هیات وزیران در جلسه 21/ 12 /1401 به پیشنهاد مشترک شماره 148960/ 1 مورخ 7 / 9/ 1401وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش بنیان رئیس جمهور و به استناد اصل یکصد و سی و هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، آییننامه حمایت از تولید، دانشبنیان و اشتغال آفرین در حوزه ارتباطات و فناوری اطلاعات و اقتصاد رقومی (دیجیتال) کشور را به شرح زیر تصویب کرد:
در ماده 1- در این آییننامه، اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار میروند:
1- دستگاه اجرایی: دستگاه های اجرایی موضوع ماده (5) قانون مدیریت خدمات کشوری - مصوب 1386-.
2- وزارت: وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات.
3- وزارت صمت: وزارت صنعت، معدن و تجارت.
4- معاونت: معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش بنیان رئیس جمهور.
5- فاوا (آی.سی.تی): فناوری اطلاعات و ارتباطات.
6- شرکت های دانش بنیان: شرکت های مشمول قانون حمایت از شرکت ها و موسسات دانش بنیان و تجاری سازی نوآوری ها و اختراعات - مصوب 1389- و اصلاحات بعدی آن.
7- واحدهای فناور: واحدهای پژوهش فناوری و مهندسی مستقر در پارک های علم و فناوری و مراکز رشد دارای مجوز از مراجع ذی ربط.
8- ساخت بار اول: کلیه محصولات دانش بنیان مورد نیاز بخش دولتی و غیردولتی که با تایید معاونت برای اولین بار در کشور تولید میشوند.
9- اولویت های فاوا: اولویت های موضوع ماده (3) این آییننامه.
ماده 2- به منظور توسعه متوازن و عادلانه شرکت های دانش بنیان و واحدهای فناور حوزه فاوا و اقتصاد رقومی (دیجیتال) در سراسر کشور، وزارت مکلف است تا پایان سال 1403 نسبت به راه اندازی پردیس های علم و فناوری استانی پارک فاوا در کلیه استان های کشور با مشارکت پارک علم و فناوری استان (وابسته به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری) و با رعایت قوانین و مقررات اقدام نماید. وزارت امور اقتصادی و دارایی، استانداری ها و سایر دستگاه های اجرایی مکلفند نسبت به تامین زمین یا مستحدثات و زیرساخت های لازم و مناسب پارک با وزارت همکاری نمایند.
تبصره - وزارت مجاز است با تایید وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات و با رعایت قوانین و مقررات نسبت به انتقال بهره برداری اراضی و ابنیه متعلق به وزارت و سازمان ها و شرکت های تابع به پارک فناوری اطلاعات و ارتباطات به منظور ایجاد پردیس های موضوع این ماده اقدام نماید.
ماده 3- به منظور بهره گیری از ظرفیت های شرکت های دانش بنیان و واحدهای فناور در بومی سازی تجهیزات و زیرساخت های سخت افزاری و نرم افزاری مورد نیاز برای توسعه شبکه ملی اطلاعات، اقتصاد رقومی (دیجیتال) و صنعت فضایی کشور با هدف بومی سازی سالانه حداقل ده درصد (10%)، وزارت مکلف است با همکاری معاونت و وزارتخانه های دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح و صمت، ظرف یک ماه از تاریخ ابلاغ این آییننامه و در چهارچوب آییننامه اجرایی بند (ب) ماده (1) قانون جهش تولید دانش بنیان، موضوع تصویب نامه شماره 160716 / ت 60029ه- مورخ 1401/9/2، اولویت های بومی سازی را تهیه و اعلام عمومی نموده و در سامانه نظام افکار نو (ایده ها) و نیازها (نان) ثبت نماید.
ماده 4- دستگاه های اجرایی با مشارکت معاونت در چهارچوب قوانین و مقررات و در حدود اعتبارات مصوب مربوط بودجه سالانه کل کشور میتوانند نسبت به ارایه کمک های فنی و اعتباری برای تامین بخشی از هزینه های تحقیق و توسعه یا تولید محصولات فاوا که حداقل پنجاه درصد (50 %) هزینه آن توسط بخش غیردولتی تامین شده است و مورد تایید و مشارکت دستگاه های اجرایی است، اقدام نمایند.
ماده 5- صندوق نوآوری و شکوفایی مکلف است با رعایت قوانین و مقررات، تسهیلات درخواستی شرکت های دانش بنیان فعال در بومی سازی تجهیزات موضوع ماده (3) این آییننامه را که توسط وزارت معرفی میشوند، پرداخت نماید.
ماده 6- وزارت مکلف است در چهارچوب بند (ت) ماده (17) قانون جهش تولید دانش بنیان- مصوب 1401- و با استفاده از ظرفیت توسعه ای سازمان فناوری اطلاعات به صورت مستقیم و یا غیرمستقیم در طرح های مصوب شورای راهبری فناوری ها و تولید دانش بنیان، با عاملیت صندوق نوآوری و شکوفایی سرمایه گذاری نماید.
ماده 7- به منظور روزآمد سازی و توسعه توانمندی، دانش و مهارت های مورد نیاز نیروی انسانی فعال در اقتصاد رقومی (دیجیتال)، صنعت فضایی و توسعه فاوا، وزارت مکلف است با همکاری وزارتخانه های تعاون، کار و رفاه اجتماعی (سازمان آموزش فنی و حرفهای کشور)، علوم، تحقیقات و فناوری و آموزش و پرورش و با مشارکت نهادهای غیردولتی مرتبط ظرف سه ماه از تاریخ ابلاغ این آییننامه، نسبت به تعریف یا باز تعریف دوره های کاربردی و نظری کوتاه مدت و بلند مدت و رشته ها و دروس مدارس و دانشگاه ها اقدام نمایند.
1- برای ارتقای دانش و توانمندی های مورد نیاز توسعه اقتصاد رقومی (دیجیتال) وزارت آموزش و پرورش مکلف است با همکاری وزارت، محتوای لازم را در سر فصل های درسی دانش آموزان در مقاطع تحصیلی مختلف، با تصویب شورای عالی آموزش و پرورش پیش بینی و درج نماید.
2- وزارت علوم، تحقیقات و فناوری مکلف است با همکاری وزارت و با تصویب شورای گسترش و برنامه ریزی آموزش عالی توانمندی، دانش و مهارت های شناسایی شده مورد نیاز توسعه فاوا و اقتصاد رقومی(دیجیتال) را در دروس یا رشته های مختلف دانشگاهی به صورت اختیاری و یا اجباری حسب مورد و دوره های تخصصی و مهارتی مورد نظر وزارت بگنجاند و نسبت به انجام پژوهش های لازم برای روزآمد سازی و بکارگیری این سرفصل ها به صورت مستمر اقدام نماید.
3- سازمان آموزش فنی و حرفه ای کشور، دانشگاه فنی و حرفه ای و دانشگاه جامع علمی -کاربردی مکلفند با همکاری نهادهای غیردولتی مرتبط، نسبت به طراحی و برگزاری دوره های آموزش کوتاه مدت کاربردی متناسب با مهارت های مورد نیاز نیروی انسانی توسعه اقتصاد رقومی (دیجیتال) اقدام نمایند.
4- وزارت موظف است با همکاری معاونت و سایر دستگاه های اجرایی و بخش غیردولتی برنامه ای برای تربیت و ارتقای مربی و مشاوران فعال در حوزه اقتصاد رقومی (دیجیتال) تدوین و با بهره گیری از مراکز واجد شرایط اجرا نمایند.
5- سازمان اداری و استخدامی کشور مکلف است با همکاری وزارت و مرکز آموزش مدیریت دولتی، نسبت به بازنگری دوره های آموزش ضمن خدمت کارکنان در حوزه فناوری اطلاعات، هوشمندسازی دولت و حکمرانی الکترونیک اقدام نماید.
6- ایجاد مدارس و هنرستان های دانش بنیان و هوشمند در حوزه فاوا توسط وزارت آموزش و پرورش با همکاری وزارت بر اساس آمایش وزارتخانه های یاد شده و با رعایت قوانین و مقررات مربوط مجاز است.
ماده 8- وزارت مکلف است با استفاده از ظرفیت و توانمندی های پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات نسبت به ارائه اعتبار پژوهشی در قالب جذب دوره های پسا دکتری، فرصت مطالعاتی و حمایت از پایان نامه ها، رساله ها و پژوهش های کاربردی برای موضوعات اولویت دار مذکور در ماده (3) این آییننامه در سقف اعتبار بودجه سالانه مصوب مربوط خود اقدام نماید.
ماده 9- وزارت مکلف است با استفاده از ظرفیت های پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات و با همکاری معاونت علمی و مشارکت و سرمایه گذاری بخش غیردولتی به منظور ارتقای سطح کیفی محصولات حوزه فاوا، نسبت به ایجاد و راه اندازی حداقل (5) آزمایشگاه ارزیابی، تایید محصولات و تحقیق و توسعه موضوع اولویتهای ماده (3) این آییننامه حداکثر تا پایان سال 1403 اقدام نماید. وزارت میتواند بخشی از هزینه های تایید نمونه مرتبط با تولید محصولات شرکت های دانش بنیان موضوع این آییننامه را از محل اعتبارات مصوب مربوط تامین نماید.
تبصره - معاونت موظف است هزینه راه اندازی آزمایشگاه های این ماده را با رعایت بندهای (ب) و (ت) ماده (11) قانون جهش تولید دانش بنیان - مصوب 1401- و آییننامه های اجرایی آنها به عنوان اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه منظور نماید.
ماده 10- سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران مکلف است با رعایت قانون بودجه سنواتی و به منظور بازار سازی برای محصولات شرکت های دانش بنیان و واحدهای فناور که از سوی وزارت معرفی میشوند، موارد زیر را اجرا نماید:
1- تعرفه تبلیغ و معرفی محصولات معرفی شده، معادل حداقل تعرفه های مصوب سازمان.
2- برنامه سازی برای معرفی محصولات شرکت های دانش بنیان و واحدهای فناور به مردم و مخاطبان تخصصی.
ماده 11- به منظور تسهیل دسترسی شرکت های دانش بنیان و واحد های فناور موضوع این آییننامه به داده ها و اطلاعات دستگاه های اجرایی و استفاده حداکثری از داده ها و اطلاعات بخش دولتی در توسعه اقتصاد رقومی (دیجیتال) کشور، کلیه دستگاه های اجرایی مکلفند بر اساس ضوابط و مقررات کارگروه تعامل پذیری دولت الکترونیکی و با رعایت امنیت و محرمانگی داده های شخصی، دسترسی به دادهها و خدمات در اختیار خود را از طریق مرکز ملی تبادل اطلاعات برای این شرکت ها و واحدهای فناور و شرکتهای فعال در حوزه اقتصاد رقومی (دیجیتال) فراهم نمایند.
ماده 12- به منظور تامین حمایت های حقوقی از شرکتهای دانشبنیان و واحدهای فناور موضوع این آییننامه، وزارت مکلف است با همکاری معاونت و سایر دستگاه های اجرایی و مشارکت بخشهای غیردولتی، میز خدمت فیزیکی یا مجازی برای ارایه خدمات حقوقی مورد نیاز شرکت های دانش بنیان و واحد های فناور را ایجاد نماید. وزارت و معاونت میتوانند نسبت به تامین بخشی از هزینههای ارائه خدمات مذکور از محل ردیف های بودجه سالانه مصوب مربوط به خود اقدام نمایند.
ماده 13- به منظور بازار سازی و توسعه بازار محصولات شرکت های دانش بنیان و واحدهای فناور حوزه فاوا در کشورهای منطقه و هدف وزارت، معاونت مکلف است با همکاری وزارت، وزارت صمت، مرکز همکاریهای تحول و پیشرفت ریاست جمهوری و بهره گیری از ظرفیت صندوق توسعه ملی، صندوق ضمانت صادرات و صندوق نوآوری و شکوفایی نسبت به راه اندازی خطوط اعتباری و ایجاد پایگاه های صادراتی با هدف افزایش سالانه حداقل بیست درصد (20 %) صادرات این حوزه اقدام نماید.
ماده 14- وزارت صمت و معاونت مکلفند با همکاری وزارت، ظرف دو ماه از تاریخ ابلاغ این آییننامه، برنامه توسعه، مدیریت و یا جایگزینی واردات کالاهای خارجی دارای تولید مشابه داخل دانش بنیان را با هدف ساخت بار اول و مطابق اولویتهای اعلامی موضوع ماده (3) این آییننامه تهیه و اجرا نمایند.
ماده 15- وزارت صمت با همکاری وزارت نسبت به مدیریت واردات کالاهای دارای مشابه ساخت داخل در حوزه شبکه ملی اطلاعات، زیرساخت های اقتصاد رقومی (دیجیتال) و صنعت فضایی و اولویت های ماده (3) این آییننامه در چهارچوب قانون حداکثر استفاده از توان تولیدی و خدماتی کشور و حمایت از کالای ایرانی - مصوب 1398- با اصلاحات بعدی اقدام نماید.
ماده 16 -کلیه دستگاه های اجرایی موضوع ماده (2) قانون حداکثر استفاده از توان تولیدی و خدماتی کشور و حمایت از کالای ایرانی - مصوب 1398- با اصلاحات بعدی، موظفند در چهارچوب قوانین و مقررات بر اساس فهرست توانمندی های محصولات داخلی اعلامی وزارت صمت از خرید هر گونه محصول یا خدمت مشابه غیر داخلی حوزه فاوا خودداری نمایند.
تبصره - وزارت صمت موظف است در سامانه تدارکات الکترونیک دولت (ستاد)، ممنوعیت خرید کالای خارجی مشابه با محصولات و تولیدات دانش بنیان موضوع این ماده را نظارت نماید.
ماده 17- وزارت امور اقتصادی و دارایی (بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران) مکلف است با همکاری معاونت و وزارت نسبت به تهیه ضوابط بیمه محصولات دانش بنیان حوزه فاوا ظرف سه ماه از تاریخ ابلاغ این آیین نامه اقدام و جهت تصویب به شورای عالی بیمه ارسال نماید.
ماده 18- وزارت با استفاده از ظرفیت توسعه ای سازمان فناوری اطلاعات ایران مجاز است در چهارچوب قانون سیاستهای کلی اصل چهل و چهارم (44) قانون اساسی، نسبت به تاسیس شرکت توسعه، استقرار و نگهداری خدمات پایه کاربردی زیست بوم تلفن همراه و دستگاه های هوشمند اقدام نماید.
ماده 19- وزارت صمت مکلف است بر اساس برنامه ای که با همکاری وزارت تدوین میشود، کلیه تولید کنندگان صنایع داخلی نظیر لوازم خانگی هوشمند و تجهیزات پرداخت (پوز) و گوشی های تلفن همراه هوشمند که در محصولات خود از سامانه (سیستم) عامل استفاده می نمایند را ملزم به استفاده از زیرساخت نرم افزاری و سامانه (سیستم) عامل مورد تایید وزارت نماید.
ماده 20- وزارت مکلف است جهت ساخت گوشی تلفن همراه داخلی و توسعه بازار آن اقدامات زیر را انجام دهد:
1- فراهم کردن امکان استقرار شرکت های زنجیره تولید و تامین گوشی تلفن همراه ساخت داخل در پارک فاوا و منطقه ویژه اقتصادی پیام.
2- فراهم کردن امکان خرید اقساطی گوشی های تلفن همراه داخلی با همکاری کارور (اپراتور) های ارتباطی و مشارکت بخش غیردولتی و بانک های متقاضی.
3- ارائه بسته های تشویقی خدمات ارتباطی و اینترنتی برای گوشی های تلفن همراه داخلی با همکاری کارور (اپراتور) های ارتباطی.
4- اختصاص بیست درصد (20 %) از تسهیلات مربوط به وزارت، موضوع بند (الف) تبصره (18) قانون بودجه سال 1401 کل کشور و عناوین مشابه در بودجه های سنواتی آتی به شرکتهای تولیدکننده داخلی گوشی تلفن همراه و تجهیزات هوشمند.
ماده 21- وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح مکلف است در حوزههای پیشران اقتصاد رقومی (دیجیتال) و با رعایت این آییننامه و با مشارکت بخش غیردولتی، اولویت های موضوع ماده (3) این آییننامه، طرح (پروژه) های حوزه ارتباطات و فناوری اطلاعات را در قالب حمایت های مالی و ارائه پژوهانه (گرنت) های تحقیقاتی به منظور دستیابی به فناوری های گلوگاهی پیشرفته و نوظهور در حوزه های دارای اولویت راهبردی جهت راه اندازی سامانه های جدید، مزیت آفرین، برتری ساز و قدرت آفرین در چهارچوب قوانین و مقررات اقدام نماید و موارد فاقد طبقه بندی را در سامانه نظام افکار نو (ایده ها) و نیازها (نان) ثبت نماید.
ماده 22- در راستای اجرای شبکه ملی اطلاعات و فراهم کردن امکان اتصال کلیه کسب و کارها به ارتباطات پهن باند پر سرعت با اولویت توسعه بازار و تقاضای شرکت های دانش بنیان و واحدهای فناور، وزارت مکلف است تا پایان سال 1404 با اجرای طرح ملی تار (فیبر) نوری منازل و کسب و کارها نسبت به ایجاد (20) میلیون پوشش تار (فیبر) نوری با اولویت توسعه بازار و تقاضای شرکت های دانش بنیان و واحدهای فناور، در سراسر کشور اقدام نماید.
تبصره - کلیه دستگاه های اجرایی، استانداری ها و فرمانداری ها مکلفند با به اشتراک گذاری منابع زیرساختی خود، همکاری لازم را با وزارت برای اجرای این طرح (پروژه) به عملآورند.
ماده 23- سازمان اداری و استخدامی کشور مکلف است با رعایت قوانین و مقررات نسبت به صدور شناسه استخدامی برای بکارگیری و استخدام (500) متخصص مرتبط مورد تایید بنیاد ملی نخبگان در وزارت و سازمان های وابسته اقدام نماید.
ماده 24- وزارت امور اقتصادی و دارایی با همکاری وزارت و معاونت نسبت به تدوین دستور العمل ارزشگذاری و اعتبار سنجی دارایی های رقومی (دیجیتال) اقدام می نماید. هزینه های انجام شده برای دارایی های مذکور، به عنوان هزینه های قابل قبول مالیاتی قابل پذیرش است.
ماده 25- شرکت ملی پست ایران مکلف است نسبت به حمایت از شرکت های دانش بنیان و واحد های فناور فعال در حوزه خدمات قبول، جمع آوری، رهسپاری و توزیع هوشمند مرسولات و محموله های پستی و تجارت الکترونیک و فناوری های وابسته با استفاده از منابع داخلی و ظرفیت های صندوق نوآوری و شکوفایی، صندوق پژوهش و فناوری نو آفرین، اعتبارات وجوه اداره شده و امکانات و زیر ساخت های موجود و در اختیار وزارت اقدام نماید. شرکت ملی پست ایران مکلف است زیر ساخت محیط های آزمون لازم را برای طرح های نوآورانه فوق فراهم آورد.
ماده 26- وزارت مکلف است با همکاری معاونت از شرکت های دانش بنیان و واحدهای فناور ارایه دهنده خدمات فضا پایه و مکان محور مورد تایید سازمان فضایی حمایت نمایند. کلیه دستگاه های اجرایی با رعایت ضوابط و مقررات صیانتی و امنیتی ملزم به استفاده از خدمات ارایه شده این شرکت ها برای توسعه کاربری های هوشمند و مکان محور میباشند.
ماده 27- به منظور فراهم آوردن تسهیل زمینه صادرات و واردات محصولات و خدمات شرکت های دانش بنیان و واحد های فناور حوزه فاوا، وزارت مکلف است با همکاری دبیرخانه شورای عالی مناطق آزاد تجاری - صنعتی و ویژه اقتصادی و معاونت و وزارت امور اقتصادی و دارایی ظرف شش ماه از تاریخ ابلاغ این آییننامه نسبت به ایجاد گمرک تخصصی فاوا در منطقه ویژه اقتصادی پیام با رعایت قوانین و مقررات مربوط اقدام نماید.
ماده 28- به منظور ارتقای بهرهوری از مسیر بکارگیری فناوری های حوزه فاوا، وزارت موظف است:
1- شاخص های بهره وری متناسب را تا پایان سال 1401 به سازمان ملی بهره وری ایران ارایه و به تایید سازمان مذکور برساند.
2- در مقاطع زمانی سه ماهه گزارش اقدامات و عملکرد شاخص های بهره وری را به سازمان ملی بهره وری ایران ارائه و این سازمان پس از بررسی و تایید گزارش ارتقای بهره وری مربوط به این آییننامه را به سازمان برنامه و بودجه کشور جهت تخصیص اعتبار با رعایت ماده (30) قانون برنامه و بودجه کشور - مصوب 1351- ارائه نماید.
ماده 29- سازمان برنامه و بودجه کشور مکلف است بودجه لازم برای اجرای این آیین نامه را در لوایح بودجه سنواتی پیش بینی نماید.
معاون اول رئیس جمهور - محمد مخبر