تاریخ نظریه: 1399/09/03
شماره نظریه: 7/99/1233
شماره پرونده: 99-16/10-1233 ح
استعلام:
همان طور که مستحضرید ماده 4 قانون ایمنی راه و راه آهن از جمله مواد منحصر به فرد قانونی است که تکلیف مسئوولیت در تصادفات در آزاد راهها را با رعایت شروطی مشخص کرده است متن قانون
ماده 4- ورود و عبور عابرین و انواع وسائط نقلیه غیر مجاز و عبور دادن دام در شاهراه ها و همچنین توقف وسائط نقلیه در خطوط عبور ممنوع است
هرگاه به جهات مذکور حادثه ای واقع شود که منجر به ضرب یا جرح یا قتل یا خسارت مالی شود راننده مجاز که وسیله نقلیه او مجاز به حرکت در شاهراه باشد نسبت به موادر فوق مسئوولیتی نخواهد داشت ولی در هر حال مکلف است در صورت بروز حادثه وسیله نقلیه را در شانه سمت راست متوقف نموده و مصدوم را با وسیله نقلیه خود یا وسیله دیگر بلافاصله به اولین درمانگاه یا بیمارستان برساند و مراتب را به مأمورین انتظامی اطلاع دهد عدم مسئوولیت راننده مذکور مانع استفاده شخص ثالث از مقررات بیمه نخواهد بود. همانطور که ملاحظه میشود راننده خودروی مجاز در صورت برخورد با عبور پیاده و موارد دیگری که ذکر شده مسئوولیتی ندارد ولی اعلام شده عدم مسئوولیت راننده مانع استفاده شخص ثالث از مزایای بیمه نیست با توجه به اینکه در تصادفات واقع شده در آزاد راه نظریات متفاوتی از سوی کارشناسان تصادف ارائه میشود خواهشمند است اعلام فرمایید.
1- عدم مسئوولیت ذکر شده در قانون شامل مسئوولیت کیفری و مدنی است یا تنها مسئوولیت مدنی مدنظر است؟
2- بعضی از کارشناسان مفاد ماده 4 قانون مذکور را رعایت ننموده و با توجه به مفاد آیین نامه راهنمایی و رانندگی به روال عادی به تصادف رسیدگی می کنند و راننده خودروی مجاز را در تصادف مسئوولیت می دهند آیا کارشناسان میتوانند ماده فوق را نادیده گرفته و به راننده خودروی مجاز که شرایط مندرج در ماده را رعایت نموده است درعلت تصادف مسئوولیت بدهند؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
1 و 2- مقررات مذکور در ماده 4 قانون ایمنی راهها و راهآهن مصوب 1349 با اصلاحات بعدی، نسبت به زیاندیده که مقصر در وقوع حادثه است جنبه حمایتی دارد. در واقع مقنن به منظور جبران زیان وارده بهرغم انتساب حادثه به رفتار زیاندیده، ترتیبات و تکالیف خاصی را برای پرداخت زیان از سوی شرکت بیمه مقرر داشته است، لذا مقررات ماده 4 قانون یادشده منصرف از مواردی است که راننده وسیله نقلیه مسبب حادثه و دارای مسئولیت کیفری و مدنی است. بدیهی است مسئول دانستن رانندهای که مطابق مقررات قانونی مذکور در ماده 4 قانون صدرالذکر رفتار کرده است، فاقد وجاهت قانونی است.