صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1399/10/25
برگزار شده توسط: استان اصفهان/ شهر فریدن
موضوع
نحوه اعاده به وضع سابق در بزه برداشت غیرمجاز از منابع آبهای زیرزمینی موضوع ماده 45 قانون توزیع عادلانه آب
پرسش
با توجه به ماده 45 قانون توزیع عادلانه آب که علاوه بر مجازات مقرر برای بزه بهرهبرداری بیش از حد مجاز و خارج از پروانه منابع آبهای زیرزمینی، اعاده به وضع سابق را نیز مقرر نموده است؛ چنانچه کنترل میزان برداشت از منابع آب و انطباق آن با پروانه، صرفاً از طریق نصب کنتور هوشمند حجمی و جمعآوری منصوبات غیرمجاز امکانپذیر باشد و محکومعلیه حاضر به نصب کنتور هوشمند و یا پرداخت هزینه آن نباشد؛ اعاده به وضع سابق چگونه خواهد بود و آیا در این فرض امکان مسلوبالمنفعه کردن چاه تا زمان نصب کنتور هوشمند وجود دارد؟ آیا امکان الزام وی به نصب کنتور هوشمند حجمی وجود دارد؟
نظر هیات عالی
نظریه اتفاقی که دلالت بر جمعآوری منصوبات غیرمجاز دارد و این که امکان تکلیف به محکوم کیفری به نصب کنتور هوشمند ممکن نبوده و چون اصل حفر چاه مجاز بوده، مع الوصف بهرهبرداری غیرمجاز از آن شده و مسلوبالمنفعه نمودن آن فاقد توجیه قانونی است، مورد تائید اعضای هیات عالی میباشد.
نظر اتفاقی
با توجه به اینکه در فرض سوال، در وضعیت سابق کنتور هوشمند حجمی وجود نداشته است، فلذا اعاده به وضع سابق ملازمه با نصب کنتور هوشمند ندارد و از طرفی الزام محکومعلیه به نصب کنتور هوشمند امری تشریفاتی است و در مقام اجرای رای کیفری امکان این الزام وجود ندارد و نحوه اعاده به وضع سابق به این شکل است که ابتدا میبایست با نظریه کارشناس وضعیت سابق مشخص شود و سپس اقدام شود؛ بدین شکل که اگر محکومعلیه اقدام به نصب وسایل و تجهیزات غیرمجاز اعم از لوله و پمپ نموده باشد نسبت به جمعآوری آن اقدام خواهد شد و اگر وی نسبت به افزایش ساعات برداشت آب اقدام نموده است با نظارت از طریق مقتضی و کاهش ساعت برداشت آب اعاده به وضع سابق میشود و اگر محکومعلیه کماکان نسبت به برداشت آب بیش از حد مقرر اقدام کند، مرتکب جرم جدیدی شده است. در مورد قسمت دیگر سوال مبنی بر امکان یا عدم امکان مسلوبالمنفعه نمودن چاه تا زمان نصب کنتور هوشمند، هرچند که سابقاً بند 2 و 3 ماده 24 آییننامه نحوه اجرای فصل دوم قانون توزیع عادلانه آب تعیین تکلیف نموده بود و با رعایت شرایطی به سازمان آب منطقهای اجازه داده بود راساً و بدون نیاز به دستور قضایی نسبت به پلمپ نمودن چاه اقدام نماید، ولی با توجه به ابطال این دو بند به موجب رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به علت مخالفت آنها با قانون و با توجه به مقررات موجود، میتوان گفت علیرغم اینکه با وحدت ملاک از ماده 114 قانون آیین دادرسی کیفری، ادامه برداشت غیرمجاز مستلزم استمرار ارتکاب جرم میباشد و شاید پلمپ کامل چاه توجیه قانونی داشته باشد، ولی به نظر میرسد با توجه به اینکه اصل چاه مجاز میباشد و پلمپ کامل آن با حق محکومعلیه در برداشت مجاز از چاه منافات دارد، امکان پلمپ کامل وجود نداشته باشد؛ درنتیجه در این فرض سازمان مربوطه میبایست با طرح دعوای حقوقی مقتضی الزام محکومعلیه به نصب کنتور هوشمند را مطالبه کند و امکان این امر در اجرای احکام کیفری وجود ندارد.