صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1402/09/06
برگزار شده توسط: استان سازمان قضایی نیروهای مسلح/ شهر خراسان جنوبی
موضوع
دلائل توجه اتهام در مرحله تفهیم اتهام و صدور قرار جلب به دادرسی
پرسش
آیا دلایل توجه اتهام در مرحله تفهیم اتهام و صدور قرار جلب به دادرسی متفاوت است؟ به عنوان مثال شخصی مدعی گردیده است احدی از مامورین به وی توهین نموده و در خصوص ادعای خود یک شاهد معرفی نموده و مشتکی عنه منکر موضوع میباشد. با توجه به اینکه مطابق ماده 199 قانون مجازات اسلامی نصاب شهادت در کلیه جرائم دو شاهد مرد است قاعدتاً در اینجا امکان صدور قرار جلب به دادرسی وجود ندارد اما آیا با وجود یک شاهد می توان مشتکی عنه را به عنوان متهم احضار و جهت بررسی سایر قرائن و امارات و کسب دلیل اظهارات وی را اخذ نمود؟
نظر هیات عالی
در فقه و نظام حقوقی دارای مفهوم روشن و مشخصی است از واژه دلیل مقنن در بخش های مختلف قوانین نام برده است که حسب مورد مفهوم آن مشخص میشود. منظور از دلایل در ماده 168 قانون آیین دادرسی صرفا دلیل یا دلایلی است که دلالت بر توجه اتهام به متهم جهت احضار یا جلب وی داشته باشد. منظور از دلیل در ماده 217 قانون آیین دادرسی کیفری که متعاقب احضار یا جلب متهم است دلیلی است که دلالت بر بقا توجه اتهام به متهم داشته باشد و منظور از دلیل در مواد قانون دیگر اعم از مواد 250-265-374 و. .. متضمن مفهوم دیگری است در نتیجه دلیل لازم برای احضار متهم الزاما به معنای دلیل لازم برای احراز بزهکاری متهم نیست؛ به عبارت دیگر، درجه ارزش گذاری و ارزیابی ادله در مراحل مختلف دادرسی کیفری متفاوت است.
نظر اکثریت
دلایل توجه اتهام به متهم برای تفهیم اتهام که در ماده 168 قانون آیین دادرسی کیفری به آن اشاره گردیده است با دلایل اثبات جرم متفاوت میباشد و اینکه در چه مواردی امکان احضار متهم وجود دارد منوط به تشخیص مقام قضایی است و در واقع احضار متهم باید مستند به قرائن و ادلهای باشد که بر تشخیص مقام قضایی برای احضار متهم کافی است.
نظر ابرازی
در ماده 168 قانون دادرسی کیفری صراحتاً قید گردیده بازپرس نباید بدون دلیل کافی برای توجه اتهام کسی را به عنوان متهم احضار یا جلب کند و دلایل توجه اتهام همان دلایل اثبات جرم میباشد و در هیچ جای قانون تفکیکی بین دلایل توجه اتهام و دلایل اثبات جرم ملاحظه نمیشود و اساساً احضار مشتکی عنه به عنوان متهم تا قبل از وجود دلایل کافی برای اثبات جرم و به منظور کسب دلیل برای اثبات جرم خلاف قانون میباشد.