 (اصلاحی 1391/12/15)- در صورت استعفاء، عزل یا فوت هریک از مدیران فنی موسسه بیمه یا سلب شرایط آنها (به تشخیص بیمه مرکزی ایران)، موسسه بیمه موظف است حداکثر ظرف دو ماه فرد واجد شرایط دیگری را به بیمه مرکزی ایران معرفی نماید. بیمه مرکزی ایران موظف است حداکثر ظرف یک ماه نظر خود را در مورد صلاحیت فرد معرفی شده اعلام کند. تا زمان انتصاب مدیر فنی مورد تایید بیمه مرکزی ایران، انجام وظایف وی بر عهده مدیر عامل یا قائم مقام مدیرعامل موسسه بیمه خواهد بود. چنانچه موسسه بیمه به هر علت بیش از سه ماه در هریک از رشته های بیمه فاقد مدیرفنی تایید صلاحیت شده باشد، رئیس کل بیمه مرکزی ایران موظف است در اجرای ماده 41 قانون تاسیس بیمه مرکزی ایران و بیمه گری موضوع را همراه با پیشنهاد مشخص در شورای عالی بیمه مطرح نماید.
تبصره 2(منسوخ 1391/12/15): چنانچه موسسه بیمه بخواهد فردی را به عنوان معاون فنی یا عناوین مشابه منصوب نماید صلاحیت وی باید قبلاً به تایید بیمه مرکزی ایران رسیده باشد.
ماده 18- بیمه مرکزی ایران پس از ثبت موسسه بیمه و معرفی مدیر یا مدیران فنی مورد تایید، ظرف یک ماه پروانه فعالیت برای رشتههای مورد تقاضا را در چارچوب اساسنامه صادر خواهد کرد.
ماده 19- مدیران موسسه بیمه موظفند براساس برنامه عملیاتی پیش بینی شده موسسه بیمه را اداره نمایند و هرگونه تغییر در کلیات برنامه عملیاتی را قبلاً به اطلاع و تایید بیمه مرکزی ایران برسانند.
ماده 20(اصلاحی 1389/06/31)- انجام عملیات اتکایی برای موسسات بیمه اتکایی مجاز است. موسسات بیمه مستقیم مشروط به داشتن حداقل سرمایه مورد نیاز برای فعالیت بیمه اتکایی و با رعایت ضوابطی که از سوی بیمه مرکزی ایران اعلام خواهد شد، مجاز به قبولی اتکایی از سایر موسسات بیمه داخلی (اعم از دولتی، غیردولتی و ثبت شده در مناطق آزاد) و خارجی میباشند.
تبصره(اصلاحی 1389/06/31)- موسسات بیمه مستقیم با رعایت شرایط موضوع این ماده برای مدت دو سال به صورت آزمایشی (از تاریخ تصویب) مجاز به قبولی اتکایی خواهند بود.
ماده 21- مواردی که در این آییننامه ذکر نشده است حسب مورد تابع قانون تاسیس موسسات بیمه غیر دولتی، قانون تاسیس بیمه مرکزی ایران و بیمه گری، قانون تجارت، مصوبات شورای عالی بیمه، دستورالعملهای بیمه مرکزی ایران و سایر قوانین و مقررات جاری خواهد بود.
این ضوابط در 21 ماده و 5 تبصره در تاریخ 1/ 11/ 1380 به تصویب شورای عالی بیمه رسید.