نقش محکومییت کیفری مدعی مالکیت در اعتراض به ملی شدن زمین

تاریخ دادنامه قطعی: 1395/05/17
شماره دادنامه قطعی: ---

پیام: در صورتی که زمینی ملی اعلام شود و مدعی مالکیت نسبت به این امر اعتراض داشته باشد، وجود محکومیت کیفری وی از حیث تصرف عدوانی و تخریب ملک مورد نزاع، مانع عقلی و قانونی برای اعتراض او به مرتع بودن رقبه مورد نزاع نیست و دادگاه یا مرجع قانونی نباید به صرف آن، از رسیدگی به دعوی و مستندات خواهان امتناع نمایند.

شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- شعبه: شعبه چهاردهم دیوان عالی کشور تاریخ: 1395/05/17 - 11 : 21 قاضی: نادر خاوندگار قاضی: محمدرضا صابر قاضی: غلامرضا خلف رضائی

خلاصه جریان پرونده

بدوا آقای ر. ن. نسبت به ملی شدن مساحت 29576 مترمربع از اراضی پلاک فرعی --- از پلاک اصلی 429 بخش ثبتی سه اردبیل روستای قره چی یوردی شهرستان نمین در اجرای ماده 56 قانون حفاظت و بهره برداری از جنگلها و مراتع اعتراض نموده و قاضی هیات رسیدگی موضوع اجرای ماده 56 قانون یاد شده به شرح رای شماره --- - 89/6/13 با این استدلال که با توجه به اجرای قرار معاینه محلی و نظر اتفاقی اعضای هیات کارشناسی در ملی اعلام نمودن اراضی مورد نزاع و محکومیت قبلی معترض از حیث تصرف عدوانی و تخریب ملک موصوف به شرح دادنامه شماره --- - 87/1/31 و قطعیت آن به شرح دادنامه شماره --- - 87/10/12 شعبه پنجم دادگاه تجدیدنظر، اعتراض را وارد ندیده و ضمن رد آن، رای به مرتع بودن محل مورد اختلاف صادر و رای مزبور قابل تجدیدنظر در محاکم عمومی نمین اعلام شده است نامبرده صدرالذکر به شرح دادخواست تقدیم شده به تاریخ 89/9/8 نسبت به رای موصوف اعتراض نموده و شعبه صد و یکم دادگاه عمومی جزایی نمین عهده دار رسیدگی شده است. معترض به رای قاضی کمیسیون ضمن ارائه تصاویر سند شماره 31388 - 1327/06/10 و 13454 - 1351/06/16 خود و پدرش را زارع زمین مورد نزاع قبل از تقسیم اراضی در سال 1341 قلمداد کرده و نظرات ابرازی کارشناسان منابع طبیعی در مقاطع مختلف را متفاوت و مغایر هم و پایمال کننده حقوق زارعین اعلام کرده است به طوریکه طبق سند شماره 118752 - 68/11/28 مبتنی بر صورت جلسه 1368/10/10 که توسط دوتن از کارشناسان منابع طبیعی تنظیم شده و گواهی های صادره به شماره 5021 - 68/10/11 و 25823 - 68/10/13 مدیرکل منابع طبیعی آذربایجان شرقی در دفترخانه شماره 5 اردبیل زمین متعلقه و مورد نزاع غیرملی و زراعی اعلام شده است. «لازم به ذکر است گواهی ها و صورت جلسات مورد استناد خواهان (معترض) صرفا ناظر به مقدار 14000 مترمربع از پلاک مورد اختلاف به عنوان زمین مزروعی است به شرح صفحات 4 الی 7 پرونده. عضو ممیز»;. جلسه دادگاه با حضور خواهان و نماینده حقوقی خوانده در وقت مقرر قبلی به تاریخ 1390/05/11 تشکیل گردیده و خواهان به شرح دادخواست تقدیمی خواسته را توضیح داده و سپس نماینده سازمان خوانده اظهار داشته «اراضی و مراتع ملی پلاک --- ، اصلی قره چی یوردی در سال 1350 ...به مساحت 300 هکتار اراضی ملی اعلام شده و سپس در سال 79 ، طبق گزارش اصلاحی باقیمانده مرتع از آگهی سال 1351 را به مساحت 276 هکتار اعلام و پس از انتشار آگهی در روزنامه اطلاعات و الصاق آگهی مذکور در معابر عمومی روستا و تحویل یکبرگ از آگهی به شورای اسلامی روستا در سال 1380 مجموعا مساحت 576 هکتار را در پلاک مرقوم ملی اعلام کرده است که نهایتا به علت عدم اعتراض اهالی سند مالکیت ثبتی به شماره 4 فرعی از --- اصلی به نام دولت جمهوری اسلامی ایران به نمایندگی سازمان جنگلها و مراتع کشور صادر شده است.»; نماینده حقوقی خوانده در خصوص مستندات خواهان توضیح داده که استعلام بلامانع بودن اداره منابع طبیعی اولا برای 14000 مترمربع بوده ثانیا در سال 68 قبل از اعلام باقیمانده مراتع و اراضی ملی پلاک مذکور در سال 79 می‌باشد...و آقای ر. ن. (خواهان) در سال 79 یا 80 پس از الصاق آگهی اعتراض ننموده‌اند و در ادامه به دو فقره محکومیت قطعی خواهان از حیث تصرف عدوانی مقدار 20900 مترمربع از اراضی ملی پلاک مورد نزاع و نیز پرداخت خسارت وارده به منابع ملی و اجرای آن استشهاد کرده است به علاوه نماینده حقوقی خوانده به مواد یک و 2 قانون ملی شدن جنگلها و مراتع کشور و قانون حفظ و حمایت از منابع طبیعی و ذخایر جنگلی کشور و رای وحدت رویه شماره 681 - 84/7/26 هیات عمومی دیوانعالی کشور استناد کرده که کلهم تشخیص منابع ملی را به عهده ادارات منابع طبیعی قرار داده اند و مآلا اعتراض خواهان را محکوم به رد شناخته و اعلام کرده است. ص 33 خواهان در پاسخ به سوال دادگاه که چرا در سال 1379 به تشخیص منابع طبیعی اعتراض ننموده، اظهار داشته است: «در آن سال کسی به ما خبر نداده است و ما اطلاع نداشتیم والّا اعتراض می کردیم...خواهان ضمن تایید محکومیت خود بیان کرده قبلا گفتند حدود 300 هکتار به صورت پراکنده مالک بوده اند و جزء اراضی ملی بوده است ولی الان می آیند به یک نقطه اشاره می کنند درحالی که بنده کشاورززاده هستم و سالهای سال این زمین طبق نسق در دست ما بوده است و روی آن کشت و کار می کردیم.»; در پایان جلسه دادگاه قرار ملاحظه پرونده استنادی خوانده به کلاسه --- را صادر و پس از مطالعه و ملاحظه پرونده مورد استناد که مربوط به فرد دیگری به نام مروت غفاری می‌باشد، ختم دادرسی اعلام و به شرح رای شماره --- - 1390/08/12 با احراز ملی بودن اراضی مورد اختلاف اعتراض خواهان را وارد ندیده ضمن رد آن، حکم به تایید رای هیات موضوع ماده 56 قانون حفاظت و بهره برداری از جنگلها و مراتع صادر نموده است. لازم به ذکر است به شرح صفحات 66 الی 70 پرونده قبلا در تاریخ 87/7/25 کارشناس منتخب شعبه --- جزایی نمین در نظریه کارشناسی خود پس از مطالعه اسناد و مدارک موجود در اداره منابع طبیعی و معاینه محل و...راجع به دو قطعه یکی به مساحت 15217 مترمربع و قطعه شماره 2 به مقدار 14359 مترمربع اظهارنظر نموده که به طور مشخص راجع به قطعه شماره یک به مساحت 15217 مترمربع نظر به زراعی بودن مسلم آن داده است و معتقد بوده که در حدود یازده سال قبل (از سال 87 ) از آگهی دوم که از سوی مسولین منابع طبیعی زراعی تشخیص داده شده می بایستی در نقشه برداری مهرماه سال 1384 جزو مستثنیات اشخاص بر روی نقشه مشخص می شد اما متاسفانه در نقشه مذکور جزو مراتع منظور گردیده است.»; ص 67 . آقای ر. ن. (خواهان بدوی) نسبت به رای دادگاه بدوی با تقدیم دادخواست تجدیدنظرخواهی نموده و پس از تبادل لوایح، شعبه چهارم دادگاه تجدیدنظر استان اردبیل عهده دار رسیدگی شده و به شرح دادنامه شماره --- - 1390/10/26 ضمن رد اعتراض تجدیدنظرخواه، دادنامه تجدیدنظرخواسته را عینا تایید و استوار نموده است. ص 92 . با دادخواهی، خواهان بدوی آقای ر. ن.، رئیس کل محترم دادگستری استان اردبیل به دادخواهی وی رسیدگی و با توجه به سوابق امر و نظرات قبلی اداره خوانده و کارشناس منتخب به زراعی بودن و مستثنی بودن رقبه مورد نزاع، دادخواهی وی را وارد و آراء صادره را خلاف بیّن شرع شناخته و مراتب را به ریاست محترم قوه قضائیه منعکس نموده‌اند و کمیسیون شماره هشتم معاونت قضایی قوه قضائیه حسب الارجاع وارد رسیدگی شده و با استدلالی مشابه استدلال رئیس کل دادگستری اردبیل رای دادخواسته را واجد خلاف بیّن شرع و قانون شناخته و پیشنهاد تجویز اعاده دادرسی داده اند و رئیس محترم قوه قضائیه با پیشنهاد مزبور با اعلام خلاف بیّن شرع بودن رای دادخواسته و تجویز اعاده دادرسی موافقت و پرونده با این کیفیت به دیوانعالی کشور ارسال و رسیدگی پس از وصول و ثبت به کلاسه فوق به این شعبه محول شده است. پس از ارجاع پرونده به این شعبه دادخواه به ضمیمه یک برگ لایحه دو فقره عکس هوایی ارائه و مدعی مزروعی بودن رقبات مورد اختلاف می‌باشد که مورد بررسی و امعان نظر قرار خواهد گرفت. هیات شعبه در اجرای ماده 477 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 با اصلاحات بعدی در تاریخ بالا تشکیل گردید؛ پس از قرائت گزارش عضو ممیز و بررسی اوراق پرونده، مشاوره نموده چنین رای میدهد:

رای شعبه

دادخواهی آقای ر. ن. نسبت به رای قطعی شماره 900955 - 90/10/26 شعبه چهارم دادگاه تجدیدنظر استان اردبیل که در تایید رای بدوی به شماره 9000519 - 1390/08/12 صادره از شعبه --- دادگاه عمومی جزایی نمین متضمن رد اعتراض دادخواه نسبت به رای شماره --- - 87/6/10 قاضی هیات موضوع قانون تعیین تکلیف اراضی اختلافی موضوع اجرای ماده 56 قانون حفاظت و بهره برداری از جنگلها و مراتع اصدار یافته و رئیس محترم قوه قضائیه نسبت به آن ضمن اعلام خلاف بیّن شرع اعاده دادرسی را تجویز و رسیدگی به این شعبه محول شده است، با عنایت به واقعیتهای مضبوط در پرونده و استدلال آتی در بخشی از ادعا و خواسته خواهان (دادخواه) وارد و موجه است؛ زیرا به دلالت نامه شماره 5021 - 68/10/11 رئیس اداره منابع طبیعی اردبیل و نامه شماره 25823 - 1368/10/13 اداره کل منابع طبیعی استان آذربایجان شرقی خطاب به دفترخانه شماره 5 اردبیل متضمن تایید اسناد مالکیت دادخواه و مبتنی بر نظریه کارشناسان اداره خوانده سابق بر این حداقل حق دادخواه راجع به زراعی بودن یک قطعه زمین به مساحت تقریبی 14000 مترمربع از پلاک --- اصلی بخش --- اردبیل احراز و تثبیت شده است، و نظریه اصلاحی و تکمیلی بعدی اداره دادخوانده راجع به ملی و مرتع بودن بخش عمده ای درحد 276 هکتار دلالت تام و قطعی بر زوال حق قدیم و خروج آن از مستثنیات ندارد، مضافا بر اینکه کارشناس منتخب دادگاه به شرح صفحه 67 پرونده در تاریخ 87/7/25 پس از بررسی، مطالعه و ملاحظه سوابق امر و با همکاری مامورین اداره منابع طبیعی با صراحت تمام قطعه شماره یک به مساحت 15217 مترمربع را زراعی و غیرمرتع تشخیص و اعلام نموده و از اینکه در نظریه بعدی اداره منابع طبیعی جزو مستثنیات به حساب نیامده اظهار تاسف نموده و دلیلی بر رد نظریه مزبور اقامه نشده است و اینکه قاضی هیات در رد اعتراض دادخواه به محکومیت وی از حیث تصرف عدوانی و تخریب ملک مورد نزاع استشهاد نموده، استدلالی ضعیف و بدور از قواعد حقوقی و قضایی است چرا که محکومیت دادخواه مانعی عقلی و قانونی برای اعتراض وی به مرتع بودن رقبه مختلفٌ فیه نخواهد بود، بنا به مراتب مستندا به ماده 477 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 با اصلاحات و الحاقات بعدی و ماده واحده قانون تعیین تکلیف اراضی اختلافی موضوع اجراء ماده 56 قانون جنگلها و مراتع اصلاحی 1387/03/05 و تبصره یک آن، آراء بدوی و تجدیدنظر به ترتیب به شماره های 9000519 - 1390/08/12 و 900955 - 90/10/26 صادره از دادگاه عمومی جزایی نمین و شعبه چهارم دادگاه تجدیدنظر اردبیل نقض و در خصوص دادخواست اولیه آقای ر. ن. دایر بر اعتراض نسبت به رای شماره --- - 89/6/13 قاضی هیات رسیدگی موضوع قانون تعیین تکلیف اراضی اختلافی موضوع اجراء ماده 56 قانون جنگلها و مراتع بنا به استدلال مندرج در سطور پیشین، اعتراض صرفا نسبت به یک قطعه به مساحت 15217 مترمربع (قطعه شماره یک) وارد تشخیص و ضمن نقض رای قاضی هیات یاد شده، حکم به مزروعی بودن قطعه شماره یک به مساحت 15217 مترمربع از پلاک --- - اصلی بخش سه اردبیل و به عبارتی به غیرمرتع بودن آن صادر و اعلام می‌گردد. خواسته خواهان (دادخواه فعلی) راجع به مازاد بر محکومٌ به (به عبارتی قطعه دوم) فاقد دلیل موجه است چرا که اسناد و مدارک مورد استناد مشارالیه دلالتی بیشتر بر آنچه که به عنوان مزروعی بودن احراز شد ندارد و با رد اعتراض معنون و مآلا تایید رای قاضی هیات فوق الذکر نسبت به مازاد بر محکومٌ به حکم بر بیحقی دادخواه در این خصوص صادر می‌شود. رای صادره قطعی است.

شعبه چهاردهم دیوان عالی کشوررئیس شعبه: محمدرضا صابر مستشاران: غلامرضا خلف رضائی نادر خاوندگار