هیات وزیران در جلسه مورخه 17-8-334 بنا به پیشنهاد شماره 14641 مورخه 6-8-34 وزارت کار برای اجرای ماده 12 قانون کار و آیین نامه تشکیل سندیکاها را که مشتمل بر 37 ماده است تصویب مینماید:
آیین نامه تشکیل سندیکاها و اتحادیهها
به موجب مواد 12 قانون کار مصوب 17 خرداد ماه 1328 این آیین نامه تدوین میگردد:
تعریف سندیکا و اتحادیه
ماده 1) از لحاظ این آیین نامه سندیکا سازمانی است که منحصراً از کارگران و یا کارفرمایان مربوط بیک حرفه و یا یک کارگاه به منظور حفظ منافع و حقوق مشترک مربوط بخود و بهبود وضع مادی و اجتماعی و اقتصادی و یا معنوی خود تشکیل می دهند.
سندیکاهای مربوط بیک حرفه میتوانند اقدام بتشکیل اتحادیه حرفهای به منظور مقاصد مزبور بنمایند:
تبصره 1) کارگران کارخانجات انتظامی مشمول این آیین نامه نخواهند بود.
تبصره 2) هرگاه سندیکائی طبق اساسنامه مربوط کار آموزان یا کارگران خرد سال (بین 13 و 16 سال تمام) را نیز به عضویت قبول نماید میتواند با توجه بمقررات و شرایط مخصوصیکه برای کارآموزان یا کارگران خرد سال از طرف وزارت کار تنظیم خواهد شد اقدامات لازم را برای حفظ منافع آنها به عمل آورده و از حقوق آنها طبق مقررات دفاع نمایند.
تشکیل و ثبت سندیکا و اتحادیه حرفهای
ماده 2) هر عده یازده نفر یا بیشتر که بیک نوع حرفه اشتغال داشته و یا در یک کارگاه به کار مشغول باشند در صورت واجد بودن شرایط زیر میتوانند بتشکیل سندیکا اقدام نمایند:
الف - تابعیت ایران
ب - عدم محکومیت بجنایت یا جنحهای که موجب محرومیت از حقوق اجتماعی است.
ج - محجور نبودن و عدم محکومیت بورشکستگی بتقصیر
د - داشتن بیست و پنجسال تمام
ه- - خواندن و نوشتن فارسی باندازه کافی
و - قبلا کارمند مسئول یا عضو هیات مدیره سندیکا یا اتحادیهای که به موجب رای دادگاه صالح منحل شده است نباشند و یا پنج سال از تاریخ انحلال سازمان مزبور یا استعفا و کناره گیری از آن گذشته باشد
ز - سکونت لااقل شش ماه قبل از اقدام بتاسیس سندیکا در محلیکه مرکز فعالیت سندیکا خواهد بود.
ح - دارا بودن اهلیت صنفی و داشتن لااقل شش ماه سابقه در آن کارگاه و یا در آن حرفه.
ط - عدم سابقه عضویت در سازمانها و احزاب غیر قانونی و عدم فعالیت بنفع آنان (رسیدگی باین امر بکمیسیونی مرکب از فرماندار (یا بخشدار) یا نماینده او- فرمانده پادگان یا نماینده او- رئیس داد گستری یا نماینده او- رئیس شهربانی یا نماینده او- رئیس اداره کار یا نماینده او محول میشود- در تهران به جای نماینده پادگان نماینده ستاد ارتش در این کمیسیون شرکت خواهد نمود و در نقاطیکه پادگان و شهربانی ندارد ژاندارمری وظائف آنها را انجام خواهد داد)
ی - قبل از اقدام و تشکیل سندیکا قصد خود را بادارات کار مربوط اطلاع داده مدارک زیر را تهیه و در مقابل رسید به وزارت کار یا نماینده آن تسلیم نمایند
1) سه برک[برگ] رونوشت شناسنامه هر یک از اعضاء موسس
2) یک برک[برگ] گواهی عدم سوء پیشینه
3) تکمیل سه برک[برگ] تقاضانامه مشتمل بر نام - نام خانوادگی - نشانی - شماره شناسنامه - شغل یا حرفه هر یک از اعضاء موسس.
4)- تکمیل سه برک[برگ] پرسشنامه متضمن (نام سندیکا - تاریخ تشکیل - نشانی کامل - مرکز فعالیت - هدف و حدود فعالیت سندیکا - شعب - میزان حق عضویت - اسامی هیات موسس و هیات مدیره موقت)
5)- سه نسخه از صورتجلسه انتخاب هیات مدیره موقت
6) - دو قطعه عکس از هر یک از اعضاء موسس
7) - سه نسخه از اساسنامه سندیکا
ماده 3) - برای تشکیل اتحادیه حرفهای علاوه بر رعایت کلیه مقررات ماده 2 تسلیم صورتجلسات مجمع عمومی هر سندیکا دایر به موافقت یا تشکیل یا شرکت در اتحادیه ضروری است
ماده 4) - در موارد زیر گواهی تشکیل سندیکا یا اتحادیه داده نخواهد شد
الف - در صورتی که اسم سندیکا یا اتحادیه جدید عیناً از طرف سندیکا یا اتحادیه دیگری در آن شهرستان انتخاب شده باشد.
ب - در صورتی که اساسنامه سندیکا یا اتحادیه با مقررات این آیین نامه تطبیق ننماید.
ماده 5) وزارت کار یا نماینده آن تشکیل سندیکا یا اتحادیه را با قید نام هیات موسس و هیات مدیره موقت بهزینه درخواستکنندگان در دو نوبت هر نوبت بفاصله هفت روز در یکی از جراید کثیرالانتشار محلی آگهی خواهد نمود.
ماده 6) اشخاص ذینفع میتوانند تا مدت یک هفته پس از انتشار آخرین آگهی در صورتی که نسبت باهلیت حرفهای موسسین و اعضاء هیات مدیره و یا نام سندیکا یا اتحادیه اعتراضی داشته باشند اعتراض خود را کتباً باداره مربوطه تسلیم و رسید دریافت دارند.
ماده 7) اداره مربوط در ظرف 15 روز پس از انقضاء مدت مقرر در ماده 6 به اعتراضات رسیدگی و در صورتی که اعتراضات وارد باشد مراتب را بمتقاضیان تشکیل سندیکا یا اتحادیه اعلام خواهد نمود و متقاضیان میتوانند در رفع نواقص موارد اعتراض اقدام نموده و مجدداً تقاضای تشکیل سندیکا یا اتحادیه نمایند وزارت کار موظف است در صورتی که اعتراضات وارد نباشد در ظرف یک هفته پس از انقضاء مدت رسیدگی و در صورتی که اعتراض واصل نگردد در ظرف یک هفته از انقضاء مدت اعتراض موافقتنامه دایر به تشکیل سندیکا یا اتحادیه را صادر و به اداره ثبت شرکتها در اداره کل ثبت اسناد و املاک ارسال دارد.
ماده 8) درخواست کنندگان تشکیل سندیکا یا اتحادیه در صورتی که نسبت بتشخیص وزارت کار و ادارات مربوطه شکایت و اعتراضی داشته باشند میتوانند در ظرف 15 روز اعتراض خود را به شورایعالی کار تسلیم نمایند.
ماده 9) شورایعالی کار در ظرف یکماه از تاریخ وصول شکایت باعتراضات و شکایت رسیدگی نموده و تصمیم خود را ابلاغ مینمایند این تصمیم قطعی و لازمالاجراست.
ماده 10) اداره ثبت اسناد محل در صورت مراجعه متقاضیان به استناد موافقتنامه تشکیل سندیکا یا اتحادیه صادر از طرف وزارت کار آن سندیکا یا اتحادیه را به ثبت رسانیده و مراتب را به وزارت کار کتباً اعلام خواهد نمود.
ماده 11) پس از وصول اعلام ثبت سندیکا یا اتحادیه از طرف اداره کل ثبت اسناد وزارت کار یا نماینده آن گواهینامه دائر بتشکیل و رسمیت سندیکا یا اتحادیه را صادر و تسلیم درخواست کنندگان مینماید تشکیل و رسمیت سندیکا بهزینه درخواست کنندگان برای اطلاع عموم در یکی از جراید کثیرالانتشار محل از طرف وزارت کار آگهی خواهد شد
ماده 12) دو یا چند سندیکا مربوط بیک حرفه و یا یک کارگاه میتوانند به اطلاع وزارت کار با هم ملحق شده و تشکیل سندیکای واحدی بدهند و در این صورت شخصیتهای حقوقی سابق خود را از داست داده و شخصیت حقوقی واحدی به دست می آورند.
تبصره - در اتحادیه سندیکاهای حرفهای شخصیتهای حقوقی سندیکاهای وابسته محفوظ می ماند.
ماده 13) در هر یک از موارد الحاق و اتحاد قبلا باید مجمع عمومی هر سندیکا تشکیل و رسمیت یافته موضوع شرایط الحاق یا اتحاد مطرح و به تصویب اکثریت دو ثلث اعضاء برسد و مجمع عمومی هر سندیکا نمایندگانی انتخاب خواهد نمود که جمعاً هیات موسس یا هیات مدیره موقت را تشکیل داده و در صورت اتحاد این هیات تشریفات تشکیل و ثبت را طبق مواد این آیین نامه که در مورد تشکیل و ثبت سندیکا ذکر شده انجام خواهد داد. مجمع این منتخبین تا انتخاب هیات مدیره عهدهدار وظائف هیات مدیره میباشد.
اساسنامه و سازمان سندیکا و اتحادیه حرفهای
ماده 14) ذکر نکات زیر در اساسنامه هر سندیکا یا اتحادیه ضروری است
1) نام سندیکا یا اتحادیه
2) نشانی محل اقامت قانونی
3) هدف
4) شرایط عضویت و تعیین میزان حق عضویت
5) تعیین حرفه و منطقه عمل
6) حدود فعالیت از قبیل تاسیس یا اداره کردن موسساتی مانند شرکتهای تعاونی و صندوقهای تعاونی یا پس انداز آزمایشگاهها مزارع نمونه موسسات تربیتی کشاورزی و اجتماعی و انتشار نشریاتیکه مفید بحال حرفه مربوط آنها باشد
7) طرز اداره امور سندیکا یا اتحادیه
8) مقررات راجع به دعوت و تشکیل مجمع عمومی و طریقه شور و اخذ رای
9) مطالبیکه برای تصویب آن در مجمع عمومی
اکثریت مخصوص لازم است از قبیل عزل و نصب اعضاء هیات مدیره انحلال و غیره
10) طرز انتخاب وظایف و اختیارات و حدود مسئولیت هیات مدیره یا هیات عامله
11) تعیین تکلیف اموال سندیکا پس از انحلال با در نظر گرفتن اینکه بین اعضاء قابل تقسیم نمیباشد
12) عدم دخالت در امور سیاسی
ماده 15) تغییر در مواد اساسنامه سندیکا یا اتحادیه ثبت شده باشد لااقل به تصویب دوسوم اعضاء حاضر در مجمع عمومی برسد یکنسخه از صورت جلسه حاوی تغییرات مزبور باید برای وزارت کار ارسال گردد
تبصره - وزارت کار در صورتی که تغییر اساسنامه را قانونی تشخیص دهد بایستی در ظرف یکماه موافقت خود را به سندیکا یا اتحادیه مربوط تسلیم و مراتب را باداره ثبت اسناد اعلام دارند تا موضوع را در روزنامه بخرج سندیکا اعلان نماید.
مقررات راجع به اعضاء
ماده 16)- کارگران و کارفرمایان نمیتوانند عضویت بیش از یک سندیکا را قبول نمایند
ماده 17)- اعضای غیر ایرانی هر سندیکا یا اتحادیه نباید بیش از ثلث کلیه اعضای آن سندیکا یا اتحادیه باشند
ماده 18)- هر عضوی پس از خروج از سندیکا حق دارد عضویت خود را در موسسات تعاونی سندیکا حفظ کند
مقررات راجع بهیات مدیره
ماده 19)- سندیکاها اتحادیهها موظفند بمحض تجدید انتخابات و تعیین اعضاء جدید هیات مدیره و یا هیات عامله مراتب ضمن معرفی اعضاء جدید باداره کار محل اطلاع دهند
ماده 20) اعضاء هیات مدیره یا هیات عامله سندیکا یا اتحادیه بایستی واجد شرایط ماده 12 آیین نامه باشند
ماده 21)- اعضاء هیات مدیره یا هیات عامله سندیکا یا اتحادیهای که به موجب رای دادگاههای صالحه منحل شده باشد قبل از انقضاء پنجسال از تاریخ صدور حکم نمیتوانند در سندیکا یا اتحادیه دیگری عضو هیات مدیره یا هیات عامله بشوند
ماده 22)- اعضای غیر ایرانی نمیتوانند عضو هیات مدیره یا عامله یا بازرس در سندیکا یا اتحادیهای باشند
ماده 23)- هر یک از اعضای هیات مدیره که عملیات او موجب محکومیت سندیکا یا اتحادیهای شده باشد تا پنج سال از حق عضویت هیات مدیره آن سندیکا یا اتحادیه محروم خواهد بود.
مقررات مربوط بانحلال و تعطیل
ماده 24)- در صورت تعطیل موقت به وسیله مقامات صالحه سندیکا یا اتحادیه موظف است پس از پایان مدت تعطیل در عرض یکماه مبادرت به تشکیل مجمع عمومی و تجدید انتخاب هیات مدیره بنماید والا سندیکا یا اتحادیه منحل شده تلقی خواهد شد.
ماده 25)- در صورتی که سندیکا یا اتحادیه ثبت شده در مدت دو سال در حال تعطیل اختیاری مانده باشد وزارت کار مراتب را بهیات مدیره سندیکا اخطار خواهد نمود و چنانچه پس از انقضاء مدت یکماه از تاریخ ابلاغ باز هم سندیکا یا اتحادیه بحال تعطیل باقیماند وزارت کار سندیکا یا اتحادیه مزبور را منحل شده تلقی خواهد کرد مراتب را باداره ثبت برای اعلان انحلال و مقامات صالحه برای تصفیه امور سندیکا اطلاع خواهد داد
ماده 26)- هرگاه سندیکا یا اتحادیه به عللی منحل شود اعضاء سندیکا یا اتحادیه منحل شده حق خواهند داشت سندیکا یا اتحادیه جدیدی را با همان نام یا نام دیگری تشکیل دهند
ماده 27)- اموال منقول و غیر منقول سندیکاها و اتحادیههای هر شهرستان پس از انحلال (جز در موقع اتحاد یا سندیکا یا اتحادیه دیگری) طبق تصویب مجمع عمومی بیکی از بنگاههای خیریه آن شهرستان اختصاص داده خواهد شد و تقسیم آن بین اعضاء ممنوع خواهد بود
امور مالی
ماده 28) هر سندیکای ثبت شده موظف است حسابهای خود را در دفاتر پلمپ شده نگاهداری کرده سالی یکمرتبه ترازنامه خود را طبق مقررات مالی کشور تنظیم و پس از طرح و تصویب در مجمع عمومی در ظرف یکماه یک نسخه از ترازنامه مزبور را بانضمام حساب درآمد و هزینه و قطعنامه مربوطه بامور مالی که در مجمع عمومی به تصویب رسیده است برای اطلاع عموم منتشر نماید
ماده 29) هیات مدیره سندیکا یا اتحادیه باید در مقابل وجوهی که از اعضاء خود دریافت میدارد قبض رسید رسمی سندیکا یا اتحادیهها را تسلیم دارد
ماده 30) هیات مدیره سندیکا یا اتحادیه نمیتواند با وجوه حق عضویت به منظور استفاده مالی عملیات بازرگانی انجام دهد
مقررات مختلفه
ماده 31) هرگاه سندیکا یا اتحادیهای اقدام بفعالیتهای غیرقانونی نموده و موجب اختلال امنیت
کشور را فراهم نماید و یا رعایت مقررات این آیین نامه را ننماید وزارت کار میتواند ضمن جلوگیری از فعالیت سندیکا یا اتحادیه مراتبرا به دادستان محل اطلاع داده تا سندیکا یا اتحادیه متخلف مورد تعقیب قانونی قرار گیرد
ماده 32) صدور گواهینامه دایر بتشکیل و رسمیت سندیکا و یا اتحادیه از طرف وزارت کار یا نماینده آن مجانی خواهد بود
ماده 33) هیچ کار فرمائی نمیتواند نسبت بکارگر به علت عضویت در سندیکا یا اتحادیه تبعیض قائل شود و یا او را اخراج و یا امتناع از استخدام نماید
ماده 34) اجبار و عنف و تهدید کارگران به قبول یا ترک عضویت سندیکا ممنوع است.
ماده 35) وزارت کار هرگونه بازرسی و نظارت که از نظر حفظ منافع اعضای سندیکا یا اتحادیه لازم بداند به عمل خواهد آورد
ماده 36) کلیه سندیکاها و اتحادیه هائی که قبل از تصویب و اجرای این آیین نامه تشکیل گردیده اعم از آنکه رسمیت و شناسائی آنها از طرف وزارت کار اعلام شده باشد یا خیر بایستی در ظرف شش ماه از تاریخ تصویب و اعلام این آیین نامه مقررات سندیکا یا اتحادیه خود را با مقررات این آیین نامه تطبیق و تشریفات قانونی را انجام دهند.
ماده 37) کلیه مقررات سابق مربوط به سندیکاها و یا اتحادیهها که با این آیین نامه مغایرت دارند از درجه اعتبار ساقط است
از طرف نخست وزیر