مقدمه:
در راستای تحقق اهداف قانون ساماندهی مد و لباس مصوب 1385/10/12 مجلس شورای اسلامی و همچنین به منظور اجرای مفاد بند هفتم بخش «ه» از ماده هفتم آییننامه اجرایی قانون ساماندهی مد و لباس مصوب 1387/04/09 هیات محترم وزیران، کارگروه ساماندهی مد و لباس، دستورالعمل نحوه حضور بازیگران در سینما، تلویزیون و تولیدات نمایشی را به شرح ذیل به تصویب رساند:
ماده 1: تعاریف و اصطلاحات
1-1- بازیگر: به کسی گفته میشود که یک نقش را در آثار نمایشی و تبلیغاتی در انواع بسترهای مختلف مانند: تلویزیون، سینما و شبکه نمایش خانگی، ایفا می کند.
1-2- نحوه حضور: عبارت است از کیفیت و نوع طراحی لباس و پوشش بازیگران یا استفاده ایشان از هرگونه ملزومات پوشش در صحنه نمایش و مقابل دوربین ضبط یا پخش
1-3- قانون: قانون ساماندهی مد و لباس، مصوب 1385/10/12 مجلس شورای اسلامی
1-4- آییننامه اجرایی: آییننامه اجرایی قانون ساماندهی مد و لباس مصوب 1387/04/09 هیات محترم وزیران
1-5- وزارت: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی
1-6- صدا و سیما: سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران
1-7- پوشاک اجتماعی: لباس و پوششی که منطبق بر تعریف مندرج در جزء (1) بند (الف) دستورالعمل شاخص های نظارت بر طراحی، تولید، تبلیغ و عرضه پوشاک اجتماعی بانوان است.
ماده 2: هدف
انتخاب و استفاده از مد و لباس مبتنی بر طرح ها و الگوهای بومی و داخلی و پرهیز از انتخاب و مصرف الگوهای بیگانه و نامتجانس با فرهنگ اسلامی - ایرانی
ماده 3: ضوابط
3-1- طراحی لباس باید با تکیه بر فرهنگ اسلامی، آداب ملی و بومی کشور و در چهارچوب حدود شرعی صورت گیرد.
تبصره: در سینما، نمایش خانگی و بسترهای مجازی مصادیق عرفی حسب مورد توسط وزارت و صدا و سیما به صورت سالانه تهیه، پیشنهاد و به تصویب کارگروه ساماندهی مد و لباس میرسد. اولین نسخه از مصادیق یادشده یک ماه پس از تصویب و ابلاغ دستورالعمل تهیه و به کارگروه ساماندهی مد و لباس ارسال خواهد شد.
2-3- رعایت پوشش بانوان در محیط بیرون از خانه باید در چهارچوب «پوشاک اجتماعی» طراحی شود و کارکرد پوشانندگی کامل مدنظر باشد؛ از جمله بلندیِ مناسب برای بالاپوش، آستینِ تا مچ، استفاده از پارچه ساتر یا تمهید آستر در پارچه غیرساتر، پرهیز از برش بازِ مخلِ پوشانندگی (پارگی یا زاپ) و شلوار کوتاه.
3-3- ترویج مدها و الگوهای مغایر با فرهنگ اسلامی - ایرانی ممنوع است
4-3- لباس های منقوش به آرم و تصاویر نامتعارف، نوشته ها و نمادها یا ملحقات لباس مختص فرهنگ بیگانه، علائم فرقه های ضاله و گروه های منحرف نباید ترویج شود.
5-3- به منظور رعایت تمایز و حفظ کارکردهای جنسیتیِ لباس، استفاده از پوشش زنانه برای آقایان و پوشش مردانه برای بانوان مجاز نیست.
6-3- تمامی لباس هایی که در معرفی شخصیت های اصلی و محوری اثر موثر هستند و نمایش داده میشود به عنوان لباس اجتماع (بیرون از منزل) باید دارای شناسه شیما باشد.
تبصره: شخصیت های تاریخی (به استثناء تاریخ معاصر و انقلاب اسلامی) مشمول حکم این بند نیستند.
7-3- لباس های قومیت های ایرانی، اقشار و یا مذاهب و ادیان الهی، نباید تحقیر و یا تمسخر شود.
8-3- ضروری است از شان و منزلت چادر به عنوان حجاب برتر صیانت شود و از آن شخصیت پردازی و تصویرسازی مثبت صورت گیرد.
9-3- درصورت وجود ضرورت های شخصیت پردازی در قصه و به منظور تقبیح رفتار نامتعارف، با دو شرط عدم تحریک کنندگی و عدم ترویج موضوع، بازنمایی موارد ممنوع شده ممکن میباشد.
10-3- تهیه کننده با نظر کارگردان به عنوان تولیدکننده اثر، موظف است طراح لباسی که دارای کارت عضویت سامانه جامع طراحان کارگروه ساماندهی مد و لباس کشور است را انتخاب و در تیتراژ ابتدایی و انتهایی اثر ذکر نماید.
ماده 4: توصیه ها
1-4- ترویج فرهنگ پوشش صحیح ایرانی - اسلامی با طراحی و نمایش لباس های مناسب، زیبا و متنوع برای بانوان و آقایان.
2-4- حداکثر استفاده از ظرفیت پارچه ها و لباس های بومی، سنتی و قومی در گستره فرهنگ ایرانی در طراحی لباس.
3-4- به منظورحفظ هویت تاریخی پوشش ایرانیان لازم است در طرح های تاریخی، ضمن رعایت ضوابط شرعی با انجام تحقیق و پژوهش، در طراحی لباس به مقتضیات و ویژگی های زمان واقعه توجه شود.
4-4- بازنمایی طرح های برگزیده کارگروه ساماندهی مد و لباس و ویژندهای (برند) داخلی در تولیدات نمایشی نیازمند مجوز با رویکردی حمایتی.
ماده 5: سازمان اجرا
1-5- تهیه کننده فیلم (چه حقیقی و چه حقوقی) متولی و مسئول رعایت این دستورالعمل در تولیدات در بسترهای مختلف عرضه و نمایش و اجرای درست دستورالعمل ها است.
2-5- نظارت، رصد و ارزیابی:
- در سینما وزارت مسئول اجرای دقیق ضوابط دستورالعمل و رصد و ارزیابی آن است.
- در بسترها و سکوهای مجازی حسب مورد (برابر قوانین و مقررات مربوطه) وزارت یا صدا و سیما مسئول اجرای دقیق ضوابط دستورالعمل و رصد و ارزیابی آن است.
ماده 6: مواجهه با تخلفات
6-1- قبل از پخش یا نمایش اثر:
- نهادهای مسئول با توجه به ساز و کارهای قانونی موجود، پیشگیری لازم را از مغایرت ها و تخلفات از ضوابط این دستورالعمل و یا رفع آن ها معمول می نمایند.
- در صورت عدم عضویت طراح لباس اثر نمایشی در سامانه جامع طراحان و یا عدم دریافت شناسه شیما برای آثار مذکور در بند (8-3) ماده (3)، نهادهای مسئول مکلفند از صدور پروانه ساخت یا نمایش حسب مورد خودداری نمایند.
- نهادهای مسئول موظفند قبل از صدور پروانه انتشار تمامی موارد ذکر شده در این دستورالعمل را مورد بررسی قرار داده و سپس برای صدور مجوز اقدام نماید.
6-2- بعد از پخش یا نمایش اثر:
- نهادهای مسئول موظفند بر اساس سازوکار اجرایی خود با متخلفان برخورد قانونی کنند.
- کارگروه ساماندهی مد و لباس موظف است گزارش تخلف و عدول از این ضوابط را هر شش ماه یکبار به وزارت و صدا و سیما ارائه دهد تا منطبق بر بند فوق عمل شود.
ماده 7: این دستورالعمل در یک مقدمه و هفت ماده در تاریخ 1401/08/18 به تصویب کارگروه ساماندهی مدولباس رسیده و در تاریخ 1402/11/08 به امضا و ابلاغ وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی رسید.
محمد مهدی اسماعیلی
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی