صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1402/02/13
برگزار شده توسط: استان فارس/ شهر شیراز
موضوع
دعوای اثبات مالکیت مفروزی نسبت به اراضی دارای سند مالکیت مشاعی
پرسش
در شهرهای بزرگ افرادی که دارای حق ارتفاق در اراضی دیگران میباشند؛ در صورتی که اراضی مذکور برابر موازین قانونی تفکیک و تبدیل به مسکونی گردد؛ آیا حق ارتفاق آنان از اراضی مذکور باقی میماند یا اینکه در حکم تلف است و شهرداری مکلف به جبران خسارت است یا اینکه مسیر جدیدی باید جایگزین مسیر سابق گردد؟
نظر هیات عالی
اگرچه سوال موضوعی است و بستگی به کیفیت تقسیم و تفکیک اراضی مشاعی دارد. معالوصف با توجه به ماده 604 قانون مدنی کسی که در ملک دیگری حق ارتفاق دارد نمیتواند مانع از تقسیم آن ملک شود ولی بعد از تقسیم حق مزبور به حال خود باقی میماند و همچنین ماده 605 قانون مذکور مقرر میدارد «هرگاه حصه بعضی از شرکاء در مجرای آب یا محل عبور حصر شریک دیگر باشد بعد از تقسیم حق مجری یا عبور ساقط نمیشود، مگر اینکه شروط آن شرط شده باشد و همچنین است سایر حقوق ارتفاقی» بنابراین حق ارتفاق صرف تفکیک و یا تبدیل اراضی از کاربری فرضاً کشاورزی به مسکونی از بین نمیرود و در حکم تلف تلقی نمیشود و در صورت شک استصحاب مقتضی بقاء حق مذکور میباشد.
نظر اکثریت
حق ارتفاق در صورتی که زمین تغییر کاربری داده شده و وضعیت جدید حقوقی پیدا نموده است، در حکم تلف قلمداد میگردد و نمیتوان قائل بر بقاء آن شد.
نظر ابرازی
علی رغم آنکه اکثریت همکاران قائل به تلف این حق شدهاند، لیکن در مواردی نادر از قبیل حق شرب و عبور به صورت استثنایی میبایست قائل به بقاء حق شد.
نظر ابرازی
با لحاظ وضعیت جدید و حاکمیت قاعده لاضرر، حق یا حقوق ارتفاقی پیشین را میبایست تلف شده قلمداد کرد و در رابطه با حق عبور، شهرداری میبایست مسیر جدید تعیین نماید.