با سلام؛
احتراماً، همان گونه که مستحضرند؛ «دستورالعمل شناسایی درآمد موسسات اعتباری» پس از تصویب در یکهزار و دویست و چهل و هشتمین جلسه مورخ 1397/3/1 شورای محترم پول و اعتبار طی بخشنامه شماره 96778 /97 مورخ 1397/3/27 به شبکه بانکی کشور ابلاغ گردید. چنانچه قبلاً نیز اعلام شد، تدوین دستورالعمل مذکور با هدف استفاده صحیح از مبنای روش تعهدی، شناسایی صحیح درآمدها و منطبق با قانون عملیات بانکی بدون ربا (بهره) و در چارچوب عقود اسلامی که نهایتاً از مدیریت سود، هموارسازی سود، انتقال درآمدهای آتی به سال جاری و بالعکس، شناسایی سودهای موهوم و نهایتاً ارایه اطلاعات غیرواقعی به ذی نفعان و گمراه نمودن آن ها از عملکرد واقعی موسسات اعتباری جلوگیری نماید، انجام پذیرفت.
متعاقب ابلاغ بخشنامه یاد شده، درخواست های متعددی از بانک ها و موسسات اعتباری غیربانکی واصل گردید که متضمن تقاضای مهلت بیشتر برای تمهید مقدمات اجرای دستورالعمل در شبکه بانکی و عدم امکان تنظیم صورت های مالی سال 1397 بر مبنای دستورالعمل مزبور بود. بدین لحاظ و در راستای مساعدت و همراهی با شبکه بانکی کشور، مراتب به شورای محترم پول و اعتبار گزارش شد که متعاقباً آن شورا نیز در یک هزار و دویست و هفتاد و یکمین جلسه مورخ 1398/3/7 به شرح ذیل اتخاذ تصمیم نمود:
«شورای پول و اعتبار با تعویق اجرای مواد (8)، (11) و (22) دستورالعمل شناسایی درآمد موسسات اعتباری مصوب یکهزار و دویست و چهل و هشتمین جلسه مورخ 1397/3/1، برای صورت های مالی سال 1397 موافقت نمود. شورای پول و اعتبار بر لزوم عدم شناسایی درآمد مطالبات مشکوک الوصول در صورت های مالی سال 1397 تاکید نمود و مقرر داشت بانک ها و موسسات اعتباری غیربانکی باید ضمن تمهید الزامات اجرای دستورالعمل مذکور، درآمدهای خود برای سال 1398 و بعد از آن را در چارچوب مفاد دستورالعمل یاد شده شناسایی نمایند.»
قطع نظر از مراتب پیش گفته، بر لزوم توجه و اهتمام لازم به موارد ذیل تاکید می نماید:
* به موجب اصول و استانداردهای حسابداری بر مبنای روش تعهدی، همچنان شناسایی درآمد منوط به تحقق معیارهای ذیل میباشد:
- جریان منافع اقتصادی مرتبط با قرارداد، به درون واحد تجاری محتمل باشد.
- مبلغ درآمد عملیاتی را بتوان به گونه ای اتکاپذیر اندازه گیری نمود.
* لازم است در شناسایی انواع درآمدها و هزینه ها اصل احتیاط مبنای عمل قرار گیرد و در موارد وجود تردید و ابهام با اهمیت در تحقق درآمد، با هدف جلوگیری از شناسایی سودهای موهوم، شناسایی درآمد موکول به رفع ابهام مزبور شود.
* به دلیل وجود تردید و ابهام با اهمیت در خصوص وصول مطالباتی که بر اساس ضوابط مقرر در دستورالعمل طبقه بندی دارایی های موسسات اعتباری به طبقه مشکوک الوصول منتقل میشوند، شناسایی درآمد این قبیل مطالبات متوقف گردد.
* قضاوت حرفه ای متولیان در زمینه نحوه شناسایی درآمد بسیار حائز اهمیت بوده و با توجه به معیارهای اساسی تعیین شده در این رابطه، نسبت به شناسایی سود و وجه التزام تاخیر تادیه دین اقدام گردد. شایان ذکر است، قضاوت حرفه ای با در نظر گرفتن شرایط درونی و بیرونی حاکم بر رویداد مالی و با توجه به مجموعه عوامل تاثیرگذار و استدلال های موجود در رابطه با شناسایی یا عدم شناسایی درآمد و میزان آن انجام شود.
* با عنایت به ماهیت عقود مشارکتی که مبتنی بر رابطه شراکت میان بانک یا موسسه اعتباری غیربانکی با مشتری است، رعایت مفاد ضوابط اجرایی ناظر بر قراردادهای مذکور الزامی میباشد.
در خاتمه خواهشمند است ضمن ابلاغ مراتب به قید تسریع و با لحاظ مفاد بخشنامه شماره 149153 /96 مورخ 1396/5/16 به تمامی واحدهای ذیربط آن بانک/ موسسه اعتباری غیربانکی و نظارت بر حسن اجرای آن، دستور فرمایند تمهیدات لازم و زیرساخت های اطلاعاتی مورد نیاز برای اجرای دستورالعمل مذکور به نحوی که امکان تنظیم صورت های مالی سال 1398 بر مبنای دستورالعمل یاد شده فراهم شود، اتخاذ گردد.
مدیریت کل مقررات، مجوزهای بانکی و مبارزه با پولشویی
اداره مطالعات و مقررات بانکی