الف: مقدمه:
-ماده 60- (ق مجازات جرائم ن.م- مصوب 1382/10/9): کارکنان وظیفه فراری در زمان صلح هر گاه شخصاً خود را معرفی و مشغول خدمت شوند به ترتیب زیر با آنان رفتار میشود:
(الف) چنانچه برای اولین بار مرتکب فرار از خدمت شده و ظرف مدت شصت روز از شروع غیبت مراجعت نمایند بدون ارجاع پرونده به مرجع قضایی در مقابل هر روز غیبت و فرار، دو روز به خدمت دوره ضرورت آنان افزوده میشود.این اضافه خدمت بیش از سه ماه نخواهد بود.
(ب) چنانچه پس از مدت یاد شده در بند (الف) این ماده خود را معرفی کنند و یا سابقه فرار از خدمت داشته باشند به حکم دادگاه به حبس از دو تا شش ماه محکوم می گردند.
(ج) چنانچه در زمان جنگ یا بسیج فراخوان عمومی یا هنگامی که یگان مربوط در آماده باش رزمی باشد و ظرف حداکثر دو ماه از تاریخ شروع جنگ یا بسیج و فراخوان عمومی یا اعلام آماده باش رزمی خود را معرفی کنند از تعقیب و کیفر معاف خواهند بود در صورتی که معرفی پس از مدت مذکور باشد یا در این مدت و یا پس از آن دستگیر شوند حکم فراری در زمان جنگ را خواهند داشت.
-تبصره 1: فراریان مشمول بند (الف) فوق در صورتی که مدعی عذر موجهی باشند، ادعای آنان در هیئتی که با شرکت فرماندهان و مسئولین عقیدتی سیاسی و مسئولان حفاظت یا معاونان آنان در سطح لشکرها و تیپهای مستقل، نواحی انتظامی و رده های همطراز و بالاتر تشکیل میگردد، بررسی شده و نظر اکثریت قطعی است در صورت عذر موجه به تشخیص هیات مذکور، به تناسب روزهای موجه از اضافه خدمت وی کسر میگردد.
-تبصره 2: در صورتی که انجام بقیه خدمت این افراد مورد رضایت فرماندهان باشد ممکن است با تصویب هیات یاد شده در تبصره (1) این ماده، تمام یا قسمتی از اضافه خدمت مزبور بخشیده شود.
-تبصره 3: دستورالعمل بند (الف) و تبصره های این ماده ظرف مدت سه ماه پس ازتصویب این قانون، توسط ستاد کل نیروهای مسلح تهیه و تصویب و ابلاغ میشود.
ب: هدف:
تعیین نحوه تشخیص عذر موجه کارکنان وظیفه فاقد سابقه فرار از خدمت که مرتکب فرار (کمتر از 60 روز) شده اند و مدعی عذر موجه میباشند.
ج : منظور:
ایجاد وحدت رویه و هماهنگی بین سازمانهای مختلف نیروهای مسلح در تشکیل هیئتهای تشخیص عذر موجه کارکنان وظیفه فاقد سابقه فرار از خدمت که مرتکب فرار کمتر از 60 روز شده اند و مدعی عذر موجه میباشند.
د:: اجراء:
ماده 1: با کارکنان وظیفه نیروهای مسلح که در زمان صلح برای اولین بار مرتکب فرار از خدمت شده و ظرف مدت 60 روز از شروع غیبت (از روزی که در محل خدمت حاضر نشده تا پایان شصتمین روز) مراجعه نمایند بدون ارجاع پرونده به مرجع قضایی بر اساس این دستور العمل رفتار خواهد شد.
ماده 2: به خدمت دوره ضرورت کارکنان وظیفه موضوع این دستور العمل در مقابل هر روز غیبت و فرار دو روز افزوده میشود این اضافه خدمت بیش از سه ماه نخواهد بود.
ماده 3: چنانچه معرفی کارکنان وظیفه فراری به محل خدمت خود پس از 60 روز از تاریخ غیبت باشد و یا اینکه کارکنان مزبور دستگیر شوند و یا سابقه فرار از خدمت داشته باشند به فرار آنان در مراجع قضایی رسیدگی خواهد شد.
ماده 4: پرونده فرار کارکنان وظیفه فراری موضوع این دستورالعمل در طول مدت فرار آنها تهیه و در صورت دستگیری در طول مدت فرار و یا بلافاصله پس از گذشت 2 ماه از تاریخ غیبت آنها جهت رسیدگی به مرجع قضایی ذیصلاح ارسال خواهد شود.
ماده 5: فراریان مشمول این دستورالعمل در صورتی که مدعی عذر موجه باشند، ادعای آن در هیئتی که با شرکت فرماندهان، روساء مدیران و مسئولین عقیدتی سیاسی (نمایندگی ولی فقیه در سپاه) و مسئولان حفاظت اطلاعات و یا معاونان آنان در سطح لشکرها، تیپهای مستقل، نواحی انتظامی (فرماندهان انتظامی استان) و رده های همطراز و بالاتر تشکیل میگردد بررسی شده و نظر اکثریت اعضاء هیات مزبور نسبت به موجه یا موجه نبودن عذر اعلام شده قطعی است.
تبصره- در تشکیل هیات و اولویت در رسیدگی به پرونده افراد باید مدت خدمت باقیمانده آنها مورد توجه قرار گیرد به نحوی که قبل از پایان خدمت دوره ضرورت پرونده این افراد رسیدگی و نسبت به آن اخذ تصمیم شود در مدت اضافه خدمت این افراد از دو برابر مدت غیبت و فرار آنها و حداکثر 90 روز تجاوز نخواهد کرد.
ماده 6: معاذیر موجهه که توسط هیئتهای موضوع این دستورالعمل مورد بررسی قرار میگیرد عبارتند از:
(الف) بیماری مانع از حضور که وفق مقررات ابلاغی به تایید پزشک یگان محل خدمت فرد برسد.
(ب) فوت همسر، پدر، مادر، خواهر، اولاد (در زمانی که عرفاً برای مراسم اولیه ضرورت دارد) و همچنین بیماری سخت یکی از آنان (در صورتی که مراتب دیگری نمیباشد و به مراقبت وی نیاز باشد).
(ج) ابتلای به حوادث بزرگ مانند حریق، سیل و زلزله.
(د) در توقیف یا حبس بودن.
تبصره 1: کلیه کارکنان وظیفه که به حوادث مذکور در بندهای (الف)، (ب) و (ج) این ماده مبتلا کرد موظفند در اولین فرصت ممکن، مراتب را به یگان محل خدمت خود اطلاع و حسب مورد نسبت به اخذ مرخصی استعلاجی، استحقاقی و امثال آن اقدام نماید در صورتی که امکان اخذ مرخصی وجود داشته باشد و اقدام نکند همچنین اگر پس از برطرف شدن عذر و سپری شدن مدتی که عرفاً برای آن حادثه ضرورت دارد خود را معرفی ننماید با توجه به مدت غیبت طبق مقررات این دستورالعمل با آنان رفتار خواهد شد.
تبصره 2: در صورتی که بنا بر نظر یکی از اعضاء هیات موضوع ماده 5، برای تایید صحت هر یک از معاذیر اعلام شده و میزان تاثیر آن نیاز به اخذ نظر پزشک یا کارشناس متخصص و یا سازمان خاص باشد نظر هیات پس از وصول نظر تخصصی اعلام خواهد شد.
تبصره 3: کارکنان وظیفه در صورت بیماری مکلفند برای معالجه به مراکز درمانی نیروهای مسلح مراجعه نمایند و نسبت به اخذ گواهی اقدام نمایند و در صورت فوریت و ضرورت معالجه به سایر مراکز درمانی گواهیهای صادره از سوی آن مراکز، در صورتی که عذر موجه تلقی خواهد شد که به تایید مراکز درمانی نیروهای مسلح برسد در این صورت با تشخیص هیات ایام غیبت موجه تلقی خواهد شد.
ماده 7: در صورت موجه بودن بخشی از ایام غیبت و فرار به ایام غیبت اضافه خدمت تعلق نمی گیرد.
تبصره- در صورتی که به تشخیص هیات بخشی از مدت غیبت و فرار موجه تلقی گردد به گونه ای که باقیمانده ایام غیبت بیش از 15 روز نباشد فعال ارتکابی فرار محسوب نخواهد شد و فقط مقررات انضباطی مربوط به غیبت توسط فرماندهان درباره متخلف اجراء خواهد شد.
ماده 8: در صورتی که مدت فرار مرحله اول بیش از 2 ماه باشد پرونده به مراجع قضایی ارسال میشود، چنانچه توسط مرجع قضایی نسبت به قسمتی از ایام فرار به لحاظ عذر موجه قرار منع پیگیر صادر شود و باقیمانده فرار مشمول این دستور العمل باشد مراتب از سوی مرجع قضایی به یگان مربوط اعلام و یگان مطابق مقررات این دستور العمل (با نظر فرمانده) اقدام خواهد نمود.
ماده 9: در صورت اشتغال به خدمت کارکنان وظیفه فراری موضوع این دستورالعمل و اعمال اضافه خدمت نسبت به آنها با اعلام رضایت فرمانده، مدیر یا رئیس یگان یا قسمت مربوط از خدمت وی و تصویب هیات موضوع ماده 5 تمام یا قسمتی از اضافه خدمت مزبور بخشیده میشود.
تبصره- عدم پذیرش عذر موجه اعلام شده از سوی کارکنان وظیفه مانع از رسیدگی به تقاضای کسر اضافه خدمت مبنی بر اعلام رضایت فرمانده نخواهد بود و در هر صورت آراء صادره از هیاتها قطعی بوده و پرونده فرار از خدمت یک نفر بیش از دوبار در هیات مطرح نخواهد شد.
ه-: هماهنگیها:
ماده 10- ریاست هیات موضوع ماده 5 این دستور العمل حسب مورد با فرماندهان، روسا و مدیران لشکرها تیپهای مستقل، نواحی انتظامی (فرماندهی انتظامی استان) و یا جانشین و معاونین ثابت (رکن یکم یا نیروی انسانی) آنان میباشد و تشکیل هیات بدون حضور هر یک از آنها فاقد رسمیت است.
ماده 11: دبیرخانه هیات در معاونتهای نیروی استانی (رکن یکم) یا واحدهای مشابه آنها تشکیل خواهد شد و خلاصه مذاکرات و مصّوبات هر جلسه در دفتر مخصوص که برای همین منظور تهیه میشود، ثبت خواهد گردید و به امضا حاضرین در جلسه خواهد رسید، دبیرخانه موظف است مصّوبات را حداکثر 48 ساعت از زمان پایان جلسه به مبادی ذیربط اعلام نماید.
ماده 12: محل رسیدگی به ادعای کارکنان وظیفه، همان واحدی است که هیات در آن تشکیل میگردد و فرد در آن واحد یا یگان خدمت می نماید، در صورتی که در واحد یا یگانی به هر دلیل هیات تشکیل نگردد، رسیدگی به ادعای کارکنان وظیفه در یگان یا واحد بالاتر که دارای هیات میباشد انجام خواهد شد. در هر صورت باید به ادعای کارکنان وظیفه قبل از پایان یافتن مدت خدمت قانونی آنها رسیدگی شود.
ماده 13: این دستورالعمل با یک مقدمه (متن ماده 60 ق. مجازات جرائم ن.م) و چهار بخش متضمن 13 ماده و 6 تبصره تنظیم و در تاریخ 1383/5/28 به تصویب ستاد کل نیروهای مسلح رسید.