قانون اجازه مبادله عهدنامه حکمیت بین دولت علیه ایران و جمهوری اتازونی

مصوب 1300/12/02 مجلس شورای ملی

مادﮤ واحده - مجلس شورای ملی به دولت اجازه میدهد عهدنامه حکمیت منعقده بین دولت علیه ایران و دولت جمهوری اتازونی مورخه هشتم ربیع‌الاول 1333 که مشتمل بر چهار ماده و منضم باین لایحه است مبادله نماید.

متن عهدنامه
چون اعلیحضرت همایونی پادشاه ایران و رئیس جمهوری آمریکا به تشیید روابط ودادیه که اسباب اتحاد ایشان گردیده است مایل میباشند و نیز برای پیشرفت کار صلح اهتمامی دارند مصمم گردیده‌اند که برای این مقصود معاهده منعقد دارند و برای اینکار نمایندگان خود را از این قرار معین داشته‌اند از‌طرف اعلیحضرت همایونی پادشاه ایران جناب میرزا حسن خان وثوق‌الدوله وزیر امور خارجه آن دولت و از طرف رئیس جمهوری اتازونی مستر چارلس ولز رسل وزیر مختار و ایلچی مخصوص آن دولت در دربار ایران مشارالیهما بعد از اینکه وکالت‌نامه‌های خود را مبادله کرده و شرایط صحت را‌در آن یافتند فصول ذیل را مقرر داشتند:

ماده اول - طرفین متعاهدتین معظم تقبل می‌نمایند که کلیه اختلافات حاصله بین خود را از هر قبیل که باشد در صورتی که وسایل دیپلماتیکی به حل آنها موفق نگردد برای تحقیق و تهیه راپورت بکمیسیون بین‌المللی که به طریق مذکور در ماده بعد باید تشکیل شود رجوع نمایند و نیز متعهد میشوند در مدتی که کمیسیون مشغول تحقیق و تهیه راپورت است اعلان جنگ ننموده آغاز مخاصمت نکنند.

ماده دوم - کمیسیون بین‌المللی باید مرکب از پنج عضو باشد که به طریق ذیل انتخاب خواهند گردید هر یک از دولتین یک عضو از مملکت خود معین نموده و یک عضو نیز از مملکت ثالثی تعیین خواهد کرد عضو پنجم به موافقت مشترکه دولتین انتخاب خواهد شد مخارج کمیسیون را دولتین لدی‌الاقتضا به طور متساوی خواهند پرداخت کمیسیون بین‌الملل باید در ظرف چهار ماه پس از مبادله تصدیق‌نامه‌های این معاهده تشکیل شود و هر گاه به جهتی یکی از اعضاء کمیسیون از میان برود تکمیل اعضاء به طریق انتخاب اصلی به عمل خواهد آمد.

ماده سوم - در صورتی که طرفین متعاهدتین معظم نتوانند به طریق دیپلوماتیکی حل اختلاف نمایند باید بلا تاخیر اختلاف مزبوره را برای تحقیق و تهیه راپورت بکمیسیون بین‌الملل رجوع نمایند کمیسیون بین‌الملل نیز میتواند متبادراً اقدام نماید و در این صورت باید به دولتین اطلاع داده و معاضدت آنها را در این تحقیقات درخواست کند.
راپورت کمیسیون بین‌الملل در ظرف یک سال پس از تاریخی که کمیسیون شروع تحقیقات خود را اعلام نموده است باید تهیه و تدارک شود مگر اینکه طرفین متعاهدتین معظم بالاتفاق مدت مزبوره را توسعه دهند.
راپورت مزبوره باید در سه نسخه تهیه شود یک نسخه از آن باید به هر یک از دولتین تقدیم گردیده و نسخه سیم را خود کمیسیون برای دفتر خویش‌حفظ خواهد نمود.
طرفین متعاهدتین به خویشتن حق میدهند که پس از تقدیم راپرت کمیسیون در مسئله مختلف‌فیها هر یک موافق نظریات شخصی خود رفتار نمایند.

ماده چهارم - این معاهده باید از طرف اعلیحضرت همایونی پادشاه ایران با تصویب مجلس ملی و از طرف رئیس جمهوری اتازونی با موافقت و‌تصویب سنای آن مملکت تصدیق و امضا شده تصدیق‌نامه‌های راجعه بآن هر چه زودتر مبادله گردد این معاهده بلافاصله پس از مبادله تصدیق‌نامه‌ها اعتبار پیدا نموده تا مدت پنج سال باعتبار خود باقی خواهد بود و بعد از انقضاء مدت پنج سال هر گاه یکی از طرفین متعاهدتین بطرف دیگر اعلام نماید که میخواهد باین معاهده خاتمه دهد از تاریخ این اعلام تا مدت دوازده ماه دیگر باز معاهده باعتبار خود باقی خواهد بود تصدیقاً لما قیل نمایندگان این معاهده را امضا نموده و بمهر خود ممهور ساختند.

در طهران در هشتم ماه ربیع‌الاول 1332 هجری مطابق با چهارم فوریه 1914 مسیحی در دو نسخه نوشته شد.

امضا وثوق‌الدوله مهر وثوق‌الدوله
-امضا شارل ولزرسل مهر شارل ولزرسل