صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1390/06/30
برگزار شده توسط: استان مازندران/ شهر قائم شهر
موضوع
نفوذ و اعتبار صیغه طلاق شرعی و استماع دعوای اثبات طلاق در محاکم
پرسش
آیا تقدیم دادخواست به خواسته اثبات و احراز طلاق، قابلیت استماع در محاکم دارد؟ در صورتیکه قابلیت استماع داشته باشد، اگر بدون مراجعه به محاکم و با رعایت مقررات شرعی و بدون اعمال مقررات قانونی، صیغه طلاق جاری شود این صیغه صحیح و نافذ است؟ یا اینکه به لحاظ عدم رعایت مقررات قانونی در تعیین حقوق زوج و پرداخت آن و عدم تعیین داوران و عدم صدور گواهی عدم امکان سازش غیرصحیح است؟
نظر هیئت عالی
دعوای موضوع سوال با عنوان دعوای اثبات طلاق، علیرغم اینکه دعوایی است که حسب قوانین آیین دادرسی مدنی، محاکم به عنوان مرجع رسمی شکایات و تظلمات باید بپذیرند، سوابق قانونگذاری ما که دعاوی راجع به اصل طلاق و نکاح را قابل رسیدگی دانسته، موید مراتب مذکور در قانونی بودن پذیرش چنین دعاوی و رسیدگی در ماهیت موضوع است و مقررات شکلی که ضرورت مراجعه به محاکم قبل از اجرای صیغه طلاق را دارد، نافی عمل حقوقی انجام شده نیست و طبعاً کسی که بدون رعایت قوانین مزبور طلاق دهد، امکان ثبت آن وجود نخواهد داشت و در مراجعه به محکمه و اثبات آن این امکان فراهم میشود. بنابراین، نظر اکثریت: در نشست قضایی قائمشهر نتیجتاً تأیید میشود.
نظر اکثریت
هر چند قانون برای انتظام جامعه است و در بعضی موارد، مقررات قانونی بیش از آنچه را که شارع بیان کرده است مقرر میکند و در این صورت علیرغم رعایت مسائل شرعی، عدم توجه به مقررات موجب بیاثر شدن واقعه و عمل حقوقی میشود؛ ولیکن در این مورد مقررات قانونی برای صدور گواهی عدم امکان سازش در محاکم است و عدم رعایت آن در هنگام اجرای صیغه طلاق موجب بیاعتباری آن صیغه طلاق نمیشود؛ البته اگر صیغه طلاق با رعایت شرایط شرعی انجام شده باشد. فلذا تقدیم این دادخواست به دادگاه فاقد هرگونه منع قانونی است و قابلیت استماع وجود دارد و پس از رسیدگی و احراز رعایت شرایط شرعی برای طلاق، حکم به احراز طلاق صادر و اعلام میکند و در غیر اینصورت حکم به رد آن صادر میشود.
نظر اقلیت
برای اجرای صیغه طلاق مقرراتی از قبیل مراجعه به محکمه و تعیین داوران، تعیین تکلیف در خصوص نگهداری فرزندان و... مقرر شده است و به لحاظ امری بودن این مقررات، عدم رعایت آن، موجب بیاعتباری عمل حقوقی طلاق میشود. فلذا اگر طرفین در خارج از محکمه و با رعایت مقررات شرعی، صیغه طلاق را جاری کنند و برای احراز آن به محکمه مراجعه کنند چنین خواستهای قابلیت استماع را ندارد.