تردید در دائم یا موقت بودن عقد نکاح

تاریخ دادنامه قطعی: 1395/02/15
شماره دادنامه قطعی: ---

پیام: در دعوای اثبات زوجیت، اگر در وقوع اصل عقد اختلاقی نبوده و صرفا گفتگو در مورد دایم یا موقت بودن آن باشد، با توجه به غلبه نکاح دائم بر نکاح موقت، اصل بر دوام زوجیت است.

شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- شعبه: شعبه هشتم دیوان عالی کشور تاریخ: 1395/02/15 - 10 : 44 قاضی: حسن عباسیان قاضی: مسعود کریم پورنطنزی قاضی: جعفر پوربدخشان

خلاصه جریان پرونده

در تاریخ 94/5/14 خانم م. الف. به طرفیت آقای ک. الف.پ. دادخواستی به خواسته اثبات زوجیت فیمابین خواهان و خوانده موضوع عقدنامه دائم عادی مورخ 93/3/2 با مهریه تعیین شده پنجاه عدد سکه تمام بهار آزادی و یک جلد کلام اله مجید و غیره تقدیم و ضمن ارائه تصویر عقد نامه عادی و استناد به شهادت شهود در متن دادخواست توضیح داده که در مورخ 93/9/2 با مهریه تعیین شده به عقد دائم خوانده دعوی در آمدم و در زمان عقد سه نفر شاهد حضور داشتند و تعداد کثیری هم مطلع بر عقد دائم بوده اند و بعد از عقد روابط همسر داری ما شروع گردید و مدت چهار ماه روابط مشارالیه با اینجانب خوب بوده و نسبت به وی تمکین نموده ام به تدریج رفتار و اخلاق ایشان تغییر کرده و نفقه پرداخت ننموده و مرا ترک نموده و حالیه مسائل همسرداری را کتمان و نادیده گرفته و منکر زوجیت دائم شده این در حالی است که قاری صیغه عقد خود حضور دارد و موضوع عقد نامه را صحه خواهد گذاشت فلذا صدور حکم بر اثبات زوجیت دائم فیمابین موضوع عقدنامه مورخ 93/3/20 و ثبت آن در یکی از دفاتر رسمی ثبتی استان مورد استدعاست. دادخواست مطروحه در شعبه چهارم دادگاه عمومی یاسوج ثبت و مورد رسیدگی قرار میگیرد. آقای ص. الف. وکیل پایه یک دادگستری با تقدیم وکالتنامه از جانب خوانده اعلام وکالت نموده است. جلسه اول دادرسی به تاریخ 1394/06/15 با حضور طرفین دعوی و وکیل خوانده تشکیل گردید در این جلسه خواهان مطالب خود را به شرح دادخواست بیان نموده و سپس وکیل خوانده اظهار داشت موکل موکدا منکر عقد دائم است و قرائن موجود حکایت از مدت دارا بودن عقد (عقدموقت) است از جمله 1 - اگر عقد نکاح دائم منعقد شده و عاقد صلاحیت انعقاد عقد و دفتر ثبت ازدواج داشته چرا روند قانونی و رویه عقد دائم از جمله آزمایش خون و ثبت در شناسنامه و غیره صورت نگرفته 2 - چرا عقد در دفتر خانه و در حضور شهود و به طور قانونی و معمول صورت نگرفته و در خانه ای شخصی و در حضور تعداد اندکی صورت گرفته است 3 - چطور نکاحیه ای که بر اساس آن شاکیه در محکمه کیفری طرح دعوی کرده فاقد مهر دفتر خانه است حال نکاحیه ای که الان در دست خواهان است ممهور به مهر دفتر خانه است 4 - چگونه از موکل در عقد نامه رسمی و دائمی (طبق ادعای خواهان) اثر انگشت گرفته نشده آن هم وقتی که موکل بیسواد بوده است. 5 - چطور عقد نامه فقط در یک نسخه منعقد شده و در دسترس موکل قرار نگرفته است فلذا با عنایت به موارد معنونه آنچه مشخص است اینکه عقد صورت گرفته بین خواهان و خوانده عقد نکاح موقت بوده که طبق اظهارات موکل مدت آن 6 ماه بوده که سه ماه آن از طرف موکل بذل شده است از طرفی با عنایت به اینکه صاحب خانه ای که عقد در خانه ایشان صورت گرفته و شاهد عقد بوده حاضر به ادای شهادت در دادگاه بوده است و احضار ایشان به نام ظهراب ارجمند مورد استدعاست ضمنا ایشان در محکمه کیفری ادای شهادت نموده که شهادت نامه ایشان درکلانتری 13 موجود است و شاهد دیگر موکل صاحب جان فرزند محمد شریف است تقاضای احضار ایشان را دارم. فلذا تقاضای صدور حکم بر رد دعوی خواهان مورد استدعاست. سپس دادگاه قرار استماع گواهی گواهان طرفین را صادر نموده و در این اثنا آقای رحمت اله پیشوائی وکیل پایه یک دادگستری با تقدیم وکالتنامه از جانب خواهان اعلام وکالت نموده است. در جلسه دادرسی مورخ 94/7/6 که با حضور طرفین دعوی ووکلای آنان و نیز شخص عاقد به نام شیخ عبداله شفیعی تشکیل گردیده بدوا عاقد یاد شده اظهار داشت قبول دارم که عقد توسط اینجانب جاری گردید و عقد هم به صورت دائم بوده و قرار بود بروند از دادگاه با توجه به اینکه همسر دومش بوده مجوز بگیرند بعد بیایند ثبت کنیم و نسبت به آزمایش یا عدم آزمایش خود اطلاعی ندارم ولی به صورت قطع و تعیین صیغه جاری شده بین طرفین دائمی بوده نه موقت. سپس دادگاه از شهود تعرفه شده استماع گواهی به عمل آورد. آقای ظهراب ارجمند 33 ساله اظهار داشت بنده با آقای ک. الف.پ. رفیق بوده ام به من گفته خانمی دارم مریض می‌باشد اگر خانمی سراغ دارید به من معرفی کنید من هم خانم م. الف. را معرفی نمودم و در نهایت در منزل خودم جوانمردان غربی توسط حاج آقای عبداله شفیعی عقد به صورت دائم جاری شدبا مهریه پنجاه سکه تمام بهار آزادی حتی خودم شیرینی گرفته ام و استفاده نمودند و یک ماه باهم بودند بعد اختلاف آنان شروع شد و زوج مدعی شده که عقد موقت می‌باشد شما را نمی خواهم و در خصوص مکتوبه ای که در دست آقای ک. افشون می‌باشد علت این اظهارات از ناحیه بنده مبنی بر نوع عقد به صورت موقت با توجه به اینکه هر روزی که آقای افشون یک برنامه داشتند و خانم نسبت [به من] فحاشی و بد و بیرا می گفتند که مقصرش شما بودید و من هم گفتم بروید شاکی شوید ولی خانم توجهی نمیکردند من هم بر اثر ناراحتی آن مطلب را نوشتم در کلانتری و در برابر کلام اله مجید دروغ بوده و آن مطالب را پس میگیرم و دروغ بوده است. شاهد دوم به نام خانم فاطمه عظیمی نیا همسر آقای ارجمند اظهار داشت در برابر کلام اله مجید در زمان عقد خانم م. الف. فقط خودم با شوهرم و حاج آقای شفیعی و خواهر خانم الف. و آقای الف.پ. در منزل خودمان بودیم که صیغه عقد دائم را حاج آقا جاری نمودند و قرار بود ه بروند دفتر و محضر عقد را ثبتی و رسمی کنند ولی در نهایت نرفتند و اختلاف آنها شروع شد. مطمئن هستم عقد دائم بوده. شاهد سوم خانم طاهره الف. متولد 1362 خواهر خواهان اظهار داشت روزی که عقد جاری شد دامادمان آقای ظهراب ارجمند زنگ زدند و گفتند خواهرت می خواهند عقد کنند بیائید منزل ما من هم رفتم و آقای ارجمند و خانمش فاطمه اعظمی نیا و حاج آقا شفیعی و خواهرم حضور دارند که محضر دار خانم را عقد نمودند و پنجاه سکه بهار آزادی تمام هم زدند. پس از استماع اظهارات شهود دادگاه اظهارات خوانده و وکلای طرفین را در صورتمجلس منعکس نموده و سر انجام با اعلام ختم رسیدگی به موجب دادنامه شماره --- مورخ 94/7/11 پس از ذکر خواسته خواهان با استدلال اینکه اولا: با توجه به تصویر مصدق سند عادی مورخ 93/3/20 که با حضور عاقد در شعبه و تحقیق از وی نوع عقد و صیغه جاری شده را دائم بیان نموده و سند را تایید نموده و مضافا شهودی که ذیل سند عادی را امضا نموده‌اند نوع عقد را دائم شهادت داده اند نه موقت و آقای ظهراب ارجمند که اظهاراتی در کلانتری و طبق تصویرصورتجلسه پیوستی مبنی بر اینکه عقد موقت بوده از آن اظهارات انصراف و آن اظهارات را در شعبه رد نموده و انگیزه اش از بیان آن مطالب را با توجه به ناراحتی که بین ایشان و زوجه به وجود آمده مطرح نموده و از طرفی اصل در عقد دائمی است مگر اینکه قیدی وجود داشته باشد که آن را موقت تلقی کرد که در سند عادی هیچگونه اشاره ای به موقت بودن یا تعیین وقت وجود ندارد لذا خواسته خواهان را به حق تشخیص و مستندا به مواد 1257 و بند های 2 و 3 و 4 ماده 1258 قانون مدنی حکم به اثبات زوجیت و رابطه زوجیت بین خواهان و خوانده و مستندا به ماده 20 قانون حمایت خانواده مصوب سال 1391 حکم به الزام خوانده به ثبت واقعه ازدواج دائم وفق مفاد سند عادی مورخ 93/3/20 با مهریه مقرر پنجاه عدد سکه تمام بهار آزادی صادر نموده است. پس از ابلاغ رای صادره وکیل خوانده محکوم علیه نسبت به آن تجدیدنظر خواهی نموده که پس از طی نشریفات قانونی شعبه دوم دادگاه تجدیدنظر استان کهکیلویه و بویر احمد به موضوع رسیدگی و طی دادنامه شماره --- مورخ 1394/10/14 با عنایت به سند عادی ارائه شده مورخ 93/3/20 که تصویر مصدق آن پیوست می‌باشد و به صراحت عاقد به دائمی بودن آن اشاره نموده است و با تحقیق به عمل آمده از عاقد و گواهانی که ذیل عقدنامه را امضا نموده‌اند دائمی بودن آن تایید گردیده است و دلیلی که نشانگر موقت بودن عقد باشد از سوی تجدید نظر خواه ارائه نگردیده و در پرونده وجود ندارد و عدم رعایت تشریفات قانونی در تنظیم عقد نامه دلیل بر منقطع بودن آن نمی‌باشد لذا اعتراض تجدید نظر خواه را غیر موجه و دادنامه تجدید نظر خواسته را موافق موازین قانونی و اصول آیین دادرسی تشخیص و ضمن رد اعتراض مطروحه دادنامه تجدیدنظر خواسته را تایید نموده است. دادنامه اخیرالصدور در تاریخ 94/10/20 به وکیل تجدیدنظر خواه ابلاغ شد و نامبرده در تاریخ 94/11/11 با تقدیم دادخواست نسبت به آن فرجام خواهی نموده که پس از تبادل لوایح و وصول پرونده به دیوان عالی کشور جهت رسیدگی به این شعبه ارجاع گردیده است. دادخواست فرجامی و لایحه جوابیه به هنگام شور قرائت میگردد.هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای حسن عباسیان عضو ممیز و اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای می دهد:

رای شعبه

اعتراضات آقای ک. الف.پ. با وکالت آقای ص. الف. نسبت به دادنامه شاره 1187 - 94 مورخ 1394/10/14 شعبه دوم دادگاه تجدید نظر استان کهکیلویه و بویر احمدکه در جهت تایید رای بدوی متضمن حکم به اثبات رابطه زوجیت دائم فیمابین متداعیین و الزام فرجام خواه به ثبت واقعه ازدواج دائم با مهریه تعیین شده انشاء گردیده با توجه به جامع اوراق پرونده وارد و موجه نیست زیرا مدلول نکاحنامه شرعی مورخ 93/3/20 پیوست پرونده که بامضا طرفین دعوی و نیز شخص عاقد رسیده و عده ای به عنوان شهود ذیل آن را گواهی نموده‌اند و اصالت آن هم مصون از اعتراض فرجام خواه باقیمانده صراحت دارد که عقد نکاح فیمابین متداعیین به نحو دائم جاری گردیده و شخص عاقد به نام شیخ عبداله شفیعی هم با حضوردر دادگاه به شرح صورتجلسه دادرسی مورخ 94/7/6 صریحا و با قطع و تعیین گواهی نموده که صیغه جاری شده بین طرفین دعوی عقد دائم بوده نه موقت وهم چنین مسجلین نکاحنامه مدرکیه هم که در محضردادگاه از آن استماع گواهی به عمل آمده به اتفاق دائم بودن عقد نکاح فیمابین متداعیین را مورد تایید و تصدیق قرار داده اند مضافا به اینکه وکیل فرجام خواه در مدافعات خود در مراحل دادرسی اصل واقعه نکاح فیمابین موکل خود و فرجام خوانده را پذیرفته و مورد تایید قرار داده و صرفا مدعی موقت بودن آن می‌باشد که چون در نکاح با توجه به غلبه دائمی بودن نکاح بر موقت بودن آن، اصل بر دوام زوجیت بوده و وکیل فرجام خواه دلیل معارض اصل که موجب اسقاط آن باشد اقامه و ابراز ننموده لذا مطابق اصل، ادعای وکیل فرجام خواه مبنی بر موقت بودن نکاح بین طرفین دعوی به لحاظ عدم اثبات آن وجاهت قانونی نداشته و بالعکس ادعای فرجام خوانده مبنی بر دائمی بودن نکاح ثابت خواهد بود بنابراین و با توجه به ادله پیش گفته، نکاح دائم فیمابین طرفین دعوی ثابت و مدلل بوده و از این رو دادنامه های بدوی و فرجام خواسته که متکی بر ارزیابی ادله اثباتی و مبتنی بر استنباط و تشخیص دادگاه بوده و با توجه به مجموع اوراق و محتویات پرونده و استدلال منعکس در آراء صادره موجها و منطبق بر موازین قانونی اصدار یافته و از حیث ماهوی و از جهت رعایت اصول و قواعد دادرسی ایراد و اشکال موثر در تخدیش بر آراء مرقوم مترتب نبوده و اعتراضات وکیل فرجام خواه در حد و کیفیتی نیست که بمبانی استنباط و تشخیص دادگاه و مالا اساس دادنامه فرجام خواسته خلل و خدشه ای وارد و موجبات نقض آن را فراهم سازد فلذا ضمن رد فرجام خواهی فرجام خواه مستندا به ماده 370 قانون آیین دادرسی مدنی دادنامه فرجام خواسته ابرام می‌گردد.

رئیس شعبه هشتم دیوان عالی کشور: حسن عباسیان مستشار: مسعود ک. پورنطنزی عضو معاون: جعفر پوربدخشان