رای شماره 1237 مورخ 1396/12/08 هیات عمومی دیوان عدالت اداری

بسم الله الرحمن الرحیم

شماره دادنامه: 1237

تاریخ دادنامه: 8/12/1396

کلاسه پرونده: 94/1178

مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری

شاکی: آقای سیدحسین موسوی حقیقی

موضوع شکایت و خواسته: ابطال قسمتی از مصوبات شورای اسلامی شهر برازجان در خصوص تعرفه عوارض حذف و کسر پارکینگ مربوط به سالهای 1390، 1392 و 1394 شهرداری برازجان مصوب شورای اسلامی شهر برازجان

گردش کار: شاکی به موجب دادخواستی ابطال قسمتی از مصوبات شورای اسلامی شهر برازجان در خصوص تعرفه عوارض حذف و کسر پارکینگ مربوط به سالهای 1390، 1392 و 1394 شهرداری برازجان مصوب شورای اسلامی شهر برازجان را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که:

"به استحضار می رساند شورای اسلامی شهر برازجان علی رغم اطلاع از ابطال مصوبات سایر شهرها در خصوص تصویب عوارض جهت عدم رعایت پارکینگ یا کسری آن که به لحاظ قانونی خلاف قانون و خارج از حدود اختیارات شورا تشخیص داده شده است، متاسفانه با نادیده گرفتن این آرا در سالهای 1390 الی 1394 کراراً مصوباتی با عنوان عوارض عدم تامین پارکینگ را صادر کرده که به عنوان مثال می توان به ماده 17 تعرفه عوارض سال 1394 که پیوست نیز می‌باشد اشاره نمود و در این راستا باید به عرض برسانم: به استناد دادنامه های شماره 770-18/10/1391 و 97 الی 100-16/2/1392 و 116-23/2/1392 و 1481، 1480، 1487، 1479، 1477-12/12/1386 هیات عمومی دیوان عدالت اداری، مطلق اخذ عوارض بابت عدم ارائه، حذف یا کسر پارکینگ خلاف قانون و خارج از حدود اختیارات مرجع وضع تشخیص داده شده است و قانونگذار مرجع را تبصره 5 ماده 100 شهرداریها مشخص کرده است.

لیکن مرجع مربوطه در ارتباط با ساختان‌هایی که به علت وضعیت خاصشان امکان ارائه یا احداث پارکینگ را ندارند به وضع عوارضی جهت حذف یا کسری پارکینگ این قبیل ساختان‌ها آن هم نه طبق مفاد تبصره 5 ماده 100 شهرداریها که قانونگذار حداقل یک و حداکثر دو برابر قیمت منطقه ای را به عنوان جریمه در نظر گرفته است بلکه در سال 1391 چهل برابر و در سالهای بعد بین 23 تا 37 برابر قیمت منطقه ای را به عنوان عوارض حذف پارکینگ در نظر گرفته است که نه تنها مطابق ماده (71) قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب 1375 و اضافات و الحاقات و اصلاحات بعدی آن، تعیین تکلیف موضوع در حدود اختیارات و وظایف آن شورا نبوده است، بلکه مطابق بند (34) الحاقی سال 1382 همان ماده شوراهای شهر مکلفند طرحهای جامع شهری و تفصیلی ارائه شده از سوی شهرداریها را پس از بررسی به مراجع ذیربط قانونی جهت تصویب نهایی ارسال دارند. نص بند مذکور مبین این امر است که شوراهای شهر صرفاً ناظر بر اجرای صحیح طرحهای جامع شهری محسوب می‌شوند و وظیفه هماهنگ کردن برنامه های شهرسازی و یافتن شیوههای اصولی و مناسب ساختمانی و تصویب معیارها و ضوابط و آیین‌نامه های شهرسازی بر اساس مواد (1) و (2) قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری مصوب سال 1351 بر عهده شورای عالی شهرسازی و معماری ایران است. لذا نه تنها شوراهای اسلامی شهر وظیفه تبعیت و نظارت بر اجرای ضوابط و معیارهای تعیین شده آن شورای عالی را بر عهده دارند بلکه به استناد ماده (7) قانون اخیرالذکر شهرداریها نیز مکلف به اجرای مصوبات شورای عالی مذکور هستند. معذلک وضع هرگونه عوارض جهت عدم ارائه یا کسری یا حذف پارکینگ توسط شورای اسلامی شهر برازجان و وصول آن از سوی شهرداری خارج از اختیارات آن مرجع است. لذا تقاضای ابطال مصوبه های فوق در تعرفه عوارض های خدمات در سال 1390 الی 1394 شورای اسلامی شهر برازجان را دارم."

در پی اخطار رفع نقصی که از طرف دفتر هیات عمومی برای شاکی ارسال شده بود، وی به موجب لایحه ای که به شماره 88-28/1/1395 ثبت دفتر اندیکاتور هیات عمومی شده اعلام کرده است که:

"ریاست محترم هیات عمومی دیوان عدالت اداری

با سلام، موضوع رفع نقص در خصوص پرونده شماره 9409980905800654 احتراماً در راستای رفع نقص مربوط به اخطاریه واصله به اینجانب سیدحسین موسوی حقیقی مربوط به پرونده مطروحه به شماره 9409980905800654 به طرفیت شورای اسلامی شهر برازجان 3 نسخه مصوبه آن شورای اسلامی مربوط به سالهای 1390 و 1392 و 1394 جهت هرگونه استفاده به حضورتان ارسال می‌گردد. ضمناً به استحضار می رسانم در سالهای 1391 و 1393 به ترتیب مصوبات سالهای 1390 و 1392 عیناً به تصویب رسیده و مورد بهره برداری قرار گرفته است."

متن تعرفه در قسمتهای مورد اعتراض به قرار زیر است:

ماده 11: عوارض حذف پارکینگ یا کسری پارکینگ در سال 1390:

"برای هر واحد ساختمان با هر نوع کاربری 25 متر فضا جهت استفاده پارکینگ مورد نیاز است و در صورتی که وضع و فرم زمین به گونه ای باشد که نتوان در آن پارکینگ احداث نمود، نسبت به اخذ عوارض حذف پارکینگ به شرح زیر اقدام می‌گردد.

تبصره: کسری پارکینگ بیش از 5 مترمربع حذف پارکینگ محسوب و 25 مترمربع پارکینگ کامل محاسبه می‌گردد. در مابقی موارد طبق طرح تفصیلی و با نظر مدیریت شهرسازی اقدام می‌شود.

هر متر مربع

عوارض حذف پارکینگ

P 12

برای هر مترمربع ساختمان های تا دو واحد با هرنوع کاربری به غیر از تجاری

15 P 18

برای هر متر مربع ساختمان های تجاری تا دو واحدهای

P 48

برای هر متر مربع ساختان‌های دو واحد به بالا با هر نوع کاربری

تبصره1: چنانچه تعداد واحد از 2 به بالا باشد و برای آنها پارکینگ احداث شده باشد و تنها 2 واحد پارکینگ احداث نشده باشد معادل P12 برای مسکونی و P18 برای تجاری محاسبه می‌شود.

تبصره2: در پروانه های تجاری مسکونی اولویت با مسکونی بوده، بدین معنا که پارکینگ یا پارکینگهای موجود در وهله اول اختصاص به واحدهای مسکونی دارند."

ماده 15: عوارض حذف پارکینگ یا کسری پارکینگ در سال 1392:

"برای هر واحد ساختمان با هر نوع کاربری یک واحد پارکینگ مورد نیاز است و در صورتی که وضعیت و شکل زمین به گونه ای باشد که نتوان در آن پارکینگ احداث نمود نسبت به اخذ عوارض حذف پارکینگ به شرح زیر اقدام می‌گردد و حذف پارکینگ به صورت اعشاری وجود ندارد و به عدد بالاتر رند می‌شود به عنوان مثال 3/2 واحد پارکینگ معادل 3 واحد حذف پارکینگ محاسبه می‌شود.

تبصره1: به ازای هر واحد حذف پارکینگ M25 مترمربع محاسبه می‌گردد.

تبصره2: در پروانه های تجاری مسکونی اولویت با مسکونی بوده بدین معنا که پارکینگهای موجود در اولویت اول اختصاص به واحدهای مسکونی دارند.

تبصره1: در صورتی که مالک پایانکار یا پروانه کار داشته و تخلف ساختمان انجام نداده باشد در هر صورت مشمول عوارض حذف نمی گردد.

تبصره2: املاکی که قبل از تاریخ 19/1/1369 احداث گردیده اند و فاقد مجوز می‌باشند مشمول عوارض حذف پارکینگ نمی‌باشد.

تبصره3: عوارض حذف پارکینگ در زمان احداث افزایش یا تفکیک محاسبه و اخذ خواهد شد.

هر مترمربع

عوارض حذف پارکینگ

P 20

برای هر متر مربع ساختان‌های (یک واحد و دو واحد)با هرنوع کاربری

P 30

برای هر متر مربع ساختمان های (سه واحد تا پهار واحد) با هر نوع کاربری

P 50

برای هر متر مربع ساختمان های از چهار واحد به بالا با هر نوع کاربری

ماده 17: عوارض عدم امکان احداث پارکینگ هنگام درخواست پروانه کار در سال 1394:

"متقاضی پروانه کار ملزم به ارائه پارکینگ به تعداد واحدهای مسکونی موجود در نقشه و پایه متراژهای مشخص شده در طرح تفضیلی جهت واحدهای تجاری و مسکونی می‌باشد و در صورتی که وضعیت و شکل زمین به گونه ای باشد که نتوان در آن پارکینگ احداث نمود یا تعداد پارکینگهای ارائه شده کمتر از تعداد واحدهای ارائه شده در نقشه و یا ضوابط طرح باشد نسبت به اخذ عوارض برای هر مترمربع با ضریب قیمت منطقه ای به شرح جدول زیر اقدام می‌گردد.

تبصره1: بدیهی است در صورت ارائه پارکینگ در نقشه و درج آن در پروانه کار و عدم ساخت پارکینگ و یا عدم رعایت مفاد پروانه کار مستند بر تبصره 5 ماده 100 قانون شهرداریها اقدام می‌گردد.

تبصره2: در صورتی که به عنوان مثال بالاتر از نیم باشد به عدد بالاتر رند شده و در غیر این صورت به عدد پآیین تر نیم شود. مثال اگر 4/2 واحد پارکینگ معادل 2 واحد حذف پارکینگ محاسبه می‌گردد و اگر 6/2 واحد پارکینگ نیاز باشد معادل 3 واحد حذف پارکینگ محاسبه می‌شود.

تبصره3: هر واحد پارکینگ 25 مترمربع محاسبه می‌گردد.

تبصره4: در پروانه های تجاری مسکونی اولویت با مسکونی بوده بدین معنا که پارکینگ یا پارکینگهای موجود در اولیت اول اختصاص به واحدهای مسکونی دارند.

تبصره5: انباری تجاری طبق اصول طرح و ضوابط شهر سازی می‌بایست پارکینگ ارائه نماید و در صورت عدم ارائه عوارض فوق وصول می‌گردد.

تبصره6: در صورت ساخت واحدهای غیر مجاز و بدون اخذ پروانه این عوارض قابل وصول است.

تعداد پارکینگ ارایه نشده در نقشه

ضریب هر متر مربع مسکونی و آموزشی و بهداشتی و تفریحی

ضریب برای هر متر مربع تجاری و سایر کاربریها

تصویبی سال 93

پیشنهادی سال 94

تصویبی سال 93

تصویبی سال 93

پیشنهادی سال 94

تصویبی سال 94

تا 2 واحد

22

25

23

28

30

30

بیش از دو واحد

32

35

33

35

37

37

در پاسخ به شکایت مذکور، رئیس شورای اسلامی شهر برازجان به موجب لایحه شماره 9/4/1759-3/2/1396 توضیح داده است که:

"ریاست و مستشاران عالیقدر دیوان عدالت اداری

سلام علیکم احتراماً در پاسخ به شکایت مطروحه آقای سیدحسین موسوی حقیقی به استحضار می رساند، در خصوص عوارض پارکینگ نظر به تبصره 1 ماده 50 از فصل دهم قانون مالیات بر ارزش افزوده که مقرر نموده شورای اسلامی شهر و بخش جهت وضع هر یک از عوارض محلی جدید که تکلیف آنها در این قانون مشخص نشده باشد، موظفند موارد را حداکثر تا پانزدهم بهمن ماه هر سال برای اجرا در سال بعد تصویب و اعلام عمومی نمایند و همچنین در صدر ماده مذکور آمده است برقراری هر گونه عوارض و سایر وجوه برای انواع کالاهای وارداتی و تولیدی و همچنین ارائه خدمات که در این قانون، تکلیف مالیات و عوارض آنها معین شده است و.... توسط شوراهای اسلامی شهر و سایر مراجع ممنوع می‌باشد. ملاحظه می فرمایید که عوارض پارکینگ در قانون متن الذکر تکلیف نشده است و برابر تبصره 1 ماده موصوف از قانون فوق، شورای اسلامی شهر مجاز بوده است به مراتب مقرر در تبصره حاضر در وضع عوارض اقدام نماید و همان گونه که رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری استحضار دارند طرح جامع و تفصیلی هر شهر خاص همان شهر توسط مراجع قانونی شورای عالی شهرسازی و معماری ایران و کمیسیون ماده 5 تصویب و این طرح محلی است، لذا این طرح (جامع) در باب اجرای موضوعات شهرسازی از جمله ساختمان سازی ضوابطی را برای اجرا الزام نموده که با در نظر گرفتن شرایط شهر و سایر شاخصهای شهرسازی در محل شهر ابلاغ طرح جامع، اشخاص هنگام احداث بنا ملزم به رعایت آن هستند و احداث پارکینگ از این موارد است که در پروانه ساختمان قید می‌شود. لزوم طرح جامع احداث پارکینگ است اما در شرایطی که طرح جامع نیز بیان داشته زمین مورد درخواست پروانه از نظر شرایط فیزیکی خاص ملک، امکان احداث پارکینگ فراهم نباشد، همان طور که در صفحه سوم پروانه ساختمان (شناسنامه) مصوب شورای عالی اداری مصوب سال 1371 آمده است کسری پارکینگ یا حذف احداث، پارکینگ در قالب عوارض از شهرداری خریداری و در صفحه سوم شناسنامه ساختمان تعداد پارکینگ خریداری شده قید می‌شود. از آنجا که در طرح جامع نحوه تامین مالی و اجرای طرح بررسی و پیشنهاد گردیده شورای اسلامی شهر برازجان با در نظر گرفتن مفاد تبصره ماده 50 قانون مالیات بر ارزش افزوده در مجوز وضع عوارض محلی و عدم تعیین تکلیف عوارض پارکینگ در قانون مزبور (ماده 50) و چون طرح جامع محلی و ضوابط خاص شهر محل برازجان است و چگونگی اجرای پارکینگ و موانع احداث در موارد خاص تصمیم محلی است مبادرت به وضع عوارض عدم احداث پارکینگ و یا کسری پارکینگ و آگهی عمومی نموده که مورد اعتراض واقع نگردیده و اجرایی شده است. مضافاً قابل ذکر است عوارض سال 1391 به دلیل اختلافات و تعطیلی در شورای سوم شهر مورد تصویب و ابلاغ و اجرا قرار نگرفت. بنابراین استدعای رد دعوای خواهان مورد تقاضاست. ضمناً مستندات زیر در جهت روشن نمودن مطالب و ملاحظه پیوست و ارسال گردید:

1- مصوبات شورای اسلامی شهر در وضع عوارض پارکینگ

2- ضوابط طرح جامع در احداث پارکینگ

3- پروانه ساختمان در صفحه سوم درج پارکینگ

4- قانون مالیات بر ارزش افزوده

5- آگهی عوارض مصوب شورای اسلامی شهر برازجان

6- قانون شورای عالی شهرسازی و معماری

7- قانون کمیسیون ماده 5 "

هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 8/12/1396 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.

رای هیات عمومی

با توجه به اینکه در آراء متعدد هیات عمومی دیوان عدالت اداری، وضع عوارض برای حذف و کسری پارکینگ در مصوبات شورای اسلامی شهرها مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات تشخیص و ابطال شده است، بنابراین مصوبات سال های 1390، 1392، 1393 و 1394 شورای اسلامی برازجان مبنی بر وضع عوارض برای کسری و حذف پارکینگ به دلایل مندرج در آراء مذکور از جمله رای شماره 770-18/10/1391 هیات عمومی دیوان عدالت اداری مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات مرجع تصویب تشخیص شد و به استناد بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود.

محمدکاظم بهرامی - رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری

منبع