تاریخ نظریه: 1395/11/16
شماره نظریه: 7/95/2914
شماره پرونده: 1743-1/3-95
استعلام:
1- محکومٌعلیه دارای یک واحد منزل مسکونی است و اقدام به ازدواج نموده ولی در دوران نامزدی با همسرش اختلاف پیدا کرده و زوجه از بابت مطالبه مهریه تقاضای توقیف آن منزل را نموده است نظر به اینکه زوج فعلا با پدر و مادرش زندگی مینماید و سکونت او در منزل به علت عدم شروع زندگی مشترک بالفعل نیست ولی منزل در شان و منزلت اوست با لحاظ بند الف از ماده 24 قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی مصوب 93 آیا مسکن یاد شده مشمول مستثنیات دین است یا خیر؟
2- زوجه اقدام به توقیف سهم الارث زوج از باب مطالبه مهریه خود نموده است نظر به اینکه ملک توقیفی آپارتمان 2 طبقه بوده و دریک طبقه زوج و مادرش زندگی مینمایند و در طبقه دیگر 2 خواهرش زندگی مینماید و حسب ارزیابی کارشناس سهم الارث زوج تقریباً 000/00/500/1 ریال میباشد آیا سهم الارث مذکور قابل توقیف است یا مشمول مستثنیات دین میباشد؟
3- زوجه اقدام به توقیف امتیاز پیش خرید مسکن زوج از باب مطالبه مهریه خود نموده است نظر به اینکه زوج فعلا مبلغ کمتر از 000/000/000/1 ریال تاکنون بابت قرارداد مذکور پرداخت نموده و در شرایط فعلی امکان سکونت در آن وجود نداشته و مدتی طول می کشد که آپارتمان مذکور تکمیل شود و ضمناً اقساطی نیز از آن آپارتمان باقیمانده آیا مشمول مستثنیات دین است یا خیر؟
4- محکومٌعلیه دارای یک باب مغازه است (اعم از مالکیت یا سرقفلی) و محکومٌله از باب طلبش اقدام به توقیف مغازه مذکور مینماید نظر به اینکه تنها منبع درآمد محکومٌعلیه همان مغازه توقیفی است و در بند ه ماده 24 از قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی مصوب 93 به وسایل و ابزارکار کسبه و..
اشاره شده است آیامغازه مذکور مشمول مستثنیات دین میباشد یا خیر؟ 5- زوجه اقدام به توقیف منزل مسکونی نموده که سه دانگ از آن متعلق به خود زوجه بوده و سه دانگ دیگر متعلق به زوج میباشد خواهشمنداست سه حالت مقرر را جواب دهید. الفزوج در آن ملک سکونت دارد ولی زوجه ساکن نیست آیا مشمول مستثنیات دین است یاخیر؟ بزوجه در آن ملک سکونت دارد ولی زوج درآن ساکن نیست آیا زوج میتواند از باب طلبش آن را توقیف و به فروش برساند.
جهیچ کدام از طرفین در آن ساکن نیستند و خالی از سکنه بوده ولی مهیا برای سکونت است آیا زوجه میتواند از باب طلبش آن را توقیف و به فروش برساند./
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
1- مقصود از منزل مسکونی مذکور در بند الف ماده 24 قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی 1394، منزلی است که عرفا محل سکونت محکوم علیه تلقی شود و تشخیص مصداق به عهده مرجع قضایی مربوط است.
2- با عنایت به اینکه منزلی که عرفاً محل سکونت محکومعلیه باشد، از مستثنیات دین میباشد، بنابراین در فرض سوال، چنانچه سهم الارث محکوم علیه عرفاً در شان او باشد، جزء مستثنیات دین است، اما اگر سهم الارث وی عرفاً بیش از نیاز و شان او در حالت اعسار وی باشد، مازاد بر قیمت منزل مناسب عرفی خارج از مستثنیات میباشد و محکومبه از آن قابل مطالبه است و تشخیص مصداق بر عهده مرجع قضایی مربوط است.
3- مطابق بند الف ماده 24 قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی مصوب 1394، منزل مسکونی در شان محکومعلیه درحالت اعسار، جزء مستثنیات دین است و منظور از منزل مسکونی، محلی است که قابلیت سکونت محکومعلیه و افراد تحت تکفل او را داشته باشد؛ همچنین، اموال مشمول مستثنیات دین همانطور که درصدر ماده 24 این قانون تاکید شده، حصری و استثنایی بوده و قابل تسری به سایر اموال محکوم علیه نیست و با عنایت به اصل لزوم ادای دین، مستثنیات دین را باید محدود و مضیق تفسیر نمود. بنابراین، امتیاز مسکن یا مبلغ متعلق به محکومعلیه در شرکت تعاونی مسکن، جزء مستثنیات دین محسوب نمیگردد.
4- بند « ه » ماده 24 قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی مصوب 1394، وسایل و ابزار کار کسبه، پیشه وران، کشاورزان و سایر اشخاص را که برای امرار معاش ضروری آنها و افراد تحت تکفل شان لازم است، در ردیف مستثنیات دین قرار داده است، با عنایت به اینکه مغازه و سرقفلی جزء وسایل و ابزار کار تلقی نمیشود و با توجه به اصل وجوب ادای دین، در فرض سوال، مغازه و سرقفلی جزء مستثنیات دین تلقی نمیگردد.
5- با عنایت به اینکه منزل مسکونی که عرفاً محل سکونت محکومعلیه تلقی شود، مستثنیات دین میباشد بنابراین در فرض سوال، چنانچه منزل مسکونی محکومعلیه عرفاً در شان وی و محل سکونت او باشد، جزو مستثنیات دین است گرچه وی فقط مالک سه دانگ آن باشد.