بسمه تعالی
هیات تخصصی اداری و امور عمومی
شماره پرونده: ه ت/ 0300173 شماره دادنامه سیلور: 140431390001511531 تاریخ: 1404/06/23
شاکی: آقای باقر جندقی با وکالت محمد تقی رضوانی فر
طرف شکایت: اداره کل ثبت احوال قم
موضوع شکایت و خواسته: ابطال مصوبه تغییر نام کوچک افراد ذکور (تحت شماره اعلامی از سوی ثبت احوال به شماره 5879/1- 27/3/99 شورای عالی ثبت احوال)
شاکی دادخواستی به طرفیت اداره کل ثبت احوال قم به خواسته فوق الذکر به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است.
متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر میباشد:
دستورالعمل جامع انتخاب، اصلاح و تغییر نام
از آنجا که از یک سو رسیدگی به درخواست متقاضیان نام های جدید و پیشنهادی و همچنین بررسی بخشی از درخواست‌‌های تغییر نام اشخاص، بر اساس دستورالعمل مصوب سال 1388 شورای عالی ثبت احوال صورت میگیرد و از طرف دیگر رسیدگی به بخشی از آنها از طریق دستورالعمل مصوب سال 1390 شورای مزبور انجام می‌شود، این دستور العمل به منظور ایجاد رویه واحد و نیز جلوگیری از تضییع حقوق شهروندان و رفع تنگناها و ممانعت از تداخل مصداق ها و اقدامات موازی در تغییر نام اشخاص تهیه و تدوین گردید.
1 -هدف:
تسریع در فرایند رسیدگی به درخواست های انتخاب، اصلاح و تغییر نام و ایجاد رویه ای واحد در مبادی اخذ درخواست و همچنین ارایه خدمات اصلاح و تغییر نام در واحدهای اجرایی ثبت احوال.
2- دامنه کاربرد:
معاونت امور اسناد هویتی و حقوقی، اداره کل اسناد هویتی، اداره کل امور حقوقی، ادارات کل ثبت احوال استان ها ادارات ثبت احوال سراسر کشور هیات های حل اختلاف و دفاتر خدمات ثبتی غیر دولتی.
3- مسیولیت اجرا:
مسیولیت اجرای این دستورالعمل بر عهده مدیر کل اسناد هویتی سازمان و مدیران کل استان ها بوده و نظارت بر حسن اجرای آن بر عهده معاونت امور اسناد هویتی و حقوقی سازمان خواهد بود.
4- مستندات قانونی:
1-4- مواد 2، 3، 4 و 20 قانون ثبت احوال مصوب تیرماه 1355 و اصلاحیه مورخ 1366/10/18 مجلس شورای اسلامی
2-4-بندهای 5، 6 و 7 ماده 976 قانون مدنی
3-4- قانون ممنوعیت به کارگیری اسامی، عناوین و اصطلاحات بیگانه مصوب 1375/09/28 مجلس شورای اسلامی و آیین‌نامه اجرایی آن مصوب 1378/02/19 هیات وزیران
4-4- رای شماره 660 مورخ 1396/07/18 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
5-4- آیین‌نامه طرز رسیدگی هیات های حل اختلاف مصوب 1356/08/16 هیات وزیران.
6-4- نظریه شماره 99586/14473 مورخ 1390/05/26 معاونت حقوقی رییس جمهور
5 - تعریف اصطلاحات:
در این دستورالعمل کلمات و اصطلاحات مشروحه در ذیل، به اختصار به جای عبارات و تعاریف مقابل آنها به کار رفته است.
1-5- سازمان: سازمان ثبت احوال کشور
2-5- کمیسیون تغییر نام سازمان: کمیسیونی است به ریاست معاون امور اسناد هویتی و حقوقی و عضویت مدیران کل اسناد هویتی، امور حقوقی، حوزه ریاست سازمان و دفتر مرکزی حراست (بدون جایگزین و تعیین نماینده برای هر یک از اعضاء) برای انجام وظایف تعیین شده در این دستورالعمل تشکیل می‌شود. این کمیسیون با حضور کلیه اعضاء رسمیت یافته و رای اکثریت قابلیت اجرا دارد.
3-5- کمیته مشورتی نام سازمان: کمیته ای تخصصی است به ریاست معاون امور اسناد هویتی و حقوقی سازمان و اعضاء مندرج در بند 7 این دستورالعمل که به منظور بررسی نام های جدید پیشنهادی به شرح بند مزبور، در اداره کل اسناد هویتی سازمان تشکیل می‌گردد.
4-5- کمیته تغییر نام استان: کمیته ای است که به مسیولیت مدیر کل استان، عضویت معاون امور اسناد هویتی و حقوقی، رییس اداره امور حقوقی استان، رییس حراست استان و کارشناس خبره نام استان، به منظور بررسی و تعیین تکلیف درخواست های تغییر نام رسیده از ادارات تابعه به شرح بند 11 این دستورالعمل تشکیل می‌شود. جلسات این کمیته با حضور تمامی اعضاء رسمیت یافته و تصمیمات آن با اکثریت آرا قابل اجرا خواهد بود.
5-5- اداره کل استان: اداره کل ثبت احوال استان
6- 5- پایگاه: پایگاه اطلاعات جمعیت کشور
7-5- سامانه: سامانه ارایه خدمات هویتی (DCU)
8-5- محل اخذ درخواست: ادارات ثبت احوال و دفاتر خدمات ثبتی غیر دولتی
«شرح اقدامات»
6- انتخاب نام:
1-6- در صورتی که نام انتخابی اعلام کننده در فرهنگ نام و نام گزینی(آخرین ویرایش) و یا مجموعه های تکمیلی و سامانه نگهداری نام های مناسب سازمان (SUP) درج شده باشد انتخاب آن بلامانع خواهد بود.
2-6- چنانچه نام انتخابی از زمره نام های مندرج در منابع موضوع بند (1-6) نباشد، نام جدید در کمیته مشورتی نام سازمان مطرح و بررسی خواهد شد.
3-6- اداره کل اسناد هویتی نام های جدید و پیشنهادی را که از طریق ادارات کل استان ها و یا درگاه الکترونیکی انتخاب نام سازمان، واصل می‌گردد به کمیته مشورتی نام سازمان ارسال می نماید.
4-6- نتیجه نهایی نام های بررسی شده در کمیته مشورتی پس از تایید معاون امور اسناد هویتی و حقوقی سازمان، توسط اداره کل اسناد هویتی به ادارات کل ثبت احوال ذیربط و متقاضیان ابلاغ خواهد شد.
7- نحوه تشکیل و شیوه نامه کمیته مشورتی نام سازمان:
1-7- به منظور اجرای بند 2-6 این دستورالعمل کمیته مشورتی نام سازمان با ریاست معاون امور اسناد هویتی و حقوقی سازمان تشکیل خواهد شد اعضای کمیته مشورتی نام عبارتند از:
- مدیرکل اسناد هویتی سازمان (عضو)
- معاون مدیرکل اسناد هویتی (معاون امور ثبت وقایع حیاتی و صدور اسناد هویتی). (عضو)
- یک نفر کارشناس خبره اداره کل اسناد هویتی در امور نام. (عضو و دبیر کمیته)
- یک نفر کارشناس امور حقوقی (عضو)
- یک نفر کارشناس اداره کل امور هویتی ایرانیان خارج از کشور (عضو)
- سه نفر از اعضای هیات علمی دانشگاه ها در رشته های مرتبط (زبان و ادبیات فارسی، زبان و ادبیات عرب، زبان شناسی و یا زبان های باستانی و....). (عضو)
2-7- جلسات کمیته مشورتی نام با ترکیب حداقل دو نفر از اعضای هیات علمی دانشگاه و سه نفر از سایر اعضاء رسمیت خواهد یافت و رای اکثریت ملاک عمل خواهد بود.
3-7- در غیاب رییس کمیته، مسیولیت جلسه با مدیر کل اسناد هویتی میباشد.
4-7-کمیته می‌تواند از نظرات مشورتی اساتید و متخصصان در امور زبان ها و گویش های ایرانی استفاده نماید.
5-7- دبیر کمیته موظف است پس از وصول نام های پیشنهادی، با توجه به منابع و مآخذ معتبر، واژه ها را بررسی و با قید فراوانی پسر یا دختر برای هر واژه که از پایگاه اطلاعات جمعیت کشور استخراج می‌شود فهرست آنها را به همراه نتایج بررسی، قبل از تشکیل جلسه برای هر یک از اعضای کمیته ارسال نماید.
6-7- کمیته مشورتی نام، باید نام های پیشنهادی را از حیث قوانین و مقررات اصول و ضوابط نام گزینی و سایر امور از قبیل ریشه شناسی (اتیمولوژی)، معنا شناسی، آوا شناسی، موسیقی واژه، فرهنگ های قومی و منطقه ای عرف و اعتقادات دینی، فراوانی، مناسب بودن و جنسیت مورد بررسی قرار داده و راجع به هر نام، طی نمونه شماره 1 اظهار نظر نماید.
7-7- سازمان ثبت احوال می‌تواند در صورت صلاحدید، اختیارات کمیته مشورتی نام سازمان را به استان های واجد شرایط تفویض نماید.
8- تغییر نام:
1-8- حسب اینکه رسیدگی به درخواست اصلاح یا تغییر نام در صلاحیت هیات حل اختلاف و یا از طریق صدور مجوز تغییر نام باشد توسط متقاضی یا نماینده قانونی وی در برگ « درخواست رسیدگی از هیات حل اختلاف » و یا برگ «درخواست تغییر نام» تکمیل و به محل اخذ درخواست ارایه و با رعایت مقررات ثبت خواهد شد.
2-8- چنانچه درخواست متقاضی توسط دفتر خدمات ثبتی غیر دولتی (دفاتر پیشخوان) اخذ شده باشد، پرونده تشکیل شده عیناً به اداره معین آن دفتر ارسال خواهد شد.
3-8- پس از بررسی های لازم در اداره ذیربط، چنانچه رسیدگی به درخواست تغییر نام متقاضی در صلاحیت هیات حل اختلاف باشد، مسیول اداره، درخواست طرح شده را جهت رسیدگی به هیات حل اختلاف اداره ی محل صدور شناسنامه ارجاع می کند تا با رعایت آیین‌نامه مربوط و برابر بند 9 این دستورالعمل رسیدگی شود. در غیر این صورت درخواست و مدارک به اداره کل ثبت احوال استان محل اخذ درخواست جهت طرح در کمیته تغییر نام استان، ارسال خواهد شد.
9 - تغییر نام از طریق هیات حل اختلاف:
1-9- رییس اداره محل صدور شناسنامه پس از رسیدگی به درخواست رسیده آن را به هیات حل اختلاف اداره ارجاع می نماید.
2-9- هیات حل اختلاف اداره محل صدور شناسنامه، وفق آیین‌نامه طرز رسیدگی هیات های حل اختلاف و دستورالعمل مربوط و رعایت مفاد این دستورالعمل درخواست طرح شده را بررسی و تصمیم مقتضی را اتخاذ و وفق مقررات در سامانه و شناسنامه اجرا می نماید.
3-9- توضیحات مندرج در سامانه و شناسنامه به طور یکسان به شرح زیر خواهد بود:
درج توضیحات نام در سامانه ارایه خدمات هویتی (DCU)
تغییر/اصلاح:
به موجب تصمیم شماره. .................. مورخ. ................... هیات حل اختلاف اداره ثبت احوال. .............. نام صاحب سند از. ............... به. .................. تغییر یافت اصلاح گردید.
نام و نام خانوادگی مامور......................
اداره ثبت احوال. ........................
تاریخ اجرا....................
حذف واژه:
به موجب تصمیم شماره. ............... مورخ. ................. هیات حل اختلاف اداره ثبت احوال. ................. واژه. .............. از نام صاحب سند حذف گردید.
نام و نام خانوادگی مامور......................
اداره ثبت احوال. ........................
تاریخ اجرا....................
الحاق واژه:
به موجب تصمیم شماره. .................. مورخ. ................ هیات حل اختلاف اداره ثبت احوال. ............ واژه. ............... به نام صاحب سند اضافه گردید.
نام و نام خانوادگی مامور......................
اداره ثبت احوال. ........................
تاریخ اجرا....................
9-4- رسیدگی به شکایات اشخاص ذینفع از تصمیمات هیات حل اختلاف در خصوص بازگشت به نام اولیه یا درخواست تغییر مجدد برابر ماده 4 قانون ثبت احوال در صلاحیت محاکم عمومی دادگستری خواهد بود.
10- موارد و مصادیق اصلاح و تغییر نام از طریق هیات حل اختلاف:
1-10- نام هایی که موجب هتک حیثیت مقدسات اسلامی می‌گردد و در تعارض با ارزش ها و اعتقادات اسلامی است. مانند: نمرود، اهریمن، ابلیس و. .....
2-10- عنوان (عناوین) که عبارت است از واژه یا واژه هایی که مقام یا منصب یا میزان تحصیلات کسی را نشان می دهد. مانند: شهردار، فرماندار، دکتر، مهندس، آیت الله، حجت السلام، قاضی، وکیل و. ......
3-10- لقب (القاب) که عبارت است از اسم یا صفت که معمولاً برای بزرگداشت به نام کسی اضافه می کنند یا به جای نام او به کار می برند. مانند: امین الدوله، وثوق الدوله، ملک الدوله، حاجیه السلطان، حاجی آقا و...
4- 10- نام های زننده و مستهجن که فاقد ویژگی نام و معنای مناسب باشند یا معرف صفات مذموم و مغایر با ارزش‌‌های انسانی و منزلت اجتماعی است مانند، قزبس، آشوب، توله، عوضی، پیری.
5-10- نمونه نام های قابل تغییر عبارتند از اسامی مندرج در دو جلد مجموعه نام های تغییر یافته به (تفکیک نام های پسران و دختران - شامل مجموعه های 1 و 2)
6-10- نام های نامتناسب با جنس (مغایر با جنس). مانند: آرش برای دختر یا نسرین برای پسر.
7-10- حذف کلمات زاید از نام اشخاص مشروط به مناسب بودن بخش باقیمانده. مانند: گرگعلی، قوچعلی، گداعلی، مشدی محمد، محمد سلطان.
1-7-10- فهرست نمونه های کلمات زاید قابل حذف از اسامی مناسب، ضمیمه این دستورالعمل میباشد. (مجموعه شماره 3 و فهرست کلمات زاید موضوع نامه شماره 94522/12/02 مورخ 1394/12/17).
8-10- واژه «عبد» کماکان در نامگذاری اشخاص همراه با اسامی و صفات باریتعالی مورد استفاده قرار میگیرد و حذف آن از اسامی و صفات مذکور نظیر: عبدالرحمان، عبدالرحیم، عبدالخالق، عبدالصمد و... مجاز نمی‌باشد.
1-8-10- حذف واژه های «عبد» و «غلام» از نام معصومین (ع) بلا اشکال خواهد بود.
9-10- چنانچه بعد از حذف کلمه زاید از نام متقاضی، نام باقیمانده همنام با سایر افراد خانواده گردد، فردی که تقاضای حذف کلمه زاید کرده است می باید برابر مقررات نسبت به انتخاب نام مناسب دیگری اقدام نماید.
10-10- تصحیح نام افراد از حیث اشتباه های نگارشی و غلط های املایی با توجه به دستور خط فارسی بلامانع است. مانند: منیجه به منیژه، رازیه به راضیه، ابلفضل به ابوالفضل.
1-10-10- فهرست نمونه غلط های املایی همراه با صورت صحیح واژه های مزبور به تفکیک دختر و پسر ضمیمه میباشد. (مجموعه های شماره 4 و 5).
11-10- چنانچه درخواست تغییر نام، حذف کلمه زاید و یا اصلاح آن از حیث غلط املایی، از زمره نام های تغییر یافته، فهرست کلمات زاید و یا فهرست غلط های املایی (ضمیمه این دستورالعمل) باشد، موضوع راساً با دستور رییس اداره ذیربط در هیات حل اختلاف مطرح و با اشاره به شماره ردیف فهرست مربوط به آن اتخاذ تصمیم خواهد شد. در غیر این صورت پس از تطبیق درخواست متقاضی با مفاد این دستورالعمل از طریق اداره کل استان متبوع مجوز لازم صادر خواهد شد.
12-10- تغییر نام های مرکبی که با عبارت «معروف به»، « مشهور به»، «ملقب به»، «شهیر به» و یا خط فاصله (-) بین دو کلمه مانند نمونه های زیر ترکیب شده اند:
- حسین معروف به امیر
-فاطمه مشهور به سهیلا
- محمد ملقب به پرویز
- مهدی شهیر به فریدون
- علی کاوه یا فاطمه- نرگس
1-12-10- دارندگان اینگونه ترکیبات مخیر به انتخاب یکی از دو نام خود می‌باشند.
11 تغییر نام از طریق صدور مجوز:
1-11- اداره کل ثبت احوال استان درخواست رسیده را وفق مفاد این دستورالعمل در کمیته تغییر نام استان بررسی و مراتب موافقت یا مخالفت با آن را ظرف مدت هفت روز کاری به اداره ذیربط اعلام خواهد نمود.
2-11- در صورت موافقت اداره کل ثبت احوال استان، مراتب به اداره ثبت احوال ذیربط اعلام می‌گردد تا اداره مزبور نسبت به اخذ درخواست اجرای تغییر نام از متقاضی و تکمیل تعهدنامه کتبی برابر نمونه (شماره 5) اقدام نموده و سپس ضمن رعایت سایر مقررات مربوط مراتب را در سامانه ارایه خدمات هویتی اجرا و نسبت به صدور شناسنامه جدید اقدام نماید.
3-11- توضیحات مندرج در سامانه و شناسنامه به شیوه یکسان به شرح زیر خواهد بود:
در موارد مجوزهای صادره از سازمان:
به موجب نامه شماره. ............... مورخ. ................ سازمان و دستور شماره. ........... مورخ. ........... اداره کل ثبت احوال استان. ............. نام صاحب سند از. ................. تغییر یافت.
نام و نام خانوادگی مامور......................
اداره ثبت احوال. ........................
تاریخ اجرا....................
در موارد مجوزهای صادره از اداره کل استان:
موجب مجوز شماره. ............. مورخ. ................... اداره کل ثبت احوال استان. .............. نام صاحب سند از. .................. به. ................. تغییر یافت.
نام و نام خانوادگی مامور......................
اداره ثبت احوال. ........................
تاریخ اجرا....................
4-11- چنانچه با درخواست متقاضی مخالفت شده باشد، مراتب عدم موافقت توسط اداره ذیربط کتباً به متقاضی ابلاغ خواهد شد.
5-11- برگشت به نام قبلی تا وقتی ممکن است که شناسنامه با واژه تصویب شده صادر و تحویل متقاضی نشده باشد.
6-11- چنانچه متقاضی ظرف مدت شش ماه پس از تصویب نام پیشنهادی، درخواست اجرا به اداره ثبت احوال تسلیم ننماید، واژه تصویب شده کان لم یکن تلقی می‌شود و هزینه های دریافتی به متقاضی مسترد نخواهد شد.
7- 11- تغییر نام هر متقاضی پس از رسیدن به سن 18 سال تمام و صرفاً برای یک بار امکان پذیر خواهد بود.
8-11- افرادی که قبل از 18 سالگی نام آنان به موجب مجوزهای سازمان تغییر یافته باشد، پس از رسیدن به سن مزبور می‌‌توانند به نام قبلی خود برگردند.
9-11- در مواردی که نام هر یک از والدین یا فرزندان آنها برابر مفاد این دستورالعمل تغییر یافته باشد، با اخذ درخواست کتبی فرزندان کبیر و در مورد فرزندان صغیر با درخواست ولی یا قیم آنها (برابر نمونه های پیوست شماره 3 و 4) و رعایت سایر مقررات مربوط نسبت به اصلاح نام والدین در اسناد هویتی و شناسنامه فرزندان و تغییر نام فرزندان در اسناد و شناسنامه والدین اقدام خواهد شد.
10-11- تغییر نام در مواردی که از شمول این دستورالعمل خارج بوده لیکن متقاضی دلیل موجهی بر تغییر آن داشته باشد پس از طرح در کمیسیون نام و تایید ریاست سازمان امکان پذیر خواهد بود.
12- مدارک مورد نیاز جهت تغییر نام از طریق صدور مجوز:
1-12- نمونه تکمیل شده برگ درخواست تغییر نام توسط صاحب شناسنامه یا سرپرست قانونی و یا وکیل صاحب شناسنامه
2-12- اصل شناسنامه متقاضی
12-3- اصل شناسنامه و مدرک مثبت سمت قانونی درخواست کننده (در صورتی که درخواست کننده غیر از صاحب شناسنامه باشد).
1-3-12- اصل شناسنامه متقاضی و همچنین اصل شناسنامه و مدرک مثبت سمت وکیل یا نماینده قانونی پس از بررسی و احراز اصالت و اسکن آنها به متقاضیان مسترد می‌گردد.
4-12- اصل رسید بانکی مبنی بر واریز تعرفه های قانونی
1-4-12- رسید واریز تعرفه های قانونی متعلقه پس از صدور مجوز تغییر نام و هنگام اخذ درخواست اجرای آن دریافت خواهد شد.
13- موارد و مصادیق تغییر نام از طریق صدور مجوز:
1-13- تغییر نام هایی که فراوانی آنها در کل کشور طی ده ساله اخیر کمتر از فراوانی نام انتخابی (مناسب) باشد.
1-1-13- ملاک اخذ فراوانی ده ساله آمار پایگاه اطلاعات جمعیت کشور خواهد بود.
2-1-13- معاونت امور اسناد هویتی و حقوقی فهرست اسامی غیر قابل تغییر را تعیین و اعلام خواهد نمود.
2-13- الحاق یا اضافه کردن یک واژه یا نام به اول و یا آخر نام دیگر مانند: امیر به حسین به صورت «امیرحسین، امین به صورت محمد امین، نازنین به صورت نازنین، فاطمه دخت به ایران به صورت ایران دخت».
1-2-13- انتخاب نام های مرکب در بند فوق، مشروط به تصویب کمیته مشورتی نام سازمان خواهد بود.
3-13- حذف یک واژه یا نام از اول یا آخر نام مشروط بر آنکه نام باقیمانده مناسب باشد مانند حذف قربان از قربانعلی و یا حذف عذار از سیمین عذار
4-13- حذف اسامی ماه های قمری از نام افراد مشروط به مناسب بودن بخش باقیمانده مانند حذف شعبان از شعبانعلی و یا رجب از محمد رجب
5-13- تغییر اسامی ماه های قمری به نام های مناسب مانند: محرم، صفر و رجب
6-13- تغییر نام افراد همنام در خانواده مانند پدر با پسر برادر با برادر مادر با دختر و خواهر با خواهر اعم از تنی یا ناتنی و همچنین همنامی با ناپدری و نامادری
7-13- چنانچه پس از حذف کلمه زاید یا یک نام از نام مرکب یکی از افراد خانواده بخش باقیمانده با پدر برادر و یا خواهر همنام باشد. در صورت درخواست نام جدید مناسب برای فردی که تقاضای حذف کلمه زاید نموده برابر مقررات انتخاب خواهد شد مانند حذف خان از خانعلی یا قربان از قربانعلی
8-13- تغییر نام هایی که در صورت اصلی بخشی از یک نام مرکب مذهبی بوده به صورت مرکب آن و یا یک نام مناسب دیگر اعم از ساده یا مرکب
مانند: تغییر اکبر به علی اکبر و یا به محمد، حمید و یا محمد پارسا
یا تغییر: کبری (کبرا) به فاطمه کبری و یا به فاطمه، نرگس، نازنین فاطمه
9-13- تغییر نام هایی که در هنگام نوشتن و یا تلفظ معنای نامناسبی به ذهن متبادر نمایند به نام های مناسب مانند عشرت، کرم، خرم
13-10- تغییر نام هایی که در هنگام نوشتن و یا تلفظ دارای پیچیدگی و دشواری باشند به نام های مناسب:مانند سیبویه ذوالیمینین
11-13- تغییر نام هایی که با شیون (اجتماعی، علمی، اداری، مذهبی و. ..) صاحب آن برابر مستندات ارایه شده تناسب ندارند.
12-13- تغییر نام هایی که در عرف محلی و منطقه ای و یا سایر گویش های ایرانی به تشخیص اداره کل ثبت احوال استان برای نامگذاری نامناسب باشند یا معمولاً برای جنس دیگری انتخاب شوند. مانند: عزیز، اکرم، اشرف
13-13- تغییر نام در مواردی که نام و نام خانوادگی اشخاص در بین بستگان و خویشاوندان تکرار شده و برابر مستندات ابرازی برای متقاضی مشکلاتی را ایجاد کرده باشد مانند: همنامی پسر عمو با پسر عمو، دختر عمو با دختر عمو، برادر زاده با عمو
1-13-13- ملاک احراز همنامی، ارایه مدارک هویتی افراد همنام میباشد که بر اساس اطلاعات موجود در سامانه ارایه خدمات هویتی (DCU) احراز می‌گردد.
14-13- تغییر هر نام به نام دینی و مذهبی که متقاضی به آن اشتهار دارد.
1-14-13- ملاک اشتهار متقاضی به نام درخواستی ارایه استشهاد محلی و مدارک و مستندات موثق دیگر خواهد بود.
15-13- تغییر نام کسانی که به دین مبین اسلام مشرف می‌شوند به نام مناسب دیگر
16-13- تغییر نام کسانی که تحصیل تابعیت دولت جمهوری اسلامی ایران می کنند به نام مناسب دیگر
17-13- تغییر نام زنان خارجی که به زوجیت مردان ایرانی در می آیند به نام مناسب دیگر
18-13- تغییر نام اقلیت های دینی شناخته شده در قانون اساسی جمهوری اسلامی با رعایت اصول کلی این دستورالعمل تابع زبان و فرهنگ دینی آنان است.
14- از تاریخ ابلاغ این دستورالعمل دستورالعمل های شماره 578/1-88 و 153226/1-90 و همچنین کلیه دستورالعمل ها و بخشنامه های مغایر با آن ملغی و بلا اثر خواهد بود. توضیح اینکه مفاد مجموعه نام های تغییر یافته (پسران و دختران، فهرست غلط های املایی پسران و دختران و فهرست کلمات زاید قابل حذف از اسامی مناسب و مجموعه ارسالی به شماره 94522/12/02 مورخ 1394/12/17 معاونت امور اسناد هویتی به قوت خود باقی است).
15 -این دستورالعمل در جلسه مورخ 1399/02/28 شورای عالی ثبت احوال بررسی و تصویب گردید.
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت:
واگذاری تشخیص نام های ممنوع بر اساس تبصره 2 ماده 20 قانون ثبت احوال بر عهده شورای عالی ثبت احوال است و واگذاری این اختیار به کمیته مشورتی مغایر قانون است. همچنین اعلام ممنوعیت نام (سعید) در مصوبه خلاف قانون و خارج از اختیاراست.
در پاسخ به شکایت مذکور، طرف شکایت به طور خلاصه توضیح داده است که:
دستورالعمل فوق تشخیص مصادیق نامه های ممنوعه برای تغییر نام را به کمیته مشورتی واگذار کرده و صرفاً در مرحله انتخاب نام برای سند بدوالصدور تعیین می‌گردد. ضمناً در این دستورالعمل نام (سعید) به عنوان نام ممنوعه اعلام نشده است.
رای هیات تخصصی اداری و امور عمومی دیوان عدالت اداری
صرف نظر از اینکه هیات عمومی دیوان عدالت اداری در مورد دستورالعمل تغییر نام شماره 153226/1 مورخ 1390/12/20 مصوب شورای عالی ثبت احوال به موجب دادنامه شماره 660 هیات عمومی دیوان عدالت اداری چنین استدلال کرده است: "... احکام مواد 40 و 20 و 3 قانون ثبت احوال در تغییر نام خانوادگی و نام های ممنوع و تغییر در محتوای اسناد سجلی مخصص احکام عام مواد 996 و 995 قانون مدنی در تغییر مطالب دفاتر سجل احوال به موجب حکم محکمه است و از طرفی مفاد دستورالعمل ناظر بر موارد عدم وجود دعوا است و چنانچه اختلافی بین ثبت احوال و متقاضی تغییر مفاد اسناد سجلی به وجود آید موضوع دعوا طبق ماده 4 قانون ثبت احوال در دادگاه صالح رسیدگی خواهد شد..." و النهایه دستورالعمل مورد اعتراض را مغایر قانون ندانسته و ابطال نکرده است با عنایت به اینکه بر اساس حکم مقرر در ماده 7 دستورالعمل جامع انتخاب، اصلاح و تغییر نام، بررسی نام از نظر فراوانی، معناشناسی، ریشه شناسی، عرف و اعتقادات دینی و مناسب بودن با جنسیت و. .. برای مشورت و بررسی به این کمیته واگذار شده و اساساً کمیته مشورتی نام در مورد تشخیص نامهای ممنوع که بر اساس تبصره 2 ماده 20 قانون ثبت احوال بر عهده شورای عالی ثبت احوال است و همچنین در مورد تغییر نام اتخاذ تصمیم نمی کند، در نتیجه هیات تخصصی اداری و امور عمومی، مقرره مورد شکایت را بنا به دلایل مذکور خارج از حدود اختیار و مغایر قانون تشخیص نداد. از این رو مستنداً به بند «ب» ماده 84 قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی 10/02/1402) رای به رد شکایت صادر می‌شود؛ این رای ظرف بیست روز از تاریخ صدور، از سوی رییس ارزشمند یا ده نفر از قضات گرانقدر دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است. بر اساس ماده 93 قانون یاد شده آرای هیات‌های تخصصی و هیات عمومی در ابطال و عدم ابطال مصوبات موضوع بند (1) ماده (12) این قانون، در رسیدگی و تصمیم گیری مراجع قضایی و اداری، معتبر و ملاک عمل است.//
دکتر زین العابدین تقوی
رییس هیات تخصصی اداری و امور عمومی