بسمه تعالی
هیات تخصصی اراضی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست
شماره پرونده: ه- ت/ 0100043 شماره دادنامه سیلور: 140231390001231820 تاریخ: 16/05/1402
شاکی: آقای مهران شیرازی
طرف شکایت: وزارت راه و شهرسازی، وزارت علوم تحقیقات و فناوری
موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند 2 بخشنامه شماره 400/39100 مورخ 6/8/1396 و جدول پیوست مصوبه شماره 60958/430 مورخ 5/11/1394 وزارت راه و شهرسازی
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
شاکی دادخواستی به طرفیت وزارت راه و شهرسازی، وزارت علوم تحقیقات و فناوریبه خواسته ابطال بند 2 بخشنامه شماره 400/39100 مورخ 6/8/1396 و جدول پیوست مصوبه شماره 60958/430 مورخ 5/11/1394 وزارت راه و شهرسازیبه دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر میباشد:
بخشنامه شماره 400/39100 مورخ 6/8/1396
2- دارندگان مدارک تحصیلی کارشناسی پیوسته علمی کاربردی، کاربردی یا تکنولوژی در رشته های هفتگانه ساختمان، میتوانند با داشتن سایر شرایط لازم، صلاحیت طراحی (محاسبات) فقط در پایه 3 بدون امکان ارتقاء، با شماره مرتبط دریافت نمایند.
لازم به ذکر است در اجرای ابلاغیه شماره 27882/400 مورخ 25/5/1394، صلاحیت طراحی (محاسبات) برای دارندگان مدرک کارشناسی ناپیوسته علمی کاربردی، کاربردی یا تکنولوژی در رشته های اصلی ساختمان که دارای مدرک کاردانی در رشته های اصلی یا مرتبط با رشته مقطع کارشناسی میباشند فقط در پایه 3 بدون امکان ارتقاء با شماره مرتبط، امکان پذیر میباشد. در این خصوص تکمیل وارائه کاربرگ در زمان صدور یا تمدید توسط متقاضی و ضبط آن در پرونده مربوط توسط اداره کل استان ضروری است.
بخشنامه شماره 60958/430 مورخ 5/11/1394 وزارت راه و شهرسازی
رشته مهندسی
شماره (کد) پروانه
رشته موضوع
پروانه اشتغال
نوع پروانه
عناوین مدرک تحصیلی دانشگاهی
مورد تایید وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
اصلی
مرتبط
تاسیسات مکانیکی
400
مهندسی تاسیسات مکانیکی
مکانیک- حرارت و سیالات مکانیک- سیالات الکترومکانیک گرایش مکانیک قبل از سال 60، مکانیک قبل از سال 60 تاسیسات حرارتی تاسیسات حرارتی و برودتی تاسیسات تهویه و تبرید تاسیسات تهویه مطبوع
410
مرتبط با مهندسی تاسیسات مکانیکی
تکنولوژی (مکانیک - حرارت و سیالات یا مکانیک جامدات یا مکانیک - طراحی جامدات یا تاسیسات حرارتی و برودتی یا تاسیسات حرارتی یا تاسیسات تهویه و تبرید با تاسیسات تبرید و سردخانه)
علمی کاربردی (مکانیک - حرارت و سیالات یا تاسیسات حرارتی و برودتی یا تاسیسات حرارتی یا تاسیسات تهویه و تبرید یا تاسیسات تبرید و سردخانه یا مکانیک - جامدات یا مکانیک - طراحی جامدات)
فن آوری (مکانیک - حرارت و سیالات با مکانیک - سیالات یا تاسیسات حرارتی و برودتی یا تاسیسات حرارتی یا تاسیسات تهویه و تبرید یا مکانیک - جامدات یا مکانیک - طراحی جامدات یا تاسیسات تبرید و سردخانه)
مکانیک - طراحی جامدات مهندسی مکانیک (کاربردی) تکنولوژی مکانیک مکانیک - طراحی ماشینها تاسیسات مکانیک - سردخانه
مکانیک- ماشینهای حرارتی مکانیک (مکانیک ماشینها)
دبیری فنی مکانیک - حرارت و سیالات دبیری فنی مکانیک - جامدات
مهندس عملی مکانیک
معادل کارشناسی مکانیک - حرارت و سیالات
شرح شکایت خواسته:
شاکی که مدعی است عضو سازمان نظام مهندسی با مدرک کارشناسی ناپیوسته علمی کاربردی تاسیسات برودتی است با تقدیم دادخواستی که پس از ثبت به شعبه 35 بدوی دیوان عدالت اداری ارجاع شده درخواست 1- صدور پروانه کسب و ابطال بخشنامه های شماره 430/27882 مورخ 25/5/94، 430/ 52381 مورخ 28/7/1394، 400/39100 مورخ 6/8/1396 و 60958/43 مورخ 5/11/1394 وزارت راه و شهرسازی را نموده است. شعبه بدوی به موجب دادنامه شماره 2635793 مورخ 11/10/1400 در خصوص خواسته اول مبادرت به صدور قرار رد شکایت به طرفیت وزارت علوم، تحقیقات و نفاوری و حکم به رد شکایت به طرفیت وزارت راه و شهرسازی در خصوص خواسته دوم مبادرت به صدور قرار عدم صلاحیت به شایستگی و صلاحیت هیات عمومی دیوان عدالت اداری نموده است.
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت:
با عنایت به اینکه مطابق ماده 6 قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان مصوب 1374 برای تشکیل سازمان مهندسی استان وجود حداقل 50 نفر از مهندسین دارای مدرک مهندسی در رشته های اصلی مهندسی ضروری است و در زمان تدوین قانون به این موضوع توجه نشده است که اصلاً رشته ای تحت عنوان تاسیسات مکانیکی یا تاسیسات برقی و شهرسازی وجود خارجی نداشته است کمیسیون تبصره 2 ماده 7 قانون یاد شده خارج از وظایف قانونی خود مبادرت به انطباق دیگر رشته های تحصیلی که توسط قانونگذار احصاء شده را معادل رشته تاسیسات مکانیکی (رشته حرارت سیالات- مکانیک سیالات- مکانیک قبل از سال 1360 و...) نموده که خارج از وظایف قانونی آن بوده است. رشته های اصلی مهندسی ساختمان و عناوین مصرح در ماده 6 قانون مکرر محدود است و انطباق دیگر رشته های تحصیلی که توسط قانونگذار احصاء شده با عنوان رشته اصلی فاقد محمل قانونی است. نظر به اینکه تنها رشته دانشگاهی با محتوای مورد نظر قانونگذار و صنعت ساختمان رشته تحصیلی تاسیسات حرارتی و برودتی بوده و با عنایت به نامه شماره 3/54552 مورخ 13/3/97 وزارت علوم و تحقیقات و فناوری مبنی بر همتراز بودن دارندگان مدرک کارشناسی با پیشوند علمی کاربردی با کارشناسی پیوسته یا ناپیوسته بدون پیشوند در همان رشته و با توجه به عدم تغییر سرفصل هایی دروس در هر عنوان رشته (با پیشوند علمی کاربردی و بدون پیشوند) و با توجه به بندهای 9، 10 و 14 اصل سوم قانون اساسی و اصول بیستم، سی و چهارم، صد و پنجاهم، بیست و دوم و صدوهفتادم آن درخواست ابطال بخشنامه های مذکور را دارم.
در پاسخ به شکایت مذکور، مدیر کل دفتر توسعه مهندسی ساختمان به موجب لایحه شماره 430/163522 مورخ 28/11/99 به طور خلاصه توضیح داده است که:
1- مطابق ماده 6 قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان رشته های اصلی مهندسی ساختمان، شامل معماری، عمران، تاسیسات مکانیکی، تاسیسات برقی، شهرسازی، نقشه برداری و ترافیک میباشد و مطابق تبصره 1 ماده 7 قانون مذکور رشته های مرتبط با مهندسی ساختمان به رشته هایی اطلاق میشود که عنوان آنها با رشته های اصلی یاد شده در ماده 6 متفاوت بوده ولی محتوای علمی و آموزشی آنها با رشته های اصلی بیش از 70٪ در ارتباط باشد. در این راستا تعیین حدود صلاحیت حرفه ای دارندگان اینگونه مدارک تحصیلی دانشگاهی مرتبط با مهندسی ساختمان و عناوین این رشتهها به استناد تبصره 2 ماده 7 قانون یادشده توسط کمیسیونی متشکل از نمایندگان وزرای راه و شهرسازی، علوم تحقیقات و فناوری و رئیس سازمان نظام مهندسی ساختمان تعیین و به تصویب وزیر راه و شهرسازی میرسد.
2- به استناد بخشنامه شماره 89/400/62271 مورخ 7/12/89 کمیسیون ماده 7 قانون مذکور، اطلاق رشته های مهندسی منوط به داشتن پایه تحصیلات عالیه کارشناسی پیوسته یا مدارک پیوسته بالاتر در یکی از رشته های مهندسی اصلی یا مرتبط با آن مطابق مواد 6 و 7 قانون موصوف میباشد.
3- با عنایت به اینکه در تبصره 1 ماده 7 قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان، برای رشته های مرتبط با مهندسی ساختمان به قیودی همچون: عنوان مدرک تحصیلی و ارتباط حداکثری محتوای علمی و آموزشی با رشته های اصلی مذکور در ماده 6 همان قانون اشاره شده است و اینکه رشته های مرتبط با مهندسی ساختمان میتوانند خدمات فنی معینی را در زمینه مهندسی ساختمان ارایه دهند؛ بنا به مراتب، در صورت اصلاح عناوین رشته های اینگونه مدارک تحصیلی توسط مرجع ذیصلاح صادر کننده که نماینده آن نیز جزو اعضای کمیسیون موضوع ماده 7 قانون مزبور میباشد با اینگونه مدارک رفتاری همچون مدارک رشته های اصلی خواهند داشت.
4- به استناد مصوبات کمیسیون یادشده ابلاغی به شماره 27882/430 مورخ 25/5/1394، صدور پروانه اشتغال به کار مهندسی برای دارندگان مدارک تحصیلی کارشناسی ناپیوسته علمی - کاربردی- در رشته های اصلی یا هم ارز آنها، با کاردانی مرتبط و یا اصلی با رشته های ساختمانی، پروانه اشتغال به کار مرتبط با مهندسی مربوطه با صلاحیت نظارت وفق سنوات، بدون محدودیت و صلاحیت طراحی حداکثر تا پایه 2 با عنایت به تبصره یک ماده 7 قانون یاد شده تعلق میگیرد. توضیح اینکه مصوبه فوق با بررسی های تخصصی و کارشناسی لازم توسط کارگروههای ذیربط کمیسیون مذکور در موارد مختلف صورت گرفته و یادآور میشود که در این کار گروهها و کمیسیون مذکور، یکی از اعضاء نماینده محترم وزارت علوم تحقیقات و فناوری است که مرجع قانونی و تخصصی تدوین و اجرای محتوای آموزشی رشته های مذکور است.
نظریه تهیه کننده گزارش:
الف) با توجه به لایحه تقدیمی مثبوت به شماره 14730مورخ 23/3/1402 راجع به سایر وابسته ها بجز ابطال بند 2 بخشنامه شماره 400/39100 مورخ 6/8/96 و جدول شماره 60958/430 مورخ 5/11/1394 وزارت راه و شهرسازی نظر به اعمال ماده 85 قانون دیوان عدالت اداری را دارم.
ب) راجع به موضوع خواسته ابطال بند 2 و جدول یاد شده هرچند شاکی به نقض قانون ایراد نموده است و با عنایت به ماده 6 قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان مبنی بر تعیین رشته های اصلی مهندسی و تبصره یک ماده 7 آن در تعریف رشته های مرتبط و تبصره در این ماده مبنی بر صلاحیت کمیسیون مندرج در این ماده برای حدود صلاحیت حرفه ای دارندگان مدارک تحصیلی دانشگاهی مرتبط با مهندسی ساختمان اولاً تعیین عناوین مکانیک، حرارت و سیالات، مکانیک سیالات، الکترونیک گرایش مکانیک قبل از سال 60، مکانیک قبل از سال 60، تاسیسات حرارتی و برودتی، تاسیسات تهویه و تبرید، تاسیسات تهویه مطبوع به عنوان رشته اصلی مغایر ماده 6 قانون مذکور و قابل ابطال است ثانیاً با توجه به تبصره ماده 7 قانون مذکور بند 2....... مذکور در حدود صلاحیت کمیسیون تصویب شده و مغایر قانون نبوده نظر به رد شکایت دارم.
تهیه کننده گزارش:
محمدرضا گودرزی
پرونده شماره ه- ت/0200043 مبنی بر درخواست ابطال بند 2 بخشنامه شماره 39100/400 مورخ 1396/08/06 معاون امور مسکن و ساختمان وزارت راه و شهرسازی و جدول پیوست بخشنامه شماره 430/60958 مورخ 1394/05/11 مدیر کل دفتر سازمان های مهندسی و تشکل های حرفه ای وزارت راه و شهرسازی در جلسه مورخ 1402/04/11 هیات تخصصی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست با حضور نمایندگان طرف شکایت مورد رسیدگی قرارگرفت و اعضای محترم هیات با اکثریت قریب به اتفاق آرا به شرح ذیل اعلام نظر نمودند:
رای هیات تخصصی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست
اولا بر اساس ماده 6 قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان مصوب 1374 مقرر گردیده: «برای تشکیل سازمان استان وجود حداقل 50 نفر داوطلب عضویت از بین مهندسان حوزه آن استان که دارای مدرک مهندسی در رشته های اصلی مهندسی شامل معماری، عمران، تاسیسات مکانیکی، تاسیسات برقی، شهرسازی، نقشه برداری و ترافیک باشند ضروری است.»، لذا بر اساس این ماده معماری، عمران، تاسیسات مکانیکی، تاسیسات برقی، شهرسازی، نقشه برداری و ترافیک به عنوان رشته های اصل مهندسی در حوزه ساختمان محسوب گردیده اند.
ثانیا براساس ماده 7 قانون مذکور مقرر گردیده: «عضویت اشخاص حقوقی شاغل به کار مهندسی در رشته های اصلی و اشخاص حقیقی در رشته های مرتبط با مهندسی ساختمان در سازمان استان بلامانع است.» بر اساس تبصره های یک و 2 این ماده نیز مقرر گردیده: «رشته های مرتبط با مهندسی ساختمان به کلیه رشته هائی اطلاق می شود که عنوان آنها با رشته های اصلی یاد شده در ماده (6) متفاوت بوده ولی محتوای علمی و آموزشی آن ها با رشته های اصلی بیش از 70 % در ارتباط باشد و فارغ التحصیلان اینگونه رشته ها خدمات فنی معینی را در زمینه های طراحی، محاسبه، اجراء، نگهداری، کنترل، آموزش، تحقیق و نظایر آن به بخشهای ساختمان و شهرسازی عرضه می کنند اما این خدمات از حیث حجم، اهمیت و میزان تاثیرعرفا همطراز خدمات رشته های اصلی مهندسی ساختمان نباشد.» و «حدود صلاحیت حرفهای دارندگان مدارک تحصیلی دانشگاهی مرتبط با مهندسی ساختمان و عناوین این رشته ها توسط کمیسیونی متشکل از نمایندگان وزیر راه و شهرسازی، وزیر فرهنگ و آموزش عالی و رئیس سازمان تعیین و به تصویب وزیر راه و شهرسازی می رسد. مرجع تطبیق عناوین مدارک تحصیلی کمتر از معادل لیسانس و تعیین حدود صلاحیت حرفهای دارندگان آنها وزارت راه و شهرسازی است.»، لذا تعیین حدود صلاحیت حرفهای دارندگان مدارک تحصیلی دانشگاهی مرتبط با مهندسی ساختمان از جمله امکان و حدود ارتقا در درجه ها و پایه های مختلف و تعیین رشته های مرتبط با رشته های اصلی مهندسی ساختمان در صلاحیت کمیسیون موضوع تبصره 2 ماده 7 قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان مصوب 1374 قرار دارد.
ثالثا عناوین رشته های تحصیلی دانشگاهی در طول زمان ممکن است بدون تغییر در محتوای آموزشی دچار تغییر و تحول گردند، لذا تعیین برخی از رشته های تحصیلی به عنوان رشته های تحصیلی همطراز با رشته مهندسی تاسیسات مکانیکی به عنوان رشته های اصلی مرتبط با راه و ساختمان در جدول پیوست بخشنامه شماره 430/60958 مورخ 1394/05/11 مدیر کل دفتر سازمان های مهندسی و تشکل های حرفه ای وزارت راه و شهرسازی ناشی از همین امر است و احصای این رشته ها در جدول مذکور به معنای تعیین رشته های مرتبط با مهندسی راه و ساختمان به عنوان رشته های اصلی نمیباشد.
بنابه مراتب مذکور بند 2 بخشنامه شماره 39100/400 مورخ 1396/08/06 معاون امور مسکن و ساختمان وزارت راه و شهرسازی و جدول پیوست بخشنامه شماره 430/60958 مورخ 1394/05/11 مدیر کل دفتر سازمان های مهندسی و تشکل های حرفه ای وزارت راه و شهرسازی در راستای اجرای مصوبات کمیسیون موضوع تبصره 2 ماده 7 قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان مصوب 1374 و به منظور ایجاد وحدت رویه در اتخاذ تصمیم و یکسان سازی عملکرد در این خصوص صادر گردیده و مغایرتی با قوانین و مقررات مورد استناد شاکی نداشته و در حدود اختیارات مرجع صدور آن بوده و قابل ابطال نمیباشند. این رای به استناد بند (ب) ماده 84 قانون دیوان عدالت اداری اصلاحی مصوب 1402 ظرف مهلت بیست روز از تاریخ صدور از جانب رییس محترم دیوان عدالت اداری یا 10 نفر از قضات محترم دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است.همچنین این رای به استناد ماده 93 قانون مذکور پس از قطعیت در رسیدگی و تصمیم گیری های آتی مراجع قضایی و اداری، معتبر و ملاک عمل خواهد بود.
سعید کریمی
رئیس هیات تخصصی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست
دیوان عدالت اداری