هیات وزیران به موجب پیشنهاد شماره 18355 مورخ1325/12/10 وزارت کار و تبلیغات آییننامه مربوط بتشکیل اتحادیهها را که شامل (21) ماده میباشد در جلسه12 اسفندماه325 تصویب مینماید.
از طرف نخست وزیر
آییننامه تشکیل اتحادیهها
ماده 1- از لحاظ این آییننامه اتحادیه سازمانی است که کارگران یا کارکنان یا کارفرمایان برای حفظ منافع مشترک مربوط بحرفه و بهبود وضع مادی و اجتماعی خود تشکیل میدهند.
تبصره 1- هرگاه اتحادیهای تشکیل سازمان کارآموزان و خردسالانرا در اساس نامه خود طبق شرایط مصوبه وزارت کار پیشبینی کرده باشد اتحادیه مزبور میتواند از منافع آنها به عنوان عضو وابسته به سازمان خود طبق مقررات دفاع نماید (خردسال بکارگر بین 12- 18 سال اطلاق میشود).
تبصره 2- اعضاء وزارت جنک[جنگ] اعم از دفتری و غیردفتری شهربانی و ژاندارمری مشمول این آییننامه نخواهند بود.
ماده 2- هر عده 11 نفری یا بیشتر میتوانند بهتاسیس اتحادیه طبق شرایط زیر مبادرت ورزند:
الف - تبعه ایران باشند.
ب - محکومیت جزایی نداشته باشند.
ج - سن آنها لااقل 18سال تمام باشد.
د - قبل از اقدام بتشکیل اتحادیه قصد خود را کتباً بضمیمه رونوشت شناس نامه و برک عدم محکومیت جزایی و برگ پرسش نامه تکمیل شدهای که شامل نکات زیر باشد در مقابل رسید به وزارت کار و تبلیغات یا نماینده آن تصویب نمایند:
1- نام
2- نام پدر
3- نام خانوادگی
4- نشانی
5 - شماره شناس نامه
6 - شغل - حرفه
تبصره - مقررات بند (د) شامل کسانی که با حائز بودن شرایط مندرجه در بند الف - ب - ج فوق قبل از اجرای این آییننامه مبادرت بتشکیل اتحادیهای نموده باشند نخواهند بود مشروط بر اینکه در ظرف 6 ماه از تاریخ اجرای این آییننامه طبق ماده3 تقاضای ثبت اتحادیه خود را باداره ثبت تسلیم نمایند.
ماده 3- وزارت کار و تبلیغات یا نماینده آن در ظرف یکماه پس از وصول درخواست تاسیس اتحادیه به شرح مذکور در بند (5) ماده2 نظر خود را نسبت بتشکیل اتحادیه به درخواستکنندگان اعلام خواهد نمود درخواستکنندگان باید در ظرف 6 ماه پس از انقضای مدت یکماه مزبور اساسنامه اتحادیه خود را تنظیم و به وزارت کار و تبلیغات یا نماینده آن تسلیم نمایند.
وزارت کار و تبلیغات یا نماینده آن پساز بررسی کامل نسبت به مندرجات اساسنامه در صورتیکه مندرجات آن مخالف با موازین قانونی نباشد گواهینامه تشکیل اتحادیه را صادر و به درخواستکنندگان تسلیم خواهد نمود تا به منظور احراز شخصیت حقوقی اتحادیه خود را به ثبت برسانند.
ماده 4- هرگاه در محلی که طبق مقررات مندرجه در ماده2 تقاضای تشکیل اتحادیهای شده اتحادیه دیگری قبلا تشکیل و به ثبت رسیده باشد وزارت کار و تبلیغات یا نماینده آن به منظور جلوگیری از تعدد اتحادیههای مشترکالمنافع در یک محل منتهای جدیت را در واحد ساختن اتحادیههای مذکور معمول خواهد داشت.
تبصره - عدم توافق نظر بین درخواستکنندگان و اتحادیههای موجوده مانع از تشکیل اتحادیه جدید نخواهد بود.
ماده 5 - در صورتی که تشکیل اتحادیه با موازین قانونی کشور یا مقررات و موازین این آییننامه منطبق نباشد وزارت کار و تبلیغات یا نماینده آن باید درخواست متقاضیان را کتباً با ذکر دلیل رد کند - در صورتی که درخواست کنندگان شکایتی در این خصوص داشته باشند علاوه بر مراجع صلاحیتدار میتوانند اعتراض خود را به شورای عالی کار تسلیم نمایند.
ماده 6 - هرگاه درخواستکنندگان پس از دریافت گواهینامه از طرف وزارت کار و تبلیغات یا نماینده آن تا شش ماه اتحادیه خود را به ثبت نرسانند گواهینامه صادره باطل تلقی شده و در صورتی که بخواهند اتحادیه تشکیل دهند باید مقررات مواد فوق را دوباره اجرا نمایند.
ماده 7- وزارت کار و تبلیغات و یا نماینده آن موظف است پس از اینکه اسناد ثبت رسمی اتحادیه از طرف اداره ثبت صادر گردید شناسائی اتحادیه را کتبا اعلام دارد.
ماده 8 - هر اتحادیهای که طبق مقررات این آییننامه و قانون کار به ثبت نرسیده باشد غیرقانونی تلقی خواهد شد.
ماده 9- هرگونه تغییری در اساسنامه اتحادیه ثبت شده باید قبلاً در مجمع عمومی که ضمن اساسنامه آن اتحادیه تعریف شده است مطرح و مورد تصویب لااقل دو ثلث اعضاء آن قرار گیرد.
تبصره - وزارت کار و تبلیغات یا نماینده آن بایستی ظرف یکماه نظر خود را نسبت بقانونی بودن تغییرات اساسنامه باتحادیه نامبرده ابلاغ و در صورت قانونی بودن گواهی لازم برای ثبت آن تغییرات صادر نماید.
ماده 10- هرگاه دو یا چند اتحادیه ثبت شده بخواهند ملحق و یا متحد شوند باید هر یک از آن اتحادیهها به موجب اساسنامه خود مجمع عمومی تشکیلداده پیشنهاد الحاق با اتحادیه را مطرح نمایند. پساز اینکه این پیشنهاد با اکثریت دو ثلث اعضاء مجمع عمومی هر یک از اتحادیهها به تصویب رسید نمایندگی از طرف هر اتحادیهای انتخابخواهندشد تا نمایندگان اتحادیه ملحق یا متحدشده هیات موقتی تشکیلداده و طبق اساسنامه ثبت الحاق با اتحادیه را مانند عمل ثبت اتحادیه جدیدی انجام دهند.
تبصره 1- هیات موقتی پس از ثبت الحاق و یا اتحاد اعلام شناسائی از طرف وزارت کار و تبلیغات یا نماینده آن تا انتخاب هیات مدیره جدید طبق اساسنامه الحاق یا اتحاد وظائف هیات مدیره را انجام خواهد داد.
تبصره 2- اتحادیههای متحد موجود بایستی در ظرف شش ماه از تاریخ تصویب این آییننامه مقررات اتحادیه خود را با مقررات این آییننامه تطبیق دهند.
ماده 11- باتحادیههای زیر از طرف وزارت کار و تبلیغات و یا نماینده آن گواهی تاسیس داده نخواهد شد.
الف - اتحادیهای که نام آن را با نام یکی از اتحادیههای ثبت شده دیگر بتوان مطابقت داد.
ب - اتحادیهای که اساسنامه آن با مقررات ماده12 تطبیق ننماید.
ماده 12- اساسنامه هر اتحادیه باید لااقل حاوی نکات زیر باشد:
1- نام.
2- نشانی محل.
3- منظور از تاسیس.
4- شرایط عضویت.
5 - تعیین حدود فعالیت اتحادیه از حیث منطقه عمل و شغل یا حرفه.
6 - طرز اداره اموراتحادیه.
7- وظایف مجمع عمومی و طرز تشکیل و عمل آن.
8 - طرز انتخاب و وظائف و حدود مسئولیت هیات مدیره یا هیات عامله.
9- طریق انتصاب اقلا سه نفر اعضاء مالی با شرح وظایف و حدود مسئولیت و اختیارات آنها.
10- طریقه نظارت نسبت بکلیه درآمد و هزینه اتحادیه و نگاهداری و بازرسی حسابهای آن.
11- پیشبینی طریقه رسیدگی به حسابهای اتحادیه از طرف اعضا.
12- طرق بکارانداختن وجوه اتحادیه نگاهداری اموال.
13- تعیین مراجع صلاحیتدار برای انتصاب یا انفصال کارمندان موظف اتحادیه و پرداخت حقوق آنها.
14- پرداخت حق عضویت.
15- حق مطالبه و وصول وجوه فوقالعاده از اعضاء اتحادیه به منظور تامین هزینههای مخصوص در موارد استثنائی (مانند جشن - عزا - تعاون و امثال آنها).
16- طریق کمکهائیکه اتحادیه با اعضاء خود [از قبیل حقوق ایام اعتصاب یا حقوق ایام دیگری که کارگر در نتیجه اختلاف با کارفرما بیکار مانده و یا هزینه معاضدت قضایی در مسائل مربوط به استخدام و حقوق ایام ناخوشی و بیکاری و غیره) خواهند نمود.
17- مقررات انضباطی مربوط به اعضاء و طرز اجرای آن.
18- شرایط اقدام باعتصاب با تصریح لزوم اجازه هیات مدیره.
19- مقررات مربوط بشکایات اعضاء و طرز رسیدگی آن از طرف سازمانهای وابسته به اتحادیه و یا هیات مدیره و یا مجمع عمومی اتحادیه.
20- شرایط تغییر اساسنامه.
21- مقررات مربوط بانحلال اتحادیه.
22- تعیین شرایط اتحاد یا الحاق یا ائتلاف اتحاد با اتحادیههای دیگر.
23- طرز تشکیل مجامع فوقالعاده و اختیارات آن ها.
ماده 13- اتباع خارجی نمیتوانند در اتحادیه ثبت شده ای دارای شغل یا مقامی باشند.
ماده 14- هر اتحادیه ثبت شده موظف است حسابهای خود را در دفاتر پلمپ شده نگاهداری کرده و هر شش ماه یکبار ترازنامه خود را تنظیم و منتشر نماید و یک نسخه از آن را برای اطلاع وزارت کار و تبلیغات یا نماینده آن ارسال دارد. وزارت کار و تبلیغات یا نماینده آن ترازنامه اتحادیه را در حدود مواد مندرجه در اساسنامه اتحادیه رسیدگی نموده و هرگونه بازرسی که از نظر حفظ منافع اعضاء اتحادیه لازم بداند به عمل خواهد آورد.
ماده 15- هر اتحادیه ثبت شده موظف است ترازنامه سالیانه عملیات مالی خود را در مجمع عمومی طرح نموده پس از تصویب آن در ظرف مدت یک ماه گزارش کامل درآمد و هزینههای سال مالی خود و صورت دارائی و دیون و سپردههای اتحادیه را بانضمام رونوشت قطعنامه مربوط بامورمالی به وزارت کار و تبلیغات یا نماینده آن تسلیم نماید.
ماده 16- در صورتی که اتحادیه برخلاف ماده (21) مقررات این آییننامه رفتار کنند و همچنین اگر پس از تشکیل از حقوق و حدود مشخصه تجاوز نماید و یا موجبات اخلال امنیت را فراهم کند وزارتکار و تبلیغات یا نماینده آن به وسیله دادستان از دادگاه شهرستان محل برحسب موارد تقاضای انحلال یا تعطیل از یکهفته تا یک سال آن اتحادیه و تجدید انتخاب هیات مدیره را خواهد نمود.
ماده 17- در صورتی که اتحادیه ثبتشده در مدت دو سال در حال تعطیل اختیاری مانده باشد وزارت کار و تبلیغات یا نماینده آن در ظرف دو ماه مراتب را بهیات مدیره اتحادیه اخطار خواهد نمود. اگر پس از انقضاء مدت یک ماه از تاریخ آخرین ابلاغ باز هم اتحادیه بحال تعطیل ماند وزارت کار و تبلیغات اتحادیه را برسمیت نخواهد شناخت.
ماده 18- صدور گواهینامه و اعلام شناسائی اتحادیه از طرف وزارت کار و تبلیغات یا نماینده آن مجانی خواهد بود.
ماده 19- هیچ کارفرمائی نمیتواند نسبت بشخص یا اشخاصی به علت عضویت در اتحادیه بخصوص تبعیض قائل شود و هیچ کس نمیتواند بعنف یا تهدید شخص یا اشخاصی را وادار به عضویت در اتحادیه نموده یا مانع از عضویت او بشود.
متخلفین بحداکثر30 روز زندانی غیرقابل ابتیاع محکوم خواهند گردید.
ماده 20- وزارت کار و تبلیغات برای طرح و تنظیم اساسنامه و مقررات اتحادیهها کلیه اطلاعات موجوده را در دسترس شخص یا اشخاص ذیعلاقه خواهد گذاشت و همچنین آنان را از طرز عمل و جریان امور مربوطه باین آییننامه مطلع و بهر نحو مقتضی باشد آنها را راهنمائی خواهد نمود.
درخواستهای راجع باینگونه اطلاعات و راهنمائیها باید به عنوان وزارت کار و تبلیغات یا نماینده آن تسلیم گردد.
ماده 21- در مواردی که به موجب این آییننامه وزارت کار و تبلیغات یا نماینده آن بایستی در ظرف مدت معینی نظریه خود را اعلام نمایند هرگاه نظر وزارت یا نماینده آن ابلاغ نشود پس از انقضاء مدت تعیین شده رای و نظر وزارت کار و تبلیغات یا نماینده آن بنفع اتحادیهها تلقی خواهد شد.