تاریخ نظریه: 1405/05/17
شماره نظریه: 7/1404/335
شماره پرونده: 1404-30-335ک
استعلام:
1- نظر به اینکه به موجب مصوبه شماره 56261/ت 62298 ه مورخ 1403/4/4 هیات وزیران در خصوص اصلاح میزان مبالغ مربوط به جرایم و تخلفات مندرج در قوانین مختلف، میزان جزای نقدی بزه مداخله در امر پزشکی موضوع ماده 3 قانون مربوط به مقررات امور پزشکی و دارویی و مواد خوردنی و آشامیدنی مصوب 1334 با اصلاحات و الحاقات بعدی از میزان پنج میلیون تا پنجاه میلیون ریال (درجه 7) به پانصد و هشتاد میلیون تا پنج میلیارد و هشتصد میلیون ریال (درجه 2) افزایش یافته و این افزایش علاوه بر تشدید مجازات قانونی بزه به تغییر در دادگاه صالح از دادگاه انقلاب به دادگاه انقلاب با تعدد قاضی منجر شده است، آیا این مصوبه با عنایت به اصول یکصد و پنجاه و نهم و یکصد و هفتادم قانون اساسی مغایر با قانون است؟ در صورت خلاف قانون بودن این مصوبه، ملاک تعیین مجازات و صلاحیت در این بزه کدام مقرره قانونی است؟
2- با عنایت به ماده 247 قانون مالیات‌های مستقیم مصوب 1366 با اصلاحات و الحاقات بعدی، چنانچه شخصی حساب بانکی خود را برای اختفای فعالیت‌های اقتصادی شخص دیگر در اختیار وی قرار دهد، رفتار ایشان مشمول عنوان مباشرت در جرم مالیاتی است یا معاونت در آن؟ به عبارت دیگر، آیا ارتکاب جرم اختفای فعالیت اقتصادی صرفاً از ناحیه مودی قابل ارتکاب است؟ چنانچه کسب موضوع مالیات بر درآمد اساساً نامشروع (جرم یا تخلف) باشد، آیا اختفای آن جرم مالیاتی محسوب می‌شود؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
1- اولاً، با لحاظ مصوبه مورخ 1403/4/4 هیات وزیران در خصوص «تعدیل مبالغ جزای نقدی جرایم و تخلفات مندرج در قوانین و مقررات مختلف» و با عنایت به رای وحدت رویه شماره 759 مورخ 1396/4/20 هیات عمومی دیوان عالی کشور، جرم موضوع ماده 3 قانون مربوط به مقررات امور پزشکی و دارویی و مواد خوردنی و آشامیدنی مصوب 1334 با اصلاحات و الحاقات بعدی، صرف‌نظر از تکرار یا عدم تکرار جرم، از قلمرو این رای وحدت رویه خارج است و درجه این جرم، بر اساس ماده 19 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 تعیین می‌شود.
ثانیاً، افزایش میزان جزای نقدی ناشی از اعمال مصوبه اخیر هیات وزیران در خصوص جرم موضوع ماده 3 قانون پیش‌گفته، به این منجر می‌شود که جرم موضوع این ماده با لحاظ درجات مجازات‌های تعزیری مندرج در ماده 19 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392، در درجه 2 قرار گیرد؛ بنابراین تمامی آثار مترتب بر مجازات‌های مقرر در درجه 2 در این خصوص حاکم است؛ از جمله امر تحقیقات مقدماتی این جرم ابتدا در دادسرا انجام و سپس پرونده با کیفرخواست به دادگاه انقلاب ارسال می‌شود که با تعدد قاضی تشکیل می‌شود و مرجع فرجام‌خواهی از رای صادره نیز دیوان عالی کشور است.
2- بزه اختفای فعالیت اقتصادی و کتمان درآمد حاصل از آن موضوع بند 2 ماده 274 (الحاقی 1394) قانون مالیات‌های مستقیم مصوب 1366 با اصلاحات و الحاقات بعدی با لحاظ اینکه ناظر به مالیات بر درآمد ناشی از فعالیت اقتصادی است که بر اساس مقررات، فصل سوم این قانون مورد محاسبه و تشخیص و وصول قرار می‌گیرد، مربوط به مودی مالیات می‌باشد و دیگر اشخاصی که در وقوع این بزه به نحوی از انحاء معاونت می‌کنند؛ (مانند فرد مذکور در فرض استعلام که به منظور اختفای فعالیت اقتصادی شخصی دیگر، حساب بانکی خود را در اختیار وی قرار داده است) وفق مواد 126 و 127 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 قابل تعقیب و مجازات خواهند بود؛ بدیهی است در مواردی مانند ماده 276 قانون صدرالذکر با رعایت ماده 15 قانون کاهش مجازات حبس تعزیری مصوب 1392، مطابق مقررات خاص مربوطه رفتار می‌شود.