از آنجا که کلیه آمار و اطلاعات موجود نشان می دهد که بازار روغن پایه در سمت عرضه از درجه تمرکز بالایی برخوردار میباشد، شورای رقابت به موجب بند 5 ماده 58 قانون اجرای سیاست های کلی اصل 44 قانون اساسی، این بازار را مصدق بازار کالاهای انحصاری تشخیص داده و به این استناد برای تنظیم بازار مزبور دستورالعمل زیر را در جلسه 519 مورخ 1401/08/17 به تصویب رساند.
ماده 1:واژگان و اصطلاحات مورد استفاده در این دستورالعمل دارای معانی مشروحه زیر است:
الف) قانون:قانون اجرای سیاست های کلی اصل 44 قانون اساسی
ب) لویکات:یکی از برش ها یا محصولات حاصل از پالایش نفت خام در پالایشگاه ها است که به عنوان خوراک اصلی شرکت های روغن ساز مورد استفاده قرار میگیرد. این محصول توسط پنج پالایشگاه نفت آبادان، اصفهان، بندر عباس، تبریز و تهران تولید و در بورس کالا به شرکت های روغن ساز عرضه میگردد.
ج) آیزوریسایکل:یکی از برش های حاصل از پالایش نفت خام است که در پالایشگاه های نفت تولید میشود.
د) روغن پایه: روغن پایه، محصولی است که به عنوان ماده پایه در تلید انواع روانکاو به کار می رود، به طوری که پس از اضافه کردن مواد افزودنی به آن، روانکار نهایی به دست میآید. روغن پایه از لحاظ حجمی مهمترین جزء تشکیل دهنده روانکارها میباشد. روعن پایه را می توان از منابع نفتی یا غیرنفتی به دست آورد. در ایران روغن پایه به عنوان یک فرآورده نفتی به صورت عمده از لویکات به دست میآید.همچنین روغن پایه به طور محدود از آیزوریسایکل نیز حاصل میشود.
ه) تولید کنندگان روغن پایه:کلیه واحدهای روغن سازی در کشور، شامل:شرکت نفت سپاهان، شرکت نفت ایرانول، شرکت نفت بهران و شرکت نفت پارس.
و) کارگروه: کارگروه تنظیم بازار روغن پایه موضوع ماده (2) این دستورالعمل.
ز) کف عرضه هفتگی:حداقل میزانی است که عرضه کننده ملزم است آن میزان را طی یک هفته در بورس کالا عرضه کند.
ماده 2:به منظور نظارت بر اجرای دستورالعمل تنظیم بازار روغن پایه، کارگروهی متشکل از یک نماینده از وزارت صنعت، معدن و تجارت، یک نماینده از وزارت نفت و یک نماینده از شورای رقابت به انتخاب اعضای شورا و به ریاست نماینده شورا با شرح وظایف زیر تشکیل میشود:
تعیین میزان کف عرضه هفتگی به تفکیک انواع مختلف روغن پایه و شرکت های عرضه کننده و رصد رعایت آن، موضوع ماده 3.
رصد رعایت فرمول مصوب برای قیمت پایه عرضه در بورس کالا و دریافت گزارشات نشریه ICIS، موضوع تبصره 1 ماده 3.
رصد تبصره 2 ماده 3.
اتخاذ تصمیم در خصوص کیفیت انجام صادرات.
تبصره 1: نمایندگانی از شرکت بورس کالای ایران، انجمن پالایشگاه های روغن سازی به نمایندگی از تولید کنندگان روغن پایه و اتحادیه صادر کنندگان فرآورده های نفت، گاز و پتروشیمی، بدون حق رای حسب ضرورت به دعوت کارگروه میتوانند در جلسات کارگروه شرکت کنند.
تبصره 2: تصمیمات کارگروه پس از تصویب شورای رقابت لازم الاجراست.
ماده 3: کارگروه برای عرضه داخلی روغن پایه کف عرضه هفتگی در بورس کالا تعیین می کند. کف عرضه هفتگی تعیین شده به تفکیک تولید کننده و نوع روغن پایه خواهد بود. تولیدکنندگان روغن پایه موظف هستند که کف عرضه تعیین شده توسط کارگروه را رعایت نمایند.
تبصره 1: قیمت پایه عرضه در بورس کالا به قرار زیر تنظیم میگردد:
| (1-Y) × 95 /0 × نرخ ارز نیما × قفیمت جهانی روغن پایه= P P قیمت پایه عرضه در رینگ داخلی بورس کالا برای محصول روغن پایه Y عددی بین صفر و یک است که برابر است با درصد تخفیفی که به تولید کنندگان روغن پایه در خرید لویکات نسبت به فرمول مصوب (میانگین قیمت نفت کوره cst 180 فوب خلیج فارس × 95 /0 × 15 /1 × نرخ ارز نیما) تعلق میگیرد. قیمت جهانی روغن پایه در فرمول فوق میانگین قیمت فوب خلیج فارس این محصول (نمایه شده در نشریه بین المللی ICSI) در هفته قبل از عرضه میباشد. ملاک محاسبه نرخ ارز نیما در فرمول فوق، میانگین این نرخ در هفته قبل از عرضه میباشد. |
تبصره 2: خریداران روغن پایه در رینگ داخلی فقط شامل تولید کنندگان داخلی دارای مجوز تصفیه اول خواهند بود و مجاز نیستند روغن پایه خریداری شده از بورس کالا را در بازارهای داخلی و صادراتی به فروش برسانند. رصد این موضوع، توسط کارگروه انجام میشود.
تبصره 3: قیمت معامله در بورس بدون محدودیت رقابت انجام میشود (سقف و کف رقابت آزاد است.)
تبصره 4: تولید کنندگان روغن پایه، شامل شرکت های ایرانول، سپاهان، بهران و پارس و شرکت های وابسته به آنها مجاز به شرکت در رقابت بورس کالا نیستند.
ماده 4: با هر گونه تخلف از اجرای این دستورالعمل برابر فصل نهم قانون برخورد خواهد شد.
ماده 5: این دستورالعمل در 5 ماده و 6 تبصره تصویب شد و پس از ابلاغ لازم الاجراست.