آیین‌نامه راهنمائی و رانندگی

نظر به ماده 276 قانون مجازات عمومی آییننامه راهنمائی ورانندگی مشتمل بر196 ماده به شرح زیر تصویب میشود.
آییننامه راهنمائی ورانندگی مصوب 1318 کلاوآن قسمت ازسایرآییننامه‌های مربوط براهنمائی ورانندگی که بامقررات این آیین نامه مغایرت دارد ملغی است.

فصل 1 - تعاریف

ماده یک (اصلاحی 1347/11/06)- اصلاحات و کلماتی که در این آیین‏ نامه به کار برده شده دارای معانی ذیل میباشند:
1 - ابطال گواهینامه - سلب اعتبار قانونی آن.
2 - اتوبوس - هر نوع وسیله نقلیه موتوری مسافربری که ظرفیت آن با راننده و کمک راننده 22 نفر یا بیشتر باشد.
3 - اتوبوس برقی - اتوبوسی که به وسیله باطری یا نیروی برقی که از سیمهای هوایی دریافت میدارد حرکت نماید ولی روی ریل نباشد.
4 - اتومبیل - هر نوع وسیله نقلیه موتوری که لااقل دارای دو چرخ در جلو و دو چرخ دیگر در عقب بوده و برای حمل بار یا انسان به کار رود.
5 - اتومبیل آموزشی - اتومبیلی که برای تعلیم رانندگی اختصاص داده شده باید دارای دو کلاج و دو ترمز و دو آیینه بوده و متعلق بیکی از آموزشگاههای مجاز تعلیم رانندگی باشد.
6 - اتومبیل سواری - اتومبیلی که برای حمل انسان ساخته شده و ظرفیت آن با راننده حداکثر شش نفر است.
7 - اتومبیل مدارس - اتومبیلی که برای رفت و آمد شاگردان آموزشگاهها اختصاص داده شده.
8 - ارتفاع چراغ - فاصله مرکز چراغ - وسیلهه نقلیه بدون بار یا مسافر تا کف راه.
9 - استیشن - اتومبیل سواری که ظرفیت آن با راننده حداقل هفت نفر و حداکثر نه نفر باشد.
10 - بارکش - هر نوع وسیله نقلیه ای که برای حمل بار ساخته شده.
11 - پارک متر - دستگاهی که به انداختن سکه تعیین شده در آن اجازه توقف وسیله نقلیه را در زمان معینی میدهد.
12 - پارکینگ ممنوع - ایست وسیله نقلیه جز برای سوار و پیاده کردن آنهم به شرط وجود راننده در پشت فرمان ممنوع است.
13 - پیاده - شخصی که بدون استفاده از هیچ نوع وسیله نقلیه موتوری یا غیر موتوری حرکت مینماید.
14 - پیاده رو - قسمتی از خیابان که در امتداد آن واقع شده و برای عبور و مرور پیادگان اختصاص یافته است.
15 - پیچ - انحراف مسیر مستقیم راه.
16 - ترافیک - عبور و مرور وسایل نقلیه و اشخاص و حیوانات در راهها.
17 - تراموای - وسیله نقلیه‏ایکه در شهر و حومه برای حمل مسافر به کار میرود و با نیروی برق روی ریل حرکت مینماید.
18 - تراکتور بارکش - وسیله نقلیه موتوری که جهت کشیدن یدکهای بارکش ساخته شده.
19 - تراکتور کشاورزی - وسیله نقلیه موتوری که برای کارهای کشاورزی یا برای کشیدن ماشینها و آلات دیگر کشاورزی یا شخم زدن به کار رود.
20 - توقف مطلقاً ممنوع - ایست وسیله نقلیه در هر مدت ممنوع است.
21 - توقیف گواهینامه (ضبط) - اخذ و نگهداری موقت گواهینامه.
22 - جاده - راه خارج شهر برای عبور و مرور وسائل نقلیه.
23 - جاده اصلی - جاده‏ایکه در برخورد با جاده دیگر پهن تر است یا با نصب علائم راهنمائی اصلی تلقی شود.
24 - جاده فرعی - جاده‏ای که از جاده اصلی منشعب شده و از آن تنگتر است یا با نصب علایم راهنماعی[راهنمائی] فرعی بشمار میرود.
25 - جاده خصوصی - جاده‏ای که اشخاص یا موسسات برای استفاده شخصی ساخته اند و استفاده دیگران از آن منوط باجازه مالک است.
26 - چرخ فلزی - چرخی است که محل تماس آن با کف زمین فلزی باشد.
27 - حق تقدم - حق عبور وسیله نقلیه ای زودتر از وسائل نقلیه دیگر یا از پیاده‌ها و بالعکس.
28 - خیابان - راه عبور و مرور در مناطق مسکونی.
29 - خیابان اصلی - خیابانیکه در برخورد با خیابان دیگر پهن تر است یا با نصب علائم راهنمائی اصلی تلقی شود.
30 - خیابان فرعی - خیابانی که از خیابان اصلی تنگتر است یا با نصب علایم راهنمائی فرعی شناخته شود.
31 - دستگاه تهویه - دستگاهی که به وسیله گاز یا بخار متراکم هوای داخل اطاق وسیله نقلیه را خنک م‌نماید.
32 - دوچرخه موتور دار (گازی) - دوچرخه ‏ایکه به وسیله موتوری که نیروی آن متجاوز از پنج اسب نباشد حرکت نماید.
33 - راه - اعم است از خیابان و جاده و کوچه.
34 - راننده - کسی که هدایت وسیله نقلیه را توسط فرمان یا بوسایل دیگر به عهده داشته باشد.
35 - راه آهن - ریلهای آهنی موازی ثابتی که لکوموتیوها و قطارها بر روی آن حرکت میبنماید.
36 - روز - از طلوع تا غروب آفتاب.
37 - سازنده وسایل نقلیه - شخصی یا موسسه یا کار خانه‏ای که وسائل نقلیه‏ای را که مطابق این آیین ‏نامه باید شماره گذاری شوند میسازد - یا قطعات ساخته آنها را سوار (مونتاژ) مینماید.
38 - شب - از غروب تا طلوع آفتاب.
39 - شماره غیر مجاز - الف - شماره‏ایکه به موجب آگهی قبلی شهربانی باید تجدید گردد.
ب - شماره‏ایکه در کشور خارجی روی وسیله نقلیه نصب شده و پس از ورود بایران با وجود انقضاء مدت اعتبار آن عوض نشده باشد.
ج - شماره ترانزیت که در کشور ایران برای مسافرت بخارج داده شده و استفاده از آن در داخل کشور ممنوع است.
د - شماره‌های موضوع قانون مجازات استفاده کنندگان از پلاکهای تقلبی مصوب سال 1345
40 - شماره وسیله نقلیه - عدد یک یا چند رقمی که از طرف متصدیان مربوط روی پلاکهای مخصوص منقوش و به وسیله نقلیه منصوب میگردد.
41 - ظرفیت اتومبیل - وزن بار یا تعداد مسافر که از طرف افسر کاردان فنی شماره گذاری شهربانی برای وسیله نقلیه تعیین میشود.
42 - علائم - هر نوع علامت مانند تابلو، نوشته، خط کشی، چراغ، سوت، حرکت دست و غیره که وسیله مقامات صلاحیتدار یا رانندگان برای کنترل و تنظیم عبور و مرور به کار میرود.
43 - قطعات اصلی - کلیه قسمتهای اساسی وسیله نقلیه که طبق این آیین‏ نامه باید شماره گذاری شود مانند موتور و شاسی و اطاق که تعویض آنها باعث تغییر مشخصات اساسی وسیله نقلیه میگردد.
44 - کارت مشخصات - کارتی که مشخصات مالک و وسیله نقلیه شماره گذاری شده در آن ثبت و بمالک وسیله نقلیه تسلیم میگردد.
45 - کارت شهری - کارتی که مجوز رانندگی وسائل نقلیه عمومی در شهر و حومه میباشد.
46 - کوچه - راهی در مناطق مسکونی که عرض آن حداکثر شش متر باشد.
47 - گذر گاه پیاده - در تقاطع را‏هها امتداد پیاده روها در سواره رو یا هر محل دیگری از سواره رو که به وسیله خط کشی یا میخکوبی یا سایر علائم جهت عبور پیادگان اختصاص داده شده.
48 - گواهینامه رانندگی - اجازه نامه برای رانندگی وسایل نقلیه که از طرف مقامات صلاحیتدار به نام اشخاص صادر شود.
49 - منطقه ممنوعه - منطقه و محلی که عبور و مرور وسایل نقلیه در آنها به وسیله علائم خاص ممنوع شده باشد.
50 - مواد خطر ناک - هر نوع مواد منفجره یا محترقه یا مایعات آتش ‏زا و گازهای فشرده و امثال آنها.
51 - موتور سیکلت - وسیله نقلیه موتوری که دارای دو یا سه چرخ است و نیروی آن متجاوز از پنج اسب میباشد.
52 - مینیبوس - هر نوع وسیله نقلیه موتوری مسافر بری که ظرفیت آن با راننده حداقل ده نفر و حداکثر بیست و یکنفر باشد.
53 - وزن با بار - وزن وسیله نقلیه باضافه وزن بار آن.
54 - وسیله نقلیه امدادی - وسیله نقلیه مخصوص خدمات پلیسی، بهداشتی، آتش نشانی و امثال آنها که وسیله شهربانی تعیین و با علائم مخصوص مشخص میشود.
55 - وسیله نقلیه موتوری - وسیله نقلیه‏ای که با نیروی موتور بر روی چرخهای خود حرکت کند.
56 - وسیله نقلیه غیر موتوری - وسیله نقلیه‏ایکه نیروی محرک آن از موتور نباشد.
57 - وسیله نقلیه کشاورزی - به وسیله نقلیه‏ایکه جهت امور کشاورزی ساخته شده مادام که در مزارع کار کند اطلاق می‌شود.
58 - وسیله نقلیه موتوری ویژه - وسیله نقلیه موتوری که مخصوص انجام کارهای فنی و ساختمانی و جاده سازی و امثال آن است.
59 - یدک - وسیله نقلیه چرخدار با موتور یا بی موتور که توسط وسیله نقلیه موتوری دیگری کشیده شود.
60 - یدک کش - وسیله نقلیه موتوری که یدک یا یدکهائی را بدنبال خود میکشد.
61 - یدک متصل (شبه یدک) - یدک بدون نیروی محرک (بی موتور).

فصل دوم - شماره گذاری وکارت مشخصات

ماده 2 (اصلاحی 1347/11/06)- هر وسیله نقلیه موتوری و غیر موتوری و یدک متصل که در راههای عمومی حرکت میکنند باید دارای شماره باشد.
رانندگی با وسایل نقلیه‏ایکه شماره گذاری نشده یا شماره آنها غیر مجاز است و همچنین گذاردن این قبیل وسایل نقلیه برای رانندگی در اختیار اشخاص دیگر ممنوع است مگر آنکه قبلاً اجازه حرکت از شهربانی دریافت کرده و در دست داشته باشند. ماموران انتظامی از حرکت وسایل نقلیه مذکور جلوگیری خواهند کرد.

ماده 3 - مالک وسیله نقلیه موظف است جهت شماره گذاری و اخذ کارت مشخصات وسیله نقلیه خود بشهربانی محل مراجعه وفرم های مربوطه را تنظیم وامضا نماید وبه ضمیمه مدارکی که ازطرف شهربانی اعلام خواهد شد تسلیم کند.
هرگاه اشخاص دیگری در مالکیت وسیله نقلیه شرکت یا نسبت بآن حق عینی داشته باشند نام وآدرس دقیق آنان نیز باید در درخواست قیدشود.

ماده 4 - شهربانی پس ازدریافت درخواست شماره گذاری ومدارک لازم بارعایت مقررات مذکوردرماده 5 برای شماره گذاری وسیله نقلیه اقدام مینماید.

ماده 5 - در موارد زیر شهربانی میتواند از انجام عمل شماره گذاری خودداری نماید:
1 - درصورتی که وسیله نقلیه معیوب بوده یا به جهات فنی بکارافتادن آن درراه‌ها خطرناک باشد.
2 - چنانچه مشخصات وسیله نقلیه باآنچه دراسناد مربوط ذکر شده مطابق نباشد.
3 - اگر شماره گذاری وسیله نقلیه قبلا به جهاتی ممنوع اعلام گردیده باشد.
4 - هرگاه حقوق دولتی و عوارضی که به موجب مقررات به وسیله نقلیه تعلق گرفته پرداخت نشده باشد مگربااجازه رئیس کل شهربانی.
5 - چنانچه وسیله نقلیه دارای علائم وتجهیزات پیش بینی شده دراین آیین نامه نباشد.

ماده 6 (اصلاحی 1347/11/06)- شماره گذاری بر روی وسیله نقلیه از طریق نصب پلاکی که وسیله شهربانی تهیه میگردد انجام خواهد شد.
انواع پلاکها و ابعاد و رنگهای آنها برای وسائل نقلیه مختلف از طرف شهربانی معین و اعلام میشود.
دارندگان وسائل نقلیه مکلفند در مواقعی که شهربانی لزوم تجدید و تعویض شماره‌ها را آگهی مینماید برای تجدید و تعویض شماره وسیله نقلیه خود اقدام نمایند.

ماده 7 (اصلاحی 1347/11/06)- نصب پلاک به طریق زیر به عمل میآید.
اگر وسیله نقلیه دارای سه چرخ یا بیشتر باشد بک پلاک در جلو و پلاک دیگر در عقب آن نصب میگردد.
در یدکها و وسائل نقلیه‏ای که دارای دو چرخ هستند فقط یک پلاک در عقب نصب میشود. پلاک عقب باید در محلی نصب گردد که با نور چراغ عقب وسیله نقلیه قابل خواندن باشد. پلاک‏های منصوب باید همیشه در جای خود قرار داشته باشد.

ماده 8 - شهربانی پس ازشماره گذاری و ثبت مشخصات وسیله نقلیه کارتی که حاوی مشخصات وظرفیت آن باشد صادر و بمالک تسلیم مینماید. این کارت بایدهمیشه همراه راننده وسیله نقلیه مربوط باشد.
به علاوه ظرفیت وسائل نقلیه مسافربری در داخل آن ها طوری نوشته می‌شود که قابل خواندن باشد.

ماده 9 - وسیله نقلیه عمومی که درهرشهر شماره گذاری میشود باید فقط درهمان شهرومنطقه‏ایکه شهربانی تعیین میکند. به کار پردازد مگراینکه موافقت شهربانی های مربوط با تغییر محل کارجلب شده باشد والاازکار کردن آن جلوگیری خواهدشد.

ماده 10 (اصلاحی 1347/11/06)- هر گاه کارت مشخصات یا پلاک اتومبیل مفقود یا ضایع گردد مالک وسیله نقلیه موظف است ضمن اعلام مراتب بمقامات صلاحیتدار حداکثر ظرف 48 ساعت شخصاً یا وسیله نماینده خود جهت اخذ‌المثنای کارت یا پلاک جدید بشهربانی مراجعه نماید.

ماده 11 - سازندگان و فروشندگان و حمل کنندگان وسائل نقلیه فقط جهت عرضه نمودن یانقل آن ها ازمحلی بمحل دیگر بدون انجام تشریفات شماره گذاری از شهربانی پلاک ویژه یاموقت دریافت خواهندکرد.

ماده 12 - هرسازنده یا فروشنده وسیله نقلیه موظف است دفتری برای ثبت سابقه استفاده از شماره‌های ویژه وتعیین اینکه در چه مدت وچه تاریخی شماره ویژه برروی چه وسیله ای نصب وبه وسیله چه کسانی از آن استفاده شده داشته باشد. این دفتردرمواقع مراجعه ماموران شهربانی باید ارائه شود.

ماده 13 - درمواردیکه مالک وسیله نقلیه آدرس خود را تغییر میدهد باید ظرف 48 ساعت اداره شهربانی را کتباً از آدرس جدید خود مطلع سازد.

ماده 14 (اصلاحی 1347/11/06)- مالک وسیله نقلیه در صورتی که بخواهد موتور یا هر یک از قطعات اصلی یا رنگ آن را تغییر دهد موظف است قبلاً مدارک مربوط را بشهربانی جهت کسب اجازه تسلیم نماید تا پس از تغییر آنها کارت مشخصات جدید صادر گردد.

ماده 15 (اصلاحی 1347/11/06)- در صورت انتقال مالکیت وسیله نقلیه، فروشنده موظف است و فوراً کارت مشخصات را بشهربانی محل تسلیم نماید. باضافه مالک جدید پس از انتقال باید برای دریافت کارت مشخصات به نام خود بشهربانی مراجعه نماید. شهربانی پس از وصول در خواست خریدار فتوکپی یا رونوشت مصدق سند انتقال، کارت مشخصات جدیدی به نام او صادر و بوی تسلیم خواهد نمود.

ماده 16 (اصلاحی 1347/11/06)- شخصی که وسیله نقلیه در اختیار و تصرف او است (اعم از اینکه مالک باشد یا نباشد) موظف است در صورتی که وسیله نقلیه مورد تصرف غیر مجاز واقع شود و همچنین پس از رفع تصرف غیر مجاز حداکثر ظرف 48 ساعت مراتب را بمقامات انتظامی محل اعلام دارد.

ماده 17 (اصلاحی 1347/11/06)- شهربانی در موارد زیر پلاک شماره را پس میگیرد
1 - هرگاه پلاک اشتباهاً به وسیله نقلیه‏ای نصب شده باشد.
2 - در موارد مذکور در ماده 43 اصلاحی این آیین ‏نامه.
3 - وقتی که وسیله نقلیه اوراق شده باشد.

ماده 18 (اصلاحی 1347/11/06)- پس از رفع اشتباه یا فراهم شدن موجبات استرداد پلاک مذکور در بند 2 پلاک بصاحب وسیله نقلیه مسترد خواهد شد.

ماده 19 - شهربانی میتواند پلاک شماره ویژه یاموقت متعلق بسازندگان وفروشندگان یاحمل کنندگان وسائل نقلیه را به علت عدم لزوم استعمال یااستعمال برخلاف مقررات آن یا به علت تقلب درآنها پس بگیرد.

ماده 20 - کلیه دارندگان وسائل نقلیه موظفند ظرف دوماه ازتاریخ تصویب این آیین ‏نامه نشانی دقیق خودومشخصات کامل وسیله نقلیه خویش را بشهربانی محل شماره گذاری اعلام دارند.

فصل سوم - گواهینامه رانندگی وکارت شهری

ماده 21(اصلاحی 1354/07/19)- هر کس بخواهد با هر نوع وسیله نقلیه موتوری زمینی رانندگی کند باید دارای گواهینامه رانندگی مربوط به آن نوع وسیله نقلیه باشد.

تبصره (منسوخ 1354/07/19)- کارتیکه وسیله موسسات مجاز از ظرف[طرف] شهربانی در قبال اخذ گواهی نامه بصاحب آن داده می‌شود به جای گواهینامه ماخوذ معتبر محسوب است.

ماده 22 (اصلاحی 1353/00/00)- شرایط لازم برای صدور انواع گواهینامه‌های رانندگی به شرح زیراست:

ماده 22 (اصلاحی 1354/07/19)- شرایط لازم برای صدور انواع گواهینامه‌های رانندگی به شرح زیراست:
الف - گواهینامه رانندگی موتورسیکلت.
1 - سن 18 سال تمام.
2 - قبول شدن در آزمایشهای آیین نامه راهنمائی و رانندگی با موتورسیکلت.
بند ب - گواهینامه رانندگی پایه 2 برای رانندگی و با وانت و کامیونت تا ظرفیت 3500 کیلوگرم و اتومبیلهای سواری و استیشن:
1 - سن 18 سال تمام
2 - قبول شدن در آزمایشهای آیین‌نامه راهنمائی و رانندگی با اتومبیل‌سواری
ج - گواهینامه رانندگی پایه 1 برای رانندگی با کلیه وسائل نقلیه موتوری زمینی باستثناء موتورسیکلت.
1 - سن 22 سال تمام.
2 - قبول شدن در آزمایشهای آیین نامه راهنمائی و رانندگی و رانندگی با اتومبیلهای بزرگ اعم از کامیون بظرفیت بیش از 3500 کیلو گرم و اتوبوس.
3 - داشتن اطلاعات فنی لازم.
4 - گذشتن 2 سال تمام از تاریخ اخذ گواهینامه رانندگی پایه 2.
د- گواهینامه رانندگی ویژه برای رانندگی با وسائل نقلیه سنگین - جاده سازی و ساختمانی و مخصوص حمل اشیاء سنگین و جراثقال اسکله‌ها.
1 - سن 23 سال تمام.
2 - قبول شدن در آزمایشهای آیین نامه راهنمائی و رانندگی و روشن کردن موتور و راندن وسائل نقلیه مورد نظر در جهات مختلف - ترمز کردن و دور زدن با آنها.
در گواهینامه رانندگی ویژه نوع وسیله نقلیه ای که راننده میتواند با آن رانندگی کند قید میشود. برای رانندگی با وسائل نقلیه ویژه ای که سرعت آنها از 30 کیلومتر در ساعت تجاوز میکند در شهرها و راههای عمومی علاوه بر داشتن گواهینامه ویژه داشتن گواهینامه پایه 1 نیز ضروری است.
ه- - گواهینامه رانندگی با تراکتور چرخ لاستیکی در مزارع.
1 - سن 18 سال تمام.
2 - قبول شدن در آزمایشهای آیین نامه راهنمائی و رانندگی.
3 - قبول شدن در امتحان رانندگی با تراکتور.
4 - گواهی صلاحیت استفاده از ماشینهای کشاورزی از طرف وزارت کشاورزی و منابع طبیعی.
و - گواهینامه رانندگی دوچرخه موتوردار (گازی):
1 - سن 15 سال تمام
2 - قبول شدن در آزمایش شفاهی آیین‌نامه راهنمائی و رانندگی
3 - قبول شدن در امتحان رانندگی با دوچرخه موتوردار (گازی)

تبصره1 (اصلاحی 1353/10/16)- کسانی که سن آنان از 25 سال تمام کمتر نباشد برای اخذ هر گونه گواهینامه رانندگی از شرط سواد معاف میباشند.

تبصره 2(اصلاحی 1354/07/19)- دارندگان گواهینامه رانندگی پایه 2 در صورتی میتوانند با وسائل نقلیه عمومی باری که ظرفیت بارگیری آن مطابق مشخصات ساخت کارخانه سازنده بیش از 3500 کیلوگرم نباشد همچنین با اتومبیلهای سواری عمومی و استیشن عمومی و مینی بوس و آمبولانس رانندگی نمایند که سن آنان از 23 سال تمام کمتر نباشد و یک سال تمام از تاریخ اخذ گواهینامه گذشته باشد.

تبصره 3 (الحاقی 1353/00/00)- دارندگان گواهینامه‌های رانندگی پایه 2 به شرط داشتن 23 سال تمام و قبول شدن در آزمایشهای رانندگی با اتوبوس یک طبقه با اجازه مخصوص شهربانی میتوانند مادام که در خدمت شرکتهای واحد اتوبوسرانی هستند برانندگی با اتومبیلهای یک طبقه شرکتهای مذکور مبادرت ورزند.

تیصره 4 (الحاقی 1353/00/00)- کلیه گواهینامه‌های رانندگی با تراکتورهای زراعتی که تا تاریخ 1351/11/24از طرف شهربانی صادر شده است همچنان معتبر میباشد.

اول - گواهینامه رانندگی دوچرخه پائی و دوچرخه موتوری.
1 - سن 13 سال تمام
2 - قبول شدن درآزمایش های شفاهی آیین نامه ورانندگی دوچرخه.

دوم - گواهی نامه رانندگی موتورسیکلت:
1 - سن 18 سال تمام
2 - داشتن سواد خواندن و نوشتن
3 - قبول شدن در آزمایش های کتبی آیین ‏نامه و رانندگی موتورسیکلت

1(اصلاحی 1351/11/30)- سن 18 سال تمام
2- قبول شدن در آزمایش آیین نامه کتبی یا شفاهی با رعایت تبصره بند هفتم از ماده 22 آیین نامه راهنمائی رانندگی
4[3]- ارائه برگ گواهی صلاحیت استفاده از ماشین های کشاورزی از وزارت کشاورزی و منابع طبیعی

چهارم - گواهینامه رانندگی پایه دو شخصی برای رانندگی با اتومبیلهای سواری شخصی و استیشن شخصی و باری با پلاک شخصی بظرفیت تا دو تن.
1- سن18سال تمام
2- داشتن سواد خواندن ونوشتن
3- قبول شدن درآزمایش های کتبی آیین نامه ورانندگی اتومبیل سواری.

پنجم - گواهینامه رانندگی پایه دو همگانی برای رانندگی با وسائل نقلیه عمومی اعم از سواری و وانت و آمبولانس و استیشن و مینیبوس و باری بظرفیت تا دو تن.
1- سن23تمام
2- داشتن سواد خواندن و نوشتن
3- قبول شدن در آزمایش های کتبی آیین نامه و رانندگی وسائل نقلیه مورد نظر
4- داشتن اطلاعات فنی کافی

تبصره1 - برای اخذ هر نوع گواهینامه رانندگی داشتن سواد خواندن و نوشتن جز برای کسانی که در تاریخ 6 بهمن ماه 1347 - 25 سال تمام داشته اند ضروری است.

ششم - گواهینامه رانندگی پایه یکم برای رانندگی با کلیه وسائل نقلیه به استثنای دوچرخه های پائی و موتوری و موتورسیکلت:
1- سن23سال تمام
2- داشتن سواد خواندن و نوشتن
3- قبول شدن در آزمایش های کتبی آیین نامه ورانندگی با اتومبیل های بزرگ اعم ازکامیون بظرفیت بیش از 2تن و اتوبوس.
4 - داشتن اطلاعات فنی لازم

هفتم - گواهینامه رانندگی ویژه برای رانندگی وسایل نقلیه سنگین جاده سازی و ساختمانی و مخصوص حمل اشیاء سنگین و جراثقال اسکله‌ها.
در گواهینامه ویژه باید نوع وسیله نقلیه‏ایکه دارنده آن میتواند با آن رانندگی نماید قید شود. برای رانندگی با وسائل نقلیه ویژه‏ایکه سرعت آن از سی کیلو متر تجاوز مینماید در شهرها و راههای عمومی علاوه بر داشتن گواهی نامه ویژه داشتن گواهینامه پایه یکم رانندگی نیز ضروری است.

ماده 23 - در موارد زیر صدور گواهینامه رانندگی ممنوع است:
1 - هرگاه متقاضی به بیماری صرع یا جنون مبتلا باشد.
2 - در صورتی که متقاضی کور باشد اگر برای متقاضیان گواهینامه‌های موتورسیکلت و تراکتور زراعی و پایه دوم اتومبیل (بدون آنکه اجازه رانندگی وسایل نقلیه عمومی و اتومبیلهای آموزشگاههای رانندگی را داشته باشد) که فاقد یک چشم بوده و میزان دید چشم سالم آنان نیز کمتر از نه دهم نباشد و به علاوه دارندگان گواهینامه پایه دوم اتومبیل فاقد یک چشم باید نقص میدان دید خود را با نصب آینه مخصوص در اتومبیل جبران نمایند.
3 - هرگاه میزان دید متقاضیان گواهینامه‌ها کمتر از حد مقرر بوده و با استفاده از عینک قابل جبران نباشد. حد مقرر میزان دید بر حسب موارد به شرح زیر است:
الف - برای گواهینامه‌های پایه دوم اتومبیل و تراکتور و ویژه و موتورسیکلت با یک چشم یک بیستم و یا چشم دیگر نه دهم با میدان دید طبیعی یا در صورتی که میزان دید یک چشم کمتر از نه دهم باشد مجموع دید دو چشم دوازده دهم با میدان دید طبیعی.
ب - برای گواهینامه پایه یک و کارت مخصوص رانندگی با وسایل نقلیه عمومی و اتومبیلهای آموزشگاههای رانندگی با یک چشم دو دهم و چشم دیگر ده دهم با میدان دید طبیعی یا در صورتی که میدان دید یک چشم کمتر از ده دهم باشد مجموع دید دو چشم چهارده دهم با میدان دید طبیعی.
4 - برای کر مطلق و کوژپشت به جزگواهینامه پایه دوم رانندگی بدون آنکه اجازه رانندگی با وسائل نقلیه عمومی و اتومبیلهای آموزشگاههای رانندگی را داشته باشد.
5 - هرگاه متقاضی فاقد انگشتان دست یا پا باشد به نحوی که فقدان انگشتان مانع انجام اعمال طبیعی و لازم برای رانندگی باشد.
6 - اگر متقاضی به علت فقدان دست یا پا و یا ضعف بعضی از عضلات دست یا پا که به مناسبت ابتلاء به فلج یا امراض دیگری حاصل شده نتواند مستقلا یا با استفاده از دست و پای مصنوعی و یا بکمک ماشینهایی که وسائل مخصوص برای تسهیل رانندگی در آنجا تعبیه شده براحتی از عهده رانندگی برآید.

1- هرگاه تقاضای به بیماری صرع یاجنون مبتلا باشد.

2(اصلاحی 1351/04/20)- در صورتی که متقاضی کور باشد مگر برای متقاضیان گواهینامه های دوچرخه پائی و موتور سیکلت و تراکتور زراعی و پایه دوم شخصی اتومبیل که فاقد یک چشم بوده و میزان دید چشم سالم آنان نیز کمتر از 9/ 10 نباشد و به علاوه دارندگان گواهینامه پایه دوم شخصی اتومبیل فاقد یک چشم باید نقص میدان دید خود را با نصب آیینه مخصوص در اتومبیل جبران نمایند.

3- هرگاه میزان دید متقاضیان گواهینامه ها کمتر از حد مقرر بوده و با استفاده از عینک(اعم از مرئی یا نامرئی) قابل جبران نباشد.
حد مقرر میزان دید بر حسب موارد به شرح زیر است:
الف- برای گواهینامه های پایه2 شخصی اتومیل[اتومبیل] و تراکتور و موتورسیکلت و گواهینامه ویژه مجموع دید دو چشم 10/10 و حداقل دید یک چشم10/6 با میدان دید طبیعی
ب- برای گواهینامه های پایه2 همگانی و پایه1 اتومبیل مجموع دید دو چشم 10/14 با میدان دید طبیعی یا دید یک چشم 10/10 و دید چشم دیگر 10/2 با میدان دید طبیعی

برای کرمطلق و گوژپشت در صورتی که درخواست گواهینامه رانندگی و وسائل نقلیه عمومی را داشته باشند

5 - هرگاه متقاضی فاقدانگشتان دست یا پا است به نحوی که فقدان انگشتان مانع انجام اعمال طبیعی ولازم برای رانندگی باشد.

6 - اگر متقاضی به علت فقدان دست یا پا ویاضعف بعضی از عضلات دست یا پاکه به مناسبت ابتلاء بفلج یاامراض دیگری حاصل شده نتواند مستقلا یا بااستفاده ازدست و پای مصنوعی ویا بکمک ماشین هائی که وسائل مخصوص برای تسهیل رانندگی در آنها تعبیه شده براحتی ازعهده رانندگی برآید.

ماده 24 (اصلاحی 1350/08/12)- هرگاه پزشک و افسرکاردان فنی شهربانی تشخیص دهند که اشخاص مبتلا بضعف بینائی یا شنوائی و همچنین اشخاص مذکور در بند‌های 5 و 6 ماده قبل بکمک عینک یا سمعک یا سایر وسائل مصنوعی به طور طبیعی قادر برانندگی میباشند صدور گواهینامه به نام آنان در صورت جمع شرایط لازم دیگر مانعی ندارد لکن در متن گواهینامه باید تصریح شود که فقط با عینک یا سمعک یا چه نوع وسیله ای میتواند رانندگی نمایند. آزمایش از داوطلبان ذکر شده در بند‌های 5 و 6 ماده قبل باید وسیله سه نفر افسر کاردان فنی شهربانی محل و یا نزدیکترین مرکز استان یا فرمانداری کل که دارای سه نفر کاردان فنی میباشد و با وسیله نقلیه مخصوص انجام گیرد.

ماده 25 (اصلاحی 1354/07/19)- درخواست کننده هر نوع گواهینامه رانندگی باید مدارکی را که از طرف راهنمائی و رانندگی اعلام میشود به مراجع آگهی شده ارائه کند.

ماده 26 - ازمتقاضی اخذگواهینامه رانندگی قبل از سایرآزمایشها بایدآزمایش پزشکی به وسیله پزشکانیکه شهربانی معرفی مینماید یاافسرانیکه با وسائل وتجهیزات فنی مخصوص آزمایش مزبورمجهزخواهند بودبه عمل آید.

ماده 27(اصلاحی 1354/07/19)- هرگاه درخواست کننده گواهینامه رانندگی در آزمایشهای مربوط موفق گردد گواهینامه رانندگی پس از مشاهده مدارک لازم صادر و باو تسلیم خواهد شد.

ماده 28 (اصلاحی 1347/11/06)- مدت اعتبار هر گواهینامه در متن آن درج میشود. دارنده آن ملزم است که ظرف یکماه پس از پایان مدت مقرر برای تمدید مدت اعتبار یا تعویض آن بگواهینامه هم ارز بشهربانی مراجعه نماید. شهربانی میتواند هنگام تمدید یا تعویض گواهینامه از متقاضی آزمایش پزشکی مجددی به عمل آورد.
هر گاه کسانی که مدت اعتبار گواهینامه آنان منقضی شده قبل از اخطار مامورین برای تمدید یا تعویض آن بشهربانی مراجعه نمایند از پرداخت جریمه معاف خواهند بود.

تبصره - گواهینامه‌های رانندگی سیاسی احتیاج به تمدیدمدت اعتبار ندارد

ماده 29(اصلاحی 1354/07/19)- رانندگی با هر نوع تاکسی علاوه بر گواهینامه رانندگی (اعم از پایه 1 یا 2) مستلزم داشتن کارت مخصوص رانندگی تاکسی است که از طرف راهنمائی و رانندگی صادر میشود. برای صدور این کارت راننده باید دارای شرایط زیر باشد:
1 - داشتن حداقل 23 سال تمام
2 - انقضای 1 سال تمام از تاریخ اخذ گواهینامه رانندگی (در مورد گواهینامه رانندگی پایه 2)
3 - داشتن سواد خواندن و نوشتن
4 - قبول شدن در آزمایش شهر شناسی
5 - نداشتن سابقه محکومیت از حیث ارتکاب جنایات عمدی - سرقت - خیانت در امانت - اخذ مال بعنف و جنحه‌های مربوط به منافیات عفت

ماده 30 (اصلاحی 1347/11/06)- اگر گواهینامه رانندگی یا کارت شهری مفقود شود یا از بین برود، دارنده آن میتواند تقاضای صدور‌المثنی کند. شهربانی پس از احراز صحت ادعای درخواست کننده با دریافت مدارک لازم‌المثنی صادر و بوی تسلیم خواهد نمود.

ماده31(اصلاحی 1350/02/28)- دارندگان گواهینامه‌های معتبر خارجی (اعم از ایرانیان یا خارجیان) می‌توانند تا شش ماه پس از ورود در ایران رانندگی نمایند ولی در صورت تمایل به ادامه رانندگی د ر ایران باید قبل از انقضاء مدت مذکور گواهینامه خارجی خود را به گواهینامه ایرانی تبدیل نمایند.

ماده 32(اصلاحی 1354/07/19)- تبدیل گواهینامه رانندگی صادرشده از کشورهای خارج به گواهینامه رانندگی ایرانی منوط به مشاهده گواهینامه رانندگی خارجی و ترجمه رسمی‌آن و سایر مدارک لازم با توجه بکیفیت و نحوه صدور گواهینامه خارجی در کشور صادر کننده آن خواهد بود.

ماده33(اصلاحی 1350/02/28)- ماموران سیاسی و کنسولی و اعضاء سازمان‌های بین‌المللی می‌توانند برای تبدیل گواهینامه‌های خود مدارک مندرج در ماده 32 را از طریق وزارت امور خارجه به شهربانی کل ارسال دارند.

ماده 34 (اصلاحی 1347/11/06)- برای کسانی که گواهینامه رانندگی آنان توقیف شده نباید مجدداً گواهینامه صادر شود و بفرض صدور از درجه اعتبار ساقط است و وسیله شهربانی اخذ و ابطال خواهد شد.

ماده 35 (اصلاحی 1347/11/06)- شهربانی میتواند:
1 - در صورتی که گواهینامه رانندگی اشتباهاً یا ناقص صادر شده باشد آن را مسترد دارد و پس از رفع اشتباه یا نقص گواهینامه صحیح صادر و تسلیم کند.
2 - هرگاه گواهینامه‌های متعددی جهت رانندگی یکنوع وسیله نقلیه به نام یکنفر صادر شود یکی از آنها را به انتخاب او بوی تسلیم و بقیه را اخذ و ابطال نماید.
هرگاه صاحب گواهینامه مشمول تبصره ماده 193 این آیین ‏نامه باشد تمام محکومیت‏ها و تخلفات مورد نظر که در گواهی ماخوذ ثبت بوده باید در این گواهینامه‏ای که بوی تسلیم میشود درج گردد.

ماده 36 (اصلاحی 1347/11/06)- هرگاه دارنده گواهینامه یکی از شرایط پزشکی مذکور در این آیین نامه را از دست بدهد شهربانی میتواند از او دعوت نماید که ظرف یکماه برای انجام آزمایشهای ضروری حاضر شود. در صورتی که فقدان شرط و صلاحیت رانندگی ضمن آزمایش جدید محرز گردد گواهینامه از وی اخذ و ابطال خواهد شد.
اگر نقصی در شرایط مذکور وجود داشته باشد گواهینامه تا تکمیل شرایط توقیف و سپس بصاحب آن مسترد خواهد گردید.

فصل چهارم - معاینه وسائل نقلیه

ماده 37 - راندن کلیه وسایل نقلیه عمومی بدون دردست داشتن برگ معاینه معتبرممنوع است این برگ که مدت اعتبارش در متن آن قید میگردد باید همیشه برسطح داخلی شیشه جلوی وسیله نقلیه به نحویکه برای مامورین انتظامی قابل رویت باشد نصب گردد.

ماده 38 - شهربانی میتوانداز کلیه وسایل نقلیه هرسال یک یا چند نوبت معاینه به عمل آورده در این صورت مالکین و رانندگان مکلفند وسایل نقلیه خویش را جهت معاینه در تاریخ ومحلی که شهربانی قبلا اعلام مینماید حاضرسازند.

ماده 39 - هیچکس مجاز به صدور برگ معاینه نیست مگرآنکه اجازه اینکارکتباً از طرف شهربانی باو داده شده باشد.

ماده 40 - شهربانی میتواند به بنگاه‌های باربری یا مسافربری یا تعمیرگاه ها یا امثال آن ها که مجهز بوسائل فنی کامل و مورد لزوم و مکانیسین ورزیده باشند اجازه معاینه وسائل نقلیه وهمچنین صدوربرگ معاینه آن ها رابدهد.این قبیل بنگاه‌ها بایددفتری برای ثبت مشخصات وسائل نقلیه موردمعاینه وبرگ های معاینه داشته باشند.

ماده 41 - شهربانی پس ازمعاینه وسیله نقلیه در صورت وجود تجهیزات مقرر دراین آییننامه وفقدان نقص فنی برگ معاینه صادر وبآورنده وسیله تسلیم مینماید.

ماده 42 - رانندگان یامالکین وسائل نقلیه‏ایکه ضمن معاینه معیوب یا ناقص تشخیص داده شده فقط میتوانندآنرادر تاریخ و مسیری که دربرگ اجازه‏ نامه صادره ازطرف مامورمعاینه کننده مشخص می‌شود تاتعمیرگاه یاگاراژمنتقل سازند.

ماده 43 (اصلاحی 1347/11/06)- در مواردی که حرکت وسیله نقلیه در راههای عمومی طبق نظر کار شناسان فنی شهربانی یا ژاندارمری بواسطه معایب و نواقص مکانیکی خطرناک باشد پلاک آن اخذ و پس از رفع معایب و نواقص و معاینه مجدد مسترد میشود.

ماده 44 - شهربانی موظف است در مواقع ضروری بنگاه‌ها وتعمیرگاه‌های مذکور درماده 40 را بازرسی کند و چنانچه بهرجهتی از جهات صلاحیت معاینه کنندگان وسائط نقلیه را موردتردید قراردهد اجازه صادره را لغونماید.

ماده 45 - درشهرهائی که شهربانی محل فاقدافسرکاردان فنی باشد رانندگان وسائل نقلیه عمومی باید اقلا هرسه ماه یکبار برای معاینه وسیله نقلیه خود و دریافت برگ معاینه بنزدیکترین شهربانی که دارای کاردان فنی است یامحلی که از طرف شهربانی تعیین واعلام شده است مراجعه نمایند.

فصل پنجم - تجهیزات

قسمت اول - تجهیزات وسایل نقلیه موتوری

ماده 46 - اشخاص حق ندارند هیچ نوع وسیله نقلیه ای راکه فاقد لوازم وتجهیزات مذکوردراین فصل یادارای لوازم وتجهیزات مخالف مقررات باشد درراه‌های عمومی برانند یا برای رانندگی دراختیار دیگری بگذارند.

ماده 47 (اصلاحی 1347/11/06)- کلیه اتومبیل ها و یدک کش ها و تراکتور های بارکش لااقل باید دارای چراغ هائی به شرح زیر باشند:
1 - دو چراغ بزرگ با دو استپ و نور سفید درطرفین جلو.
2 - دو چراغ کوچک با نور زرد یا سفید برای تشخیص عرض اتومبیل در منتهی‌الیه هر یک از دو سمت جلو.
3 - دوچراغ کوچک با نورقرمزجهت تشخیص عرض اتومبیل درمنتهی‌الیه هریک ازدوسمت عقب.
4 - دوچراغ کوچک با نورقرمز یا نارنجی برای ترمز (ایست) درعقب که بمحض گرفتن ترمز روشن شده و از فاصله35متری دیده شود.
5 - یک چراغ کوچک با نورسفید درعقب برای تشخیص شماره پلاک. نوراین چراغ باید برای قرائت شماره پلاک از فاصله25متری کافی باشد.
6 - یک چراغ کوچک برنگ زرد یا سفید جهت نشان دادن حرکت با دنده عقب. این چراغ باید طوری نصب گردد که فقط موقع راندن بعقب روشن شود.
7 - دوچراغ راهنمای الکتریکی یا مکانیکی با نور سفید یازرد درطرفین جلوودوتای دیگر ازآن با رنگ قرمز درطرفین عقب برای اعلام قصد گردش بچپ یابراست. نوراین چراغ ها درروز بایدازفاصله35متری قابل رویت باشد.
8 - یدک وشبه یدک متصل بایداقلا یک چراغ خطرقرمز درعقب داشته باشند. اگر وسیله نقلیه ای دارای چند یدک زنجیری باشد نصب چراغ مذکور باید در عقب آخرین یدک به عمل آید.

ماده 48 (اصلاحی 1347/11/06)- نور چراغهای کوچک جلو و خطر عقب باید در شرایط جوی معمولی از فاصله 150 متری دیده شود. نور چراغهای گردش و ایست نبایستی خیره کننده باشد.

ماده 49 - سیم کشی چراغ ها باید طوری به عمل آید که هروقت راننده چراغ های جلو یا چراغ های کمکی را روشن مینماید چراغ های عقب نیزروشن شوند.

ماده 50 - ارتفاع چراغ های جلو نباید از135سانتیمتر بیشتر واز70سانتیمترکمترباشد. ارتفاع چراغ های عقب نیز نباید از یک متربیشترواز50 سانتیمترکمترباشد.

ماده 51 - چراغ های بزرگ جلو بایستی دارای تکمه تبدیل نور باشند که تابش نوررا ببالا یا پائین به ترتیب زیر عوض کند.
1 - نور بالا(استپ بالا) باید طوری میزان گرددکه به وسیله آن وجود اشخاص یا اشیاء ازفاصله150متری تشخیص داده شود.
2 - نور پائین(استپ پائین) باید به نحوی میزان گردد که به وسیله آن اشخاص یااشیاء ازفاصله35متری مشخص شوند.

ماده 52 - کلیه وسائل نقلیه امدادی بایستی در مرتفع ترین نقطه خود دارای یک چراغ خطرگردان یا زنگ یابوقی که تولیدصدای مشخص نماید باشند. نورقرمزچراغ خطر باید ازفاصله150متری قابل رویت باشد.

ماده 53 (اصلاحی 1347/11/06)- وسائل نقیه موتوری بداشتن تجهیزات زیر مجازند:
1 - دو عدد نور افکن در طرفین با اجازه مخصوص شهربانی مشروط بر اینکه در شهرها و جاده‌های عمومی مورد استفاده قرار نگیرد.
2 - دو عدد چراغ ویژه مه با نور زرد درطرفین قسمت جلو. ارتفاع این چراغها نباید ازیک متر بیشتر و از چهل سانتی مترکمتر باشد. نوراین چراغها باید طوری میزان گردد که در طول ده متر ازسطح افقی محل نصب چراغ بالا تر نیاید. هنگام استعمال چراغهای مه بایستی از نور پائین چراغهای بزرگ نیزاستفاده شود.
3 - دوچراغ رانندگی اضافی بانورسفید درجلو(چراغ کمکی) که ارتفاع آن نباید از یکمتر ونیم بیشتر و از چهل سانتی متر کمتر باشد. این چراغ ممکن است توام باچراغهای بزرگ جلو مورد استفاده قرار گیرد.
4 - دو چراغ کوچک با نور زرد یا سفید روی گلگیر طرفین که خیره کننده نباشد.
5 - چراغهای کوچک اضافی در جلو با نور سفید یا زرد و در عقب با نور قرمز که هنگام استفاده باید مرتباً روشن و خاموش شده و از فاصله 150 متری دیده شوند.

ماده 54 - تمام اتومبیل ها و یدک کشها و تراکتورهای بارکش وانواع یدکها که درجاده‌های عمومی عبورمینمایند. بایستی دارای دوشیشه نورتاب(رفلکتور) برنگ قرمزیاشبرنگ درطرفین قسمت عقب خود باشند. هرگاه نور تابهائی درقسمت جلو نصب شوند باید برنگ زرد باشند.
ارتفاع نور تابها بیشتر از یکمترونیم وکمتر از شصت سانتی متر نخواهد بود مگرآنکه بلندی خود وسیله نقلیه ازکف زمین کمتر از شصت سانتی متر باشند.
نور تابهای عقب یدکهای مستقل ممکن است دردوطرف آن یادر دوطرف بارنصب شود. در تمام موارد مذکور باید نورتابها کاملا قابل رویت بوده وشیشه‌های آنها دارای اندازه وخصوصیاتی باشد که موقع شب درمقابل نورچراغهای وسائل نقلیه دیگر از فاصله150متری کاملا مشهود گردد.

ماده 55 (اصلاحی 1347/11/06)- هر وسیله نقلیه موتوری باید مجهز بدو نوع ترمز پائی و دستی مجزا از هم با قدرتهای مذکور در ماده 57 باشد که هر یک بتنهایی بتواند آن را از حرکت باز دارد.

ماده 56 - یدک ها وشبه یدک هائی که ظرفیت آن هااز1400کیلوگرم زیادتر است بایستی دارای ترمزی باشند که راننده بتواند به وسیله آن یدک را متوقف سازد. طرزساختمان این ترمز باید طوری باشد که درصورت قطع ناگهانی وسیله اتصال یدک. ترمزخود بخود گرفته شود ویدک را متوقف نماید.

ماده 57 (اصلاحی 1347/11/06)- قدرت ترمز پائی باید بقدری باشد که در راههای مختلف طبق جدولهای بین‌المللی که ملاک عمل کار شناسان تصادفات راهنمائی و رانندگی است بتواند با شتاب معین از ادامه حرکت وسیله نقلیه جلوگیری نماید. حداقل شتاب ترمز پائی نباید از سه و نیم کمتر باشد. قدرت ترمز دستی باید بقدری باشد که بتواند بتنهایی در سرعت قدم انسانی (پنج کیلو متر در ساعت) بدون بار و مسافر در سطح اسفالته و مستقیم حداکثر پس از طی یک متر مسافت وسیله نقلیه را کاملا از حرکت باز دارد.

ماده 58 - رانندگی باوسائل نقلیه‏ای که قدرت ترمز آنها طبق مشخصات مذکور نباشد ممنوع است.

ماده 59 (اصلاحی 1347/11/06)- کلیه وسائل نقلیه موتوری باید مجهز به بوق یا وسیله اخبار صوتی دیگری باشند که تولید صدای غیر عادی و ناهنجار ننماید و صدای از فاصله هفتاد متری شنیده شود. به علاوه نصب کیلو متر شمار (سرعت سنج) و درجه بنزین و چراغ نشان دهنده نور بالا که کاملا سالم و قابل استفاده باشد الزامی است

ماده 60 (اصلاحی 1347/11/06)- هر وسیله نقلیه موتوری بایستی مجهز به لوله اگزوز باشد که مانع خروج صداهای ناهنجار گردد. برداشتن تمام یا قسمتی از این دستگاه ممنوع است. بهر نوع وسیله نقلیه موتوری که توسط شهربانی اعلام خواهد شد باید تا خو گراف (ثبت کننده سرعت) نصب شود. این دستگاه باید کاملا قابل استفاده باشد و کاغذ ثبت کننده آن روزانه تجدید گردد.

ماده 61 - کلیه وسائل نقلیه موتوری باید دارای آیینه هائی در داخل باشد به نحوی که راننده بتواند به وسیله آنهالااقل تا فاصله هفتاد متری پشت سرخویش را به ببیند. نصب آیینه در دوطرف خارج وسیله نقلیه مجازاست.

ماده 62 - هروسیله نقلیه موتوری که دارای شیشه جلو است باید مجهز به دوبرف پاک کن باشد. برف پاک کن ها باید همیشه سالم وحاضربکارباشد تا درمواقع لزوم برای پاک کردن شیشه جلو ازآن استفاده گردد.

ماده 63 - دستگاه تهویه وسائل نقلیه باید طوری نصب گردد که بهیچوجه تولیدخطر برای سرنشینان آن نکند ومحتوی گازهای مسموم وآتش زا نباشد.

ماده 64 - روی چرخ های وسائل نقلیه یاکنارآنها نباید اجسام اضافی وزاید مانند میخ وپیچ های بلند یا هرشیئی که ازمحازات لاستیک ها تجاوزکند وجودداشته باشد مگرآنکه درتراکتور های زراعتی وانواع کمباین لازم باشد.

ماده 65 - اتوبوسها وکامیونها شبها هنگام حرکت در جاده‌ها باید لوازم زیرراهمیشه همراه داشته باشند تادرمواقع ضرورت برحسب مورد ازآنها استفاده نمایند:
1- سه چراغ باسه مشعل الکتریکی یاسه فانوس ویاسه شیشه نورتاب یاتابلوی شبرنگ بانورقرمز که درشرایط جوی معمولی ازفاصله150متری قابل رویت باشند.
2- در صورت فقدان لوازم مذکور لااقل سه چراغ الکتریکی بانورقرمز.
3- دو پرچم قرمزبابعادلااقل یکمتر باچوب پرچم.

ماده 66 - وسائل نقلیه‏ایکه مواد خطر ناک حمل میکنند بایدفقط سه چراغ قرمز‌الکتریکی همراه داشته باشند. حمل فانوس برای آنها ممنوع است. باضافه وسائل نقلیه مزبور باید دارای دستگاه پمپ آتش نشانی آماده بکارباشند. این پمپ ها بایستی درمحلهائی نصب شوند که هنگام ضرورت بتوان فوراً آنها را مورد استفاده قرارداد.

قسمت دوم - تجهیزات اختصاصی موتورسیکلت و دوچرخه

ماده 67 (اصلاحی 1347/11/06)- موتور سیکلت و دوچرخه‌های موتور دار باید دارای حداقل یک و حداکثر دو چراغ با نور سفید در جلو و یک چراغ خطر با شیشه نور تاب قرمز رنگ در عقب و یک آییننه روی فرمان باشد. نصب راهنمای الکتریکی برای موتورهای سه چرخ نیز ضروری است. را کبین موتور سیکلت باید بکلاه کاسک مخصوص مجهز باشند.

ماده 68 - هردوچرخه باید دارای تجهیزات زیرباشند:
1 - یک چراغ با نورسفید درجلوکه تامسافت150متری جلوی آن را بقدرکافی روشن سازد.
2 - یک چراغ با نورقرمزدرعقب که ازفاصله150متری دیده شود.
3 - یک چراغ قرمز شب نما درعقب که نوروسائل نقلیه پشت سررا از فاصله بیست متری منعکس نماید
4 - یک زنگ یابوق که صدای آن ازفاصله سی متری شنیده شود. نصب واستعمال زنگهای صوتی یاآژیر یابوق خطربرای دوچرخه‌ها ممنوع است.
5 - ترمز که بمحض گرفتن آن دوچرخه متوقف گردد

فصل ششم - مقررات محل بار

ماده 69 - طول وعرض وسائل نقلیه باربری همان است که برطبق مشخصات(کاتالوک[کاتالوگ]) سازنده معین گردیده ولی ظرفیت آن مطابق نظرافسر کاردان فنی شهربانی تعیین میشود. ارتفاع هیچ وسیله نقلیه‏ای بانضمام بارآن ازسطح راه نباید ازچهار مترتجاوزکند.

ماده 70 - وسائل نقلیه مسافر بری حق ندارندبارهائی راکه ازداخل اطاق آنها یا گلگیرها باطراف تجاوز کرده باشد حمل کنند

ماده 71 (اصلاحی 1347/11/06)- بارهای وسائل نقلیه بارکش نبایستی از قسمت جلوی اطاق بیش از یک متر و از قسمت عقب اطاق بیش از دو متر باشد. بهر حال باید علائم لازم و چراغ قرمز خطر در ابتدا و انتهای بار نصب شود.

ماده 72 - محدودیت طول بار وسائل نقلیه که درماده فوق تصریح شده درباره بارهائیکه بنابروضع وطبیعت یاساختمان مخصوص قابل تفکیک وتجزیه نیستند رعایت نمیشود مشروط براینکه اینگونه بارها روی یدک های طولانی گذارده شوند. درهرحال اگرطول بارازبیست مترتجاوزکند برای حمل آن بایدپروانه مخصوص ازمقامات صلاحیتدار اخذ گردد.

ماده 73 (اصلاحی 1347/11/06)- مقامات صلاحیتدار میتوانند جهت حمل محمولاتی که قابل تجزیه نبوده و بیش از ظرفیت یا بزرگتر از حجم معین است پروانه مخصوصی که حاوی مشخصات و ظرفیت وسیله نقلیه حمل کننده و وزن و حجم بار و مسیر و تعداد دفعات رفت و آمد یا مدت حمل مستمر است صادر کنند. این پروانه باید تا پایان مدت اعتبار آن نزد راننده موجود باشد و هنگام مراجعه ماموران انتظامی ارایه گردد.

ماده 74 - وسائل نقلیه ای که درحدود مواد70و71و72حمل باری کنند باید:
1 - شب ها دو چراغ یا دو فانوس قرمزرنگ درآخرین نقطه طرفین عقب بار نصب نمایند به طوریکه از فاصله یکصد و پنجاه متری طرفین وعقب وسیله مزبور دیده شود
2 - روزها دو پرچم یا دو پارچه قرمزرنگی که سطح آن لااقل نیم مترمربع باشد در انتهای بارآویزان کنند به نحوی که رانندگان پشت سر بتوانندآن را ازفاصله مذکوردر بند یک این ماده به بینند.

ماده 75 - حمل موادخطرناک فقط با وسایل نقلیه مخصوص مجازاست وباوسائل مسافری یا باربری معمولی جزبااجازه شهربانی ممنوع است.

ماده 76 - بنگاه ها باید بارهای وسایل نقلیه را طوری بارگیری نمایند ومحکم ببندند که هیچگونه خطر افتادن یا چکه کردن یا باز شدن و یا پخش شدن در هوا وجود نداشته باشد.

ماده 77 - یدک یاهرنوع وسیله نقلیه ای که توسط وسیله نقلیه دیگری کشیده میشود باید با سیم های آهنی یا میله‌های محکم به وسیله کشنده متصل شود به طوریکه هیچگونه خطر گسیختن نداشته وتحمل کشش وسیله نقلیه را بنماید. طول وسیله اتصال نباید از پنج متر زیادترباشد.
هرگاه وزن یدک با بار آن از دوهزارکیلو گرم زیادتر باشد باید با دورشته اتصال محکم بسته شود.

ماده 78 - رانندگان موظفند به دستور ماموران صلاحیتدار وسیله نقلیه را جهت توزین بروی قپان ببرند. هرگاه ضمن توزین معلوم شود که بیش ازظرفیت مقرر بارگیری شده بار اضافی تخلیه میشود. دراین صورت مسئولیت انبارکردن وحفظ آن به عهده مالک وراننده است.

فصل هفتم - تصادفات

ماده 79 (اصلاحی 1347/11/06)- راننده هر وسیله نقلیه‏ایکه مرتکب تصادف منجر به جرح یا فوت گردد موظف است بلافاصله وسیله نقلیه را در محل تصادف متوقف سازد و مادام که تشریفات مربوط برسیدگی وسیله کار شناسان شهربانی یا ژاندارمری خاتمه نیافته مطلقاً از تغییر وضع اتومبیل یا صحنه تصادف خودداری نماید. لکن هرگاه تصادف فقط منجر بخسارت مالی شود به نحویکه امکان حرکت از وسیله نقلیه سلب نشده باشد راننده موظف است وسیله نقلیه را در نزدیکترین محلی که موجب سد معبر نگردد برای رسیدگی و معاینه متوقف سازد مگر اینکه در مورد خسارات از طرف بیمه مقرراتی وضع و اعلام شده باشد که در این صورت توقف در محل به شرط انجام مقررات بیمه از طرف رانندگان اجباری نخواهد بود.

تبصره (الحاقی 1347/11/06)- در نقاطی که کار شناس شهربانی یا ژاندارمری وجود ندارد با حضور به موقع آنان مقدور نباشد در این صورت مسئولان امر از نظریات مستدل سه نفر از رانندگان پایه یکم استفاده خواهند کرد.

ماده 80 - رانندگان وسائل نقلیه ای که بهرترتیب تصادف نموده‌اند درصورت وقوع جرح موظفند کمک های لازم را به مجروحین نموده ودراعزام آنان ببیمارستان مساعدت نمایند.

ماده 81 - رانندگان مذکور مکلفند در موارد تصادف منجربجرح یا فوت نام ونشان صحیح و مشخصات گواهی نامه رانندگی ووسیله نقلیه خود را بلافاصله به مامورین انتظامی اعلام دارند.

ماده 82 - رانندگانی که با وسیله نقلیه متوقف فاقد سرنشین تصادف می نمایند باید در محل وقوع تصادف صاحب یا راننده وسیله متوقف و مامورین انتظامی را ازهویت ونشانی کامل خود آگاه سازند ودرصورت عدم دسترسی بایشان نام ونام خانوادگی ونشانی دقیق خویش وشماره وسایرمشخصات وسیله نقلیه خود را روی کاغذی بنویسند ودرمحل قابل رویتی دروسیله نقلیه متوقف‌الصاق نمایند

ماده 83 - رانندگانی که با اشیاء یا حیوانات تصادف نموده و باعث خسارت یا اتلاف آن ها میشوند مکلفند که در محل مالک یاحافظ اشیاء یاحیوانات مورد تصادف راطبق دستور ماده فوق مطلع سازند.

ماده 84 - هرگاه راننده وسیله نقلیه ای دراثرتصادف توانائی اجرای مقررات مندرج درمواد82و83 را نداشته باشد در این صورت مالک آن وسیله نقلیه موظف است در اولین فرصت پس ازآگاهی ازواقعه مراتب را بمامورین مربوط اعلام دارد.

ماده 85 - اتو سرویس ها(تعمیرگاه‏ها) و توقف گاه ها(پارکینگ‏ ها) موظفند ظرف24ساعت پس از رویت وسیله نقلیه ای که آثارتصادف یا جای گلوله در آن وجود دارد مراتب را با ذکرمشخصات اتومبیل و در صورت امکان با ذکر نام و نشانی راننده بشهربانی یا ژاندارمری محل اعلام دارند.

فصل هشتم - علائم راهنمائی ورانندگی

قسمت اول - علائمی که مقامات و ماموران انتظامی به کار می برند

ماده 86 - علائم راهنمائی ورانندگی که برای کنترل و تنظیم عبور ومرور درراه‌ها به کار میرود وسیله شهربانی تعیین میشود.
انتخاب محل نصب آن ها درشهرها با شهربانی وتهیه و نصب آن ها با شهرداری است. درخارج شهرها انتخاب محل نصب با ژاندارمری و تهیه و نصب آن ها با وزارت راه خواهد بود.

ماده 87 - رانندگان کلیه وسائل نقلیه واشخاص اعم از پیاده یا سواربرحیوانات موظفند ازعلائم راهنمائی ورانندگی تبعیت نمایند مگراینکه ماموران انتظامی به جهاتی عدم رعایت آن ها را درمحل مجازاعلام کنند.

ماده 88 - کنترل وتنظیم عبورومرور ممکن است به وسیله چراغ ها یا خطوط یا تابلوها یا نوشته‌ها یا ماموران انتظامی ویا بهروسیله دیگری که بر حسب مورد مقتضی باشد به عمل آید درهرحال فرمان پلیس برتمام علائم دیگرمقدم است.

ماده 89 - درمحل‏ هائی که عبور و مرور به وسیله چراغ راهنمائی کنترل میشود رنگهای زیر را برای مقاصدی که معین شده است بکارمیرود:
1 - چراغ سبز برای حرکت - وسائل نقلیه ای که با چراغ سبز روبرو میشوند حق عبور با گردش را دارند مگر آنکه گردش به وسیله علامت دیگری ممنوع شده باشد. درهرحال وسائل نقلیه درحال گردش باید حق تقدم وسائل نقلیه ای راکه مستقیم میروند وحق تقدم پیادگانی راکه ازگذرگاه پیاده درحرکتند رعایت نمایند.
2 - چراغ زرد برای احتیاط - وسائل نقلیه ای که بااین چراغ روبرو میگردند نباید بتقاطع یاگذرگاه پیاده نزدیک شوند ودرصورت ورود قبلی موظفند بحرکت خودادامه بدهند و ازتقاطع یاگذرگاه عبور کنند.
3 - چراغ قرمز برای ایست کامل - وسائل نقلیه ای که با چراغ قرمز برخورد میکنند باید قبل ازخط مخصوص ایست توقف کامل نمایند و درصورت فقدان خط ایست در فاصله پنج متری چراغ راهنمائی بایستد و تا روشن شدن چراغ سبز منتظربمانند.
4 - چراغ چشمک زن زرد برای عبور بااحتیاط - وسایل نقلیه مکلفند با مشاهده این چراغ ازتقاطع وگذرگاه پیاده با احتیاط کامل وسرعت کم عبورنمایند.
5 - چراغ چشمک زن قرمز برای ایست وعبور - وسائل نقلیه درصورت برخورد بااین چراغ باید قبل ازورود بتقاطع یا گذرگاه پیاده توقف کامل کنند وپس ازاطمینان ازعدم وجود خطر تصادف حرکت نمایند.

ماده 90 - انواع خطوطی که روی راهها باید کشیده شود مطابق نمونه‌های منظم باین آییننامه است

ماده 91 - تابلوها باید مطابق نمونه بین‌المللی که ضمیمه این آییننامه است تهیه و نصب شود.

ماده 92 - درمحلهائیکه چراغ قرمز یا هرنوع علائم ایست دیگر وجود دارد ممکن است به وسیله پیکان سبزی که درکنار چراغ قرمز تعبیه میشود یابانصب تابلوبوسائل نقلیه اجازه داده می‌شود که درمسیرمعینی حرکت نمایند. دراینمورد رعایت حق تقدم پیاده گان و وسائل نقلیه که با چراغ سبزجهت دیگر اجازه عبور داشته اند‌الزامی است

ماده 93 - نصب آگهی یا علامت یا تابلویا وسائلی که دارای شباهت باعلائم ویا تابلوهای راهنمائی ورانندگی باشد یاازآنها تقلید شودویامنظور ازآن هدایت و کنترل وسائل نقلیه باشدویا به طریقی باعث جلوگیری ازرویت علائم وتابلو ووسائل راهنمائی و رانندگی گردد و همچنین نصب چراغهای رنگی تبلیغاتی درمجاورت چراغهای راهنمائی به طوریکه موجب اشتباه رانندگان گردد ممنوع است مقامات انتظامی میتواننددرصورت مشاهده چنین اشیائی جهت برداشتن آنها اقدام کنند. با اینوصف ممکن است ازطرف موسسات یااشخاص بااجازه مقامات صلاحیتدارعلائمی جهت هدایت مراجعین بااماکن اطراف راه نصب گردد.

ماده 94 - هیچکس حق ندارد بدون اجازه مقامات شهربانی تغییراتی درعلائم راهنمائی ورانندگی ودیگروسائل تنظیم عبورو مرور وسائل نقلیه وراه آهن بدهد ویا درمتن آن تصرفاتی نماید.

قسمت دوم - علائمی که رانندگان بایدبکاربرند

ماده 95 - رانندگانیکه قصد گردش براست یا بچپ یا توقف را دارند مکلفند از فاصله یکصد متری محل گردش یا توقف وسیله چراغ راهنما به ترتیب زیرعلامت دهند:
1 - برای گردش براست چراغ راهنمای سمت راست وسیله نقلیه را روشن کنند.
2 - برای گردش بچپ چراغ راهنمای سمت چپ راروشن کنند.
3 - برای توقف چراغ راهنمای سمت راست را روشن نمایند.

ماده 96 - رانندگان وسائل نقلیه موتوری فاقد چراغ راهنما و همچنین وسائل نقلیه غیرموتوری و موتورسیکلتها و دوچرخه‌ها باید بادست به شرح زیرعلامت بدهند.
1 - برای گردش براست - دست چب[چپ] را بطرف بالا نگاهدارند.
2 - برای گردش بچپ - دست چب[چپ] را به طور افقی نگهدارند.
3 - برای توقف - دست چپ را بطرف پائین نگاهدارند.
4 - برای کاستن سرعت - دست چپ را به طور افقی ازبالا به پائین متناوبا حرکت دهند.

ماده 97 (اصلاحی 1347/11/06)- علائم اخبار و همچنین علائم سبقت گرفتن به شرح ذیل است:
1 - در روز بوق کوتاه.
2 - در شب چند بار خاموش و روشن کردن چراغ بزرگ جلوی وسیله نقلیه یا تعویض استپ.
هنگام سبقت گرفتن- اعم از اینکه روز باشد یا شب برای جلب توجه وسایل نقلیه پشت سر استفاده از چراغ راهنما ضروری است.

قسمت سوم - علائم اختصاصی و استثنائی بعضی از وسائل نقلیه

ماده 98 - اتومبیلهای امدادی و مدارس باید دارای دستگاه اخبار قابل رویت مندرج درماده52این آییننامه باشند و روی بدنه اتومبیل هم مطابق دستور شهربانی عبارات و علائم ممیزه به طور خوانا نقش گردد.

ماده 99 - رانندگان وسائل نقلیه‏ایکه موادخطرناک حمل میکنند باید درطرفین وعقب وسیله نقلیه تابلوئی که روی آن کلمه(خطر)با حروف درشت برنگ قرمزنوشته شده باشدنصب کنند.

ماده 100 (اصلاحی 1347/11/06)- هرگاه وسیله نقلیه ای شب در کنار راه توقف نماید و نور کافی در آن محل برای تشخیص اشیاء یا اشخاص از فاصله 150 متری وجود نداشته باشد راننده (اعم از اینکه داخل وسیله نقلیه باشد یا خارج از آن) مکلف است چراغهای کوچک و خطر عقب وسیله نقلیه را روشن نگهدارد چنانچه چراغ کوچک جلو خراب شده باشد لااقل چراغهای بزرگ را با نور پائین روشن سازد.

ماده 101 - هرگاه درراه‌ها خرابی غیرقابل پیش بینی برای هرنوع وسیله نقلیه موتوری ایجاد شود راننده مکلف است آن را از مسیرعبورومرور خارج ودرمحل مناسبی که موجب سد راه ومزاحمت سایروسائل نقلیه وعابرین پیاده نباشد متوقف سازد. دراین مورد ودرسایرمواردی که وسیله مزبور قادر به حرکت نباشد وانتقال آنها بمحل مناسبی مقدور نگردددرصورت فقدان نورکافی درراه باید به منظوراخباربه سایررانندگان علائم ایمنی به ترتیب زیر درمحل قراردهد:
1 - در وسط راه یک فانوس یا یک چراغ یا یک مشعل نورانی قرمز درفاصله هفتاد متری جلو ویکی درفاصله هفتاد متری عقب ویکی دیگردرپهلوی وسیله ازکارافتاده بگذارد.
2 - هرگاه وسیله نقلیه سرپیچ یا تپه‏ای از کار بیفتد فانوس ها یا چراغ‏ها یامشعل ها را باید درفواصل مناسبی قرار دهد تا وسائل نقلیه دیگرازفاصله دویست متری متوجه خطر بشوند.

ماده 102 - هرگاه وسیله نقلیه موتوری در راه‌های خارج شهر ازکاربیفتد وبه علت کفایت روشنائی احتیاجی باستفاده ازچراغ یا مشعل نباشد راننده باید در وسط جاده یک مثلث شبرنگ قرمز متساوی‌الاضلاع از نوع علامت احتیاط به ابعاد سی سانتیمتر در فاصله هفتاد متری جلو و مثلث مشابه دیگری درفاصله هفتاد متری عقب آن به نحوی که کاملا قابل رویت باشد قراردهد.

ماده 103 - اگر وسیله نقلیه ای که مواد خطرناک حمل میکند درساعات و شرایط مندرج درماده 100 در راه‌های خارج شهر ازکار بیفتد راننده موظف است که در وسط جاده یک چراغ الکتریکی قرمز با باطری درفاصله هفتاد متری جلو و یکی در فاصله هفتاد متری عقب ویکی دیگر در پهلوی وسیله ازکارافتاده بگذارد. استفاده ازفانوس یا چراغ یامشعل برای این قبیل وسائل نقلیه ممنوع است.

ماده 104 - روی یدک وهرنوع وسیله نقلیه‏ای که توسط وسیله نقلیه دیگرکشیده شود باید یک پرچم سفید بطول وعرض لااقل نیم متری طوری نصب شود تاسایررانندگان ازفاصله دور و ار[از] طرفین جاده آن را مشاهده نمایند.

فصل نهم - مقررات رانندگی

قسمت 1 - مسیر وجهت عبور

ماده 105 - رانندگان کلیه وسائل نقلیه موظفند که از منتهی‌الیه سمت راست راه حرکت نمایند مگردرموارد زیر:
الف - درموقع سبقت گرفتن ازوسیله نقلیه جلو.
ب - موقعی که سمت راست جاده بهرعلتی مسدود وغیر قابل عبور باشد.
پ - هنگام گردش بچپ.

ماده 106 - درراه هائی که خط کشی شده وسائل نقلیه باید درمسیر بین خطوط حرکت کنند وازآن خارج نشوند مگر اینکه احتیاط کامل را رعایت نمایند وقبلا بادادن علامت وسائل نقلیه دیگررا ازقصد خودآگاه سازند

ماده 107 - رانندگی درقسمت وسطی راه هائی که به وسیله خط کشی یاعلائم دیگر بسه قسمت تقسیم شده ممنوع است مگر برای سبقت گرفتن یاگردش بچپ.

ماده 108 - در راه هائی که به وسیله موانع مخصوص یا سکو بدوقسمت تقسیم شده رانندگان موظفند از قسمت راست حرکت کنند وحق ندارند ازروی موانع بگذرند.

ماده 109 - درراه‌های یکطرفه راننده وسائل نقلیه باید درجهت مجاز عبورکنند و حرکت خلاف جهت مزبور ممنوع است.

ماده 110 - درمیدان های سکودار رانندگان وسائل نقلیه موظفند ازطرف راست سکوگردش نمایند.

ماده 111 - درمعابری که عبوروسائل نقلیه کندرو مجاز اعلام گردیده رانندگان این قبیل وسایل درهرحال مکلفند که ازمنتهی‌الیه سمت راست یامحل هائی که برای عبورآنها تعیین شده حرکت نمایند.

ماده 112 - در مواقعی که وسیله نقلیه ای از روبروی وسیله نقلیه دیگری در جهت مخالف حرکت میکند راننده هریک ازآنها بایستی حتی المقدور درطرف راست خود حرکت نماید ومخصوصاً درراه هائی که ازهرطرف فقط یک وسیله نقلیه می‌تواند عبورکند رانندگان باید سعی نمایند که درهنگام عبور فاصله کافی بین دووسیله وجود داشته باشد.

قسمت دوم - سرعت

ماده 113 (اصلاحی 1354/08/29)- درراه‌ها ومناطقی که میزان سرعت رانندگی به وسیله تابلو یا علائم دیگرراهنمائی معین نگردیده حداکثر سرعت مجاز برای رانندگان وسائل نقلیه به قرار ذیل میباشد:
اول- درشهرها:
1 - درخیابان ها پنجاه کیلومتردرساعت
2 - در راههای خارج شهر و مناطق غیرمسکونی روزها 95 کیلومتر و شبها 80 کیلومتر درساعت.
3 - درتقاطع فاقد چراغ راهنما پنج کیلومتردرساعت.
دوم- درراه‌های خارج شهرومناطق غیرمسکونی روزها هشتاد کیلومتروشبها شصت کیلومتردرساعت.

ماده 114 - اداره راهنمائی ورانندگی میتوانددرمواقع یا محل های ضروری ازطریق نصب تابلو یا علائم دیگر حداقل سرعت را نیزمعین واعلام نماید. دراین صورت رانندگی باسرعت کمترازحداقل مجازنخواهد بود.

ماده 115 - رانندگان حق ندارند در راه‌ها آنقدر با سرعت کم حرکت نمایند که باعث کندی عبورومرور یا اختلال درآن بشوند مگرآنکه برای احتراز ازخطروتصادف ضروری باشد.

ماده 116 (اصلاحی 1347/11/06)- رانندگان وسائل نقلیه موظفند در تقاطع هائی که فاقد چراغ راهنما یا مامور انتظامی یا تابلوی ایست میباشد در سر پیچها، جاده‌های تنگ و تپه‌ها و به طور کلی در محل هائی که موانعی در مسیر حرکت آنان وجود داشته باشد و همچنین در مواقع بارندگی (برف - باران) یا مه یا کولاک و امثال آنها از سرعت وسیله نقلیه تا حدیکه بر حسب مورد برای احتراز از خطر یا تصادف ضرورت دارد بکاهند.

ماده 117 - رانندگی با انواع دوچرخه‌های موتوردار درشب با سرعتی بیش از40 کیلومتردرساعت مجاز نیست مگر اینکه نور چراغ جلوی آنها برای تشخیص اشیاء وانسان از فاصله یکصد متری کافی باشد. که دراین صورت هم نمی توانند از حداکثر سرعت مقرر تجاوزنمایند.

قسمت سوم - سبقت

ماده 118 (اصلاحی 1347/11/06)- رانندگانی که قصد سبقت گرفتن از وسائل نقلیه ای را که در جهت آنان حرکت مینمایند دارند باید پس از دادن علائم لازم فقط از سمت چپ آنها سبقت گیرند و پس از سبقت و طی مسافت کافی مجدداً بطرف راست خود متوجه شدند به نحوی که راه وسیله نقلیه ای که از آن سبقت گرفته شده مسدود نگردد یا موجب تصادف نشود. معذالک سبقت گرفتن از طرف راست وسیله نقلیه‏ایکه در حال گردش بچپ میباشد مجاز است.

ماده 119 - رانندگان وسائل نقلیه ای که ازآنها سبقت گرفته میشود بایستی راه را برای وسیله نقلیه ای که درحال سبقت گرفتن است بازکنند وبرسرعت خودنیفزایند.

ماده 120 (اصلاحی 1347/11/06)- سبقت گرفتن درموارد زیرممنوع است:
1 - درسرپیچ های تند وسربالائی ها که میدان دیدراننده کم است.
2 - در سی متری پیچهای ملایم یا تقاطع معابر و یا راه آهن.
3 - درمواقعی که روشنائی ومیدان دید بهرعلت کافی نباشد.
4 - سبقت ازوسیله نقلیه ای که خود درحال سبقت گرفتن است مگردرراهی که به مناسبت وجود سه ردیف خط کشی بریده یا بیشتر از سه ردیف این عمل مجازباشد.
5 - برای اتوبوسها وکامیونها درمعابرشهری
6 - درسی متری پل یاتونل که مدخل و مخرج آن کاملا قابل رویت نباشد.
7 - درنقاطی که بانصب علائم مخصوص سبقت گرفته ممنوع اعلام شده باشد.

قسمت چهارم - حق تقدم

ماده 121 - رعایت مقررات مربوط به حق تقدیم عبوربرای همه اجباری است مگر درمواردی که به موجب مقررات خاص یا علائم مخصوص راهنمائی خلاف این حکم اجازه داده شده باشد.

ماده 122 (اصلاحی 1347/11/06)- حق تقدم عبور وسائل نقلیه در تقاطع و میدان هائی که هیچگونه علامت و چراغ راهنما وجود نداشته باشد به ترتیب زیراست:
1- در تقاطع هم عرض اگر دو وسیله نقلیه ایکه روبروی یکدیگر در حرکتند بخواهند با هم داخل خیابان مجاور واحدی شوند حق تقدم عبور با وسیله ای که به سمت راست گردش میکند.
2- هرگاه دو یا چند وسیله نقلیه از دو یا چند راه مختلف بمدخل تقاطع هم عرض یا میدانی برسند حق تقدم عبور با وسیله ای است که در طرف راست وسیله دیگر قرار دارد.
3- در سه راهها حق تقدم عبور با وسیله نقلیه ای است که مستقیم حرکت میکند ولو آنکه عرض خیابانی که مسیر آن است از عرض خیابان تلاقی کننده کمتر باشد.

ماده 123 - دربرخورد راه اصلی باراه فرعی حق تقدم با وسیله ای است که از راه اصلی عبورمیکند. رانندگانیکه از راه فرعی وارد راه اصلی میشوند باید قبل ازورود براه اصلی توقف کامل نمایند وپس از اطمینان از عدم برخورد با وسائل نقلیه‏ای که احتمالا درراه اصلی حرکت میکنند وارد این راه بشوند.

ماده 124 - مقررات ماده فوق برای وسیله نقلیه‏ایکه از راه خصوصی یا گاراژ یا کوچه یا تعمیرگاه و امثال آنها بمعابر عمومی وارد میشود نیز لازم الرعایه است.

ماده 125 - وسیله نقلیه‏ای که درحرکت است بروسائل نقلیه متوقفیکه درحال حرکت کردن یا جلو وعقب زدن یادور زدن هستند حق تقدم عبور دارد.

ماده 126 (اصلاحی 1347/11/06)- در گذرگاه پیاده حق تقدم عبور با عابرین پیاده است.

ماده 127 (اصلاحی 1347/11/06)- در خیابان یا در تقاطعی که وسائل نقلیه روبروی یکدیگر حرکت میکنند، هرگاه وسیله ای بخواهد گردش بچپ کند، حق تقدم با وسیله نقلیه ای است که مستقیم عبور مینماید.
در محل پارک کنار خیابان حق تقدم برای پارک کردن با وسیله ای است که ضمن حرکت بعقب مشغول پارک کردن است.

قسمت پنجم - استفاده از چراغها

ماده 128 - راننده وسیله نقلیه‏ایکه در حرکت است. شب یا هرموقع دیگری که به علت کمی روشنائی نتواند اشیاء و اشخاص را از فاصله150متری بخوبی تشخیص دهد باید چراغهای آن را به ترتیب مقرر درمواد بعدی روشن نماید.

ماده 129 - درخیابانها وجاده هائیکه نور کافی وجود دارد باید فقط ازچراغهای کوچک ودرصورت خرابی ناگهانی چراغهای کوچک جلو ازنورپائین چراغهای بزرگ استفاده شود.

ماده 130 - در ساعاتیکه چراغها باید روشن باشند، اگر چند وسیله نقلیه متصل بهم حرکت کنند، روشن کردن چراغهائیکه به لحاظ محل نصبشان پوشیده میشوند ضرورت ندارد ولی در هرحال چراغهای جلوی وسیله اولی و چراغهای عقب وسیله آخری باید روشن باشند.

ماده 131 (اصلاحی 1347/11/06)- وسائل نقلیه موتوری موظفند که در جاده‌ها از نور بالا استفاده کنند تا بتوانند کلیه اشیاء و اشخاص را در فاصله دور به بینند مگر در موارد زیر که باید از نور پائین استفاده نمایند.

ماده 132 - چراغهای داخل وسائل نقلیه عمومی مسافربری شبها موقع حرکت باید روشن باشند.

ماده 133 (اصلاحی 1347/11/06)- استعمال چراغهای چشمک زن در وسائل نقلیه ممنوع است مگر در مواردی که به موجب این آیین‏ نامه مجاز باشد.

قسمت ششم - گردش

ماده 134 (اصلاحی 1347/11/06)- قواعد گردش درتقاطع به شرح زیراست:
1 - برای گردش براست باید وسیله نقلیه را به منتهی‌الیه سمت راست هدایت کرده وکاملا ازکنار تقاطع گذشت.
2 - برای گردش بچپ بایستی از فاصله یکصد متری تقاطع با دادن علامت وارد مسیر سمت چپ شد به طوری که پس از ورود بتقاطع وسیله در حدود مرکز تقاطع قرار گیرد سپس با رعایت حق تقدم عبور وسائل نقلیه‏ای که مستقیم در حرکتند با حداقل سرعت بچپ گردش نماید به نحویکه پس از ورود بخیابان مورد نظر در مجاورت محور وسط آن خیابان قرار گیرد.

ماده 135 - در راههای یکطرفه برای گردش بچپ رانندگان موظفند وسیله نقلیه را به منتهی‌الیه طرف چپ خیابان هدایت وسپس بچپ گردش کنند.

ماده 136 - دورزدن درفاصله یکصدوپنجاه متری پیچ ها وسربالائیهائیکه میدان دید کافی نیست وهمچنین ازروی خط پر ممنوع است.

ماده 137 - عقب راندن وسیله نقلیه هنگام ضرورت باید با احتیاط کامل برای احراز از وقوع هرگونه حادثه و انسداد راه عبور سایر وسائل نقلیه انجام گیرد.

قسمت هفتم - توقف

ماده 138 - رانندگان وسائل نقلیه همگانی هنگامیکه مسافر ندارند باید درایستگاههائیکه ازطرف شهربانی علامت گذاری شده متوقف شوند مگراینکه شهربانی مقررات دیگری اعلام نماید.

ماده 139 - کلیه رانندگان وسائل نقلیه برای سوار و پیاده کردن سرنشینان خود بایستی فقط در محل های مجاز و درمنتهی‌الیه سمت راست سواره رو توقف نمایند.

ماده 140 - درنقاط غیر مسکونی و خارج شهر توقف کوتاه یا طولانی وسائل نقلیه حتماً بایستی درخارج از مسیر عبوروسائل نقلیه وعابرین پیاده انجام گیرد به نحویکه رانندگان وسائل نقلیه درحال حرکت ازفاصله هفتاد متری وسیله نقلیه متوقف را بسهولت به بینند.

ماده 141 - هیچ راننده ای مجازنیست وسیله نقلیه ای را که موتور آن روشن است ولو درمحل مجازمتوقف سازدوخود از آن پیاده و دور گردد. در سراشیبی پس ازتوقف چرخهای جلوی وسیله نقلیه باید به سمت راست کنار راه پیچانده شود.

ماده 142 - رانندگان وسائل نقلیه درموارد زیرموظفند به ترتیبی که ذیلا مقرر میشود توقف نمایند:
1- درموقع برخورد باوسائل نقلیه امدادی که دستگاههای اخبار صوتی یا بصری خود را بکارانداخته باشند باید وسیله نقلیه را به منتهی‌الیه سمت راست راه هدایت وعنداللزوم تاگذشتن وسائل نقلیه امدادی متوقف شوند.
2- قبل ازورود بتقاطعی که فاقدعلائم یامامورراهنمائی است باید توقف بکنند وسپس با احتیاط کامل ازتقاطع بگذرند.
3- قبل از رسیدن بگذرگاه پیاده و در صورت عبور اشخاص باید وسیله نقلیه خودرا متوقف سازند وضمناً باحرکت دادن دست چپ رانندگان پشت سررا نیزبتوقف دعوت نمایند.
4- درتقاطع راه آهن، هنگامی که علائم الکتریکی یا مکانیکی یا پرچم قرمز یا صوت قطار نزدیک شدن آن را اعلام میدارد یا دروازه عبور بسته شده یادرحال باز وبسته شدن است باید لااقل درپنج متری علامت یا دروازه توقف کامل کنند تا قطار بگذرد وتقاطع برای عبور آزاد گردد.

ماده 143 - رانندگان وسائل نقلیه موتوری مخصوصاً اتومبیل های مدارس و وسائل نقلیه‏ایکه حامل مواد خطرناک میباشند در تقاطع راه ‏آهن هرچند علامتی وجود نداشته باشد باید کاملا توقف کنند وپس ازحصول اطمینان ازبی خطربودن معبر از تقاطع بگذرند. درهرحال هنگام عبور ازروی ریل‏ها مجاز به تعویض دنده نمیباشند.

ماده 144 (اصلاحی 1347/11/06)- توقف درمحلهای زیرممنوع است:
1 - پیاده رو و گذرگاه پیاده
2 - مقابل مدخل خیابانها وجاده‌ها وکوچه ها یا مدخل اتومبیل روی ساختان‌ها
3 - داخل تقاطع
4 - در فاصله پانزده متری میدان یا تقاطع یا سه راهها یا تقاطع راه آهن.
5 - پنج متری شیرهای آب منصوب درراهها
6 - پانزده متری اطراف چراغ راهنما یا تابلوهای راهنمائی که درکنار راهها نصب شده است.
7 - کوچه ها
8 - از ابتدا تا انتهای پیچ ها
9 - درفاصله پانزده متری مدخل گاراژهای آتش نشانی - پلیس - بیمارستانها
10 - کنار وسائل نقلیه ای که خود متوقف میباشند (توقف دوبله)
11 - روی پل ها وداخل تونل ها ومعابرهوایی(راههائیکه برروی پایه قراردارند)
12 - درخیابانهائیکه پیاده روی آن قابل عبور نبوده و پیاده‌ها مجبورند ازقسمتی ازسواره رو عبور کنند.
13 - در ایستگاههای وسائل نقلیه عمومی و حریم آنها که با علائم راهنمائی مشخص است.
14 - در محل هائی که تابلوهای توقف ممنوع یا توقف مطلقا ممنوع نصب شده باقتضای مورد.
15 - درهرنقطه ازمعابر به منظور تعمیروسیله نقلیه جزدر مورد ماده101که باید به ترتیب مقرردرهمان ماده عمل گردد.
16- در جائی که دستگاه پار کمتر نصب شده در کنار خیابان به علت نینداختن سکه در داخل آن یا پایان یافتن زمان معین و یا از کار افتادن دستگاه علامت پارکینگ ممنوع را نشان دهد.

قسمت هشتم - مقررات اختصاصی موتورسیکلت ودوچرخه

ماده 145 - رانندگان موتورسیکلیت بایستی در موقع رانندگی فقط روی زین موتورسیکلت بنشینند و حق ندارند شخص دیگری را برترک سوارکنند مگراینکه درترک نیز یک زین کامل نصب شده یاموتورسیکلت دارای یدک پهلو(ساید کار) باشد.

ماده 146 - رانندگی بادوچرخه رکابدار بدون داشتن زین محکم درمحل مخصوص ممنوع است.

ماده 147 - دوترکه سوارکردن اشخاص روی دوچرخه ممنوع است مگرآنکه زین اضافی برای این کارداشته باشد.

ماده 148 - دوچرخه سواران مکلفند:
1 - هنگام حرکت کاملا ازطرف راست راه عبورنمایند و برای گذشتن ازوسائل نقلیه ای که در کنار راه توقف کرده اند منتهای احتیاط را به عمل آورند.
2 - در صورت تعداد دوچرخه سواران در یک ردیف حرکت کنند مگرآنکه معبر ویژه ای آنها اختصاص داده شده باشد.
دراین صورت حق ندارند ازخارج ازمعبرویژه عبورومرور نمایند.

ماده 149 - عبوردوچرخه سوارازپیاده روووسط دستجات، بازار نقاط شلوغ وپرتردد ممنوع است.

ماده 150 - دوچرخه سواران حق ندارند حین رانندگی بار واشیاء دیگری حمل کنند یاحرکات ورزشی نمایند یااعمالی انجام دهند که مستلزم برداشتن دست های آنان ازروی فرمان باشد.

قسمت دهم[نهم] - مقررات مختلف مربوط برانندگی

ماده 151 - رانندگان وسائل نقلیه ای که در پشت سر وسیله نقلیه دیگر حرکت می کنند موظفند فاصله مناسبی را برای جلوگیری ازتصادف حفظ کنند.

ماده 152 - کامیونهای بزرگ و وسائل نقلیه دیگری که دارای یدکهای طویل هستند موقع عبوردرراههای غیرمسکونی باید فاصله بیشتری با وسائل نقلیه جلوی خود داشته باشند به طوریکه وسیله نقلیه دیگری که ازآنها سبقت می‌گیرد بتواند پس ازسبقت مجدداً درجلوی آنها وارد مسیراولیه بشود.

ماده 153 - وسایل نقلیه ای که به صورت کاروان ودسته جمعی درراهها عبورمی کنند نیز مشمول ماده فوق می‌باشند. فواصل آنها باید بقدری باشد که وسیله نقلیه سبقت گیرنده بتواند پس از سبقت برای ورود به مسیراولیه بآسانی داخل این فواصل گردد.

ماده 154 - سوارکردن بیش از سه نفر باراننده درقسمت جلوی وسیله نقلیه وهمچنین گذاشتن بار یا اشیاء دیگر جلوی راننده که مانع دید او گردد ممنوع است.

ماده 155 - رانندگان وسائل نقلیه سنگین درموقع عبور ازجاده‌های تنگ یا عقب راندن باید یکنفرکمک راننده برای احترازازهرگونه خطری همراه داشته باشند.

ماده 156 - حرکت با دنده خلاص درسرازیری ها ممنوع است.

ماده 157 - وسائل نقلیه نباید از روی لوله‌های آب آتش نشانی که جهت اطفاء حریق در خیابان قرار گرفته عبور نمایند مگربااجازه متصدیان آتش نشانی.

ماده 158 - رانندگان وسائل نقلیه عمومی که دربست کرایه داده میشوند نبایدبدون رضایت کرایه کننده شخص دیگری را سوار کنند.

ماده 159 - رانندگان حق ندارند ضمن رانندگی باکسی صحبت یا استعمال دخانیات نمایند یا خوراکی میل کنند.

تبصره (اصلاحی 1377/03/21): استفاده راننده در حین رانندگی از هر گونه وسایل و تجهیزات و یا اشتغال اعضای موثر وی که باعث انحراف ذهنی و توجه در حین رانندگی گردد ممنوع است.

ماده 160 - رانندگی برای کسی که نوشابه الکلی صرف کرده تارفع کامل آثارآن ممنوع است.

تبصره(الحاقی 1348/04/02)- در مواردی که ماموران راهنمائی و رانندگی نسبت بوجود حالت مستی راننده ای ظنین شوند وسیله نقلیه را متوقف ساخته و بلافاصله میزان الکل خون راننده را به وسیله دستگاه الکل سنج ازراه تنفس (الکل تست) تعیین مینمایند.
هرگاه میزان الکل بیشتر از پنجاه سانتی گرم درلیتر خون باشد از ادامه رانندگی او تا اعاده حالت عادی و رسیدن میزان الکل خون به کمتر از پنجاه سانتی گرم در لیتر خون جلوگیری خواهند کرد

ماده 161 - سوارکردن اشخاص آلوده بکثافات دروسائل نقلیه عمومی مسافربری مجازنیست.

ماده 162 - هرراننده موظف است حین رانندگی گواهینامه رانندگی خویش را همراه داشته باشد ودرصورت تقاضای ماموران انتظامی آن را ارائه دهد.

ماده 163 - بکاربردن بوقهای شیپوری، سوت بلبلی و به طور کلی هرنوع وسیله اخبار صوتی باصدای ناهنجار و غیرعادی وهمچنین زدن بوق ممتد یا غیرضروری یامکرر ویادر محل‏ هائیکه این عمل به وسیله علامتی منع شده ممنوع است.

ماده 164 - وسائل نقلیه امدادی، درمواقعی که جهت انجام ماموریت فوری درحرکتند، درصورت بکاربردن چراغ گردان مخصوص اعلام خطر یا آژیر تا حدودیکه موجب بروز تصادف نشود مجاز بانجام اعمال زیر میباشند:
1 - توقف در محل ممنوعه
2 - تجاوز از ساعت مجاز
3 - سبقت از سمت راست وسیله نقلیه دیگر
4 - عبور از طرف چپ راه
5 - دور زدن در نقاط ممنوعه
6 - گذشتن از چراغ قرمز یا عدم رعایت علائم دیگر ایست مشروط به اینکه از سرعت وسیله نقلیه دراینگونه محل ها تا حداقل امکان کاسته شود.

ماده 165 - وسائل نقلیه امدادی که مجازبداشتن صوت خطر یازنگ مخصوص میباشند فقط درمواقعیکه برای انجام ماموریت های مهم وفوری درحرکتند باید ازآنهااستفاده نمایند.

ماده 166 (منسوخ 1353/00/00)- اتومبیل های مدارس فقط درمواقع سوار و پیاده کردن شاگردان حق استفاده از علائم بصری مذکور در ماده52را دارند.

ماده 167 - درموقع برف ویخبندان وبه طور کلی درصورت اعلام مقامات وماموران انتظامی رانندگی باوسیله نقلیه ای که چرخهای آن با زنجیر مجهز نباشد ممنوع است.

ماده 168 - راندن وسیله نقلیه ای که بیش از ظرفیت مندرج درکارت شماره گذاری بار یا مسافر گرفته ممنوع است.

ماده 169 - عبور وسائل نقلیه از وسط دستجات ارتش یاماموران انتظامی یادانش آموزان یا تشییع کنندگان جنازه ها یا سایردستجات تشریفاتی وهمچنین بوق زدن دراین قبیل موارد مجازنیست.

ماده 170 - رانندگان بارکشهای موتوری بزرگ باید یکنفر شاگرد راننده همراه داشته باشندو سوار کردن مسافر به استثنای یکنفر پهلوی راننده مجازنیست.

ماده 171 - سوارشدن وسوار کردن اشخاص روی گلگیر یارکاب یا محل دیگری درقسمت خارجی وسائل نقلیه ممنوع است.

ماده 172 - درهای هروسیله نقلیه درحال حرکت باید کاملا بسته باشد وبازکردن آنها قبل ازتوقف کامل مجازنیست.

ماده 173 - رانندگان وسائل نقلیه هنگام عبورازمعابر وگذرگاههای تنگ یا پرجمعیت ویا درمواقعیکه بیشتراز50متر مقابل آنها مرئی نیست مکلفند آهسته حرکت کنند و در صورت احتمال وقوع حادثه یا اخلال نظم و مزاحمت برحسب مورد حرکت وسیله نقلیه را کند یا آن را متوقف سازند.

ماده 174 - عبور وسائل نقلیه سنگین که حداکثر سرعت آنها ازپانزده کیلومتر درساعت تجاوزنمیکندمانندتراکتورهای زنجیری وغلطک های جاده کوبی وغیره باید قبل ازرسیدن آنها باولین پست راه آهن یا ایستگاه خبرداده شود تاتدارک احتیاطی لازم جهت عبور بی خطر آنها ازتقاطع راه آهن فراهم گردد.

ماده 175 - رانندگان این قبیل وسائل نقلیه موظفند هنگامی که عبورآنها ازتقاطع راه آهن مجازاست قبل ازرسیدن بآن توقف کامل کنند وپس ازمشاهده طرفین و اطمینان ازعدم خطر احتمالی ازآنجا بگذرند. درمواقعیکه نزدیک شدن قطار به وسیله علائم یاصدای لکوموتیواعلام میشود تاعبورقطارازتقاطع نباید عبور نمایند.

ماده 176 - هرگاه مامور راهنما درمحل تقاطع راه آهن حضور داشته باشد عبور ازتقاطع باید بافرمان اوانجام گیرد.

فصل 10 - موادمتفرقه

ماده 177 - هیچکس حق ندارد وسیله نقلیه ای را که متعلق باونیست یاراننده آن نمی‌باشد بدون اجازه کسیکه آن را دراختیار دارد ازمحل خودحرکت دهد یا با آن رانندگی کند مگرماموران انتظامی آنهم درحدود مقررات ووظائف قانونی.

ماده 178 - هیچکس نمی‌تواند بشخص فاقد گواهینامه رانندگی لازم اجازه رانندگی با وسیله نقلیه خود را بدهد.

ماده 179 - هیچکس حق ندارد هیچ نوع وسیله نقلیه ای را که دارای عیب ونقص فنی باشد درراهها براند.

ماده 180 - ماموران مسئول راه مکلفند ازعبورو مرور دربعضی راههاکه بواسطه خرابی یاعلل دیگر خطرناک میباشد تاتعمیر ورفع علل خطر جلوگیری به عمل آوردند یا از حرکت برخی ازوسائل نقلیه یاغیرمجهز بوسائل لازم ممانعت به عمل آورند.

ماده 181 - رانندگی باوسائل نقلیه‏ای که شماره گذاری نشده یادرموعد مقرر پلاک شماره آنها تجدید نگردیده یا با علم به اینکه شماره آنها غیرمجازاست و همچنین گذاردن این قبیل وسائل نقلیه برای رانندگی در اختیار اشخاص دیگر ممنوع است مگر آنکه قبلا اجازه حرکت ازشهربانی دریافت کرده ودردست داشته باشند.

ماده 182 - حمل جنازه بایدباوسیله نقلیه مخصوص انجام گیرد مگردرمواردیکه شهربانی اجازه حمل آن را باسایروسائل نقلیه داده باشد.

ماده 183 - هیچکس حق ندارددرحالی که سواردوچرخه یاکفشهای چرخداریاسه چرخه‌های بدون رکاب یا اتومبیلهای اسباب بازی است بوسائل نقلیه در حال حرکت تکیه نماید و آنهارا وسیله حرکت خود یاحرکت وسیله که برآن سواراست قرار دهد. تکیه نمودن و آویزان شدن اشخاص نیز بوسائل نقلیه ممنوع است.

ماده 184 - ریختن شیشه، بطری، میخ، سیم، حلبی، مایعات لزج وبه طور کلی هرچیزی که باعث سدراه وایجاد خطر وانحراف وسائل نقلیه ازمسیر حرکت باشد برروی راهها ممنوع است.

ماده 185 - نصب هرنوع علائم(جزعلامت کانون جهانگردی وآنچه دراین آییننامه پیش بینی شده)وپلاکهای متفرقه وپرچم وهمچنین الصاق هرنوع آگهی ونوشته وعکس ونوشتن عبارات وترسیم نقوش روی شیشه یابدنه داخل یاخارج وسائل نقلیه بدون اجازه شهربانی ممنوع است

ماده 186 - حرکت وسائل نقلیه چرخ فلزی در معابر شهری مجازنیست.

ماده 187 - اعمال ذیل در خیابانهاومعابر شهری ممنوع است مگربااجازه شهربانی.
1 - بستن یاخوراک دادن دامها وپرندگان یارهاکردن آنها بدون نگهبان.
2 - مسابقه بااسب یاسایر حیوانات و وسائل نقلیه.
3 - ورزش ومسابقه‌های ورزشی

ماده 188 - هرکس که مسئول حرکت دادن و هدایت حیوانات است باید علائم راهنمائی و رانندگی و آن قسمت از مقررات این آیین ‏نامه راکه بوی مربوط میشود درراههای عمومی رعایت نماید.

ماده 189 - اشخاصیکه بهرعنوان روی راههای عمومی کارمیکنند موظفند قبل ازشروع بکارعلائم ایمنی عبور ومرور را درمحل و بلباسهای کارگران ووسائل نقلیه خودنصب نمایند درغیراین صورت مامورین انتظامی موظفندازکار آنان جلوگیری به عمل آورند.

ماده 190 - جز ماموران انتظامی هیچکس حق ندارد برای هدایت یاحفاظت وسائل نقلیه درسواره روی خیابان بایستد یاقدم بزند.

ماده 191 - عابرین پیاده موظفند که:
1 - درمحل‏هائیکه پیاده رو وجوددارد ازداخل سواره رو عبور نکنند.
2 - درمحل‏هائیکه پیاده رو وجودندارد یادرصورت وجود به جهاتی قابل استفاده نباشد هنگام حرکت ازسواره رو ازمنتهی‌الیه سمت چپ خود به طوریکه حرکت وسائل نقلیه مقابل درخلاف جهت ایشان انجام گیرد عبورکنند.
3 - برای گذشتن ازعرض راه حتماً ازگذرگاههای پیاده عبورکنند.
4 - هنگام عبور از گذرگاههای پیاده مراقب حرکت وسائل نقلیه باشندوناگهان ازپیاده رو بسواره رو داخل نشوند.

ماده 192 - توقف در سواره روی خیابان برای سوار شدن وسیله نقلیه وهمچنین صحبت کردن یاخرید و فروش با راننده یاسرنشینان وسائل نقلیه درسواره رو ممنوع است.

فصل 11 - مجازاتها

ماده 193 - متخلفین از مواد 2 (جز در مورد شماره های موضوع قانون مجازات استفاده کنندگان از پلاکهای تقلبی مصوب 1345) و 3 و 7 تا 9 و 12 تا 15 و 16 (جز در مواردی که مشمول ماده 4 قانون مجازات استفاده کنندگان از پلاکهای تقلبی مصوب 1345 میباشد) و 20 و 21 (جز در مواردی که مشمول قانون تشدید مجازات رانندگان مصوب 1328 است) و تبصره 2 ماده 22 و مواد 28و 29 و ماده 31 (در صورت رانندگی) و 37 تا 40 و42 و45 تا 52 و54 تا 85 و 87 و 89 و 92 تا 177 و 178 (در مورد وسایل نقلیه غیر موتوری) و 179 و 181 تا 192 بپرداخت غرامت از یکصد ریال تا دویست ریال یا حبس تکد یری از دو روز تا ده روز و یا بهر دو مجازات محکوم خواهند شد مگر در مواردی که تخلف آنان به موجب مقررات مخصوص مستوجب مجازات خاصی باشد که در آنصورت باید طبق همان مقررات رفتار شود.

تبصره (اصلاحی 1353/03/18)- د ادگاه مکلف است پس از صدور حکم محکومیت رانندگانی که به علت ارتکاب تخلفاتی مستی حین رانندگی - انحراف بچپ - سرعت غیر مجاز - سبقت غیر مجاز- عبور از چراغ قرمز- عبور از منطقه ممنوعه - عدم رعایت حق تقدم - امتناع تاکسی‌ها از سوار کردن مسافر - سوار کردن مسافر با وجود مسافر قبلی - نرساندن مسافر بمقصد - عدم استفاده از تاکسیمتر با داشتن مسافر و هر نوع تخلف دیگر منجر بتصادف محکوم شده اند مراتب محکومیت و نوع تخلف را به اداره راهنمائی و رانندگی اعلام نماید تا اداره مزبور نوع محکومیت و تخلف را در سوابق مربوط به راننده متخلف درج و گواهینامه او را به علامت وجود سابقه محکومیت منگنه کند نسبت باین قبیل رانندگان برابر تبصره 3 ذیل ماده یک قانون راجع باعطای اختیار به افسران شهربانی برای وصول جرائم رانندگی مصوب 1326 عمل خواهد شد.

ماده 194 - متخلفین ازمواد 42 و 47 و 104 بتادیه یکصدریال غرامت وازدوتا 5 روزحبس تکدیری محکوم میگردند.

ماده 195 - متخلفین ازمواد 8 و 12 و 15 و 16 و 29 و 67 و 70 و 72 و 76 و 77 و 78 و 81 و 82 و 83 و 84 و 87 و 93 و 94 و 95 و 96 و 99 و 107 و 108 و 111 و 114 و 115 و 117 و 129 و 133 و 137 و 138 و 139 و 140 و 144 و 145 و 151 و 152 و 153 و 162 و 169 و 171 و 172 و 173 و 174 و 175 و 176 و 182 و 183 و 185 و 186 و بپرداخت دویست ریال غرامت محکوم خواهند شد.

ماده 196 - متخلفین ازمواد 9 و 13 و 14 و 20 و 21 و 33 و 37 و 39 و 46 و 54 و 55 و 56 و 58 و 60 و 64 و 65 و 66 و 69 و 71 و 74 و 75 و 79 و 80 و 85 و 100 و 101 و 103 و 105 و 106 و 109 و 110 و 112 و 113 و 116 و 118 و 119 و 120 و 121 و 130 و 131 و 134 و 135 و 136 و 142 و 143 و 158 و 160 و 163 و 165 و 167 و 168 و 177 و 178 و 179 و 181 و 184 بپرداخت دویست ریال غرامت واز 6 روزتاده روز حبس تکدیری محکوم میشوند.

وزیر دادگستری وزیر کشور

دریافت فایل پی‌دی‌اف