تاریخ دادنامه قطعی: 1395/05/30
شماره دادنامه قطعی: ---
پیام: ظهرنویسی چک الزاما میبایست با امضا ظهر چک صورت بگیرد تا سند برای انتقال گیرنده دارای مزایای اسناد تجاری باشد. بنابراین صرف اقرار دارنده چک در جلسه دادگاه به انتقال آن، برای این منظور کافی نبوده و چنین انتقالی، مشمول مقررات انتقال طلب قانون مدنی است.در صورتی که به جهت عدم رعایت مقررات قانونی مربوط به انتقال سند تجاری، چک موضوع دعوی برای دارنده، فاقد مزایای اسناد تجاری شناخته شود، مبدا محاسبه خسارت تاخیر تادیه آن، تاریخ تقدیم دادخواست بوده و تاریخ سررسید چک در این باره مبنا قرار نمی گیرد.
شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- شعبه: شعبه دهم دیوان عالی کشور تاریخ: 1395/05/30 - 08 : 17 قاضی: غلامعلی صدقی قاضی: محمدهادی عبدالله پور قاضی: سیدحجت اله میرمجیدی هشجین
خلاصه جریان پرونده
پیرو گزارش و رای شماره --- - 94/7/29 این شعبه و ارجاع پرونده به شعبه هم عرض و ارجاع به کلاسه --- ثبت شده دادگاه مرجوعٌ الیه (شعبه دهم دادگاه عمومی حقوقی کرج) با دستور تعیین وقت طرفین را برای رسیدگی دعوت نموده وقت رسیدگی برای 94/12/15 تعیین گردیده در این جلسه خواهان آقای الف. الف اظهار داشت عرایض به شرح دادخواست تقدیمی است چک ها در وجه همسرم صادر شده بود که به طور شفاهی به من منتقل نموده است و الان در جلسه دادگاه حاضر است تقاضای تحقیق از ایشان را دارم دادگاه با اعلام حضور همسر خواهان به نام خانم ح.م صحنه سرایی و خطاب به ایشان آیا چک های شماره 300424 مورخ 93/7/30 ، 300427 مورخ 93/9/30 ، 30423 مورخ 93/5/30 و 482447 مورخ 93/9/30 را به آقای الف. الف.ب. شفاها منتقل نمودید اظهار داشتند بله به دلیل بیماری چک های فوق را به همسرم شفاها منتقل نمودم تا وی اقدام کند و قبول دارم وکیل خوانده اظهار داشت عرایض به شرح لایحه تقدیمی است به شرح لایحه تقدیمی به شماره وارده 9402673 - 94/12/15 اشعار داشت موکل بر مبنای قرض از بانو ح.م یک فقره چک در مورخه 92/9/30 به شماره 482447 ایشان واگذار مینماید البته یک ماه در میان مبلغ شش میلیون ریال از مورخ 91/11/30 لغایت 93/3/30 تعداد 9 فقره چک به مبلغ 54 میلیون ریال مجموعا دریافت نمودهاند حال ایشان در قبال کل طلب که صد میلیون ریال میباشد سه فقره چک تضمینی را از تاریخ 93/5/30 تا 93/9/30 به شخص ثالث بدون هیچ امضا پشت نویسی و... غیر قانونی و بدون ح. نیت واگذار نموده مبلغ یاد شده مجموعا 118000000 ریال طی سه فقره چک میباشد 2 - خواهان ذی نفع نمیباشد چک های 846300423 صادره در مورخ 93/5/30 ، 846300425 مورخ 93/7/30 در وجه شخص معین بانو حکیمه صادر شده (حواله به شخص معین) همان طور که دادگاه محترم مشخص میباشد، ظهرنویسی سفید امضا بین ظهرنویس ها مصداق دارد و در فرض یاد شده بانو ح.م ظهرنویس تلقی نمی شود تا بدون امضا چک را به ثالث منتقل نماید بنابراین به استناد 245 و 247 قانون تجارت که مقرر میدارد انتقال اسناد تجاری به وسیله ظهرنویسی به عمل می آید و ظهرنویسی حاکی از انتقال اسناد تجاری است به نظر خواهان دارنده با ح. نیت تلقی نمی شود دیگر اینکه بانو ح.م چک های آقای ح. ش. را طی اقرار خودشان در لوایح مکتوب بابت سرمایه گذاری به صورت تضمینی و در جهت عقد مضاربه صادر نموده است بنابراین بایستی با اثبات سود تقاضای مطالبه آن را نماید به دیگر سخن با کشف معامله منشا تجریدی بودن اسناد تجاری رنگ می بازد و معامله و قواعد آن طبق عقد موصوف و کشف شده میباشد در نهایت تقاضای رد دعوی را دارم دادگاه هم عرض با کیفیت فوق ختم رسیدگی را اعلام و با صدور رای اصراری طی دادنامه شماره --- - 94/12/15 با این استدلال 1 - خواهان در جلسه رسیدگی 94/12/15 خواسته خود را مطابق دادخواست تقدیمی بیان داشته و خواسته را مطالبه وجه چهار فقره چک فوق و خسارت تاخیر تادیه و خسارت دادرسی عنوان نموده و لذا رسیدگی به عقد مضاربه به لحاظ دادخواست تقدیمی که مطالبه وجه چک میباشد فاقد وجاهت قانونی است 2 - خواهان مدعی است چک از ناحیه همسرش سیده ح.م صحنه سرائی به وی منتقل شده و انتقال شفاهی بوده که خانم ح.م در جلسه رسیدگی 94/12/15 مراتب انتقال شفایی چک ها را به خواهان تایید نموده است 3 - مطابق تبصره 2 الحاقی به ماده 2 قانون اصلاح موادی از قانون صدور چک تاریخ محاسبه خسارت تاخیر تادیه تاریخ صدور چک میباشد علیهذا نظر به مراتب فوق و اینکه چک از ناحیه خانم ح.م به خواهان منتقل شده و خواسته مطالبه وجه چهار فقره چک فوق میباشد و خوانده دفاع موثر دیگری نکرده است دعوی خواهان را ثابت و مسلم تشخیص به استناد مواد 310 و 314 و 315 از قانون تجارت و تبصره الحاقی 2 به ماده 20 قانون اصلاح موادی از قانون صدور چک و مواد 195 و 517 و 519 و 522 قانون آیین دادرسی مدنی حکم به محکومیت خوانده به پرداخت یازده میلیون و هشتصد هزار تومان وجه چهار فقره چک فوق و مبلغ 49/30000 ریال هزینه دادرسی و خسارت تاخیر تادیه از تاریخ صدور چک ها لغایت اجرای حکم درحق خواهان صادر و اعلام مینماید در مورد خواسته دیگر خواهان به صدور قرار تامین خواسته مستندا به ماده 108 قانون آیین دادرسی مدنی قرار رد درخواست خواهان را صادر مینماید این رای در تاریخ 95/1/28 به وکیل خوانده ابلاغ شده در تاریخ 95/4/1 از رای مذکور فرجام خواهی نموده به شرح لایحه پیوست دادخواست ضمن بیان مطالب تکراری به مضمون در مورد عدم رسیدگی به منشا انتقال و تضمینی بودن چک و عدم استماع شهادت شهود و عدم رسیدگی به پرداخت های موکله... به تفصیل تقاضای نقض رای فرجام خواسته را نموده پرونده پس از وصول پاسخ از سوی فرجام خوانده به دیوان عالی کشور ارسال به این شعبه ارجاع به کلاسه فوق ثبت شده است لوایح طرفین به هنگام شور قرائت میشود. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردیده پس از قرائت گزارش عضو ممیز و اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای می دهد:
رای شعبه
گرچه اقرار دارنده چک در جلسه دادگاه افاده معنای ظهرنویسی را نمینماید تا برای خواهان فرجام خوانده مزایای اسناد تجاری قابل استناد باشد زیرا حسب مدلول ماده 246 قانون تجارت ظهرنویسی باید با امضا ظهر برات صورت گیرد از مدلول مواد 2 قانون صدور چک و ماده 312 قانون تجارت هم همین معنا افاده میشود لذا امضای ظهر چک به عنوان وسیله انتقال از جهت مقررات قانون تجارت الزامی میباشد در مانحن فیه انتقال مورد نظر مقنّن صورت نیافته تا صدور حکم از باب مقررات قانون حاکم بر اسناد تجاری انطباق قانونی داشته باشد لکن با توجه به اقرار دارنده چک در جلسه 94/12/15 مبنی بر انتقال چک به خواهان از باب انتقال طلب مطابق مقررات قانون مدنی فاقد ایراد میباشد و با این بیان مستندا به بند 3 از ماده 292 قانون مدنی رای فرجام خواسته از حیث اصل محکوم ٌ به نتیجتا موافق موازین قانونی تشخیص میشود در مورد خسارت تاخیر تادیه دادگاه به تبصره الحاقی به ماده 2 قانون اصلاح موادی از قانون چک مصوب 1367 و نیز ماده 522 قانون آیین دادرسی مدنی استناد نموده نظر به اینکه مقررات قانونی صدور چک از حیث انتقال سند تجاری صحیحا انجام نشده است با اصلاح رای از ماده استنادی تاریخ صدور چک به تاریخ تقدیم دادخواست مستندا به ماده 522 قانون آیین دادرسی مدنی با رد فرجام خواهی فرجام خواه دادنامه فرجام خواسته را با این نتیجه ابرام مینماید. /ل
شعبه دهم دیوان عالی کشور رئیس: محمدهادی عبداله پور مستشار: سیدحجت اله میرمجیدی عضو معاون: دکتر غلامعلی صدقی