صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1400/03/03
برگزار شده توسط: استان مرکزی/ شهر اراک
موضوع
امکان یا عدم امکان رسیدگی واخواهی شورا به حکم غیابی در فرضی که دادگاه حقوقی در مقام تجدیدنظر خواهی نسبت به حکم غیابی اظهار نظر ماهوی نموده است.
پرسش
1) خواهان در شورای حل اختلاف مبادرت به طرح دعوای مطالبه وجه چک علیه صادر کننده و ضامن مینماید و شورا علاوه بر حکم بابت مبلغ چک خسارت تاخیر تادیه را از تاریخ تقدیم دادخواست لغایت اجرای حکم احتساب مینماید. این رای نسبت به صادر کننده چک غیابی است. 2) خواهان نسبت به مبدا احتساب خسارات تاخیر تادیه اعتراض مینماید و دادگاه حقوقی (الف) ضمن نقض دادنامه در قسمت مورد اعتراض، خواندگان را متضامناً محکوم به پرداخت خسارت تاخیر تادیه از تاریخ سررسید چک مینماید 3) صادر کننده چک واخواهی مینماید و شورا به واخواهی رسیدگی نموده و رای مورد واخواهی را تایید مینماید 4) صادر کننده چک از رای صادره تجدید نظر خواهی مینماید پرونده جهت رسیدگی نسبت به اعتراض نزد دادگاه حقوقی (ب) ارجاع میشود.
سوال:با توجه به مفاد ماده 364 قانون آیین دادرسی مدنی، آیا رسیدگی شورا به واخواهی صحیح بوده است؟ آیا دادگاه حقوقی (ب) میتواند به تجدید نظرخواهی رسیدگی نماید؟
نظر هیات عالی
با توجه به فرض سوال؛ اولاً: موضوع منصرف از حکم ماده 364 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی است. ثانیاً: شورای حل اختلاف وفق ماده 26 قانون شورای حل اختلاف باید نسبت به واخواهی به عمل آمده، رسیدگی و اظهارنظر نهایی نماید. ثالثاً: با توجه به این که قبلاً به موضوع در دادگاه عمومی (حقوقی) الف رسیدگی و اتخاذ تصمیم شده، ترجیحاً تجدیدنظرخواهی بعدی نیز باید در همان شعبه دادگاه رسیدگی شود؛ با این وصف نظریه اقلیت مورد تایید هیات عالی است.
نظر اکثریت
با توجه به اینکه دادنامه توسط خواهان مورد تجدیدنظرخواهی قرار گرفته است و در دادگاه تجدید نظر (شعبه حقوقی) ضمن تایید ضمنی حکم شورا، خسارات تاخیر تادیه آن هم از زمان تقدیم دادخواست نقض گردیده و حکم به محکومیت صادر کننده و ظهرنویس به پرداخت خسارت تاخیر تادیه از تاریخ سررسید چک صادر شده است، بنابراین با توجه به ابرام ضمنی حکم صادره از شورا در مرجع تجدید نظر، چنانچه محکومعلیه غایب در مقام واخواهی برآید، چون مرجع تالی حق نقض آرا صادره از مرجع عالی را ندارد، بنابراین صرفاً یک حق واخواهی وجود دارد که با توجه به ماده 364 ق.آ.د.م.مرجع رسیدگی به آن، هم بابت اصل خواسته و هم خسارت تاخیر تادیه، دادگاه (الف) است.
نظر اقلیت
با توجه به اینکه اولاً با تجدید نظر خواهی خواهان، مرجع تجدید نظر صرفاً به موضوع خسارت احتمالی رسیدگی نموده است نه اصل خواسته، ثانیاً زمانی دادگاه تجدید نظر در راستای ماده 364 ق.آ.د.م.اقدام به اظهار نظر مینماید که علی رغم غیابی بودن رای در مرحله اولیه، حکم بر بی حقی یا بطلان دعوای خواهان صادر نموده باشد و خواهان در مقام تجدیدنظرخواهی برآید. لذا در موضوع سوال ملاحظه میشود قسمتی که فقط مورد تجدیدنظرخواهی قرار گرفته است تاخیر تادیه است که این قسمت رای مستند به ماده 364 ق.آ.د.م.غیابی است لذا اگر در این خصوص واخواهی به عمل آید دادگاه حقوقی (الف) که به موضوع تجدیدنظرخواهی رسیدگی کرده است صالح به رسیدگی است، ضمن اینکه قسمت دیگر دادنامه که راجع به اصل خواسته است نیز مستند به ماده 26 قانون شورا و ماده 305 ق.آ.د.م.غیابی است و امکان واخواهی نسبت به آن در شورا وجود دارد، به عبارت دیگر واخواهی شورا نسبت به قسمتی از حکم که ناظر به اصل خواسته است درست بوده و در خصوص تاخیر تادیه هم اگر اعتراض شود دادگاه (الف) باید مستند به ماده 364 ق.آ.د.م. به واخواهی رسیدگی کند چراکه دو حق واخواهی وجود دارد یکی نسبت به اصل خواسته در شورا و یکی هم وا خواهی نسبت به خسارت تاخیر تادیه در دادگاه حقوقی (الف).