شماره دادنامه: 140531390000833145
تاریخ دادنامه: 1405/04/02
شماره پرونده: 0300258
مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری
شاکی: آقای روانبخش محمدی پاکدهی
طرف شکایت: 1-سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران 2- هیات وزیران
موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند یک مصوبه شماره 98732/ت 51247 ه مورخ 1393/08/28 هیات وزیران
گردش کار: شاکی به موجب دادخواستی ابطال بند یک مصوبه شماره 98732/ت 51247 ه مورخ 1393/08/28 هیات وزیران را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته به طور خلاصه اعلام کرده است که:
"به استناد ماده 6 قانون بیمه بیکاری، کارگر پس از تعطیلی کارگاه یک ماه فرصت دارد به اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی شهرستان طرح شکایت کند. برابر مصوبه هیات وزیران به شماره 98732/ ت 51247 ه مورخ 1393/08/28 شرکت ذغال سنگ البرز غربی برابر دستور مدیرعامل سازمان ایمیدرو و شرکت تهیّه و تولید مواد معدنی ایران برخلاف قوانین بیمه بیکاری به صورت دستوری نسبت به معرفی 120 نفر از پرسنل شرکت جهت دریافت مقرّری بیمه بیکاری به واحد اداره کار شهرستان رودبار اقدام کرد. در صورتی که کارگاه تعطیل نشده بود و هنوز هم تعطیل نیست و فقط خط تولید تعطیل می‌باشد.
مطابق ماده 3 قانون بیمه بیکاری مصوّب 1369/06/26 بیمه بیکاری به عنوان حمایت های اجتماعی می‌باشد و یک مقرّری است جهت حمایت کارگر بیکار شده تا هنگام اعاده به کار یا یافتن شغل جدید، دچار عُسر و حَرج نگردد و لذا مقرّری مذکور جنبه حمایتی داشته و در زمان برقراری آن کارگر مشغول به کار نبوده و رابطه کارگر و کارفرمایی وجود نداشته است. بنابراین آنچه در بند یک مصوبه هیات وزیران آمده است و مقرّری بیمه بیکاری را جزء مشاغل سخت و زیان آوری لحاظ نموده است این امر مغایر مواد یک و 2 و ماده 3 قانون بیمه بیکاری مصوّب 1369/06/26 که مقرّر می دارد: «به بیمه شدگانی که طبق مقرّرات این قانون بیمه می‌شوند مقرّری بیمه بیکاری پرداخت نماید.» بنابراین ایام دریافت مقرّری بیمه بیکاری را نمی توان جزء سابقه مشاغل سخت و زیان آور دانست و بند یک مصوبه هیات وزیران با قانون مذکور مغایرت دارد. به استناد آیین‌نامه اجرایی جزء 5 بند ب ماده واحده قانون اصلاح تبصره 2 الحاقی و الحاق 2 تبصره به ماده 76 مصوّب 1371 مصوّب 1380/10/22 تصویب نامه شماره 58352 / ت 25960 ه مورخ 1380/12/27 هیات وزیران، به استناد پرینت سوابق تامین اجتماعی اینجانب مطابق ماده 12 آیین‌نامه مشاغل سخت و زیان آور مصوّب 1380/12/27 بنده حایز شرایط بازنشستگی نمی باشم و سازمان تامین اجتماعی به استناد اصل 138 قانون اساسی تخلّف کرده است. مع الوصف با عنایت به موارد فوق و به استناد اصول 173 و 138 قانون اساسی و ماده 12 قانون دیوان عدالت اداری، صدور حکم بر ابطال بند یک مصوبه شماره 98732/ ت 51247 مورخ 1393/08/28 هیات وزیران را خواستارم."
متن مصوبه مورد شکایت به شرح زیر است:
"مصوبه شماره 98732/ ت 51247 ه مورخ 1393/08/28 هیات وزیران
وزرات صنعت، معدن و تجارت - وزارت تعاون، کار ورفاه اجتماعی
هیات وزیران در جلسه 1393/08/25 به پیشنهاد مشترک شماره 167544 مورخ 1393/08/05 وزارتخانه های تعاون، کار و رفاه اجتماعی و صنعت، معدن و تجارت و به استناد اصل یکصد و سی و هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران تصویب کرد:
1- ایام دریافت مقرّری بیمه بیکاری شاغلان در کارهای سخت و زیان آور شرکت ذغال سنگ البرز غربی که با اتمام دوره پرداخت مقرّری یاد شده بازنشسته می‌شوند، به عنوان سوابق بیمه ای مشاغل سخت و زیان آور تلقّی و در محاسبه سنوات خدمت برای صدور احکام بازنشستگی پیش از موعد محسوب می‌شود. بار مالی و محاسبات بیمه ای ناشی از بازنشستگی پیش از موعد توسط سازمان تامین اجتماعی محاسبه و با واریز آن توسط سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران پس از تصویب رکن ذی ربط نسبت به بازنشستگی افراد حایز شرایط مزبور اقدام خواهد شد.
..........
- معاون اول رییس جمهور "
در پاسخ به شکایت مذکور، معاون امور حقوقی دولت (حوزه معاونت حقوقی رییس جمهور) به موجب لایحه شماره 54804/133943 مورخ 1403/09/03 توضیح داده است که:
"1. همچنان که در دادنامه شماره (75) مورخ 1393/05/29 هیات تخصّصی بیمه، کار و کارگری و بازنشستگی مورد اشاره قرارگرفته است: «به موجب جزء 5 بند ب ماده واحده قانون اصلاح تبصره 2 الحاقی ماده 76 قانون اصلاح مواد 77 و 72 و تبصره 76 قانون تامین اجتماعی مصوّب 1354 و الحاق دو تبصره به ماده 76 مصوّب 1371 (مصوّب 1380/07/14) تشخیص مشاغل سخت و زیان آور و نحوه احراز توالی و تناوب اشتغال، نحوه تشخیص فرسایش جسمی و روحی و سایر مواد مطروحه دراین تبصره به موجب آیین‌نامه ای خواهد بود که حداکثر ظرف مدّت چهار ماه توسط سازمان تامین اجتماعی و وزارتخانه های کار و امور اجتماعی و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی تهیّه و به تصویب هیات وزیران خواهد رسید.»
در چهارچوب صلاحیت مذکور، هیات وزیران در جزء (د) بند (2) ماده (12) «آیین‌نامه اجرایی بند (5) جزء (ب) ماده واحده قانون اصلاح تبصره (2) الحاقی ماده (76) قانون اصلاح مواد (77) و (72) و تبصره ماده (76) قانون تامین اجتماعی و الحاق دو تبصره به ماده (76)» (مصوبه شماره 15365/ ت 36005 ه مورخ 1386/02/05) که در زمان وضع مصوبه معترضٌ عنه معتبر و لازم الاجرا بوده، مقرّر داشته بود که ایام استفاده از مقررّی بیمه بیکاری شاغلان در کارهای سخت و زیان آور مشروط براین که بیمه شده قبل از اتمام دوره مزبور بتواند بازنشسته شود، موجب زایل شدن توالی اشتغال وی در کارهای سخت و زیان آور نمی گردد. لذا براین اساس، در بند (یک) مصوبه مورد شکایت نیز مقرّر گردید: « ایام دریافت مقرّری بیمه بیکاری شاغلان در کارهای سخت و زیان آور شرکت ذغال سنگ البرز غربی که با اتمام دوره پرداخت مقرّر یاد شده بازنشسته می‌شوند، به عنوان سوابق بیمه ای مشاغل سخت و زیان آور تلقّی و در محاسبه سنوات خدمت برای صدور احکام بازنشستگی پیش از موعد محسوب می‌شود.» از این رو، وضع مصوبه مزبور خارج از حدود اختیارات مرجع تصویب آن نبوده و مغایرتی با قانون نیز نداشته است.
2. به موجب تبصره (2) ماده (6) قانون بیمه بیکاری، «مدّت دریافت مقرّری بیمه بیکاری جزء سوابق پرداخت حق بیمه، بیمه شده از نظر بازنشستگی، از کارافتادگی و فوت محسوب خواهد شد.» لذا ادّعای شاکی با توجّه به اطلاق عنوان بازنشستگی، قطع نظر از علت و منشا آن، از این حیث نیز وارد نبوده و مغایرتی با قانون ندارد.
بنا به مراتب فوق و با تاکید بر این که برخلاف ادّعای شاکی، هیات وزیران طبق تصویب نامه شماره 152948/ ت51634 مورخ 1393/12/03، لغو بند (2) مصوبه مورد شکایت و اصلاح عنوان بند (3) آن به بند (2) را اعلام نموده بود، درخواست اتّخاذ تصمیم شایسته دایر بر رد شکایت مطروحه را دارد."
هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1405/04/02 با حضور رییس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.
رای هیات عمومی
براساس بند (ب) ماده واحده قانون اصلاح تبصره 2 الحاقی ماده 76 قانون مصوّب 1380/07/14افرادی که حداقل بیست سال متوالی و بیست و پنج سال متناوب در کارهای سخت و زیان آور اشتغال داشته باشند و در هر مورد حق بیمه مدّت مزبور را به سازمان پرداخته باشند می‌‌توانند تقاضای مستمری بازنشستگی نمایند. هر سال سابقه پرداخت حق بیمه در کارهای سخت و زیان آور یک و نیم سال محاسبه خواهد شد. نظر به این که احتساب سوابق بیمه پردازی اشخاص به عنوان سخت و زیان آور منوط به اشتغال افراد در این مشاغل بوده و محاسبه ایام بهره‌مندی کارگران بیکار از مقرره بیمه بیکاری به عنوان سخت و زیان آور مخالف قانون به شرح یادشده است، در نتیجه مقرره مورد شکایت که ایام دریافت مقرری بیمه بیکاری شاغلان در کارهای سخت و زیان آور شرکت ذغال سنگ البرز را به عنوان سوابق بیمه‌ای مشاغل سخت و زیان آور تلقّی و در محاسبه سنوات خدمت برای صدور احکام بازنشستگی پیش از موعد ملاک عمل قرار داده است، خلاف قانون بوده و مستند به بند یک ماده 12 و ماده 88 قانون دیوان عدالت اداری مصوّب سال 1392 ابطال می‌شود. این رای براساس ماده 93 قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوّب 1402/02/10) در رسیدگی و تصمیم گیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل است. /
احمدرضا عابدی
رییس هیات عمومی دیوان عدالت اداری