آیین‌نامه صدور و ورود کالا و معامله ارز

هیات وزیران در جلسه 27 فروردین ماه 1320 بنابر پیشنهاد شماره 88 به ‏تاریخ 1320/01/20 وزارت دارائی آیین نامه صادرات و واردات و امور مختلفه ارزی را که در 111 ماده تدوین گردیده و پیوست این تصویب ‏نامه است تصویب و با اجرای آن موافقت نمودند این آیین نامه به جای تمام آیین نامه های وابسته پیشین بوده و کلیه آنها را لغو مینماید:

فصل اول - صادرات

1- وزارت بازرگانی

1- حق صادر کردن کالاهای ایرانی به موجب قانون مصوب 19 تیرماه 1311 در انحصار دولت قرار گرفته لیکن دولت فعلا بغیر از چند مورد که خود متصدی صدور کالا میباشد و یا حق انحصار خود را بشخص یا بنگاه معینی واگذار کرده و یا صدور کالا را ممنوع یا مقید برعایت شرایط مخصوص نموده است به همگان اجازه میدهد کالاهای دیگر را با رعایت مقررات این آیین نامه صادر کنند.

2- اداره گمرک

2- صادرکنندگان باید در مواردی که برای کالای معینی مقرراتی وضع و از طرف دولت اعلان شده رعایت نمایند و الا گمرک از صدور آن ممانعت خواهد کرد.

تبصره - نسبت به کالاهائی که طرز تهیه یا طرز رقم بندی و بسته بندی آن طبق تشخیص اداره گمرک ناقص و یا منافی با اقتضای بازار مقصد و حُسن شهرت صادرات کشور باشد اجازه صدور داده نخواهد شد.

3- همینکه کالا به گمرکخانه صدوری رسید صاحب کالا یا نماینده رسمی او باید اظهارنامه صدور با تعیین تعداد و نوع و نشان و وزن بسته ها و نوع و وزن و ارزش کالای محتوی در بسته ها و وسیله حمل و کشور مقصد تنظیم نموده و پس از امضا به گمرکخانه صدوری تسلیم نماید. نوع کالائیکه در خروج مشمول پرداخت حقوق گمرکی است باید به همان نام و توصیفی که در تعرفه ذکر گردیده به گمرک اظهار شود و به علاوه شماره ردیف تعرفه صادرات هم در ضمن اظهارنامه قید شود.

تبصره - ا‌ظهارنامه برای انجام آیین نامه گمرکی در گمرکخانه های داخلی در دو نسخه و در گمرکخانه های مرزی در یک نسخه تنظیم و به گمرک تسلیم میشود. در صورتی که اظهارنامه بگمرکخانه داخلی تسلیم شود باید نام گمرکخانه مرزی هم که کالا از آنجا خارج خواهد شد در ضمن اظهارنامه قید شود.

3(منسوخ 1400/05/03)- وزارت بازرگانی

4- برای رسیدگی به کالاهای صدوری و نظارت در طرز تهیه و رقم بندی و بسته بندی و ارزیابی آنها در شهرستانهای مرکزی تولید کالا که وزارت دارائی مقتضی بداند کمیسیونهایی به دستور وزارت دارائی تشکیل می‌شود کمیسیون نامبرده مرکب از نمایندگان وزارت دارائی قسمت اقتصادی - وزارت بازرگانی - کمیسیون ارز - بانک ملی ایران - شرکت بیمه ایران و اطاق بازرگانی محل خواهد بود و رئیس اداره دارائی اقتصادی محل سمت ریاست کمیسیون را خواهد داشت. پروانه هائی که از طرف کمیسیون نامبرده صادر خواهد شد ملاک عمل گمرکخانه های مرزی برای صدور پروانه گمرکی و تصدیق و دریافت پیمان ارزی یا پایاپای خواهد بود. برای تحصیل پروانه از کمیسیون نامبرده در نقاطی که تشکیل می‌شود صادرکنندگان کالا باید اظهارنامه با تعیین مشخصات کالا طبق ماده 3 این آیین نامه تنظیم و به کمیسیون تسلیم نمایند.

4- اداره گمرک

5 - در مورد کالاهائیکه قبل از صدور از کشور به خریدار خارجی فروخته شده است فروشنده مکلف است یک نسخه از سیاهه فروش یا قرارداد معامله را در موقع تسلیم اظهارنامه به گمرک ارائه نماید در سایر موارد هم صادرکننده کالا مکلف است در صورت مطالبه مامورین گمرک صورت ریز محتویات بسته ها و نیز بارنامه محمولات موضوع اظهارنامه را ارائه نماید.

6 - جز در مورد کالاهائیکه به کشورهای آلمان و شوروی فرستاده میشود و پرداخت بهای آنها به طریق پایاپای انجام می یابد در سایر موارد فرستنده کالا مکلف است برای انتقال ارز حاصل فروش کالا به کشور پیمان فروش ارز با قید نوع و مقدار و ارزش و مقصد کالا و با تعیین نوع ارز که از طرف بانک ملی ایران نرخ بندی میشود در چهار نسخه تنظیم نموده و پس از امضا و تعیین تاریخ سپردن پیمان بتمام حروف و تاریخ سررسید پیمان به گمرکخانه صدوری کالا تسلیم نمایند. نسبت به فرستاده های به مقصد آلمان فرستنده باید به عوض پیمان ارزی پیمان فروش مارک پایاپای در چهار نسخه تنظیم و به گمرکخانه صدوری تسلیم نماید.

5- کمیسیون ارز
کالاهائیکه از ایران به‏ مقصد کشور شوروی توسط نمایندگی بازرگانی شوروی صادر میشود احتیاج بسپردن پیمان ندارد.
تبصره - در موقع سپردن پیمان هرگاه اعتبار صادرکننده کالا متناسب با میزان صادراتش دانسته نشود باید ضامن معتبر بدهد و انجام پیمان را شخص ضامن با پیمان دهنده متضامناً عهده دار شوند.

7- کالاهای صدوری از لحاظ مقررات ارزی به سه طبقه تقسیم و به عنوان کالای درجه اول و کالای درجه دوم و کالای درجه سوم نامیده میشوند. درجه اول شامل کالاهائی است که صدور آنها در انحصار دولت قرار گرفته و توسط وزارت دارائی یا توسط شرکتهائی که دولت حق انحصار خود را به آنها واگذار نموده است صادر میشود و سایرین حق صدور آنها را ندارند.
ارز حاصل فروش اینگونه کالاها صد درصد باید به حساب ارزی دولت (حساب الف) به بانکهای مجاز فروخته شود مگر نسبت به کتیرا که ده درصد ارز حاصل فروش آن به شرکت صادرکننده واگذار و به حساب (ب) منظور و باقیمانده به حساب ارزی دولت (حساب الف) ریخته میشود.
صدور خرمای محصول خوزستان هر چند انحصاری است لیکن از لحاظ مقررات ارزی کالای درجه سوم محسوب و صد درصد ارز حاصل فروش آن به صادرکننده (حساب ج) واگذار میشود.
درجه دوم شامل کالاهای مرغوب غیرانحصاری است و ارز حاصل فروش آنها پنجاه درصد به حساب ارزی دولت (حساب الف) منظور و پنجاه درصد به اختیار صادرکننده واگذار میشود (حساب ب) مدت انجام پیمان ارزی کالاهای درجه اول و دوم سه ماه است.
درجه سوم شامل کالاهائی است که شرح آن در فهرست ضمیمه شماره (4) درج شده و صد درصد ارز حاصل فروش آنها به اختیار صادرکننده واگذار میشود (حساب ج) و صادرکننده میتواند پیمان ارزی خود را در مدت هشت ماه انجام دهد.
فروش در ردیف کالای درجه دوم محسوب میشود لیکن بیست و پنج درصد ارز حاصل فروش آن به اختیار صادرکننده (حساب ب) واگذار و هفتاد و پنج درصد دیگر به حساب ارزی دولت (حساب الف) منظور میگردد مدت انجام پیمان ارزی فرش شش ماه است.

تبصره 1- ریز کالاهای درجه اول و درجه سوم در فهرستهای شماره 4 و 5 ضمیمه شرح داده شده است هر نوع کالائیکه در این دو فهرست ذکر نشده در ردیف کالای درجه دوم محسوب میشود.

تبصره 2- تصمیم راجع به تغییر درجه بندی کالا منوط به تصویب هیات وزیران خواهد بود و باید به وسیله نشر آگهی با تعیین تاریخ اجراء تصمیم به اطلاع همگان برسد در هر حال تغییر درجه بندی کالاهائی که قبل از تاریخ نشر آگهی برای صدور به گمرک اظهار شده است موثر نخواهد بود.

6- اداره گمرک

8 - اظهارنامه صدور کالا پس از تسلیم به گمرک باید مورد رسیدگی واقع شود و بسته های کالای موضوع اظهارنامه هم باید باز و محتویات آنها بازرسی شود لیکن هرگاه اظهارکننده کالا سیاهه فروش یا صورت ریز محتویات بسته ها را ارائه نمایند مامورین گمرک میتوانند به بازکردن یک یا چند بسته که خود انتخاب میکنند و به بازرسی تعداد و نشانی سایر بسته ها اکتفا نموده و چنانچه اختلافی کشف نشود صحت اظهارنامه را گواهی و امضا نمایند اما هرگاه در نتیجه رسیدگی به محتویات یک یا چند بسته انتخاب شده اختلافی بیش از پنج درصد بین مقدار و ارزش کالای مورد رسیدگی با مقدار و ارزش اظهارشده کشف شود و یا تفاوتی در نوع کالا با آنچه اظهارشده مشاهده گردد در این صورت کلیه بسته ها باید باز و رسیدگی شود و میزان تفاوت در زیر اظهارنامه قید و امضا گردد.
ارزیابان گمرک در موقع بازدید کالا و تطبیق اوصاف و مشخصات آن با مندرجات اظهارنامه باید مخصوصاً در موضوع ارزش کالا و تعیین میزان حقوق و عوارض گمرکی آن دقت کامل نمایند.

9- ارزیابی گمرک نسبت به هر نوع کالای صدوری قطع نظر از درجه بندی آن مطلقاً بر اساس نرخ عمده فروشی بازار داخلی است به اضافه هزینه بسته بندی و حمل تا مرز و کلیه حقوق و عوارضی که به کالا در موقع صدور از کشور تعلق می‌گیرد مبلغ پیمان فروش ارز یا انتقال مارک پایاپای که به گمرک سپرده میشود باید مطابق ارزیابی گمرک باشد و به ریال تعیین شود لیکن در مورد پیمان نامه های ارزی باید نوع ارزی که برای انجام پیمان به کشور انتقال داده خواهد شد در ضمن پیمان نامه قید شود و از نوع ارزهائی باشد که از طرف بانک ملی ایران نرخ بندی میشود.

10- چنانچه صادرکننده کالا یا نماینده رسمی او ارزیابی گمرک را نپذیرد رفع اختلاف به کمیسیون ارزیابی محول میشود. کمیسیون نامبرده که مرکب از نمایندگان وزارت بازرگانی و کمیسیون ارز و اداره گمرک میباشد میتواند در صورت لزوم عقیده کتبی کارشناس یا اطاق بازرگانی محل را در باب ارزش کالای مورد اختلاف نظر استعلام نماید تصمیمی که کمیسیون ارزیابی به اکثریت میگیرد قطعی است و قابل تجدید نظر نیست.
در هر حال اختلاف نظر نسبت به ارزیابی نباید موجب تاخیر در صدور کالا گردد ممکن است برای رسیدگی و رفع اختلاف نمونه کالا ضبط و اجازه صدور کالا به قید تعهد تسلیم به تصمیم بعدی داده شود.
در گمرکخانه هائی که وزارت بازرگانی و کمیسیون ارز نماینده ندارند چگونگی اختلاف به ارسال نمونه به اداره کل گمرک گزارش و کسب تکلیف میشود. در اینگونه موارد تصمیم اداره کل گمرک که بر طبق رای کمیسیون ارزیابی گمرک تهران مرکب از نمایندگان وزارت بازرگانی و کمیسیون ارز و اداره گمرک گرفته میشود قطعی است و قابل تجدیدنظر نیست.

11- چنانچه در موقع بازرسی کالا و تطبیق اوصاف و مشخصات آن با مندرجات اظهارنامه اختلافاتی از طرف مامورین گمرک کشف گردد به طریق زیر عمل میشود:

الف (منسوخ 1328/04/01)- در مواردی که نوع یا مقدار یا ارزش کالا برخلاف واقع اظهارشده باشد و تفاوتی که مامورین گمرک کشف می نمایند مستلزم دریافت تفاوت حقوق گمرکی یا مالیات راه و عوارض باشد باید علاوه بر اصل مبلغ تفاوت مبلغ دیگری هم به عنوان جزای نقدی به‏ اقتضای اوضاع و احوال طبق تشخیص رئیس گمرک محل دریافت گردد ولیکن در هر حال مبلغ جریمه نباید از سه برابر اصل تفاوت حقوق گمرکی یا مالیات راه و عوارض تجاوز نماید.

ب - در مواردی که کشف اختلاف تاثیری در میزان حقوق گمرکی و مالیات راه نداشته باشد در وهله اول ممکن است اظهارنامه مورد اختلاف طبق درخواست کتبی اظهارکننده اصلاح گردد و درخواست اصلاح پس از الصاق تمبر گمرکی به اظهارنامه ضمیمه شود ولیکن در صورت تکرار باید جریمه انتظامی دریافت و سپس اجازه اصلاح اظهارنامه داده شود پیشینه جریمه انتظامی که اداره گمرک میتواند برای اینگونه تخلفات دریافت نماید یکصد و چهل ریال است.

12- پس از رسیدگی و تکمیل اظهارنامه و انجام آیین گمرکی و ارزی کالا و دریافت حقوق گمرکی و مالیات راه و سایر عوارض صدوری و جریمه هائی که ممکن است در صورت کشف اختلاف تعلق گیرد پروانه خروجی از طرف اداره گمرک در چهار نسخه صادر و نسخه اول آن به اظهارکننده کالا تسلیم میشود که به استناد آن کالای خود را از گمرک خارج و به مقصد حمل نماید.

تبصره - برای اشیاء شخصی مسافر و کالاهای مشمول عنوان هدیه و سوغات و نمونه تا دویست ریال و کالاهای موضوع مبادلات مرزی تا هزار ریال خروجی گمرک و در دو نسخه صادر میشود.

13- در صورتی که آیین گمرکی کالای صدوری در یکی از گمرکخانه های داخلی کشور انجام داده شود به بسته های کالا مهر سربی گمرک زده می‌شود و نسخه اول پروانه خروجی به حامل کالا تسلیم میگردد که به گمرکخانه مرزی ارائه نماید. نسخه دوم پروانه خروجی به وسیله مهر لاکی به یک نسخه اظهارنامه منظم و مستقیماً از طرف گمرکخانه داخلی به گمرکخانه مرزی فرستاده میشود بسته های کالا باید با رعایت مراقبت در سالم و محفوظ ماندن مهرهای سربی آنها مستقیماً به سوی گمرکخانه مرزی که نام آن در پروانه خروجی گمرک قید گردیده حمل شود.

تبصره - اداره گمرک میتواند در مواردی که مقتضی بداند با تقاضای اجازه خروجی کالا از نقاطی که گمرکخانه مرزی در آنجا نباشد موافقت نماید. در اینگونه موارد باید یک یا چند نفر مامور گمرک به هزینه تقاضاکننده همراه کالا بروند و مراقبت نمایند کالا از مرز کشور خارج شود.

14 - همین که کالا با پروانه خروجی از گمرکخانه داخلی به گمرکخانه مرزی رسید تعداد و نشانی و مهر سربی بسته ها رسیدگی و با مندرجات پروانه و اظهارنامه مربوطه به آن تطبیق میشود و در صورت احراز صحت و مطابقت آنها اجازه خروج کالا از گمرک داده میشود و مراتب با تعیین تاریخ خروج کالا از مرز و ذکر وسیله حمل (نام کشتی یا بنگاه بارکشی) در پشت نسخه اول پروانه خروجی قید و امضا میشود و پروانه مزبور پس از پشت نویسی به حامل مسترد میگردد که به گمرک مبدا ارایه نماید.
نسخه دوم پروانه خروجی هم مانند نسخه اول پشت نویسی میشود و لیکن به اظهارنامه ضمیمه آن مستقیماً به گمرک مبداء مرجوع میگردد.

15 - در صورت کشف اختلاف در گمرکخانه مرزی نسبت به کالاهائیکه آیین گمرکی آنها در یکی از گمرکخانه های داخلی انجام یافته است به طریق زیر عمل میشود:

الف - هرگاه مهر سربی گمرک در نتیجه عدم مراقبت از بین رفته ولیکن محتویات بسته بی مهر صحیح و مطابق به اظهارنامه باشد برای هر مهر سربی از بین رفته مبلغ (3) ریال جریمه انتظامی اخذ میشود.

ب - هرگاه مهر سربی عمداً شکسته یا محو شده و در محتویات بسته بی مهر تغییری داده شده باشد در این صورت نسبت به مرتکب برای شکستن مهر سربی بر طبق مدلول تبصره ماده (14) قانون کیفر مرتکبین قاچاق رفتار خواهد شد.
به ‏علاوه چنانچه تغییر محتویات بسته ها مستوجب کیفری دیگر برطبق مقررات قانون باشد مرتکب به همان کیفر خواهد رسید.
ماده 14 قانون کیفر مرتکبین قاچاق «هر گاه نسبت به عدل مال التجاره یا بسته یا صندوق ظن قاچاق حاصل شود». «مامورین رسمی کشف میتوانند آن را مهر نمایند تا در مقصد با حضور مامورین». «مربوطه باز و معاینه شود مگر آنکه صاحب یا حامل مال تفتیش آن را در همان محل». تقاضا کند در صورتی که بسته یا صندوق یا عدل مهر شد این نکته در صورت مجلس قید گردد.

تبصره - هر کس عمداً مهر فوق الذکر را بشکند یا محو نماید و به طور کلی هر کسی مهر مامورین وصول عایدات را که بر طبق نظامنامه های مصوب هیات دولت یا وزارت مالیه استعمال شده عمداً بشکند یا محو نماید. «به حبس از دو ماه تا یک سال و به جزای نقدی از صد ریال تا پنجهزار ریال محکوم خواهند شد».

16 - گمرکخانه صدوری همین که از تاریخ خروج قطعی کالا از مرز کشور و وسیله حمل آن رسماً مطلع گردید مراتب را در نسخه های چهارگانه پیمان نامه قید و صحت مندرجات پیمان نامه و امضا پیمان دهنده را گواهی مینماید و نسخه های چهارگانه را پس از تکمیل به طریق زیر پخش مینماید:

الف - پیمان نامه ارزی:
دو نسخه با سیاهه فروش یا قرارداد معامله مستقیماً به کمیسیون ارز فرستاده میشود. یک نسخه به پیمان دهنده مسترد میگردد. یک نسخه در گمرک محل بایگانی میشود.

ب - پیمان‌نامه پایاپای:
یک نسخه با سیاهه فروش یا قرارداد معامله مستقیماً به وزارت بازرگانی فرستاده میشود.
یک نسخه مستقیماً به بانک ملی ایران فرستاده میشود.
یک نسخه به پیمان دهنده مسترد میگردد.
یک نسخه در گمرک محل بایگانی می‏شود.

7- کمیسیون ارز

17 - مدت انجام پیمان ارزی از تاریخ خروج قطعی کالا از مرز شروع میشود و سررسید آن نسبت به کالاهای درجه اول و دوم سه ماه نسبت به ‏فروش شش ماه و نسبت به کالاهای درجه سوم هشت ماه میباشد. مدت انجام پیمان پایاپای مطلقاً شش ماه است.

8- اداره گمرک

18 - گمرکخانه های صدوری در آخر هر هفته صورتی از پیمان نامه های ارزی که در عرض هفته دریافت نموده‌اند با تفکیک درجات سه گانه و با تعیین تعداد و جمع پیمان نامه های مربوط به هر درجه و تعداد و جمع مبلغ کل پیمان نامه ها تنظیم نموده و مراتب را به وسیله تلگراف به کمیسیون ارز اطلاع میدهند.

19 - کرایه حمل کالا و بیمه و سایر هزینه هائی که کالای صدوری پس از خروج از مرز کشور تعلق میگیرد مشمول ارزیابی گمرک و دریافت پیمان ارزی نیست و برای اینگونه هزینه ها ارزی از کشور خارج نمیشود ولیکن هرگاه مواردی پیش آید که هزینه های نامبرده از موجودی ارز کشور با اجازه کمیسیون ارز پرداخته شود صادرکننده کالا باید علاوه بر تسلیم پیمان ارزی مطابق ارزیابی گمرک به اضافه حقوق و عوارض صدوری پیمان دیگری برای باز فروش ارزی که از این بابت پرداخته شده است به گمرک بسپارد.
اینگونه موارد از طرف کمیسیون اعلام و به گمرکخانه ها ابلاغ خواهد شد.

20- در مواردی که اشخاص یا بنگاهها بابت صادرات بعدی خود قبلا ارز به کشور انتقال داده و بهمین عنوان به بانکهای مجاز بفروشند بر حسب درجه کالائی که صدور آن مورد نظر است از طرف بانک خریدار گواهینامه خرید ارز قبل از صدور کالا در سه نسخه صادر و نسخه اول آن به فروشنده ارز تسلیم و ضمناً پیمان صدور کالا در سه نسخه از او گرفته میشود نسخه اول پیمان نامه با نسخه دوم گواهینامه فروش ارز مربوط به آن به کمیسیون ارز ارسال نسخه دوم پیمان نامه به فروشنده ارز مسترد و نسخه سوم در بانک بایگانی میشود مدت انجام اینگونه پیمان ها برای صدور فروش دو سال و برای صدور سایر کالاها یک سال است در صورت انقضاء این مدت و عدم صدور کالا فروشنده ارز حق صدور کالا بابت ارز پیش فروخته نخواهد داشت مگر با اجازه مخصوص کمیسیون ارز.
این قبیل پیمان نامه ها از طرف فروشنده بدیگری قابل انتقال بوده و خریدار میتواند از ارز آن به نحو بالا استفاده نماید در موقع صدور اینگونه کالا که ارز آنها قبلا فروخته شده است صادرکننده باید رونوشت گواهینامه بانک خریدار ارز را با نسخه دوم پیمان صدور کالا به گمرکخانه صدوری تسلیم نماید تا با دو نسخه پیمان نامه ارزی به کمیسیون ارز فرستاده شود و به‏ استناد آنها اجازه واریز پیمان داده شود.

9- اداره گمرک

21- از کالاهای زیرین قطع نظر از کشور مقصد صدور آنها پیمان ارزی یا پایاپای مطالبه نمیشود:
اسباب سفر و اشیاء شخصی مسافرین به تناسب وضع اجتماعی آنها طبق تشخیص اداره گمرک.
2- کالاهائی که به عنوان هدیه و سوغات و یا نمونه به خارجه ارسال میشود به‏ شرط آنکه ارزش آنها در هر مورد از دویست ریال تجاوز نکند.
3- کالای موضوع مبادلات مرزی به شرط آنکه بهای آنها در بنادر و جزایر جنوب ایران از هزار ریال و در سایر نقاط مرزی از پانصد ریال در هر مورد تجاوز نکند.
4- مواد نفتی از هر قبیل (توسط شرکت سهامی نفت انگلیس و ایران).
5- محصول شیلات دریای خزر (توسط شرکت شیلات ایران و شوروی).

22- برای هر نوع کالای صدوری ایران به استثناء آنچه در مواد 23 و 27 این آیین نامه ذکر شده است تصدیق صدور با تعیین نوع و مقدار و ارزش کالا طبق ارزیابی گمرک (به اضافه حقوق و عوارض صدوری) و مقصد صدور و شماره و تاریخ پیمان نامه ارزی یا پایاپای در چهار نسخه از طرف گمرکخانه های صدوری تنظیم و نسخه اول آن پس از ثبت تاریخ خروج کالا از مرز کشور به صادرکننده تسلیم میشود نسخه های دوم و سوم مستقیماً به عنوان بانک ملی ایران شعبه بازار تهران و به عنوان وزارت بازرگانی ارسال نسخه چهارم در گمرک محل بایگانی میگردد.

23- برای صدور کالای زیرین تصدیق صدور داده نمیشود:
1- اسباب سفر و اشیاء شخصی مسافرین به تناسب وضع اجتماعی آنها طبق تشخیص اداره گمرک.
2- اشیائیکه به ‏عنوان هدیه و سوغات یا نمونه به‏ خارجه ارسال میشود به شرط آنکه بهای اینگونه اشیاء در هر مورد از دویست ریال تجاوز نکند.
3- کالاهائی که به‏ عنوان مبادلات مرزی صادر میشود به شرط آنکه ارزش آنها در بنادر و جزایر جنوب از هزارریال و در سایر نقاط مرزی از پانصد ریال تجاوز نکند.
4- مواد نفتی از هر قبیل (توسط شرکت سهامی نفت انگلیس و ایران).
5- محصولات شیلات دریای ‏خزر (توسط شرکت شیلات ایران و شوروی).
6- کتاب (اعم از خطی و چاپی) و سایر مطبوعات.
7- تمبر پست.
8- فیروزه و مروارید و سایر سنگهای گرانبها.
9- آثار باستان و اشیاء شبیه آنها.
10- پرده نقاشی اعم از روغنی و آب رنگ.
11- مازوج.

10(منسوخ 1400/05/03)- بانک

24- مدت اعتبار تصدیق صدور یک سال است و از تاریخ وصول آگهی خروج کالا از مرز کشور به گمرکخانه صادرکننده سند نامبرده شروع میشود. تصدیق صدور کالاهائی که به کشورهای ارزی یا پایاپای صادر میشود ممکن است در ظرف این مدت با رعایت مقررت ماده 32 این آیین نامه به نرخ ثابت ده درصد مبلغ آن به بانک ملی ایران به‏ حساب دولت فروخته شود.

11- اداره گمرک

25- چنانچه کالای فرستاده که برای آن تصدیق صدور داده شده است به کشور عودت داده شود باید از طرف صاحب کالا تصدیق صدوری که برای آن کالا داده شده است به گمرک تسلیم و باطل شود.
ممکن است به جای تصدیق صدور اصلی تصدیق صدور دیگری به همان مبلغ از بانک ملی ایران به بهای خرید بانک باز خرید و به‏ گمرک تسلیم نماید.

26- نسبت به کالاهای ایرانی که به مقصد کشور آلمان فرستاده میشود گمرکخانه صدوری باید علاوه بر گواهینامه صدور گواهی نامه مبداء هم با ذکر نام فرستنده و گیرنده و تعیین نوع و مقدار و مقصد کالا و شماره و تاریخ پیمان نامه پایاپای در چهار نسخه تنظیم نموده یک نسخه را به صادرکننده کالا تسلیم کند که به مقصد بفرستد یک نسخه گواهینامه مبداء در گمرک محل بایگانی میشود و دو نسخه دیگر با دو نسخه پیمان نامه پایاپای مربوط به آن مستقیماً به عنوان وزارت بازرگانی و به‏ عنوان بانک ملی ایران به مرکز فرستاده میشود.
نسبت به فرستاده های به سایر کشورها صدور گواهینامه مبداء ضرورت ندارد ولیکن در صورتی که صادرکننده کالا کتباً درخواست نماید گمرکخانه صدوری باید گواهینامه مبداء مورد درخواست را در دو نسخه صادر و یک نسخه آن را به درخواست ‏کننده تسلیم نماید. نسخه ‏دیگر در گمرک محل بایگانی میشود.

27- برای فرستاده های ایران به‏ کشور شوروی پیمان ارزی پایاپای گرفته نمیشود و تصدیق صدور هم داده نمیشود ولیکن پروانه گمرکی که حاکی از وصول حقوق و عوارض صدوری است طبق اظهارنامه و سیاهه خرید یا قرارداد معامله پس از انجام آیین گمرکی کالا صادر و تسلیم میشود و به‏ علاوه گواهینامه صدور مخصوصی با تعیین نوع و مقدار و ارزش و مقصد کالا در سه نسخه صادر میگردد و نسخه اول به صادرکننده تسلیم و نسخه دوم با سیاهه خرید و با رونوشت قرارداد معامله مستقیماً به عنوان وزارت بازرگانی ارسال و نسخه سوم در گمرک محل بایگانی میشود این تصدیق صدور قابل فروش به بانک یا انتقال به دیگری نیست.

تبصره - در مورد معاملات دولت با نماینده بازرگانی شوروی تسلیم سیاهه خرید یا رونوشت قرارداد معامله به‏ گمرک ضرورت نخواهد داشت در اینگونه موارد ارزیابی کالا طبق اظهار فروشنده به عمل می‌آید.

12(منسوخ 1400/05/03)- کمیسیون ارز

28- ارز حاصل فروش کالای صدوری باید تا سه روز پس از دریافت و منتهی تا تاریخ سررسید پیمان مربوط به آن توسط یکی از بانکهای مجاز کشور انتقال یابد و به نرخ رسمی روز مطابق نرخ بندی بانک ملی ایران به فروش رسد نسبت به کالاهائی که به فروش نرسیده پیمان دهنده باید گواهینامه موجودی به امضا اطاق بازرگانی محل یا نمایندگان وزارت دارائی یا وزارت بازرگانی و یا کنسولگری دولت شاهنشاهی ایران و یا مدارک دیگری که مورد قبول کمیسیون ارز باشد تهیه نموده و با درخواست تمدید اعتبار پیمان نامه به‏ کمیسیون ارز ارائه نمایند تا اجازه تمدید داده شود.

13- بانک

29- بانک خریدار ارز کالای صدوری مکلف است چگونگی معامله را با قید تاریخ و یا تعیین مبلغ ارزی و هم چند ریالی آن در پشت یک نسخه پیمان نامه ارزی و تصدیق صدور مربوط به آن که از طرف فروشنده ارز ارائه میشود ثبت و امضا نموده و آگهی دائر به خرید ارز با ذکر شماره و تاریخ پیمان نامه ارزی و نام پیمان دهنده و نام گمرکخانه گیرنده پیمان تنظیم و مستقیماً به‏ کمیسیون ارز ارسال دارد تا مستند واریز پیمان قرار گیرد و به‏ علاوه بانک خریدار باید در مواردی که تمام یا قسمتی از ارز خریداری را به حساب ارزی دولت (حساب الف) منظور ننموده و در اختیار فروشنده می‌باشد گواهینامه مخصوص با تعیین نام فروشنده و مبلغ ارزی و هم چند ریالی ارز مورد معامله و نوع حساب ارزی به شرح زیر در سه نسخه صادر نموده و نسخه اول را با قید تاریخ و امضا بفروشنده ارز تسلیم نماید و نسخه دوم را مستقیماً به کمیسیون ارز ارسال دارد و نسخه سوم را بایگانی نماید:
سبت به ارز حاصل فروش کالاهای درجه سوم برابر صد درصد ارز فروخته شده.
نسبت به ارز حاصل فروش کالاهای درجه دوم به استثناء فروش برابر پنجاه درصد ارز فروخته شده.
نسبت به ارز حاصل فروش برابر بیست و پنج درصد ارز فروخته شده.
نسبت به کتیرا برابر ده درصد ارز فروخته شده.

30- در موقع خرید مارک پایاپای هم بانک خریدار مکلف است چگونگی معامله را با قید تاریخ و با تعیین مبلغ مارک و هم چند ریالی آن در پشت یک نسخه پیمان نامه پایاپای و تصدیق صدور مربوط به آنکه از طرف فروشنده مارک ارائه میشود ثبت و امضا نماید آگهی دایر به خرید مارک پایاپای باید با ذکر شماره و تاریخ پیمان پایاپای تنظیم و مستقیماً به وزارت بازرگانی ارسال شود تا مستند واریز پیمان قرار گیرد. در موقع خرید مارک حاصل فروش کالای درجه سوم گواهینامه خرید در سه نسخه از طرف بانک ملی ایران صادر یک نسخه به فروشنده تسلیم یک نسخه به وزارت بازرگانی ارسال و یک نسخه در بانک بایگانی میشود.

14(منسوخ 1400/05/03)- وزارت بازرگانی

31- چنانچه کالاهای فرستاد به آلمان در موقع مقرر به فروش نرسد پیمان دهنده باید گواهینامه موجودی به‏ امضا اطاق بازرگانی محل و نمایندگان وزارت دارائی یا وزارت بازرگانی و یا کنسولگری شاهنشاهی ایران و یا مدارک دیگری که مورد قبول وزارت بازرگانی باشد تهیه نموده و با درخواست تمدید اعتبار پیمان نامه وزارت بازرگانی ارائه نماید تا اجازه تمدید داده شود.

15- بانک

32- تصدیق صدور پس از انتقال ارز آزاد یا مارک حاصل فروش کالای موضوع آن به کشور و فروش به بانکهای مجاز به نرخ رسمی تا میزان هم چند ریالی مبلغ ارز یا مارکی که از آن بابت انتقال داده شده است قابل فروش به بانک ملی ایران میباشد. بانک نامبرده مکلف است تصدیق صدور مورد درخواست فروش را با نسخه دوم آن که در بانک موجود است و با نسخه دوم پیمان نامه ارزی یا پایاپای مربوط به آن که از طرف درخواست کننده ارائه میشود تطبیق و رسیدگی نموده و به تناسب انجام پیمان طبق گواهی بانک واسطه انتقال ارز یا مارک خریداری و به حساب دولت منظور نماید.

تبصره - تصدیق صدور در مدت اعتبار یک ساله آن ممکن است پیش از انجام پیمان ارزی یا پایاپای هم برای فروش به بانک ملی ایران تسلیم شود. در اینگونه موارد بانک نامبرده میتواند تصدیق صدور را با اجازه کمیسیون ارز خریداری و بهای آن را در حساب مسدودی نگاهداری و پس از فروش ارز از طرف صادرکننده وجه موجود را بپردازد.

33- بانکهای مجاز مکلف هستند چهارحساب ارزی به شرح زیر نگاهدارند:
حساب الف - برای صد درصد ارز حاصل فروش کالاهای درجه اول (به استثناء کتیرا که نود درصد آن به حساب الف منظور می‏شود) و برای پنجاه‏ درصد حاصل فروش کالاهای درجه دوم و هفتاد و پنج درصد فرش و صد درصد ارز غیرصادراتی شرکتها و صددرصد بازخرید ارز پرداختی بابت کرایه.
حساب ب - برای ده درصد بقیه ارز کتیرا و بیست و پنج درصد بقیه ارز فرش و پنجاه درصد بقیه ارز کالاهای درجه دوم.
حساب ج - برای صد درصد ارز حاصل فروش کالاهای درجه سوم.
حساب د - برای صد درصد ارزهائیکه از محل دیگری غیر از فروش کالای صدوری به دست آمده و توسط اشخاص غیر از شرکتها فروخته میشود.

تبصره - ارز موضوع حساب الف در اختیار دولت بوده و به موجب پروانه های صادره از طرف کمیسیون ارز به مصرف میرسد ولیکن ارز موضوع حسابهای (ب و ج و د) به اختیار فروشندگان ارز گذارده میشود که یا شخصاً و یا به وسیله انتقال بدیگری به‏ مصرف خرید و ورود کالای خارجی مورد احتیاج کشور با اخذ موافقتنامه از وزارت بازرگانی برسانند.
ارز موضوع حساب (د) ممکن است با اجازه کمیسیون ارز و خرید گواهینامه ارزی به مصرف احتیاجات دیگری هم غیر از خرید کالا برسد.

34- گواهینامه خرید ارز که از طرف بانکها به فروشندگان داده میشود (اعم از حساب ب یا ج یا د) برای یک مرتبه و در ظرف یک ماه قابل انتقال میباشد و ثبت عمل خرید و فروش باید در بانک ملی مرکز و شعب آن در شهرستانها به عمل آید و در دفتر مخصوصی ثبت شود. در صورت انتقال گواهینامه فروش ارز به دیگری به استثناء بانک ملی ایران از تاریخ انتقال در تهران ده روز و در شهرستانها بیست روز برای استفاده انتقال گیرنده معتبر خواهد بود.
بانک ملی ایران مکلف است هر هفته صورتی از عملیات خرید و فروش گواهینامه های ارزی تهیه نموده و به‏ کمیسیون ارز و به وزارت بازرگانی بفرستد.

16- کمیسیون ارز

35- ارز موضوع حسابهای (ب و ج و د) که مورد استفاده فروشندگان واقع نشود پس از انقضاء مدت اعتبار گواهینامه های مربوط به آنها به‏ حساب ارزی الف انتقال داده خواهد شد ولیکن در مواردی که عدم استفاده در مدت مقرر ناشی از پیش آمدهای قهری و اضطراری باشد کمیسیون ارز میتواند پس از دقت در موجبات تاخیر با تقاضای تمدید اعتبار گواهینامه ارزی موافقت کند و گواهینامه را در مقابل اخذ مبلغ و برای مدتی که مناسب بداند تمدید نماید.

36- هنگام واریز پیمان نامه های فروش ارز که به گمرکخانه ها سپرده شده است کمیسیون ارز درجه بندی کالا را منظور و نود درصد بهای گواهینامه فروش ارزی را که بانک خریدار بر حسب درجه کالا بفروشنده از کالای صدوری تسلیم یا به حساب او صادر کرده است به نرخ گواهینامه فروش ارز در روز سپردن پیمان نامه را از مبلغ پیمان نامه کسر و باقی مانده را به نرخ رسمی ارز تبدیل و ماخذ واریز قرار خواهد داد.

تبصره - نسبت به پیمانهای ارزی مربوط به‏ صدور فرش کمیسیون ارز باید بهای فروش تصدیق صدور کالا را علاوه بر نود درصد بهای گواهینامه فروش ارز از مبلغ پیمان نامه کسر و باقیمانده را ماخذ واریز حساب پیمان قرار دهد.

37- نرخ رسمی ارز و نرخ گواهینامه فروش ارز که هنگام واریز پیمان نامه ماخذ واقع میشوند نرخهائی خواهند بود که از طرف بانک ملی ایران در تاریخ سپردن پیمان نامه تعیین گردیده و بانک نامبرده به ‏کمیسیون ارز اطلاع داده است.

38- فرستندگان کالا میتوانند پیمان ارزی خود را شخصاً یا توسط دیگری و یکجا یا متدرجاً انجام دهند در هر موقع که قسمتی از پیمان را انجام دادند بانک خریدار ارز مراتب را در پشت نسخه پیمان نامه ارزی و تصدیق صدور که از طرف فروشنده ارز ارائه میشود ثبت و گواهی مینماید مراتب را مستقیماً به کمیسیون ارز اطلاع میدهد که نسخه دیگر پیمان نامه را پشت نویسی نماید در اینگونه موارد تصدیق صدور به همان میزانی که پشت نویسی شده ممکن است به بانک ملی فروخته شود. بانک ملی مبلغ خریداری را روی تصدیق صدور قید و تصدیق صدور را به صاحب آن رد میکند که بتواند بقیه آن را هم پس از انجام بقیه پیمان به فروش برساند و به علاوه مراتب از طرف بانک ملی روی نسخه دوم تصدیق صدور که در بانک موجود است ثبت میشود.

39- اشخاص یا بنگاههائی که کالاهای خارجی مورد احتیاج کشور را به طورامانی یا اعتباری یا تحصیل موافقت‌نامه ورود از وزارت بازرگانی وارد نمایند می‌توانند در ظرف یک سال از تاریخ ورود کالا حاصل فروش آن را شخصاً و یا توسط دیگری به مصرف خرید و صدور کالای ایرانی برسانند پیمان ارزی کالاهائی که با این نحو خریداری و صادر میشود در مورد کالاهای درجه دوم به‏ میزان پنجاه درصد و در مورد کالاهای درجه سوم به میزان صد درصد مبلغ پیمان نامه بابت بهای کالاهای رسیده محسوب و واریز خواهد شد پنجاه درصد دیگر پیمان ارزی کالاهای درجه دوم باید به کشور انتقال یافته و به حساب الف فروخته شود تا تمام مبلغ پیمان نامه واریز گردد.
صادرات بعد از انقضاء یک سال از تاریخ ورود کالای امانی یا اعتباری به استثناء فرش که مهلت صدور آن دو سال است بابت واردات قبلی محسوب نخواهد شد و در این صورت پیمان ارزی کالای فرستاده باید به وسیله انتقال ارز به کشور مانند سایر پیمانهای ارزی واریز شود.

تبصره - پیمان ارزی هم که قبل از ورود کالای امانی یا اعتباری سپرده شده ممکن است با رعایت سایر شرایط این ماده بابت بهای کالای رسیده محسوب و واریز شود.

40- اشخاص یا بنگاههائی که پیمان ارزی خود را تا تاریخ سررسید آن انجام نداده اند و یا پیمان نامه خود را با ارائه مدارک لازم به‏ کمیسیون ارز تمدید ننمایند و نیز کسانی که کالای صدوری را بدون گذراندن از گمرک و سپردن پیمان از کشور خارج کنند متخلف از مقررات قانون ارز شناخته شده و پرونده آنها بر حسب تصمیم کمیسیون ارز به دادگاه مخصوص رسیدگی به بزه ارزی ارسال و تقاضای تعیین کیفر بر طبق ماده (9) قانون ارز خواهد شد ولی این امر مانع آن نخواهد بود که اگر عمل مشمول قوانین کیفری سخت تری باشد مرتکب آن علاوه بر پرداخت جریمه به موجب ماده پیش گفته به‏ کیفرهای مقرر در آن قوانین نیز محکوم گردد.

تبصره - در مواردی که مبلغ موضوع تخلف از مقررات ارزی کمتر از هزار ریال باشد کمیسیون ارز می‌تواند با متخلف ارفاق نموده و از او بپذیرد که جریمه و عین ارز مورد تخلف را (در صورتی که عین ارز موجود باشد) پرداخته و از تعقیب در دادگاه برای تعیین کیفر حبس معاف گردد.

41- در موارد تعقیب متخلفین از مقررات قانون معاملات ارزی کمیسیون ارز سمت خواهان خصوصی داشته و در صورت استرداد شکایت در هر یک از مراحل قانون قبل از قطعی شدن حکم تعقیب کیفری موقوف خواهد شد.

فصل دوم - واردات

17- وزارت بازرگانی

42- حق وارد کردن کالای خارجی به کشور به موجب قانون مصوب 19 تیر 1311 در انحصار دولت قرار گرفته لیکن دولت فعلا به غیر از چند مورد که خود متصدی ورود کالا میباشد و یا ورود کالا را ممنوع و یا مفید به رعایت شرایط مخصوص نموده است به همگان اجازه میدهد کالاهای دیگر را با رعایت مقررات این آیین نامه و در صدور سهمیه های اقتصادی سالانه که در اول هر سال منتشر میشود وارد نمایند.

تبصره - کالاهای انحصاری و ممنوع الورود و مقید به شرایط مخصوص در فهرستهای شماره 6 و 7 و 8 این آیین نامه شرح داده شده است هر کالای دیگری که بعد از این به موجب تصمیم هیات دولت در ردیف کالاهای انحصاری یا ممنوع الورود یا مقید به شرایط مخصوص قرار گیرد در سهمیه های اقتصادی منظور خواهد شد و در اول هر سال به اطلاع همگان خواهد رسید.

43- برای ورود کالاهای خارجی به‏ کشور واردکننده باید قبل از اقدام به سفارش کالا درخواست موافقت نامه با تعیین نوع و بهای سیف و کشور مبداء و گمرکخانه ورودی کالا تنظیم و پس از الصاق تمبر به وزارت بازرگانی تسلیم نماید اعم از اینکه کالای مورد درخواست ارزی یا پایاپای یا بدون ارز باشد.
درخواستهای بازرگانان مقیم شهرستانها باید توسط نمایندگان آنها در مرکز و یا به وسیله پست سفارشی به عنوان وزارت بازرگانی و اداره پروانه ورود فرستاده شود و در صورت اخیر تاریخ تسلیم به پستخانه به ‏تمام حروف در روی پاکت قید گردد.

تبصره - درخواست کننده باید در ضمن درخواست خود ملزم شود که کالای ورودی را در صورت فروش به بهای مناسب و با سود معتدلی بفروشد و احتکار یا تبعیض در فروش نکند والا حق گرفتن موافقتنامه برای مدتی که وزارت بازرگانی تعیین خواهد نمود نخواهد داشت.

44- واردکنندگان کالای خارجی در صورت احتیاج به انتقال ارز از کشور برای خرید کالا باید قبل از اقدام به درخواست موافقتنامه ارز مورد احتیاج خود را به میزان بهای سیف کالائی که میخواهند وارد کنند از حسابهای ارزی ب یا ج یا د طبق مواد 33 و 34 این آیین نامه تهیه و گواهینامه خرید ارز را در مدت اعتبار آن با درخواست موافقتنامه برای سفارش و ورود کالا به وزارت بازرگانی تسلیم نمایند.

45- صادرکنندگان کالاهای درجه سوم میتوانند ارز حاصل فروش کالای خود را تا میزان پیمانی که سپرده اند بدون انتقال به ایران مستقیما در کشور مقصد به مصرف خرید کالاهای مجاز غیرانحصاری مورد احتیاج کشور برسانند و به همان میزان درخواست موافقتنامه از وزارت بازرگانی بنمایند. در این صورت درخواست کننده باید نسخه دوم پیمان ارزی کالای درجه سوم را به‏درخواست خود ضمیمه نماید و در ضمن درخواست قید کند بهای خرید کالای خارجی از محل فروش کالای درجه سوم پرداخته میشود مدت اعتبار پیمان ارزی کالای درجه سوم برای درخواست موافقتنامه هشت ماه است و این هشت ماه جزء مدت اعتبار یک ساله موافقتنامه که به استناد آن صادر میشود محسوب میگردد.

تبصره - در صورتی که واردکننده کالای خارجی غیر از صادرکننده کالای درجه سوم باشد باید حاصل فروش کالای درجه سوم به‏ کشور انتقال یافته و گواهینامه فروش آن پس از انتقال به واردکننده کالای خارجی طبق ماده 34 این آیین نامه به درخواست موافقتنامه ضمیمه شود.

46- برای ورود کالا از آلمان درست موافقتنامه بدون گواهینامه ارزی به وزارت بازرگانی تسلیم می‌شود و بهای خرید کالا از محل حساب پایاپای ایران و آلمان توسط بانک ملی ایران به‏استناد موافقتنامه وزارت بازرگانی پرداخته می‌شود.
فرستندگان کالاهای درجه سوم به کشور آلمان باید مارک حاصل فروش کالا را به وسیله صندوق پایاپای به‏ایران انتقال دهند و از این بابت گواهینامه خاصی داده نخواهد شد.

47- کسانی که برای خرید و ورود کالای خارجی اساساً احتیاج به پرداخت ارز ندارند و یا کالای خارجی را به طور امانی یا اعتباری وارد و بهای آن را پس از ورود و فروش کالا می‌پردازند می‌توانند درخواست موافقتنامه بدون گواهینامه ارزی به وزارت بازرگانی تسلیم و تقاضا نمایند موافقتنامه با قید سلب حق خرید ارز یا به عنوان امانی و یا اعتباری صادر شود اینگونه موافقتنامه‌ها را دارنده آن باید به ثبت و امضا کمیسیون ارز برساند تا بتواند به موجب آن کالا وارد نماید و کمیسیون نامبرده در صورتی اقدام به ثبت و امضا خواهد نمود که دارنده موافقتنامه پیمان ارزی سررسید انجام نشده و تمدید نیافته نداشته باشد.

48- واردکنندگان کالاهای خارجی اعم از کالاهای ارزی یا پایاپای یا بدون ارز برابر بهای سیف کالا تصدیق صدور از بانک ملی ایران خریداری و به درخواست موافقتنامه ضمیمه نمایند. نسبت به کالاهای ارزی فروش تصدیق صدور موکول به‏ارائه گواهینامه فروش ارز یا گواهینامه صدور کالای درجه سوم به بانک ملی ایران در مرکز یا در شهرستانها میباشد و شماره و تاریخ گواهینامه فروش ارز با صدور کالای درجه سوم در آن ذکر می‌شود و همچنین شماره و تاریخ تصدیق صدور در گواهینامه نامبرده قید گردد لیکن در مورد کالاهای بدون ارز و کالاهای امانی یا اعتباری و نیز در مورد کالاهای پایاپای فروش تصدیق صدور از طرف بانک ملی ایران موکول به اجازه وزارت بازرگانی است در اینگونه موارد باید قبل از تسلیم درخواست موافقتنامه از وزارت بازرگانی تقاضا شود اجازه فروش تصدیق صدور به میزان درخواست صادر و به بانک ملی ایران ابلاغ نمایند.
ورود کالا از کشور شوروی توسط نمایندگی بازرگانی شوروی احتیاج به خرید تصدیق صدور ندارد.

تبصره - بهای فروش تصدیق صدور از طرف بانک ملی ایران از قرار 15 درصد بهای رسمی آن است و به حساب دولت منظور میشود.

49- وزارت بازرگانی برای خرید و ورود کالای مورد درخواست به میزان تصدیق صدور خریداری از بانک ملی ایران موافقتنامه در حدود سهیمه سالیانه در سه نسخه صادر و نسخه اول را به درخواست کننده تسلیم و نسخه دوم را در مورد کالاهای ارزی و بدون ارز به کمیسیون ارز و در مورد کالاهای پایاپای به بانک ملی ایران ارسال و نسخه سوم را با درخواست موافقتنامه و اسناد ضمیمه آن پس از ابطال تصدیق صدور بایگانی مینماید.

تبصره 1- در موافقتنامه ها باید مشخصات کامل طبق درخواست و همچنین شماره سهمیه واردات و شماره و تاریخ تصدیق و نام و نشان درخواست کننده موافقت نامه و واردکننده کالا و مدت اعتبار موافقت نامه ذکر شود درخواست و موافقتنامه مربوط به آن باید در دفترهای مخصوص ثبت شوند و دارای شماره ردیف باشند.

تبصره 2- در روی موافقتنامه ها باید برحسب اقتضاء مورد نوع حساب ارزی با قید شماره و تاریخ گواهینامه خرید ارز یا گواهینامه صدور کالای درجه سوم و همچنین حساب پایاپای یا عبارت (بدون حق خرید ارز) یا کلمه (امانی) و یا (اعتباری) نوشته شود.

50 - مدت اعتبار موافقتنامه برای سفارش کالا سه ماه و برای ورود کالا به‏ کشور یک سال است و چنانچه کالا در ظرف یک سال وارد گمرک ایران نشود موافقتنامه مربوط به آن از درجه اعتبار ساقط خواهد بود لیکن در مواردی که به موجب اسناد و مدارک کافی به تشخیص وزارت بازرگانی محقق شود که تاخیر در ورود کالا بر اثر پیش آمدی حاصل شده که دارنده موافقتنامه قادر به رفع آن نبوده است وزارت بازرگانی میتواند مدت اعتبار موافقتنامه را برای مدت مناسبی که در هر حال از شش ماه تجاوز نخواهد نمود تمدید کند.

تبصره - مدت اعتبار موافقت نامه ها یا پروانه های ورودی که با بخشودگی از خرید تصدیق صدور بر طبق ماده های 52 و 53 و 45 این آیین نامه صادر میشود هشت ماه است.

18-اداره گمرک

51 - وارد کردن کالاهای زیرین به‏ کشور احتیاج به خرید تصدیق صدور از بانک ملی ایران و تحصیل موافقتنامه از وزارت بازرگانی ندارد:
1- زر و سیم و پلاتین به شکل شمش یا خاک یا مسکوک.
2- اسباب سفر و اشیاء شخصی مسافر به تناسب وضع اجتماعی آنها طبق تشخیص اداره گمرک.
3- کالاهای موضوع مبادلات مرزی تا میزان هزار ریال در بنادر جنوب و پانصد ریال در سایر نقاط مجاز برای مبادلات مرزی.
4- اثاثیه منزل و ابزار و لوازم کار و دامهای مهاجرین ایرانی در موقع بازگشت به میهن.
5- روزنامه - مجله - سالنامه - سالنما - کاتالوگ - برگهای رگلام و امثال آنها.
6- نمونه بی بها.

تبصره 1- کالائی که به عنوان ترانزیت وارد خاک ایران میشود احتیاج به خرید تصدیق صدور و تحصیل موافقتنامه ورود ندارد لیکن هرگاه کالای ترانزیتی در مدت مقرر (جز در موارد قهری و اضطراری) از کشور خارج نشود باید عین کالا به سود دولت ضبط و در صورت نبودن عین کالا بهای آن طبق ارزیابی گمرک به اضافه حقوق و عوارض ورودی و بهای تصدیق صدور از ترانزیت کننده وصول شود.

تبصره 2- کالاهای ایرانی یا خارجی موجود در کشور که برای تکمیل یا تعمیر یا شرکت در نمایشگاهها به‏ خارجه حمل و به ایران عودت داده میشود احتیاج به موافقتنامه وزارت بازرگانی ندارد و از حقوق ورودی گمرک هم بخشوده است لیکن چنانچه در اثر تصرفاتی که در آن شده دربها یا در وزن اینگونه کالا در موقع بازگشت افزایشی حاصل شده باشد به همان نسبت موافقتنامه و حقوق گمرکی مطالبه خواهد شد.

19- وزارت بازرگانی

52 - برای ورود کالاهای زیرین وزارت بازرگانی میتواند بدون تصدیق صدور موافقتنامه یا پروانه ورود صادر نماید:
1 - کتاب اعم از چاپی و خطی.
2 - نقشه - کره - گراور - تصاویر علمی مورد احتیاج آموزشگاهها.
3- اشیائی که به عنوان هدیه و یا سوغات و یا نمونه یا رگلام وارد میشود شرط اینکه بهای اینگونه اشیاء هر دفعه از 250 ریال و برای هر شخص از 500 ریال در سال بیشتر نباشد.

تبصره - ورود قند و شکر توسط وزارت دارائی احتیاج خرید تصدیق صدور ندارد.

53 - موافقتنامه برای ورود کالای زیرین در صورتی که تهیه آنها در داخله کشور اشکال داشته باشد ممکن است به موجب اجازه مخصوص دولت نسبت به هر مورد با بخشودگی از خرید تصدیق صدور صادر شود:
1- کالاهائی که دولت برای احتیاجات مستقیماً وارد میکند.
2- اشیائی که برای فروش نبوده و منحصراً برای احتیاجات و مصارف شخصی وارد شود مشروط براینکه واردکنندگان حق بخشودگی از پرداخت گمرکی نسبت به آن اشیاء به‏ موجب واردکنندگان اشخاص یا بنگاههای امتیازنامه های دیگر داشته باشند و چنانچه واردکنندگان اشخاص یا بنگاههای خارجی باشند پول خرید کالا را در داخله کشور تحصیل نکرده باشند.
3- ماشین آلات و قطعات و لوازم آنها که برای رفع احتیاجات کشور از کالاهای خارجی و یا برای بهبودی و افزایش صادرات وارد میشود.
4 - اشیاء موضوع هدیه و سوغات در صورتی که میزان آنها برای یک شخص در یک سال بیش از 500 ریال باشد.

54 - برای ورود کالاهای شوروی پروانه مخصوص بدون مطالبه تصدیق صدور در حدود سهمیه سالیانه که برای واردات شوروی به ایران معین میشود صادر میگردد.
پروانه های ورود کالاهای شوروی در مورد معاملات دولتی به درخواست اداراتی که به ‏نام دولت معامله مینمایند و در مورد معاملات آزاد به ‏درخواست نمایندگی بازرگانی شوروی یا بنگاههای اقتصادی شوروی صادر میشود.

تبصره - پروانه ورود کالاهای شوروی در سه نسخه صادر میشود نسخه اول به‏ درخواست کننده تسلیم نسخه دوم به گمرکخانه ورودی ارسال و نسخه سوم در وزارت بازرگانی بایگانی می‏شود.

55 - موافقتنامه یا پروانه ورود کالا به نام درخواست کننده یا به نام شخصی که درخواست کننده نام و نشان او را در درخواست ذکر میکند صادر میگردد مقابل انتقال به دیگری نخواهد بود و اسناد خرید کالا باید به نام دارنده موافقت نامه باشد و الا کالا از گمرک به اعتبار آن موافقتنامه مرخص نخواهد شد.

56 - در مورد کالاهائی که بدون سفارش وارد میشود و یا سفارش و خرید آنها احتیاج به ارسال ارز از کشور و جلب موافقت قبلی وزارت بازرگانی را ندارد از قبیل اشیاء موضوع هدیه و سوغات و نمونه و اشیاء مورد احتیاج شخصی کسانی که بخشودگی از پرداخت حقوق گمرکی دارند و غیره وزارت بازرگانی میتواند در مقابل درخواست صاحب کالا به جای موافقتنامه پروانه ورود صادر کند اینگونه پروانه های ورود در سه نسخه صادر میشود نسخه اول به درخواست کننده تسلیم نسخه دوم مستقیما به گمرکخانه ورودی ارسال و نسخه سوم در وزارت بازرگانی بایگانی میشود.

57 - صدور موافقتنامه یا پروانه ورد برای کالاهائیکه در سهمیه سالیانه منظور نشده و همچنین برای کالاهائیکه میزان سهمیه سالیانه آنها تمام شده است موکول به تصویب هیات وزیران خواهد بود.

20- بانک

58 - واردکننده کالای ارزی پس از تحصیل موافقتنامه چنانچه احتیاج به ‏پرداخت پیش بها داشته باشد میتواند در ظرف سه ماه از تاریخ صدور موافقتنامه بیکی از بانکهای مجاز مراجعه و تا 25 درصد بهای کالای مورد موافقتنامه را حواله دهد بانک فروشنده ارز مکلف است نوع و مبلغ ارز فروخته شده را با تعیین هم چند ریالی آن و با قید تاریخ فروش در پشت موافقتنامه ثبت و امضا نموده و برای باقیمانده مبلغ موافقتنامه اعتبار اسنادی بنابر تقاضای دارنده باز نماید و آگهی فروش با تعیین شماره و تاریخ موافقتنامه مستقیماً به‏ کمیسیون ارز ارسال دارد.
نوع اعتباری که در اینگونه موارد باز میشود بسته به تشخیص بانک فروشنده ارز پس از ملاحظه اسناد و مدارک خریدار خواهد بود.

تبصره 1- در صورتی که مبلغ موافقتنامه از هزار ریال تجاوز ننماید بانک میتواند به تقاضای دارنده موافقتنامه تمام مبلغ موافقتنامه را به نام فروشنده خارجی قبل از وصول اسناد خرید حواله نماید.

تبصره 2- چنانچه موافقتنامه پس از سه ماه از تاریخ صدور به بانک ارائه شود با پیش از انقضاء سه ماه بدون تقاضای ارسال پیش بها ارائه گردد برای کلیه مبلغ آن اعتبار اسنادی بنا به ‏تقاضای دارنده باز میشود که پس از وصول اسناد خرید و حمل یکجا حواله شود.

59 - اسناد خرید و حمل کالای ارزی (جز در مورد معاملات دولتی) باید به وسیله یکی از بانکهای مجاز برسد و بانک مجاز پس از وصول اسناد پیش گفته و مراجعه به سفارش دهنده پس بهای کالا را تا میزان ارز موضوع موافقتنامه به حساب فروشنده کالا انتقال خواهد داد و اسناد خرید و حمل را طبق دستور فروشنده در اختیار سفارش دهنده کالا خواهد گذارد و ضمناً بانک باید نوع و مبلغ ارز را که میفروشد با تعیین هم چند ریالی آن و با قید تاریخ فروش در پشت موافقتنامه ثبت و امضا نموده و آگهی فروش با ذکر شماره و تاریخ موافقتنامه مستقیماً به کمیسیون ارز ارسال نماید.

60 - بانک خریدار ارز مبلغ و نوع ارزی را که میخرد و هم چند ریالی آن را روی گواهینامه ای که صادر مینماید قید میکند. کسی که میخواهد کالائی را وارد نماید در صورتی که ارز مورد احتیاج او از ارزهای وابسته به دلار باشد باید به میزان ارز مورد احتیاج خود از هر یک از ارزهای وابسته به دلار گواهینامه بخرد و به ضمیمه تصدیق صدور به وزارت بازرگانی تسلیم و تقاضای موافقتنامه نماید در صورتی که ارز مورد احتیاج واردکننده از ارزهای وابسته به لیره انگلیسی باشد واردکننده باید به مبلغ ارز مورد احتیاج خود از ارزهای وابسته به لیره یا وابسته به دلار گواهینامه بخرد و برای درخواست موافقتنامه به ضمیمه تصدیق صدور به وزارت بازرگانی بدهد.
وزارت بازرگانی مبلغ ارزی و هم ارز ریالی آن را در موافقتنامه قید مینماید و واردکننده فقط تا میزان مبلغ ارزی که در موافقتنامه قید شده است میتواند کالا سفارش بدهد.
در موقعی که کالا وارد شده و اسناد آن رسیده باشد و واردکننده بخواهد وجه آن را به خارجه حواله دهد بانک فروشنده تا میزان مبلغ ارزی موافقتنامه به او ارز خواهد فروخت مشروط به اینکه مبلغ مزبور از مبلغ ارزی اسناد رسیده تجاوز ننماید.

61 - در مورد موافقتنامه هائی که از محل حساب ارزی الف صادر میشود فروش ارز از طرف بانکهای مجاز موکول باارائه پروانه کمیسیون ارز علاوه بر موافقتنامه وزارت بازرگانی میباشد فروشنده ارز باید علاوه بر پشت نویسی موافقتنامه مبلغ ارز فروخته شده و هم چند ریالی آن را با قید تاریخ فروش در پشت پروانه ارزی نوشته و پروانه را در بانک بایگانی نماید و آگهی فروش با تعیین شماره و تاریخ پروانه ارزی از روی و شماره و تاریخ موافقتنامه مستقیماً به‏ کمیسیون ارز ارسال دارد.

تبصره - در مواردی که بهای کالا مطابق قرارداد معامله به اقساط پرداخته میشود پشت نویسی موافقتنامه ضرورت ندارد ولی شماره و تاریخ موافقتنامه باید در پشت پروانه ارزی و در ضمن آگهی فروش ارز قید شود.

21- کمیسیون ارز

62 - نسبت به موافقتنامه هائی که به ‏استناد گواهینامه صدور کالای درجه سوم به نام فروشندگان کالا و بدون ذکر شماره و تاریخ گواهینامه فروش ارز صادر میشود ارزی از طرف بانکهای مجاز فروخته نخواهد شد در اینگونه موارد واریز پیمان ارزی کالای درجه سوم از طرف کمیسیون ارز و خرید تصدیق صدور مربوط به آن از طرف بانک ملی ایران موکول به ارائه گواهینامه ورود کالای موضوع موافقتنامه به‏ کشور و مرخصی آن از گمرک خواهد بود.

22- بانک

63 - موافقتنامه سفارش و ورود کالا از آلمان به حساب پایاپای باید برای انتقال مارک بابت پیش بها در ظرف سه ماه و بابت پس بها پس از وصول اسناد خرید و حمل به بانک ملی ایران ارائه شود بانک نامبرده مبلغ مارکی را که انتقال میدهد با تعیین هم چند ریالی آن و با قید تاریخ انتقال در پشت موافقتنامه یادداشت و امضا میکند و مراتب را با ذکر شماره و تاریخ موافقتنامه پایاپای مستقیماً به وزارت بازرگانی اطلاع میدهد.

23-کمیسیون ارز

64 - در مواردی که موافقتنامه برای ورود کالای امانی یا اعتباری صادر شده و واردکننده بخواهد بهای کالا را پس از ورود و فروش در کشور به خارجه انتقال دهد باید گواهینامه خرید ارز مطابق ماده 33 این آیین نامه تهیه نموده و با گواهینامه ورود کالا در مدت یک سال از تاریخ ورود آن به کشور به کمیسیون ارز تسلیم نماید کمیسیون نامبرده اجازه بازفروش و انتقال ارز موضوع گواهینامه را بدون مطالبه موافقتنامه به بانک خریدار ارز خواهد داد به تقاضاهائی که بعد از یک سال از تاریخ ورود کالا به کشور به ‏کمیسیون ارز برسد ترتیب اثر داده نخواهد شد.

تبصره - در مواردی که معامله کالای امانی یا اعتباری به شرط پرداخت بها به اقساط معین و به مدت بیش از یک سال شده باشد باید قبلاً اجازه مخصوص از کمیسیون ارز تحصیل شود پس از انقضاء مدت اجازه قبلی حق انتقال ارز ساقط خواهد شد.

24- اداره گمرک

65 - کالای ورودی باید مستقیماً به‏ گمرکخانه مرزی مجاز برای ورود کالا حمل و تحویل گردد (مگر با اجازه مخصوص اداره گمرک) و به محض ورود به گمرکخانه مرزی اظهارنامه اجمالی برای آن با تعیین مشخصات زیرین در دو نسخه تنظیم و به گمرکخانه مرزی تسلیم گردد و در صورت مطالبه مامورین گمرک بارنامه بسته ها هم ارائه شود:
1- کشور مبداء و مقصد حمل کالا و چنانچه کالا با کشتی یا هواپیما حمل شده باشد نام و تابعیت و محل حرکت آنها و همچنین نام ناخدا یا صاحب کشتی و نام راننده هواپیما.
2- تعداد و نوع و نشانی و وزن بسته های کالا.
3- نوع کالای محتوی در بسته ها و در صورت امکان وزن خالص و ارزش آن.
4- نام شخصی و خانوادگی و امضا و محل اقامت اظهارکننده.

تبصره - هرگاه وزن کالای ورودی از صدکیلو و میزان حقوق گمرکی از صد ریال بیشتر نباشد گمرکخانه ورودی میتواند به اظهار شفاهی واردکننده کالا اکتفا نموده و از مطالبه بارنامه و اظهارنامه اجمالی خودداری کند و به علاوه به مسافرین در هر موقع اجازه داده میشود اشیاء خود را در صورتی که جنبه بازرگانی نداشته باشد شفاهاً اظهارکننده در این گونه موارد صاحب کالا یا نماینده او باید سوش سندی که برای وصول حقوق و عوارض گمرکی صادر میشود امضا نماید.

66 - اشیاء زیرین از قید سپردن اظهارنامه و معاینه گمرکی آزاد است مگر در صورت سوء ظن قاچاق گمرکی یا ارزی:
1- نامه - پاکت بیمه شده - روزنامه - مجله - کاتولوک و امثال آنها.
2- کیسه های حاوی نامه های پستی و بسته های مطبوعات در صورتی که از طرف مامورین پست خارجه مهر و تسلیم مامورین پست ایران شود و حاوی بسته های کالا حتی به عنوان نمونه نباشد.
3- بسته هائی که محتویات آنها جنبه سیاسی داشته و توسط وزارت امورخارجه یا نمایندگان سیاسی دولتهای خارجی یا دولت شاهنشاهی لاک و مهر شده در حدود مقررات آیین نامه مخصوص پیک سیاسی.

تبصره - بسته های حاوی نمونه یا اشیاء دیگری که به وسیله پاکت پستی (پاکه لتر) ارسال میگردد بدون اظهارنامه بازرسی میشود و در صورتی که بهای ذاتی و یا مصرفی جز نشان دادن نمونه کالا نداشته باشد و یا مامورین گمرک آن را بی مصرف و غیرقابل فروش کنند با بخشودگی از حقوق و عوارض گمرکی مرخص میگردد.
وارد کردن کالا به کشور بدون اظهار کتبی یا شفاهی به یکی از گمرکخانه های مرزی قاچاق شناخته میشود و نسبت به مرتکب بر طبق مقررات قانون کیفر مرتکبین قاچاق رفتار میشود.

68 - هرگاه در ضمن کالائیکه منظماً به ‏گمرک وارد شده کالائی دیده شود که در اظهارنامه احتمالی یا در بارنامه ذکر شده لیکن به‏ گمرک تحویل نگردیده و برای توضیح علت اختلاف در ظرف شش ماه اسناد و مدارک مورد قبول اداره گمرک ارائه نشود اداره گمرک میتواند متخلف را بر طبق مقررات قانون کیفر مرتکبین قاچاق مورد تعقیب قرار دهد لیکن هرگاه در ظرف شش ماه از تاریخ کشف اختلاف معلوم شود تخلف از مقررات ماده 65 این آیین نامه عمدی نبوده است اداره گمرک میتواند اجازه اصلاح اظهارنامه را با دریافت جریمه انتظامی از 10 تا140 ریال صادر کند.

69 - در صورتی که گمرکخانه مرزی برای انجام آیین نامه گمرکی کالای رسیده مجاز نباشد و همچنین در موارد دیگری که اداره کل گمرک مقتضی بداند کالای رسیده باید از گمرکخانه مرزی به ترتیب پاساوان به یکی از گمرکخانه های داخلی از گمرکخانه مرزی به ترتیب پاساوان به یکی از گمرکخانه های داخلی حمل و از آنجا مرخص شود.
برای حمل کالا به ‏ترتیب پاساوان صاحب کالا یا نماینده او یا متصدی حمل باید اظهارنامه مخصوصی با تعیین تعداد و نوع و نشانی و وزن بسته ها و نوع و وزن و ارزش کالای محتوی در بسته و وسیله حمل و گمرکخانه مقصد در دو نسخه تنظیم نموده و پس از امضای به‏ گمرکخانه مرزی تسلیم نماید و ضمناً ملتزم شود بسته‌ها را به‏ همان ترتیب و بدون هیچگونه تصرف و تغییری به‏ گمرکخانه مقصد حمل و تحویل نماید والا حقوق و عوارض گمرکی و جریمه ای که از طرف اداره کل گمرک تعیین خواهد شد بپردازد.

تبصره - در صورت تخلف متصدیان حمل از التزام تحویل کالای پاساوانی به‏ گمرکخانه مقصد وسائل بارکشی آنها به عنوان وثیقه وصول حقوق و عوارض گمرکی و جریمه قاچاق باز داشته خواهد شد.

70- گمرکخانه مرزی اظهارنامه پاساوان و بسته های موضوع آن را رسیدگی نموده و به بسته های کالا مهر سربی میزند و پروانه پاساوان با تعیین مشخصات کالا طبق اظهارنامه در سه نسخه صادر مینماید. نسخه اول پروانه پاساوان به حامل کالا تسلیم میشود که به گمرکخانه مقصد ارائه نماید نسخه دوم به وسیله مهر لاکی به یک نسخه اظهارنامه منظم و مستقیماً به گمرکخانه مقصد فرستاده میشود بسته های کالا باید با رعایت مراقبت در سالم و محفوظ ماندن مهر سربی آنها مستقیماً به گمرکخانه مقصد حمل تحویل گردد.

71- همین که کالا با پروانه پاساوان آن به‏ گمرکخانه مقصد رسید تعداد و نشانی و مهر سربی بسته ها با حضور حامل رسیدگی و با مندرجات پروانه پاساوان و اظهارنامه مربوط به آن تطبیق میشود و در صورت عدم کشف اختلافات اجازه تحویل کالا به انبار گمرک و ثبت در دفتر انبار داده میشود نسخه اول پروانه پاساوان گواهی و مسترد میشود و به‏ علاوه قبض انبار با قید شماره و تاریخ پروانه پاساوان صادر و به حامل کالا تسلیم میگردد و نسخه دوم پروانه پاساوان پس از قید تاریخ وصول کالا به مقصد مستقیماً به‏ گمرکخانه مرزی مبدا حمل اعاده میشود.

تبصره - در صورت کشف اختلاف در گمرکخانه مقصد نسبت به کالای موضوع پاساوان باید بر طبق مقررات ماده 15 این آیین نامه عمل شود.

72- برای تضمین وصول حقوق و عوارض کالای موضوع پاساوان شخص یا بنگاهی که تقاضای پاساوان میکند باید دو برابر مبلغ حقوق و عوارض کالا سپرده به اداره کل گمرک یا گمرکخانه محل بپردازد. نسبت به‏ کالای بخشوده از حقوق و عوارض گمرکی میزان سپرده بسته به تشخیص اداره کل گمرک میباشد.

تبصره - اداره کل گمرک در مواردی که مقتضی بداند میتواند به جای تمام یا قسمتی از سپرده نقدی ضمانت کتبی معتبر بپذیرد.

73(منسوخ 1326/05/05)- کالای ورودی تا هشت ماه از تاریخ تحویل آن به گمرک ممکن است بر حسب تقاضای صاحب کالا یا نماینده او یا متصدی حمل در انبارهای بسته یا سرپوشیده یا در محوطه گمرکخانه ورودی بماند هر کالائی که در ظرف این مدت برای ورود قطعی به کشور یا اعاده به خارجه یا انتقال از گمرک ورودی به مخزن عمومی گمرک یا مخزن خصوصی صاحب کالا اظهار نشود حراج خواهد شد حراج دست کم 30 روز پس از اخطار کتبی به صاحب کالا یا به کسی که کالا به نام او رسیده است (در صورتی که معلوم باشد) و 15 روز پس از نشر آگهی به عمل خواهد آمد و حاصل فروش پس از وضع حقوق و عوارض و هزینه تا مدت یک سال از تاریخ صدور پروانه گمرکی به صاحب کالا یا نماینده او در صورت مطالبه و ارائه اسناد و مدارک و تسلیم موافقتنامه وزارت بازرگانی مسترد خواهد شد و پس از یک سال به درآمد دولت منظور خواهد گردید.

تبصره 1 (منسوخ 1327/02/06)- در مواردی که کاملاً استثنائی تشخیص داده شود و با اسناد و مدارک معتبر مدلل گردد که تعیین تکلیف قطعی کالای وارده در عرض هشت ماه مدت مجاز برای صاحب مال غیرمقدور و خارج از حیطه اداره و قدرت او بوده است نسبت به تقاضائی که بعد از انقضاء مدت مقرره در ماده بالا بگمرک برسد اداره مرکزی کل گمرک میتواند استثنائاً مدت هشت ماه مزبور را تمدید نماید.
این تمدید در هیچ صورت متجاوز از یک سال نبوده و اداره مرکزی کل گمرک در مورد کالاهای مشمول این تبصره به خصوص اختیارات خود را نه کلاً و نه قسماً باداره گمرک شهرستانها تفویض نخواهد نمود.

تبصره 2 (منسوخ 1327/02/06)- مخزن عمومی گمرک برای نگاهداری کالاهای متعلق به اشخاص و بنگاههای مختلف پس از انقضاء شش ماده از تاریخ تحویل کالا به گمرکخانه ورودی و با دریافت پنجاه درصد حق انبارداری میباشد و هر کالائی که در آن مخزن وارد و یا از آن خارج میشود در دفتر مخصوصی از طرف اداره گمرک ثبت میگردد به ‏کالاهای فاسد شده یا قابل فساد و یا مخالف بهداشت و یا قابل سوختن و کالاهای دیگری که اداره گمرک صلاح نداند اجازه انتقال به مخزن عمومی داده نمیشود. مخزن خصوصی با اجازه و نظارت اداره گمرک و با رعایت مقررات داخلی گمرک برای نگاهداری کالاهای متعلق به‏ یک شخص یا به یک بنگاه که مالک یا مستاجر آن مخزن است تعیین میشود و کالاهای متعلق به‏ صاحب مخزن قبل از پرداخت حقوق و عوارض گمرکی در آنجا نگاهداری و در دفتر مخصوصی که اداره گمرک تعیین میکند از طرف دارنده مخزن ثبت میشود و درهای مخزن هم از طرف صاحب آن و هم از طرف اداره گمرک جداگانه قفل می‌شود تا بدون حضور مامورین گمرک باز نشود. پیشینه مدت توقف کالا در مخزن عمومی یک سال و در مخزن خصوصی دو سال است و نسبت به‏ کالائی که مدت توقف آن بگذرد و آیین گمرکی آن انجام نیابد بر طبق مفاد قسمت اخیر ماده بالا رفتار خواهد شد.

74- برای خارج کردن کالای ورودی از انبار یا از مخزن عمومی گمرک یا از مخزن خصوصی و ورود قطعی آن به‏ کشور صاحب کالا یا نماینده او باید اظهارنامه تفصیلی با تعیین تعداد و نوع و نشانی و وزن بسته ها و نوع و مقدار و ارزش کالای محتوی در بسته ها و کشور مبداء و تاریخ تحویل کالا به‏ گمرک و شماره و تاریخ بارنامه یا اظهارنامه احتمالی یا پروانه پاساوان و شماره و تاریخ موافقتنامه یا پروانه ورود وزارت بازرگانی تنظیم نموده و پس از امضا به‏ گمرکخانه ورودی تسلیم نماید.
مقدار و ارزش هر نوع کالا باید با تفکیک از یکدیگر در اظهارنامه قید شود و نوع کالا باید به همان نام توصیفی که در تعرفه واردات ذکر گردیده به گمرک اظهار شود و به‏ علاوه شماره ردیف تعرفه هم در ضمن اظهارنامه نوشته شود.

تبصره - خارج کردن کالا از انبار یا از مخزن عمومی گمرک یا از مخزن خصوصی بدون دادن اظهارنامه و تکمیل آیین گمرکی مستوجب همان کیفری است که برای مرتکبین قاچاق کالای موضوع درآمد دولت یا کالای ممنوع الورود برحسب اقتضاء مورد مقرر گردیده است.

75- تعیین ارزش کالای ورودی در همه موارد باید از روی بهاء خرید در کشور مبداء به اضافه هزینه باربندی و حمل و بیمه و سایر هزینه هائی باشد که به کالا تا ورود به‏ گمرکخانه مرزی ایران تعلق می‌گیرد (بهای سیف) لیکن در مورد کالاهائی که حقوق ورودی آنها در تعرفه گمرک از روی بهاء تعیین شده است علاوه بر اظهار بهای سیف کالا به منظور استفاده از مبلغ اعتبار موافقتنامه یا پروانه ورود وزارت بازرگانی واردکننده کالا مکلف است ارزشی را هم که میخواهد ماخذ تعیین حقوق گمرکی قرار گیرد صریحاً در اظهارنامه قید نماید این ارزش در هر حال نباید از نرخ عمده فروشی داخلی کالا در تاریخ تسلیم اظهارنامه تفصیلی به گمرک پس از وضع حقوق و عوارض و ده درصد سود عمده فروشی کمتر باشد.

76- اسناد زیرین باید به‏ ضمیمه اظهارنامه تفصیلی به‏ گمرکخانه ورودی تسلیم شود:
1- حواله متصدی حمل یا قبض رسید انبار گمرک.
2- نسخه اول موافقتنامه یا پروانه ورود وزارت بازرگانی.
3- یک نسخه اصل و دو نسخه رونوشت سیاهه خرید.
4- یک نسخه گواهینامه مبداء.

تبصره - نسخه اول موافقتنامه قبل از تسلیم به گمرکخانه ورودی باید در مورد کالای ارزی یا پایاپای از طرف بانک فروشنده ارز یا مارک پشت نویسی شده و در مورد کالاهای امانی یا اعتباری یا بدون ارز به ثبت و امضا کمیسیون ارز رسیده باشد.

77- در گمرکخانه هائی که وزارت بازرگانی و کمیسون ارز نماینده دارند رئیس گمرک محل یا نماینده او باید با اطلاع و موافقت نمایندگان نامبرده و در سایر گمرکخانه ها باید شخصاً به اظهارنامه و اسناد ضمیمه آن رسیدگی نموده و در صورت احراز صحت آنها از هر حیث مخصوصاً از حیث تطبیق مبلغ ارز یا مارک موافقتنامه با پشت نویسی بانک و با مبلغ سیاهه خرید و رعایت مدت اعتبار موافقتنامه و عدم اختلاف کشور مبداء و نوع کالاها و نام واردکننده با مندرجات موافقتنامه اجازه قبول اظهارنامه و انجام آیین گمرکی کالای موضوع آن را صادر نماید.

تبصره - هرگاه ثابت شود سیاهه خرید کالا برخلاف واقع تنظیم و مورد استفاده قرار داده شده است این عمل قاچاق ارزی شناخته شده شخص استفاده کننده طبق مقررات قانون ارز مورد مواخذه و تعقیب واقع خواهد شد.

78- ارزیابی گمرکی نسبت به‏ هر نوع کالای وردی از لحاظ ثبت در آمار واردات و تطبیق با مبلغ اعتبار موافقتنامه و پشت نویسی بانک بر اساس بهای تمام شده تا ورود به گمرکخانه مرزی است (بهای سیف) لیکن از حیث تعیین حقوق گمرکی در مواردی‏که حقوق از روی ارزش دریافت میشود بر اساس نرخ عمده فروشی داخلی پس از وضع حقوق و عوارض گمرکی و ده‌درصد سود عمده فروشی میباشد.

تبصره - طرز رسیدگی به ‏اظهارنامه کالای ورودی و بازرسی کالا (جز در موضوع اساس ارزیابی) و طرز عمل در صورت کشف اختلاف از طرف مامورین گمرک مطابق مقررات ماد ه8 و ماده 11 این آیین نامه خواهد بود.

79- هرگاه در تشخیص نوع کالا و طرز تعرفه بصدی یا تعیین مالیات راه بین اظهارکننده و گمرکخانه ورودی اختلاف نظر حاصل شود گمرکخانه ورودی میتواند بر حسب تقاضای اظهارکننده دو نمونه از کالای مورد اختلاف برداشته یکی را در محل ضبط و دیگری را با گزارش چگونگی امر و سیاهه خرید کالا به اداره کل گمرک ارسال و کسب تکلیف نماید در اینگونه موارد چنانچه مسلم شود اختلاف نظر ناشی از سوء نیت اظهارکننده نیست اجازه خروج کالا از گمرک به قید تعهد تسلیم به تصمیم اداره کل گمرک و با شرط پرداخت پیشینه حقوق گمرکی به عنوان سپرده موقت داده میشود در صورت احراز سوء نیت اظهارکننده اجازه خروج کالا از گمرک موکول بپرداخت مبلغی سپرده بابت جریمه اظهار خلاق واقع بر طبق تشخیص گمرکخانه ورودی علاوه بر پرداخت سپرده بابت پیشینه حقوق گمرکی خواهد بود.

80 - در مواردی که کالا در حین حمل یا در مدت توقف در انبار یا در مخزن عمومی گمرک ضایع یا فاسد شده باشد صاحب کالا یا نماینده او می‌تواند تقاضای اعاده به مبداء یا نابود ساختن کالا بدون پرداخت حقوق و عوارض گمرکی بنماید و یا تقاضا کند قسمت سالم را از قسمت فاسد تفکیک نموده و فقط حقوق و عوارض قسمتی که سالم و بی عیب تشخیص و از گمرک مرخص میشود بپردازد و بقیه را با حضور مامورین گمرک و با تنظیم صورت مجلس نابود سازد در صورتی که تفکیک قسمت سالم از قسمت فاسد مقدور نباشد گمرکخانه ورودی میتواند با تنظیم صورت مجلس ارزش فعلی کالا و تفاوت آن را با بهای کالای سالم تعیین نموده و به همان نسبت تخفیفی در حقوق گمرکی و مالیات راه با اجازه اداره کل گمرک بدهد در اینگونه موارد باید بهای اصلی و ارزش فعلی کالا با توضیح علت اختلاف در ضمن اسناد گمرکی و در پشت موافقتنامه قید و از مبلغ اعتبار موافقتنامه فقط به میزان ارزش فعلی کسر گردد.

تبصره - نسبت به کالاهائی که در مخزن خصوصی صاحب کالا ضایع یا فاسد گردد تخفیفی در حقوق و عوارض گمرکی و در استفاده از مبلغ اعتبار موافقتنامه داده نمیشود.

81 - کلیه کالاهائی که در انبار یا در محوطه یا در مخزن عمومی گمرک نگاهداری میشود از طرف اداره کل گمرک به حساب صاحبان کالا نزد شرکت بیمه ایران در مقابل خطر آتش سوزی و برق و احتراق به نرخهای زیرین بیمه میشود و حق بیمه در موقع مرخص کردن کالا از گمرک یا اعاده آن به خارجه از اظهارکننده دریافت میگردد مگر اینکه اظهارکننده مدرکی دایر به اینکه کالا برای مدت توقف در گمرک قبلاً در مقابل خطرات پیش گفته بیمه شده است ارائه نماید.
1- برای توقف یکماه یا کمتر از یکماه یک در هزار بهای سیف کالا.
2- برای توقف بیش از یکماه نسبت به ‏هر ماه یا کسور ماه یک و ربع در هزار بهای سیف کالا.
3- برای کالاهای قابل احتراق یک برابر و نیم نرخهای بالا.

82 - برای انجام آیین گمرکی نسبت بکارهای غیرمجازی که منظماً به‏ گمرک وارد و اظهار میشود گمرک خانه ورودی مکلف است پروانه ورودی مخصوص که به‏ استناد تصویب‏نامه هیات وزیران و بدون ذکر شماره ضمیمه صادر شده و شماره و تاریخ تصویب‏نامه در آن قید گردیده باشد مطالبه کند و هرگاه چنین پروانه ارائه نشود کالای غیرمجاز را به سود دولت ضبط و حراج نماید در اینگونه موارد واردکننده کالا برای وصول جریمه قاچاق و تعیین کیفر حبس قابل تعقیب نخواهد بود.
مامورینی که کالای غیرمجاز را ضبط میکند مکلفند صورت مجلس کشف و ضبط کالا با حضور اظهارکننده تنظیم نموده در ضمن اعلام ضبط و تسلیم یک نسخه صورت‏مجلس به او کتباً ابلاغ نمایند که تا چهار ماه میتواند اسنادی که مجوز تحویل کالا باشد ارائه و یا به دادگاه دادگستری شکایت نماید و الا حق مراجعه او ساقط خواهد شد.

تبصره - یک نسخه از صورت مجلس کشف و ضبط کالای غیرمجاز که در گمرکخانه ها تسلیم میشود باید به ‏وزارت بازرگانی فرستاده شود.

83 - پس از رسیدگی و تکمیل اظهارنامه و بازرسی کالا و تعیین و وصول حقوق و عوارض گمرکی و مالیات راه و سایر حقوق و عوارضی که به کالاهای ورودی مطابق مقررات قانونی تعلق میگیرد و دریافت جریمه هائی که ممکن است در صورت کشف اختلاف تعلق گیرد پروانه گمرکی در چهار نسخه صادر و نسخه اول آن به‏ اظهارکننده کالا تسلیم میشود که به ‏استناد آن کالای خود را از گمرک خارج نماید.

تبصره - ارزش کالا (بهای سیف) باید با قید شماره و تاریخ پروانه گمرکی در پشت موافقتنامه یا پروانه ورود وزارت بازرگانی قید شود و نیز شماره و تاریخ موافقتنامه یا پروانه ورود باید در روی پروانه گمرکی مربوط به آن نوشته شود.

84 - گمرکخانه های ورودی برای هر کالائی که به‏ اعتبار موافقتنامه وزارت بازرگانی از گمرک مرخص میکنند (اعم از ارزی یا پایاپای یا امانی یا اعتباری با بدون ارز) باید علاوه بر پروانه گمرکی که سند دریافت حقوق و عوارض گمرکی است سند دیگری به نام گواهینامه ورود برای تعیین طرز استفاده از اعتبار موافقتنامه و واریز حساب ارز یا مارک خریداری از بانکها برای خرید و ورود کالا صادر نمایند.
گواهینامه ورود با تعیین نام واردکننده و نوع و مقدار و ارزش سیف و کشور مبداء کالا و شماره و تاریخ و مبلغ موافقتنامه و سیاهه خرید و مبلغ ارزی و هم چند ریالی ارز یا مارک خریداری از بانک و نام بانک فروشنده و تاریخ فروش ارز یا مارک و تاریخ ورود کالا به‏ گمرک و شماره و تاریخ پروانه گمرکی در چهار نسخه صادر و با نسخه های چهارگانه پروانه گمرکی به ‏طریق زیر پخش میشود:
نسخه اول گواهینامه ورود با نسخه اول پروانه گمرکی به واردکننده کالا تسلیم میشود. نسخه دوم گواهینامه ورود با نسخه دوم پروانه گمرکی و یا موافقتنامه و سیاهه خرید و گواهینامه مبداء مستقیماً به اداره پروانه ورود وزارت بازرگانی فرستاده میشود نسخه سوم گواهینامه ورود با رونوشت سیاهه در مورد کالاهای غیرپایاپای مستقیماً به‏ کمیسیون ارز و در مورد کالاهای پایاپای مستقیماً به اداره پایاپای وزارت بازرگانی ارسال میگردد.
نسخه سوم پروانه گمرکی با رونوشت دیگر سیاهه و یا اظهارنامه مربوط به آن پس از ثبت در آمار و رسیدها به اداره کل گمرک فرستاده میشود.
نسخه چهارم گواهینامه ورود با نسخه چهارم پروانه گمرکی در گمرکخانه ورودی بایگانی میشود.

تبصره - در مواردی که کالای موضوع یک موافقتنامه به تدریج وارد و از گمرک مرخص میشود گواهینامه ورود برای هر قسمت کالا جداگانه صادر میگردد و مشخصات کالای مرخص شده در پشت موافقتنامه قید و موافقتنامه پس از پشت نویسی به صاحب آن مسترد میشود که از باقیمانده مبلغ اعتبار آن بعداً استفاده کند در اینگونه موارد گواهینامه ورود با تعیین بهای کالای مرخص شده و مبلغ کل اعتبار موافقتنامه صادر و نسخه اول آن به اظهارکننده کالا تسلیم میگردد نسخه های دوم و سوم با سایر اسناد مربوط به آن فوراً به وزارت بازرگانی و به کمیسیون ارز ارسال و ضمناً علت عدم ارسال موافقتنامه توضیح داده میشود.

85 - نسبت به کالاهائی که به ‏اعتبار پروانه ورود از گمرکخانه ها مرخص میگردد گواهینامه ورود صادر نمیشود در اینگونه موارد باید نسخه دوم پروانه ورود با توضیح چگونگی استفاده از آن و با قید شماره و تاریخ و مبلغ پروانه گمرکی مربوط به آن مستقیماً به وزارت بازرگانی اعاده شود و نسخه اول به همان نحو پشت نویسی شده در گمرکخانه ورودی بایگانی گردد.

تبصره - نسبت به‏کالای رسیده از کشور شوروی سیاهه خرید با رونوشت قرارداد معامله (جز در مورد معاملات دولتی) و نسخه دوم پروانه گمرکی هم با نسخه دوم پروانه ورود به وزارت بازرگانی فرستاده میشود چنانچه کالای موضوع یک معامله به دفعات وارد و از گمرک مرخص شود فقط در دفعه اول رونوشت اسناد معامله ارسال و در دفعات دیگر روی هر پروانه گمرکی قید میشود کالای رسیده مربوط به ‏کدام معامله میباشد در اینگونه موارد نسخه دوم پروانه گمرکی به محض صدور و نسخه دوم پروانه ورود پس از استفاده از تمام مبلغ اعتبار آن به وزارت بازرگانی فرستاده میشود.

25- کمیسیون ارز

86 - کمیسیون ارز برای هر یک از واردکنندگان کالای غیرپایاپای پرونده مخصوصی تنظیم و اسناد زیرین را پس از دریافت و ثبت در دفتر در آن پرونده بایگانی میکند و مورد رسیدگی قرار میدهد:
1- نسخه دوم گواهینامه خرید ارز که از طرف بانکهای مجاز طبق ماده 29 این آییننامه صادر و ارز آن به ‏اختیار فروشنده گذارده میشود که یا شخصاً یا به وسیله دیگری به‏ مصرف خرید کالای ورودی برساند.
2- نسخه دوم موافقتنامه که از طرف وزارت بازرگانی برای سفارش و وارد کردن کالا صادر میشود.
3- آگهی های بانک دایر به فروش ارز از بابت پیش‌بها و پس بهای کالای مورد موافقتنامه.
4- نسخه سوم گواهینامه ورود کالا با رونوشت سیاهه خرید که از طرف گمرکخانه ورودی کالا فرستاده میشود.
چنانچه در نتیجه رسیدگی اسناد پیش گفته معلوم شود تمام یا قسمتی از ارز خریداری از بانکهای مجاز یا از ارز حاصل فروش کالا درجه سوم به مصرف خرید و ورود کالائی که برای آن موافقتنامه صادر شده است نرسیده و یا کالای مورد موافقتنامه به کشور وارد نشده است کمیسیون ارز خریدار ارز یا صادرکننده کالای درجه سوم را تعقیب و ارز موافقتنامه را مطالبه خواهد نمود.

تبصره - اسناد مربوط به معاملات پایاپای از طرف وزارت بازرگانی رسیدگی و واریز خواهد شد.

87 - کلیه کالاهائی که بر خلاف مقررات این آیین نامه وارد کشور میگردد قاچاق محسوب و به سود دولت ضبط و فروخته میشود و نسبت به واردکنندگان و شرکاء و معاونین آنها بر طبق مقررات قانون کیفر مرتکبین قاچاق رفتار خواهد شد.

فصل سوم - مقررات مختلف ارزی گمرکی
پیوست ماده 36
تبصره 2- از این تاریخ ارزهای فروخته شده قبل از صادرات تا مدت یک سال برای واریز پیمان صدور کالا معتبر بوده و به نرخ رسمی روز فروش ارز ماخذ واریز پیمان قرار داده خواهد شد.

26- کمیسیون ارز

88 - کمیسیون ارز که تشکیل آن در ماده 2 قانون ارز پیش بینی شده است مرکب از پنج عضو به شرح زیر میباشد:
از وزارت دارائی دو نفر که یکنفر از آنها به سمت ریاست کمیسیون تعیین میشود. از وزارت بازرگانی یکنفر.از بانک ملی ایران دو نفر که یکی از آنها به سمت معاونت کمیسیون تعیین میشود.

89 - اصول وظائف کمیسیون ارز به شرح زیر است:
1- بررسی و تهیه پیشنهادهای لازم برای اجراء مقررات قانون ارز.
2- نگاهداری حساب ارزی کشور اعم از ارزهای بازرگانی و غیربازرگانی
3- تامین موازنه ارزی کشور و در صورت لزوم حفظ موازنه حساب ارزی ایران با هر یک از کشورهای خارجی که با ایران معاملات ارزی دارند.
4-رسیدگی به درخواستهای خرید ارز از محل حساب ارزی الف و صدور پروانه ارزی از محل حساب نامبرده در حدود برنامه ارزی دولت.
5- رسیدگی به درخواستهای خرید ارز برای احتیاجات شخصی و سایر مصارف غیربازرگانی و صدور پروانه از محل حساب ارزی (د) برای این منظور در مقابل گواهینامه فروش ارز از همان حساب.
6- اجازه پرداخت وام های ارزی قبل از اجراء قانون ارز از محل فروش کالای صدوری ایران یا از محل حساب ارزی (د) در مقابل گواهینامه ارز مشروط بر اینکه درخواست کنندگان مدارک وام خود را تا آخر فروردین 1315 به‏ کمیسیون ارز ارائه نموده باشد (در حدود اعتبار پروانه های ارزی).
7- بازرسی دفاتر بانکها و بنگاههای صرافی (در صورت لزوم) و نظارت در کلیه معاملات ارزی.
8- ثبت و نگاهداری پیمانهای ارزی صادرکنندگان کالا و واریز حساب آنها و تعقیب پیمان دهندگان که در سررسید انجام نداده اند.
9- نگهداری حساب گواهینامه های ورود کالا و واریز حساب ارز کالای رسیده و مطالبه کمبود ارز آنها.
10- تعقیب متخلفین از مقررات ارزی و در صورت لزوم ارجاع به‏ دادگاه برای تعیین کیفر طبق ماده 9 قانون ارز.

90- هیچکس حق هیچگونه تعهد پرداخت ارز بدون تصویب کمیسیون ارز ندارد دادن وام یا هرگونه تسهیلات دیگری در مقابل ارز خارجی اعم از آنکه ارز مورد وثیقه در ایران باشد یا در خارجه و همچنین معاملات سلفی مربوط به ارز ممنوع است مگر با اجازه کمیسیون ارز.

27- بانک

91- کلیه معاملات ارزی باید منحصراً به‏ وسیله بانک‏هائی به عمل آید که بر طبق پیشنهاد کمیسیون ارز و تصویب هیات وزیران اجازه این معاملات به آنها داده شده باشد بانکهای مجاز مکلفند در موقع خرید و فروش ارز نرخهای رسمی را مدرک عمل قرار دهند اعم از اینکه ارز مورد معامله مربوط به حساب ارزی (الف) یا (ب) یا (ج) یا (د) باشد و باید در هر مورد مطابق مقررات این آیین نامه آگهی خرید یا فروش به کمیسیون ارز بفرستند و به خریداران یا فروشندگان هم مدارک انجام معامله را تسلیم نمایند.

92- فروش ارز از طرف بانکهای مجاز طبق پروانه کمیسیون ارز یا موافقتنامه وزارت بازرگانی به ‏وسیله انتقال تلگرافی یا پستی یا هر نوع سند اعتبار بانکی به‏ عمل خواهد آمد مگر در مواردی که صدور چک یا فروش اسکناس خارجه حتماً ضرورت داشته باشد.

93- هر کس ارزی از غیرطریق صادرات به دست آورد مکلف است تا سه روز پس از دریافت به بانکهای مجاز بفروشد.
نمایندگان سیاسی و مامورین کنسولی دولتهای خارجه از الزام بفروش ارزهائی که از غیرطریق صادرات ایران به دست می آورند بخشوده هستند و حق خریدار ارز به حساب کمیسیون ارز ندارند مگر در حدود ارزی که قبلاً فروخته اند و در مقابل تسلیم گواهینامه فروش ارز ولی در سایر موارد مشمول قانون ارز و مقررات ارزی این آیین نامه میباشند.

تبصره - مسافرین خارجی و جهادی گردان خارجی و خارجیان مقیم ایران میتوانند ارزهائی که از غیرطریق صادرات کشور به دست می آورند در بانکهای مجاز سپرده و به تدریج به بانکهای مجاز بفروشند و در صورت عدم فروش حق خواهند داشت موجودی خود را هر موقعی که بخواهند به خارج کشور عودت دهند.

94- بانکهای مجاز مکلفند جمع کل معاملات ارزی روزانه مرکز و شعب خود را تا روز بعد از معامله به ‏کمیسیون ارز اطلاع دهند و به علاوه مکلفند ریز معاملات ارزی خود را اعم از خرید و فروش با تفکیک نوع حساب ارزی و با ذکر مشخصات معامله از قبیل نام فروشنده یا خریدار و شماره و تاریخ برات و شماره و تاریخ آگهی ارسالی به کمیسیون و مبلغ ارز و هم چند ریالی آن تنظیم نموده و روز بعد از معامله به کمیسیون ارز بفرستند و در آخر هر پانزده روز جمع مبلغ معاملات ارزی را به ارزی که از طرف کمیسیون تعیین میشود تبدیل نموده به‏ حساب قطعی کمیسیون ارز منظور دارند و برگهای بدهکار و بستانکار مربوط به هر حساب را برای کمیسیون ارز بفرستند.

28- کمیسیون ارز

95- در مورد درخواست خرید ارز برای احتیاجات غیربازرگانی مدارک درخواست باید به کمیسیون ارز ارائه شود کمیسیون به ترتیب زیر پروانه از محل حساب ارزی (الف) یا (د) صادر خواهد نمود.
1- برای احتیاجات دولت و شهرداریها در حدود اعتبار برنامه ارزی تصویب شده دولت.
2- برای انتقال سود بنگاهها یا اشخاص خارجی که با دولت یا بنگاههای عمومی کشور معامله دارند طبق قراردادی که قبلاً با موافقت کمیسیون ارز به تصویب دولت رسیده باشد.
3- برای انتقال تا پنجاه درصد از حقوق ریالی کارشناسنان خارجی که در شرکتها و بنگاههای ایرانی خدمت میکنند.
4- برای پرداخت هزینه دانشجویان ایرانی که به خارجه میروند یا در خارجه اقامت دارند یا به‏ایران مراجعت میکنند در حدود احتیاجات عادی آنها.
5- برای پرداخت حق بیمه عمر خارجیان مقیم ایران مشروط به اینکه درآمد آنها منحصراً به ‏ریال باشد.
6- برای پرداخت وجه اشتراک روزنامه و مجلات خارجی و هزینه تحصیل به وسیله مکاتبه.
در سایر موارد کمیسیون ارز در رد یا قبول درخواست مختار است.

تبصره - برای احتیاجات موضوع بند اول این ماده پروانه از محل حساب ارزی الف و در موارد پنجگانه دیگر پروانه از محل حساب ارزی (د) در مقابل گواهینامه فروش ارز از همان حساب صادر میشود.

29- اداره گمرک

96- مسکوک ارز خارجی به طور کلی و مسکوک سیم خارجی به‏ استثنای مسکوکاتی که در کشور اصلی رواج قانونی درد و در ورود به آن کشور ممنوع نیست ارزهای خارجی محسوب نمیشود و ورود آنها به ‏ایران به‏ عنوان فلز زر و سیم و در صورت کهنه بودن به‏ عنوان اشیاء موضوع کلکسیون با رعایت مقررات گمرکی مجاز لیکن صدور آنها از کشور ممنوع است.

تبصره - ورود مسکوک زر و سیم ایران با رعایت مقررات گمرکی مجاز است لیکن صدور آنها از کشور ممنوع است و در هر حال مشمول مقررات ارزی نیست.

97- ورود اسکناسهای خارجی که در کشور اصلی رواج قانونی ندارد ممنوع است.
اسکناسهای رایج کشورهای خارجی که بازگشت آنها از طرف کشور اصلی ممنوع است ارز محسوب نمیشود و در صورتی که ورود آنها به ایران ممنوع نباشد در موقع صدور تابع مقررات مربوط به‏ صدور کالا میباشد.

98- صدور و ورود اسکناس های بانک ملی ایران ممنوع است لیکن مسافرین میتوانند تا دویست ریال در ورود و خروج همراه داشته باشند و مهاجرین ایران مقیم کشورهای مجاور ایران هم میتوانند در موقع بازگشت به میهن سرمایه نقدی خود را به وسیله اسکناس ایران با اجازه اداره گمرک کل به کشور انتقال دهند.

تبصره - در مورد کشف قاچاق اسکناس ایران در ورود و صدور بر طبق مقررات قانون کیفر مرتکبین قاچاق اشیاء ممنوع الورود و ممنوع الصدور رفتار خواهد شد.

30- کمیسیون ارز

99- برای مراقبت در انجام پیمان های ارزی گذرنامه و روادید بازرگانانی که میخواهند از کشور خارج شوند پس از موافقت کمیسیون ارز صادر خواهد شد.

100- اداره گمرک می‌تواند به هر یک از مرزنشینان کشور اجازه دهد اضافه محصول محل اقامت خود را در صورتی که ممنوع الصدور و یا انحصاری نباشد تا میزان پانصد ریال در هر دفعه صادر نموده و از حاصل فروش آن کالاهای مجاز و خواربار مورد احتیاج و مصرف محل خریداری وارد نمایند نسبت به ساکنین بنادر جنوب اداره گمرک میتواند تا میزان هزار ریال اجازه مبادله بدهد اینگونه معاملات محل به شرط رعایت تعادل حساب صادرات و واردات از قید اجراء مقررات مربوط به موافقتنامه و پروانه ورود و تصدیق صدور و خرید و فروش ارز آزاد است لیکن حقوق و عوارض ورودی و صدوری به آنها تعلق میگیرد و چنانچه تا میزان بهای کالای فرستاده مطابق پیمانی‏که از فرستنده گرفته میشود کالای خارجی مورد احتیاج مرزنشینان وارد نشود به فرستنده کالا مانند کسانی‏که پیمان ارزی خود را انجام نداده اند رفتار میگردد.

تبصره 1) اداره گمرک میتواند به ساکنین بنادر ایران اجازه دهد که به مسافرین یا کارکنان کشتیهای متوقف در آبهای ایران کالا بفروشند یا مبادله نمایند لیکن میزان آن در هر دفعه و نسبت به هر شخص نباید از صد ریال بیشتر باشد به علاوه ارز حاصل معامله اگر به مصرف خرید کالا در کشتی و ورود آن به گمرکخانه مرزی نرسد باشد به شعبه بانک مجاز یا به‏ گمرک محل به نمایندگی بانک مجاز به نرخ رسمی فروخته شود.

تبصره 2) نام گمرکخانه های مجاز برای صدور و ورود کالا به‏ عنوان مبادلات مرزی و حدود منطقه مجاز برای فروش کالای موضوع اینگونه معاملات را اداره کل گمرک تعیین و به وسیله نشر آگهی به اطلاع ساکنین محل میرساند کالاهای رسیده به عنوان مبادلات مرزی چنانچه به منظور فروش از منطقه مجاز خارج شود به‏سود دولت ضبط خواهد شد و به‏ علاوه شخص متخلف هم از حق استفاده از تسهیلات مرزی محروم خواهد گردید.

101- اداره کل گمرک میتواند به هر یک از خارجیانی که در کشور ایران اقامت داشته اند اجازه دهد در موقع خروج از کشور علاوه بر اسباب سفر و لوازم عادی مسافر مقداری فرش و اشیاء نقره قلم‏زده به عنوان اثاثیه شخصی بدون سپردن پیمان فروش ارز و دریافت تصدیق صدور لیکن با پرداخت حقوق و عوارض گمرکی صادر کنند مشروط بر اینکه مقدار آنها با وضع اجتماعی و میزان درآمد و مدت توقف مسافر خارجی در ایران متناسب باشد و ارزش آنها در هر حال از ده هزارریال تجاوز نکند.
نسبت به جهانگردان خارجی اداره گمرک میتواند تا میزان ارزی‏که در ایران به بانکهای مجاز فروخته اند پس از وضع هزینه مدت توقف در ایران اجازه بردن فرش و اشیاء نقره و قلم‏زده و سایر مصنوعات ایران به عنوان لوازم شخصی هدیه و سوغات بدهد مشروط براینکه ارزش آنها در هر حال از بیست هزارریال تجاوز نکند.

102- کلیه اشخاصی که به‏ایران وارد میشوند به استثناء نمایندگان دولتهای خارجه مکلفند مقدار ارزی را که همراه دارند (اعم از اسکناس مسکوک رایج کشورهای خارجه - چک مسافرتی - چک عادی - اعتبارنامه بانکی - برات حواله سهام و سایر اسناد بهادار) کتباً به گمرکخانه های مرزی اظهار نمایند و در صورتی که ارزی نداشته باشند نیز کتباً به گمرکخانه مرزی اطلاع دهند و گمرکخانه مرزی مکلف است پس از رسیدگی مراتب را در گذرنامه مسافر قید نماید مسافرین ایرانی باید در ظرف 15 روز ارزی را که در موقع ورود همراه داشته اند به یکی از بانکهای مجاز بفروشند و گواهینامه فروش آن را مستقیماً یا توسط گمرکخانه ورودی به ‏کمیسیون ارز ارسال دارند مسافرین خارجی هر موقع که احتیاج به ‏فروش تمام یا قسمتی از ارز خود دارند باید با یکی از بانکهای مجاز معامله نموده و گواهینامه فروش ارز را همراه خود نگاهدارند و در موقع خروج از کشور به‏ گمرکخانه مرزی یا گذرنامه و باقیمانده ارز خود ارائه نمایند.

تبصره - گمرکخانه های مرزی مکلفند برای ارزهائی‏که مسافرین وارد میکنند صورت ماهیانه تنظیم نموده و به‏ کمیسیون ارز بفرستند.

103- مسافرینی که از ایران خارج می‌شوند در صورتی که ارزی از بانکهای مجاز طبق پروانه کمیسیون ارز خریده و در گذرنامه آنها قید شده است باید در موقع خروج از مرز همراه داشته و با گذرنامه خود به‏گمرکخانه مرزی ارائه نمایند.
اعتبار پروانه خرید ارز برای مسافر بیست روز است و مسافر مکلف است در ظرف‏یکماه از تاریخ‏خرید ارز از مرز کشور خارج شود بانکهای فروشنده مکلفند در گذرنامه مسافرین مبلغ ارزی‏را که فروخته اند با قید تاریخ فروش ثبت کنند.
هر مبلغ ارزی که بیشتر یا کمتر از مبلغ ارز گذرنامه همراه مسافر باشد و گواهینامه بانک مجاز نسبت به معامله مبلغ مورد اختلاف به گمرک ارائه شود قاچاق محسوب میگردد و مسافر متخلف مطابق ماده 9 قانون ارز مورد تعقیب کیفری واقع میشود.

تبصره 1) در مواردی که مبلغ موضوع تخلف از مقررات ارزی کمتر از هزارریال باشد گمرکخانه‌های مرزی می‌توانند به نمایندگی از طرف کمیسیون ارز نسبت به‏مسافر متخلف ارفاق نموده و از او بپذیرند که مبلغ جریمه و عین ارز مورد تخلف را (در صورتی که عین ارز موجود باشد) پرداخته و از تعقیب کیفری بخشوده شود.

تبصره 2) صورت مجلس کشف تخلف از مقررات ارزی اعم از اینکه نسبت به متخلف ارفاق بشود یا نشود باید در هر مورد به کمیسیون ارز ارسال گردد.

104- اشیاء زیرین در صورتی که منحصراً برای مصرف شخصی صاحبان آنها به‏کشور وارد یا از کشور صادر شود و با شئون اجتماعی و احتیاجات شخصی آنها طبق تشخیص اداره گمرک متناسب باشد و جنبه بازرگانی نداشته باشد از پرداخت حقوق و عوارض گمرکی و رعایت مقررات انحصار بازرگانی و معاملات ارزی بخشوده است:
1- اسباب سفر و اشیاء مستعمل متعلق به مسافرین.
2- خواربار و اشیاء غیرمستعمل مورد احتیاج مسافرین مشروط بر اینکه حقوق و عوارض ورودی یا صدوری آنها نسبت به هر شخص مسافر دارای گذرنامه از پنجاه ریال تجاوز نکند از کالاهای انحصاری هر مسافر می‌تواند 5 گرم تریاک صدعدد سیگارت 5 عدد سیگار برگی یک دفترچه کاغذ سیگارت 75 گرم توتون سیگارت 750 گرم قند یا شکر 150 گرم چای دو قوطی کبریت یک شیشه نوشابه سرباز برای مصرف شخصی با بخشودگی از حقوق و عوارض گمرکی وارد یا صادر کند کالاهای انحصاری بیش از این مقدار ضبط خواهد شد نسبت به کالاهای غیرانحصاری که حقوق و عوارض آن بیش از پنجاه ریال بشود حقوق و عوارض آن دریافت خواهد شد.
3- اثاثیه و لوازم خانه مستعمل اتباع ایران که دست کم دو سال در خارجه اقامت داشته و به‏ایران مراجعت می‌کنند (در مورد مامورین دولت بدون قید مدت).
4- اثاثیه و لوازم خانه مستعمل اتباع خارجه که برای اقامت دائم به ایران می‌آیند.
5 - آلات و افزار کار مستعمل پیشه‌وران و کارگرانی که برای اقامت دائم یا موقت به‏ایران وارد می‌شوند.
6- کلیه اشیاء شخصی و اثاثیه و افزار کار مستعمل و دام‌های مهاجرین بی‌بضاعت ایرانی که از کشورهای خارجه به میهن خود بازمی‌گردند.

تبصره - (1) بخشودگیهای موضوع این ماده شامل پیانو - ارگ - هارمونیوم - رادیو - سینما توگراف و وسائط نقلیه (جز دامهای بارکش مهاجرین) نمی‌شود.

تبصره - (2) نسبت به اشیاء شخصی مسافرین چنانچه تا3 ماه قبل یا تا یک سال بعد از تاریخ ورود یا خروج صاحبان آنها وارد یا خارج شود ممکن است مثل اشیاء شخصی همراه مسافرین رفتار نمود مشروط براینکه به وسیله ارائه مدارک مورد قبول اداره گمرک ثابت شود آن اشیاء متعلق به‏همان مسافرین بوده و به علل موجهی همراه مسافرین وارد یا خارج نشده است.
نسبت به کتاب و سایر لوازم شخصی دانشجویان ایرانی در صورت ارائه گواهینامه سرپرست آنها یا مامورین کنسولی ایران می‌توان در هر موقع بدون رعایت مدت اجازه بخشودگی داد.

31- وزارت بازرگانی

105- به موافقتنامه یا پروانه ورود کالا به ایران که از طرف وزارت بازرگانی صادر میشود و همچنین به پروانه صدور کالا از ایران که از طرف گمرکخانه ها صادر میگردد برابر یک درصد بهای کالا تمبر مالیاتی الصاق میشود.

تبصره - در مواردی که کالاهای موضوع موافقتنامه یا پروانه ورود یا پروانه صدور از پرداخت حقوق و عوارض گمرکی طبق قوانین و امتیازنامه ها بخشوده است از پرداخت بهای تمبر نیز بخشوده خواهد بود.

32- اداره گمرک

106(منسوخ 1326/05/05)- عوارض گمرکی که به موجب قسمت اخیر ماده اول قانون تعرفه گمرکی باید علاوه بر حقوق موضوع تعرفه واردات و صادرات توسط اداره گمرک دریافت شود به شرح زیر است:

106 - نرخ عوارض مختلفی که بابت اظهارنامه و مهر فلزی یا لاکی و انبارداری و نظارت انبار خصوصی و اضافه کار و غیره علاوه بر حقوق و عوارض ورودی کالا در گمرکخانه دریافت میشود به شرح ذیل تثبیت میشود:

1(منسوخ 1326/05/05)- بهای تمبر اظهارنامه و تقاضانامه گمرکی ده ریال و در مورد قبول اظهار شفاهی نسبت بکالاهائیکه حقوق گمرکی آنها از صد ریال تجاوز نکند یک ریال.

2(منسوخ 1326/05/05)- بهای مهر فلزی گمرکی یکریال و مهر لاکی گمرک پنجاه دینار.

3(منسوخ 1326/05/05)- از کالاهائیکه در انبارهای بسته یا سرپوشیده و یا در محوطه گمرک گذارده میشود عوارض انبارداری در مرزهای دریائی از روز شانزدهم پس از تسلیم بارنامه کشتی (مانیفست) و در مرزهای خشکی از روز ششم از تاریخ تسلیم اظهارنامه عمومی بگمرک تا روز خرج کالا از گمرک به شرح زیر گرفته میشود.
برای سی روز اول ورود کالا پس از وضع مدت معافیت مندرج در قسمت بالا یعنی در مرزهای دریائی جهت پانزده روز اول و در مرزهای خشکی جهت 25 روزه اول برای هر 10 کیلو یا اجزاء آن 5 دینار در روز - برای مدت بیش از 10 روز و کمتر از90 روز اول برای هر ده کیلو یا اجزاء آن 5/7 دینار در روز برای مدت بیش از90 روز و کمتر از120 روز اول برای هر ده کیلو یا اجزاء آن 10 دینار در روز.
برای مدت بیش از 120 روز و کمتر150 روزاست اول برای هر ده کیلو یا اجزاء آن 10 دینار در روز. برای مدت بیش از 150 روز ببالا برای هر ده کیلو یا اجزاء آن 25 دینار در روز.

تبصره(منسوخ 1329/04/10)- در مواردی که به علت نرسیدن نوبت پهلو گرفتن کشتی باسکله و یا بواسطه سنگینی بار کشتی و آبخور زیاد آن به پیاده کردن قسمتی از بارها در دوبه اجبار پیدا میشود و بالنتیجه پیاده کردن آنها بروی اسکله در عرض مهلت 15 روز غیر ممکن میگردد مدتی که کالا در کشتی یا در دوبه بانتظار رسیدن نوبت تخلیه توقف مینماید جزو مدتی که حق انبارداری بآن تعلق میگیرد محسوب نخواهد شد.

4(منسوخ 1326/05/05)- بکالاهائیکه در محوطه های سرباز نگاهداری میشود پنجاه درصد نرخهای فوق عوارض انبارداری تعلق میگیرد.

5 (منسوخ 1326/05/05)- نرخ عوارض انبارداری کالاهای صادراتی با توجه بمحل نگاهداری کالا نصف نرخی خواهد بود که از کالای ورود اخذ میشود.

6 (منسوخ 1326/05/05)- مدت توقف کالاهای صادراتی در مخازن و اماکن گمرکی با معافیت از پرداخت عوارض انبارداری 5 روز میباشد.

7 (منسوخ 1326/05/05)- اداره کل گمرک میتواند با نشر آگهی میزان عوارض انبارداری را در هر یک از گمرکخانه ها که مقتضی بداند تا میزان 25 در صد تقلیل یا افزایش دهد.

8 (منسوخ 1326/05/05)- هزینه انجام عملیات گمرکی در مخازن خصوصی و سایر نقاط خارج از گمرکخانه ها هر دفعه 50 ریال علاوه بر هزینه رفت و آمد و فوق العاده روزانه مامورین خواهد بود.

9 (منسوخ 1326/05/05)- هزینه انجام عملیات گمرکی در غیر ساعات رسمی کار گمرکخانه ها 50 ریال برای هر ساعت کار یکدسته 3 نفری یا کمتر خواهد بود.

1- تمبر.
از هر اظهارنامه یا درخواست که به اداره گمرک داده می‌شود 6 ریال دریافت و هم چند آن تمبر مخصوص اسناد گمرکی به‏اظهارنامه یا درخواست الصاق می‌شود در مواردی که اظهار شفاهی پذیرفته می‌شود و حقوق گمرکی کالای موضوع اظهار شفاهی از60 ریال بیشتر نیست 60 دینار بهای تمبر دریافت و همچندآن تمبر به سوش سند دریافت حقوق گمرکی الصاق می‌شود.

2- مهر فلزی یا لاکی
برای هر عدد مهر فلزی گمرک 60 دینار و برای هر عدد مهر لاکی 30 دینار گرفته می‌شود.

3- انبارداری
از کالاهائی که در انبارهای بسته و انبارهای سرپوشیده یا در محوطه گمرک یا در مخزن‌های عمومی گمرک گذارده می‌شود عوارض انبارداری از روز پنجم تحویل به گمرک گذارده می‌شود انبارداری از روز پنجم تحویل به گمرک یا از روز دهم تسلیم بارنامه کشتی (مانیفست) به گمرک تا روز خروج کالا از گمرک برای هر ده کیلو یا اجزائ ده کیلو در مدت ده روز یا اجزاء ده روز از قرار زیر گرفته می‌شود در انبار بسته 20 دینار
در انبار باز سرپوشیده یا در زیر پارچه روپوش یک سوم مبلغ پیش گفته.
در محوطه گمرک بدون روپوش یک چهارم مبلغ پیش گفته در مخزنهای عمومی نصف مبلغ پیش گفته.

تبصره - اداره کل گمرک می‌تواند با اجازه وزارت دارائی و دست کم پانزده روز پس از نشر آگهی میزان عوارض انبارداری را در هر یک از گمرکخانه‌ها که مقتضی بداند تا حدود سیصد درصد افزایش دهد.

4- باربری
هزینه تخلیه و بارگیری وسائط نقلیه و نقل و تحویل کالا و بازکردن و بستن بسته‌ها در گمرکخانه‌های ورودی و صدوری در مخزن‌های عمومی و خصوصی و در باراندازهای گمرک و هزینه سایر عملیاتی که برای انجام آیین گمرکی و تحویل کالا پیش می‌آید به عهده صاحبان کالا می‌باشد لیکن در جاهائی که اداره گمرک تمام یا قسمتی از این عملیات را عهده‌دار باشد عوارض باربری طبق نرخهای مخصوصی که با رعایت نوع عملیات و میزان هزینه آنها از طرف اداره کل گمرک تعیین می‌شود دریافت خواهد شد.

5 - نظارت مخزنهای خصوصی.
در موقع بازکردن مخزن خصوصی یا در موقع انجام هرگونه عملیاتی که مستلزم حضور نماینده اداره گمرک در خارج از گمرکخانه ورودی یا صدوری کالا باشد درخواست دهنده باید برای هر دفعه ده ریال علاوه بر بهای تمبر درخواست بپردازد.

6- اضافه کار
در مواردی که بارگیری با پیاده کردن کالاهای صدوری یا ورودی یا بازرسی کالا یا سایر عملیات گمرکی بر طبق درخواست صاحب کالا یا متصدی حمل در غیرساعات رسمی کار گمرکخانه‌ها انجام دهد درخواست کننده باید علاوه بر بهای تمبر درخواست مبلغ ده ریال برای هر ساعت کار فوق‌العاده بپردازد تا با نظر اداره کل گمرک بین کارمندان توزیع گردد.

7- نقل کالا از یک کشتی به‏کشتی دیگر
برای اجازه انتقال هر بسته کالای خارجی در بنادر ایران از یک کشتی به کشتی دیگر تحت نظر مامورین گمرک پنجاه دینار و چنانچه بسته مورد انتقال به ساحل پیاده و سپس به کشتی بار شود یک ریال گرفته می‌شود در مورد کالاهای بدون بسته‌بندی عوارض پیش گفته در صورت انتقال مستقیم از قرار هر تن 10 ریال دریافت می‌شود.

33- کمیسیون ارز

107- هفتاد درصد از مبلغ جریمه ارزی که بر طبق ماده 9 قانون ارز دریافت میشود به طریق زیر سهم بندی میشود و سی درصد دیگر توسط کمیسیون ارز به حساب درآمد دولت منظور میگردد:
1- به‏ مخبرینی که وقوع قاچاق ارز اطلاع میدهند. 20%
2- به کاشفینی که قاچاق ارز را کشف میکنند. 33%
3- به مامورین بازرسی یا سایر ماموران اداری که دستور موثری برای کشف قاچاق ارز میدهند.5%
4- به مامورین انتظامی که دخالت در کشف قاچاق و ضبط ارز یا کالای موضوع قاچاق ارزی داشته باشند.7%
5- پس انداز برای هزینه های مربوط به امور ارزی که در اختیار کمیسیون ارز گذاشته میشود. 5%

تبصره - در موارد کشف قاچاق بدون دخالت یک یا چند نفر از صاحبان اسهام شماره 1 تا 4 این ماده مبلغ باقیمانده به سایر اسهام به نسبت مقرر افزوده و با تصویب کمیسیون ارز پرداخته میشود.

34- اداره گمرک

108- پنجاه درصد از مبلغ جریمه و پنجاه درصد از حاصل خالص فروش کالاهای موضوع قاچاق گمرکی که به موجب این آیین نامه و مقررات قانون کیفر مرتکبین قاچاق دریافت میشود به طریق زیر سهم‌بندی میشود و پنجاه درصد دیگر به درآمد دولت منظور میگردد.
1- به مخبرین و کاشفین 35%
2- به مامورین بازرسی یا سایر مامورین اداری که دستور موثری برای کشف قاچاق میدهند 3%
3- به مامورین انتظامی که دخالت در کشف قاچاق و ضبط کالا داشته باشند 7%
4- پس انداز برای هزینه های مربوط به ‏امور قاچاقی 5%

تبصره 1) در موارد کشف و ضبط قاچاق بدون دخالت یک یا چند نفر از صاحبان اسهام شماره 2 تا 3 این ماده مبلغ باقیمانده به سایر اسهام افزوده و یا تصویب اداره کل گمرک پرداخته میشود.

تبصره 2) از حاصل خالص فروش کالاهای غیرمجاز که منظماً به گمرک وارد و اظهار شده و به موجب ماده 82 این آیین نامه ضبط میشود و همچنین از مبلغ جریمه های انتظامی که اداره کل گمرکی دریافت میکند هفتاد درصد به درآمد دولت منظور و بیست درصد به‏ کاشفین پرداخته میشود و ده درصد باقیمانده به عنوان پس انداز احتیاطی در اختیار اداره کل گمرک گذارده میشود.

109- گمرکخانه ها مکلفند در آخر هر ماه از روی پروانه هائی که در ظرف آن ماه صادر کرده اند آمار ماهیانه برای کالاهای رسیده و فرستاده با تعیین نوع و مقدار و ارزش و کشور مبداء یا مقصد کالا به ترتیب شماره ردیف تعرفه گمرک یک نسخه را به اداره کل گمرک یک نسخه را توسط اداره کل گمرک به‏ وزارت بازرگانی ارسال و نسخه سوم را در محل بایگانی نمایند.
اداره کل گمرک در آخر هر سال آمار کل بازرگانی خارجی یک ساله کشور را چاپ و منتشر میکند.

تبصره - در آمار رسیده ها و فرستاده ها باید کالاهای معاف از پرداخت حقوق گمرکی از کالاهای غیرمعاف تفکیک شود.

110- کالاهائی که به عنوان ترانزیت یا ورود موقت و یا کاپوتاژ و همچنین وسائط نقلیه که برای حمل کالا یا مسافر و دامهائی که برای تعلیف به کشور وارد یا از کشور خارج میشود جزء واردات و صادرات محسوب نمیشود و تابع مقررات آیین نامه های مخصوصی است که برای آنها وضع گردیده و یا وضع خواهد شد.

111- این آیین نامه پس از تصویب و ابلاغ ادارات مربوط دولتی و به‏ کمیسیون ارز و بانکهای مجاز به موقع اجراء گذارده میشود و از تاریخ اجراء کلیه مقرراتی که تاکنون راجع به طرز اجراء قوانین انحصار بازرگانی خارجی و معاملات ارزی و طرز انجام آیین گمرکی کالاهای ورودی و صدوری به موجب تصویب‏نامه ها یا آیین نامه‏ ها یا دستورهای اداری وضع شده و مخالف مقررات این آیین نامه باشد از درجه اعتبار ساقط است.

ضمیمه 1
صدور کالاهای زیرین در انحصار دولت است و یا امتیاز صدور انحصاری آنها از طرف دولت به شرکتهای معینی واگذار شده است:
1- تریاک
2- پنبه
3- کنف
4- برنج
5- گندم
6-تنباکو
7- خاک سرخ
8- کتیرا (در انحصار شرکت سهامی صادرات کل کتیرای ایران است).
9- انقوزه (در انحصار شرکت سهامی انقوزه ایران است).
10- خرمای محصول خوزستان (در انحصار شرکت سهامی خشکبار خوزستان است) - انواع خرما اعم از محصول خوزستان که انحصاری است یا محصول سایر نقاط کشور که آزاد است در ردیف کالاهای درجه سوم میباشد.
11- محصولات صید ماهی دریائی خزر (در انحصار شرکت شیلات ایران و شوروی است و از قید پیمان ارزی و گواهینامه صدور آزاد است).
12- مواد نفتی - (در انحصار شرکت سهامی نفت انگلیسی و ایران محدود میباشد و از قید پیمان ارزی و گواهینامه صدور آزاد است).

ضمیمه 2
صدور کالاهای زیرین ممنوع‏ است مگر با اجازه‏ مخصوص دولت در هر مورد:
1- اسلحه گرم و سرد جنگی از هر قبیل و اسلحه شکاری.
2- باروت چاشنی - فشنگ - گلوله - دینامیت و سایر مهمات جنگی و مواد محترقه.
3- زر و سیم به شکل شمش یا مسکوک - اشیاء ساخته شده از زر جز زیورآلات شخصی مسافر - در حدود وضع اجتماعی آنها - اشیاء ساخته شده از سیم جز لوازم شخصی مسافر و مصنوعاتی که بهای آنها دست کم هفتاد درصد بیش از ارزش سیم نساخته آنها باشد.
4- اسکناس ایران (هر مسافر میتواند تا200 ریال با خود خارج کند).
5- ساکارین - مرفین - کوکائین و سایر مواد مخدره.
6- قاطر - گاومیش.
7- گاو جوان که در کشاورزی به‏ کار آید و دندان نینداخته باشد.
8-گوسفند نژاد مرینوس و قرگل و زندیه شیراز.
9- گنجیده یا افزورت و زرغچه.
10- کره و روغن حیوانی.
11- جو
12- کبریت

ضمیمه 3
صدور کالاهای زیرین موکول برعایت شرایط خاصی است که در زیر شرح داده میشود:
1- صدور خشکبار موکول بداشتن سرمایه کافی و وسائل لازم برای تهیه انواع خشکبار مطابق اصول فنی و طبقه بندی و بسته بندی و توسعه بازار فروش آنها میباشد. به اشخاص یا بنگاه هائی که حائز این شرایط باشند پروانه دائمی بدون قید مقدار و مبلغ از طرف وزارت بازرگانی داده میشود.
وزارت بازرگانی میتواند به حق العمل کارانی که به حساب بازرگانان خارجی خشکبار خریداری میکنند اجازه صدور مقداری که ارز آن را قبلاً میفروشند بدهد و نیز میتواند برای بعضی اقسام خشکبار مانند مویز و اهلوک و نظایر آنها که معمولا از بنادر جنوب به کشورهای مجاور صادر میشود اجازه مخصوصی در هر مورد به بازرگان مقیم بنادر جنوب که پیشینه اینگونه معاملات را دارند بدهد.
2- پروانه صدور پوست گوسفند و بز خام و نمکی و نیم ساخته و تمام ساخته از هر قبیل و پشم طبیعی و پشم دباغی به شرکتهائی داده میشود که با سرمایه کافی برای این منظور تشکیل یافته و وسائل لازم برای بهبودی و طبقه بندی و بسته بندی کالاهای مزبور مطابق اصول فنی و توسعه بازار فروش آنها را داشته باشند علاوه بر پروانه مزبور که از طرف وزارت بازرگانی بدون قید مبلغ و مقدار صادر میشود شرکتهای مجاز در صدور پشم و پوست باید برای هر فقره کالائی که میخواهند صادر کنند پروانه مخصوص با تعیین نوع و میزان کالا از وزارت دارائی - قسمت اقتصادی تحصیل و به گمرکخانه صدوری ارائه نمایند.
3- صدور نخیلات و نهال درختهای بارور و تخم توتون و تنباکو و کنف و چوبهای صنعتی موکول به اجازه اداره کل کشاورزی است.
4- صدور انقوزه و بهدانه و زعفران و زیره مشروط بر اینست که طبق تشخیص گمرک صدوری مخلوط با مواد دیگر یا نارس نباشد.
5- صدور حبوبات و مواد حیوانی موکول با ارائه گواهی نامه بهداشت دام پزشکی است مگر نسبت به فرستاده هائی که در کشور مقصد آنها اجازه ورود بدون مطالبه گواهینامه بهداشت دامپزشکی داده میشود.
6- صدور فیلم و عکس و مناظر عمومی کشور دورنماها و کارخانجات و بنادر و ابنیه و آثار تاریخی و مذهبی موکول به اجازه اداره کل شهربانی است.
7- صدور آثار باستان از هر قبیل موکول به ‏اجازه وزارت فرهنگ میباشد.
8- صدور شلتوک برنج در صورتی مجاز است که دست کم با رعایت تناسب شصت درصد برنج پاک کرده و پیشینه چهل درصد شلتوک صادر شود.
9- صدور مغز بادام شیرین و تلخ مشروط بر این است که بادام شیرین در کیسه هائی که با نوار قرمز رنگی منقوش گشته بسته بندی شود و به زبان فارسی و انگلیسی (بادام شیرین) روی آن قید گردد و بادام تلخ در کیسه هائی که با نوار آبی رنگی منقوش گشته بسته بندی شود و به زبان فارسی و انگلیسی (بادام تلخ) روی آن قید گردد.

ضمیمه 4
فهرست کالاهای درجه سوم به‏ ترتیب حروف تهجی:
آجیل بو داده - اسفرزه - اسپند - ارقو (ارنو) - آلبالو خشک - آلوخشک آلوچه خشک - اناردانه - انچوچک (بو داده یا بو نداده) - انجیر خشک - اویشن - استخوان - اسپرک - آهن آلات قراضه ماشین آلات شکسته - آب لیمو - انفیه ساخت دخانیات ایران - بارهنگ - بادام زمینی - بقولات تازه - بهدانه - بریز - (کاسنی) بلوط - باریجه و جوشیر - برزک - برنج کنده کاری شده - برگ توتون - برگ گاوزبان - بنه (پسته کوهی) - بیدمشک - به خشک شده - پرنیان - پوست انار - پیاز - پوست گردو - پارچه های ابریشمی - پرطیو (هر رقم) - پونه - پارچه های پشمی - پتو - پرسیاوش - پارچه های کتانی دستی - پیتهای آهنی و سایر محفوظه های مشابه آن - پرزینیه - پوست خوک و گراز - پیله ابریشم نمره 3 و 4 - پوست خشخاش - تمبر باطله و غیرباطله تخم سبزیجات - تخم کدو بو‌داده و یا بو نداده - تخم هندوانه - تخم خربوزه - تخم آفتاب گردان - تخم گشنیز - تخم ینجه و اسپرس - تخم کرفس - تخم پنبه - تخم کرچک - تخم طیور اهلی و صیدی - تخم نوغان - ترنجین - تنگ ترکی - ترکه سبدبافی - توتون سیگار - توتون چیق - توت خشک تخم‏گل گاوزبان - ثعلب - جانخائی - جوراب - جفت (پوست میوه بلوط) جاروبهای متعارفی - جاجیم - چادر - بوش کرباسی و سیاه چادر - چوب (اشیاء ساخته شده) از چوبک (چرم اشیاء ساخته شده) چیق گلی ساخت ایران - حب سینا - حنا - حنظل - حصیر - حلویات - خاکستر - خاکشیر - خام ابریشم - خردل - خاک برنج - خشخاش - خرما - (هرنوع) - خرده و قطعات پوست بره - درمنه ترکی - دستمال یزدی - دنبلان زمینی - دندرو - ریوند - رنگ - روغنهای نباتی روناس - ریشه بهمن سفید - رب از هر قبیل - ریشه مهک (ریشه شیرین بیان) رومیزی از هر قبیل - رازیانه - روده گاوی - زه حلاجی زرنیخ - زوفا - زیره سبز - زرشک - زنده چوب - زدو - زری - زعفران - زنیان - زیلوی پنبه - سماور ساخت ایران - سنگ آسیا و سنگ دستاس - سنگ پا - سنگ نیکل - سوبا (نخودی است که از آن روغن گرفته میشود) سیاهدانه - سورنجان - سماق - سیر - سقز - سیگارت و سیگار برگ - سودکالسینه (قلیا) - سرمه - سبزیجات تازه و خشک - سرسیگارگلی ساخت ایران - سرکه - سم حیوانات - سیب خشک - به خشک - به و گلابی خشک به طرز کالیفرنی - سریشم معمولی ساخت ایران - سریش - سرقیچی پارچه های پنبه و پشمی - سوزن دوزی از هر رفم - سیب زمینی - سنجد - شکر تفار - شیرخشک - شراب - شاخ شیر و سرشیر و ماست (لبنیات) - شیره میوه جات - شال - شاهدانه - شب کلاه شمع ساخت ایران - صمغ (اقسام آن به ‏استثناء کتیرا) - صدف - صابونهای دندان - طناب - طیور اهلی و صیدی - ظروف گلی و لعابی با نقش یا بی نقش هر رقم - عناب - عسل - عطر گلاب و گل - علف خشک - عبا - فندق - فیروزه - فوزر - فضولات پنبه کارخانجات حلاجی و فضولات نخ کارنجات ریسمانی - فضولات کوره های ذوب فلزات و کارخانجات لحیم گری شرکت نفت - قدومه - قارچ - قلمکار از هر رقم - قلابدوزی - قلم - قیرخاک کاکنج - کرچک - کارهای چوبی هر رقم - کارهای چرمی - کنجد و آرد آن - کتاب - کارهای دستی اصفهان روی برنج - مس - مقوا و غیره - کراوات - کتگ - کدلی من - کمپوت - کهنه های کاغذسازی و کهنه پارچه - کود حیوانی - کاسنی (بریز) گل کوزه - گری - گل سرشور - گل ارمنی - گل سفید - گل گیوه - گل سرخ - گل گاوزبان - گل بنفشه - گل نیلوفر - گیوه - گلپر - گزانگبین - گل بوره - گوشت محفوظ در قوطیهای بسته - گوشت نمکی و دودی - گوگرد تصفیه شده - گل آب - گلابی خشک - کپون - لواشه میوه لاس و خام ابریشم - مروارید نسفته - مخلسه - مورد - موم - موی اسب و قاطر و خوک - میوه جات تازه - مقوای ساخت ایران - مخمل - محلب - موسیر - مشک فراموشی - میوه جات شور - مصالح ساختمانی (سنگ - گچ سنگ ساخته و نساخته و شن و ماسه و غیره) - مهره کبود باروکش لعابی مرمر - ملخ دریائی (میگو) - ماهی تازه و دودی یا خشک و انواع ماهی به ‏استثناء ماهی شیلات - مغز هسته آلبالو - مطبوعات و تصاویر چاپ شده ساخت ایران - ماکارونی ساخت ایران - نعنا و عرق آن - نقاشی رنگی و روغنی و سیاه قلم - نقاشی روی ابریشم - نوشابه و الکل - نشاسته - نمک طعام - نهال درخت و بوته گل - نباتات طبی - نخ ساخته شده با موی بز - نخ ابریشم - نمک میوه کارا - وسمه - هندوانه - هسته خرما.

ضمیمه 5
فهرست کالاهای درجه اول
1- تریاک
2- تنباکو
3- پنبه
4- کنف
5- برنج
6- گندم
7- خاک سرخ
8- کتیرا (ده درصد ارز حاصل فروش کتیرا در اختیار صادرکننده گذارده میشود)
9- انقوزه

ضمیمه 6
ورود کالاهای زیرین در انحصار دولت است:
1- اتومبیل های باری و سواری از هر قبیل.
2- قطعات منفصله و اشیاء و لوازم یدکی اتومبیل.
3- زرین و لاستیک اتومبیل.
4- پارچه های پنبه از هر قبیل به استثناء پارچه هائی که ورود آنها به کشور به موجب مقررات سهمیه های اقتصادی ممنوع است.
5- تخم نوغان
6- قند و شکر
7- کاغذ سیگار و گیلز و مشتوک
8- ماشینهای توتون بری و سیگارپیچی
9- کبریت
10- نوشابه های الکلی غیرطبی
11- برگهای بازی
12- چای

ضمیمه 7
فهرست کالاهای ممنوع الورود
صورت زیر کالاهائی که ورود آنها به کشور برای مدت یک سال به موجب سهمیه اقتصادی ممنوع الورود میشود در اول هر سال با سهمیه واردات مجاز چاپ و منتشر میگردد. قطع نظر از کالاهای غیرمجاز موضوع فهرست ضمیمه سهمیه واردات مجاز ورود کالاها و اشیاء زیرین اساساً ممنوع است مگر در مواردی که دولت اجازه مخصوص برای ورود آنها با تعیین نوع و مقدار و نام واردکننده صادر کند:
1- اسلحه گرم و سردجنگی از هر قبیل و اسلحه شکاری
2- باروت چاشنی - فشنگ - گلوله - دینامیت و سایر مهمات جنگی و مواد محترقه به استثناء فشنگ مخصوص آتش نشانی
3- دستگاههای عکاسی و سینماتوگرافی که در هواپیما به کار میرود
4- کتاب و روزنامه به‏ هر نوع مطبوعات و نوشتجات و صور و علاماتی که موجب فتنه و فساد و یا مخالف اصول مذهبی و حُسن اخلاق و پرورش افکار باشد (به تشخیص وزارت فرهنگ یا اداره شهربانی یا اداره کل تبلیغات و پرورش افکار برحسب اقتضاء مورد).
5- کالاهائی که روی خود آنها یا روی لفاف معمولی آنها نشانی و نام و عنوان بنگاه یا شعار و مشخصات دیگری باشد که ایجاد اشتباه نسبت به سازنده و یا خواص و مشخصات اصلی کالاهای نامبرده نماید.
6- کالاهائی که دارای نشان شیر و خورشید یا پرچم ایران باشد.
7- مدال و تکمه های فلزی که دارای نشان شیر و خورشید مشابه مسکوکات کشور باشد.
8- اسکناس بانک ملی ایران (هر مسافر میتواند تا دویست ریال همراه داشته باشد).
9- مسکوکات نیکلی و مسی و برنجی از هر قبیل.
10- اسکناسهای خارجی که در کشور مبداء از جریان قانون خارج شده است (از قبیل منات سابق روسیه و مارک سابق آلمان و همچنین اسکناسهای تقلبی خارجه).
11- تمبر و نوار چسب ساختگی
12- بلیط لاتار

ضمیمه 8
ورود کالاهای زیرین علاوه بر الزام اخذ موافقتنامه از وزارت بازرگانی موکول برعایت شرایط خاصی است که در زیر شرح داده میشود:
1- ورود مرفین - کوکائین و سایر مواد مخدره و ساکارین در هر مورد موکول به‏ تحصیل پروانه مخصوصی از اداره بهداری است.
2-ورود مواد سمی در هر مورد موکول به تحصیل پروانه مخصوصی از اداره کل بهداری و اداره کل شهربانی است.
3- ورود داروهای اختصاصی در صورتی مجاز است که از کارخانه اصلی تهیه کننده دارو خریداری شده و سیاهه خرید آن با برچسب روی دارو از حیث نام و نشان کاملا مطابق باشد.
4- ورود رنگهای ترکیبی که نام آنها در فهرست گمرکی رنگهای مجاز برای قالی بافی ذکر نشده است موکول به اجازه وزارت پیشه و هنر میباشد.
5- ورود هرگونه نهال - بذر - هسته - پیاز - ساقه - قلمه - پیوند - شاخه - و میوه و سایر قسمتهای نباتی برای مصرف کشت موکول به‏ اجازه اداره کل کشاورزی است.
6- ورود حیوانات و مواد حیوانی موکول به ‏ارائه گواهینامه بهداشتی دامپزشکی کشور مبداء یا گواهینامه اداره کل کشاورزی ایران می‌باشد.
7- ورود دستگاه فیلمبرداری موکول به اجازه اداره کل شهربانی است.
8- نسبت به رادیوهائی که به کشور وارد میشود در صورتی اجازه خروج از گمرک داده میشود که طبق تشخیص نماینده اداره بی سیم پهلوی و نماینده اداره کل شهربانی رادیو فرستنده نباشد.
9- اجازه ورود چای خارجی به اشخاص و بنگاههائی داده میشود که قبلاً مقدار معینی چای داخلی از وزارت دارائی قسمت اقتصادی خریداری نمایند تناسب بین مقدار خرید چای داخلی و مقدار ورود چای خارجی از طرف دولت هر سال تعیین میشود.
چای خارجی باید در بسته های 50 یا 100 یا 200 یا 500 گرمی بسته بندی شود به هر بسته چای قبل از خروج از گمرکخانه ورودی برچسب

دریافت فایل پی‌دی‌اف