هیات وزیران در جلسه مورخ 1384/5/5 بنا به پیشنهاد شماره 4647 - 1/ 842 مورخ 1384/5/2 سازمان میراث فرهنگی و گردشگری و به استناد بندهای «الف» و «و» ماده (114) قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران - مصوب 1383 - و مواد مربوط به قانون راجع به حفظ آثار ملی - مصوب 1309 -، آییننامه مدیریت، ساماندهی، نظارت و حمایت از مالکان و دارندگان اموال فرهنگی - تاریخی منقول مجاز را به شرح زیر تصویب نمود:
فصل اول - تعاریف:
ماده 1 - کلیه آثار فرهنگی - تاریخی و هنری غیردولتی که ویژگیهای علمی - فنی آنها در آییننامه اموال فرهنگی - تاریخی و هنری دولتی تعریف شده است، مشمول مقررات این آییننامه میباشند.
ماده 2 - اموال بدلی به اموالی گفته میشود که بدون سوء نیت از روی یک اثر تاریخی فرهنگی و هنری در جنس یا ابعاد یا رنگ متفاوت و به قصد معرفی تجاری ساخته شده است و بدلی بودن آن در محل قابل رویت از آن و همچنین نام کارگاه سازنده آن حل شده باشد.
ماده 3 - موزه یک نهاد دائمی با هدف ارایه خدمات فرهنگی، آموزشی و پژوهشی از طریق نمایش آثار فرهنگی - تاریخی و هنری به عموم جامعه است. موزه ها مجاز به گردآوری آثار، نگهداری، نمایش و مبادله آثار متعلق به خود میباشند.
تبصره - به موزه هایی که توسط اشخاص حقیقی یا حقوقی خصوصی ایجاد و اداره میشوند، موزه خصوصی گفته میشود.
ماده 4 - مجموعه دار به شخص حقیقی یا حقوقی گفته میشود که بدون قصد تجارت نسبت به گردآوری و نگهداری اموال فرهنگی - تاریخی و هنری از طریق مجاز اقدام می کند.
ماده 5 - مجموعه اموال فرهنگی - تاریخی یا هنری به تعدادی از اموال فرهنگی - تاریخی و هنری اطلاق میشود که علاوه بر ارزش فرهنگی - تاریخی و هنری هر یک از آنها، اجتماع آنها هویتی مستقل ایجاد و ارزش و هویتی مضاعف به وجود می آورد.
ماده 6 - اجزا و قطعات آثار و ابنیه تاریخی - فرهنگی که به عللی از محل اصلی قلع شده و حکم مال غیرمنقول را پیدا کرده اند، در حکم اموال فرهنگی تاریخی محسوب میشوند.
ماده 7 - موزه های تخصصی به موزه هایی گفته میشوند که توسط دستگاههای دولتی، نهادهای عمومی یا اشخاص حقیقی یا حقوقی بخش خصوصی در یک یا چند موضوع که با هم ارتباط ماهوی دارند، تشکیل میشوند.
ماده 8 - موسسات کارشناسی به موسساتی گفته میشود که حداقل با حضور سه نفر کارشناس واجد صلاحیتهای موضوع ماده (3) که در موضوع واحدی دارای تحصیلات و تجارب مرتبط هستند، تشکیل میشوند. موسسات کارشناسی میتوانند نسبت به بررسی، شناسایی، تشخیص قدمت، اصالت و ارزشیابی آثار منقول یا غیرمنقول اقدام نمایند.
تبصره 1 - مجوز کارشناسی آثار منقول و یا غیرمنقول به تشخیص سازمان میتواند به شخص حقیقی نیز واگذار گردد، در این صورت شخص حقیقی میتواند از عنوان «دفتر کارشناسی» استفاده کند.
تبصره 2 - در صورت وجود کارشناسان واجد صلاحیت در هر دو رشته آثار منقول و غیرمنقول، سازمان میتواند اجازه کارشناسی در هر دو رشته یاد شده را به موسسه واحد اعطاء نماید.
ماده 9 - کارگاههای مرمت آثار فرهنگی - تاریخی به موسساتی گفته میشوند که با حضور حداقل سه نفر از کارشناسان واجد صلاحیتهای موضوع این آییننامه تشکیل میشوند. موسسات مذکور میتوانند خدمات مشاوره ای و اجرایی در زمینه مرمت آثار منقول و غیرمنقول فرهنگی تاریخی ارایه نمایند.
ماده 10 - موسسات مدیریت محوطه های فرهنگی - تاریخی و موزه ها به موسساتی گفته میشوند که با حضور حداقل پنج نفر از کارشناسان و پرسنل مشخص از جمله معماران، باستان شناسان، مردم شناسان و سایر تخصصهای مرتبط با مدیریت تخصصی و پشتیبانی محوطه ها و موزه ها تشکیل میشوند و خدماتی از جمله خدمات نگهداری، معرفی، برنامه ریزی آموزشی، توسعه منابع انسانی، مرمت، احیا، انتشارات، حفاظت فیزیکی و سایر خدمات جنبی ارایه می دهند.
تبصره - واگذاری اداره محوطههای فرهنگی - تاریخی و موزه های دولتی به موسسات مذکور، علاوه بر رعایت شرایط مقرر در این آییننامه، تابع مقررات آییننامه نحوه انتخاب و ارجاع کار به مشاوران مصوب هیات وزیران خواهد بود.
ماده 11 - کارگاههای هنرهای سنتی به کارگاههایی گفته میشوند که حداقل با حضور یک نفر هنرمند هنرهای سنتی تشکیل و فعالیت می کنند.
فصل دوم - ثبت آثار فرهنگی تاریخی و هنری در فهرست آثار ملی کشور
ماده 12 - اموال فرهنگی تاریخی و هنری که به تشخیص سازمان میراث فرهنگی و گردشگری حائز اهمیت ملی است، در فهرست آثار ملی ایران ثبت خواهد شد.
ثبت اثر در فهرست آثار ملی خدشه ای به مالکیت مالک وارد نخواهد کرد و نتایج آن در تغییر ایادی نسبت به آن اثر ثابت و برقرار خواهد بود.
ماده 13 - اموال فرهنگی - تاریخی و هنری که متعلق به اشخاص حقیقی یا حقوقی خصوصی است، در فهرست جداگانه و تحت همان عنوان ثبت خواهد شد. پرونده کارشناسی ثبت اثر در دو نسخه تهیه و یک نسخه در آرشیو آثار ملی منقول کشور نگهداری و یک نسخه دیگر به مالک داده خواهد شد.
ماده 14 - سازمان میراث فرهنگی و گردشگری خدمات کارشناسی، فنی و علمی لازم را برای حفاظت از آثار متعلق به اشخاص حقیقی یا حقوقی خصوصی ارایه خواهدکرد.
اقدامات مرمتی و حفاظتی که به تشخیص سازمان ضروری تشخیص داده شود، به هزینه دولت انجام خواهد شد و از مالک مطالبه عوض نخواهد شد.
ماده 15 - هرگونه استفاده پژوهشی، فرهنگی و معرفی از قبیل چاپ و نشر عکس، پوستر، ارایه در نمایشگاههای انفرادی یا عمومی و موزه های خصوصی و دولتی و نظایر آن با رعایت قوانین ناظر به موضوع از جمله حقوق قانونی مالک یا دارنده قانونی اثر است. این حقوق قابل انتقال به غیر میباشد.
ماده 16 - سازمان میراث فرهنگی و گردشگری تمهیدات و تدابیر لازم را برای ایجاد زمینه های حسن استفاده دارندگان آثار ثبت شده در فهرست آثار ملی فراهم و دستورالعملهای لازم را تدوین و ابلاغ خواهد کرد.
ماده 17 - سازمان میراث فرهنگی و گردشگری کشور دستورالعمل ساماندهی اطلاعاتی، کالبدی و مرمت هر یک از آثار موضوع این فصل را در زمان ثبت اثر تدوین و به مالک تسلیم و خدمات کارشناسی، فنی و مالی لازم را برای تحقق دستورالعملهای فوق به مالک ارایه خواهد کرد.
ماده 18 - سازمان میراث فرهنگی وگردشگری بانک اطلاعات اموال فرهنگی - تاریخی و هنری منقول متعلق به اشخاص حقیقی یا حقوقی را با ذکر مشخصات مالک اثر، ایجاد و امکان دسترسی مالکان آثار، محققان، مجموعه داران و موزه داران خصوصی به بانک اطلاعاتی مذکور را فراهم خواهد کرد.
ماده 19 - سازمان میراث فرهنگی و گردشگری تمهیدات لازم را برای حضور و مشارکت مالکان و مجموعه داران آثار فرهنگی - تاریخی و هنری و موزه های خصوصی در نمایشگاههای بین المللی فراهم خواهد کرد. هزینه های مترتب بر این امر و نیز مدیریت و حفاظت از این قبیل آثار در مدت برگزاری نمایشگاه بر عهده سازمان خواهد بود.
تبصره - در صورتی که نمایشگاههای موضوع این ماده انتفاعی باشد، سهم مالکان خصوصی بر اساس قرارداد فی مابین محاسبه و پرداخت خواهد شد.
فصل سوم - موزه ها و مجموعه های خصوصی
ماده 20 - اشخاص حقیقی یا حقوقی که نسبت به گردآوری و نگهداری اموال فرهنگی تاریخی و هنری ایرانی یا خارجی اقدام می نمایند، باید از سازمان میراث فرهنگی و گردشگری پروانه مخصوص دریافت نمایند.
ماده 21 - مجموعه داران حق اشتغال به تجارت اموال فرهنگی - تاریخی و هنری ندارند و در پایان هر سال لیست اموال فرهنگی تاریخی و هنری در اختیار خود را به سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ارایه خواهند کرد.
ماده 22 - مجموعه داران میتوانند نسبت به تشکیل نمایشگاههای انفرادی یا گروهی یا ایجاد شرایط لازم برای بازدید عمومی یا چاپ و نشر و معرفی آثار موجود در مجموعه ها اقدام نمایند.
ماده 23 - مبادله اموال فرهنگی - تاریخی و هنری بین مجموعه داران و همچنین موزه های خصوصی بدون اشکال است و در موارد خاص مجموعه داران و موزه داران خصوصی میتوانند نسبت به فروش بعضی از اموال فرهنگی تاریخی متعلق با کسب اجازه خاص از سازمان میراث فرهنگی و گردشگری به منظور تجهیز یا تکمیل مجموعه اموال فرهنگی تاریخی و هنری در اختیار خود اقدام کنند.
ماده 24 - موزه های خصوصی با اخذ پروانه از سازمان میراث فرهنگی و گردشگری و تحت نظارت علمی و فنی سازمان مذکور تاسیس میشوند و فعالیت خواهند کرد.
م-اده 25 - سازمان میراث فرهنگی و گردشگری و همچنین موزه های پژوهشی - تخصصی وابسته به سایر دستگاههای دولتی میتوانند به منظور تکمیل مجموعه اموال فرهنگی تاریخی و هنری موزه های خصوصی، به طور موقت و با اخذ تضمین مناسب، اموال فرهنگی تاریخی و هنری متعلق به خود را به موزه های خصوصی امانت دهند، در این صورت ضوابط حفاظتی امنیتی و معرفی آثار مذکور به طور کتبی به موزه امانت گیرنده ابلاغ و بر اجرای آن از سوی دستگاه امانت گزار نظارت خواهد شد.
ماده 26 - سازمان میراث فرهنگی و گردشگری دستورالعملهای ناظر به شرایط و نحوه احراز صلاحیت متقاضیان، نحوه فعالیت و مدیریت موزه ها و مجموعه های خصوصی و همچنین شرایط نحوه صدور، مدت اعتبار و شرایط تعلیق یا ابطال پروانه های صادر شده را ظرف شش ماه پس از تصویب این آییننامه تدوین و پس از تصویب شورای عالی میراث فرهنگی و گردشگری ابلاغ خواهد کرد.
ماده 27 (اصلاحی 1385/09/19)- سازمان میراث فرهنگی و گردشگری به منظور حمایت از مالکان و دارندگان قانونی اموال فرهنگی و نیز حمایت از فعالیت موسسات، کارگاهها و موزه های خصوصی موضوع این آییننامه اقدامات زیر را انجام خواهد داد:
الف - اماکن تاریخی قابل احیا متعلق به سازمان را که جزﺀ نفایس ملی محسوب نمی شوند، به صورت اجاره به شرط تملیک در اختیار مجموعه ها، موزه ها و کارگاههای مرمت اموال فرهنگی - تاریخی قرار خواهد داد.
ب - از محل کمکهای فنی و اعتباری منظور در بودجه های سنواتی، تسهیلات لازم را به قیمت تمام شده دریافت و به موسسات مذکور تخصیص و تمام یا بخشی از مابه التفاوت کارمزد بانکی تسهیلات دریافتی این قبیل موسسات را پرداخت خواهد کرد.
ج - مرمت آثار فرهنگی - تاریخی متعلق به موسسات موضوع این آییننامه در کارگاههای متعلق به سازمان، به قیمت تمام شده انجام خواهد شد.
د - از محل بودجه سنواتی سازمان متناسب با فعالیتهای موسسات مذکور یارانه بلیط ورودی پرداخت نماید.
فصل چهارم - تجارت اموال فرهنگی - تاریخی و هنری
ماده 28 - اشتغال به تجارت اموال فرهنگی - تاریخی حاصل از حفاریهای باستان شناسی یا حفاریهای غیرمجاز و همچنین اجزا و قطعات آثار تاریخی - فرهنگی غیرمنقول ممنوع است.
ماده 29 (اصلاحی 1385/09/19)- اشتغال به تجارت سایر اموال فرهنگی - هنری، تاریخی منوط به اخذ مجوز از دولت میباشد.
ضوابط اجرایی موضوع این ماده طرف سه ماه پس از ابلاغ، توسط سازمان میراث فرهنگی و گردشگری جهت طرح و تصویب به هیات وزیران ارایه خواهد شد.
تبصره 1 (اصلاحی 1397/11/17)- تاسیس نمایشگاههای دائم و موقت و مجموعه داران اموال فرهنگی - تاریخی و هنری تابع شرایط مزبور است.
تبصره 2 (الحاقی 1397/11/17)- صدور مجوز برنامه ها و فعالیت های مربوط به برگزاری نمایشگاه ها، جشنواره ها و مسابقات فرهنگی، هنری و حراج و فروش آثار هنری تجسمی شامل نقاشی، ارتباط تصویری، عکاسی و مجسمه سازی که از زمان تولید آنها بیش از صد سال نگذشته باشد با وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است. حکم این تبصره شامل حراج و فروش آثار و نفایس ملی نیست.
ماده 30 (اصلاحی 1385/09/19)- صدور مجوز فعالیت برای اماکن موضوع ماده فوق منوط به رعایت ضوابط و دستورالعملهای صادر شده از سوی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری و تصویب دولت است.
ماده 31 (اصلاحی 1385/09/19)- ضوابط و شرایط صدور مجوز و نحوه نظارت سازمان بر فعالیت دارندگان آن بر اساس دستورالعملی خواهد بود که به تایید شورای عالی میراث فرهنگی و گردشگری و تصویب دولت رسید.
ماده 32 - به اشخاص مشروح زیر مجوزهای موضوع ماده (29) داده نخواهد شد:
الف - کسانی که بر اساس احکام صادر شده از محاکم قضایی به محرومیت از حقوق اجتماعی محکوم شده اند.
ب - کسانی که به علت ارتکاب به جرایم علیه میراث فرهنگی در محاکم قضایی محکوم شده اند.
ج - کسانی که به اتهام ارتکاب جرایم علیه میراث فرهنگی تحت تعقیب قضایی هستند، تا صدور قرار منع تعقیب یا حکم برائت.
د - کسانی که بر اساس دستورالعمل صادر شده از سوی سازمان فاقد صلاحیت علمی یا حرفه ای تشخیص داده شوند.
ماده 33 - متقاضیان صدور مجوزهای موضوع ماده (1)، صورت آثار فرهنگی - تاریخی و هنری در اختیار خود را بر اساس فرمها و دستورالعمل صادر شده از سوی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری تنظیم و قبل از شروع فعالیت یک نسخه از آن را به سازمان تسلیم خواهند کرد.
ماده 34 - دارندگان مجوز دارای دفاتر مخصوصی خواهند بود که از سوی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری تهیه میشود و در اختیار آنها قرار خواهد گرفت. فهرست کلیه آثار فرهنگی - تاریخی موجود و آثاری که خریداری شده یا فروخته شده است همراه با قیمت، تاریخ و مشخصات طرف معامله در دفتر مذکور و فرمهای مربوط درج و یک نسخه از فرمها در پایان هر ماه به سازمان میراث فرهنگی و گردشگری تسلیم خواهد شد.
ماده 35 - تعیین اصالت و قیمت اموال فرهنگی - تاریخی و هنری که خرید و فروش آنها در کشور مجاز است، بر عهده کارشناسانی خواهد بود که صلاحیت علمی و حرفه ای آنها توسط سازمان میراث فرهنگی و گردشگری تعیین میشود.
تبصره - سازمان اسامی کارشناسان یاد شده را به نحو مقتضی به اطلاع عموم خواهد رسانید.
ماده 36 - در صورتی که کارشناسان اموال فرهنگی - تاریخی پروانه های موضوع ماده (1) را دریافت نمایند، صرفاً در حدود فعالیت مجاز خود مجاز به اظهارنظر کارشناسی بوده و از دخالت در موارد دیگر ممنوع میباشند.
ماده 37 - سازمان میراث فرهنگی و گردشگری اماکن موضوع این آییننامه را بازرسی و در صورت احراز تخلف از سوی دارندگان مجوز نسبت به ابطال موقت یا دائم پروانه اشتغال اقدام خواهد کرد. دستورالعملهای ناظر به اجرای این ماده از سوی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ظرف شش ماه پس از تصویب این آییننامه تدوین و ابلاغ خواهد شد.
فصل پنجم - موزه های تخصصی و پژوهشی
ماده 38 - به کلیه دستگاههای اجرایی مشمول مقررات قانون برنامه چهارم توسعه اجازه داده میشود از محل اعتبارات عمومی نسبت به ایجاد موزه های پژوهشی و تخصصی در حوزه وظایف قانونی خود اقدام نمایند.
ماده 39 - موزه های مذکور به لحاظ اداری و مالی تابع دستگاه اجرایی ذی ربط و از نظر مقررات مربوط به مدیریت موزه، موزه داری و موزه آرایی تابع ضوابط و دستورالعملهای سازمان میراث فرهنگی و گردشگری خواهند بود.
ماده 40 - نگهداری و مدیریت اموال فرهنگی - تاریخی و هنری موجود در این قبیل موزه ها تابع مقررات آییننامه اموال فرهنگی - تاریخی و هنری دولتی خواهد بود.
فصل ششم - تاسیس موسسات مشاوره، کارشناسی و کارگاههای مرمت
ماده 41 - سازمان میراث فرهنگی و گردشگری برای صدور مجوز تاسیس و فعالیت موسسات موضوع بند «و» ماده (114) بر اساس مقررات زیر اقدام خواهد کرد:
ماده 42 - موسساتی که به موجب مقررات این آییننامه مجوز فعالیت دریافت می کنند علاوه بر ارایه خدمات علمی - فنی و کارشناسی در داخل کشور، میتوانند با رعایت مقررات ناظر به موضوع و اخذ مجوز از سازمان میراث فرهنگی و گردشگری خدمات مذکور را در خارج از کشور نیز ارایه نمایند.
ماده 43 - تشخیص صلاحیت علمی و فنی برای صدور مجوز فعالیت و رتبه بندی مشاوران حقیقی و حقوقی، کارگاهها، موسسات کارشناسی و کارشناسان حقیقی، کارگاههای مرمت و مرمتگران حقیقی و موسسات مدیریت محوطه های فرهنگی - تاریخی و موزه ها و همچنین تعیین حق الزحمه آنها رده بندی و تعیین سقف ورودیه موزه های خصوصی بر اساس دستورالعملهای مصوب شورای عالی میراث فرهنگی و گردشگری بر عهده سازمان میراث فرهنگی و گردشگری است.
تبصره 1 - به منظور انجام موارد فوق کارگروه فنی با ترکیب زیر در سازمان میراث فرهنگی و گردشگری تشکیل میشود:
1 - یکی از معاونان سازمان میراث فرهنگی و گردشگری به عنوان رئیس کارگروه.
2 - مدیرکل دفتر امور مشاوران و پیمانکاران سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور.
3 - پنج نفر کارشناس خبره به تعیین رئیس سازمان میراث فرهنگی و گردشگری.
4 - مدیرکل ستادی ذی ربط سازمان میراث فرهنگی و گردشگری.
تبصره 2 - مصوبات کارگروه به رئیس سازمان میراث فرهنگی و گردشگری گزارش و با امضای نامبرده ابلاغ و رسمیت می یابد.
ماده 44 - وظایف کارگروه فنی به شرح زیر است:
1 - تصویب یا تغییر در شرح خدمات و تخصصهای مربوط به موسسات، کارگاهها و کارشناسان موضوع این آییننامه.
2 - تصویب احراز صلاحیت متقاضیان برای صدور مجوز فعالیت.
3 - نظارت بر فعالیت دارندگان مجوز فعالیت و ارزیابی سالانه.
4 - کارگروه فنی در صورت عدم رعایت ضوابط فنی، علمی، اداری و حقوقی ناظر به موضوع فعالیت موسسات کارگاهها و کارشناسان موضوع این آییننامه میتواند لزوم اصلاح عملکرد آنها را به طور کتبی و با ذکر مورد تذکر دهد و در صورتی که در مهلت مقرر که حداکثر یک ماه خواهد بود، اصلاحات مورد نظر انجام نگیرد، کارگروه فنی میتواند مجوز فعالیت موسسه را به مدت شش ماه تعلیق نماید. در صورت تکرار تخلف مجوز موسسه ابطال و صدور مجوزهای موضوع این آییننامه برای دارندگان مجوز فوق ممنوع خواهد بود.
ماده 45 - شرایط عمومی احراز صلاحیت متقاضیان تاسیس موسسات مشاوره، کارشناسی و کارگاههای مرمت به شرح زیر است:
الف - کارشناسان:
1 - تابعیت دولت جمهوری اسلامی ایران.
2 - دارای تحصیلات دانشگاهی معتبر (حداقل کارشناسی) مرتبط با تخصص مورد نظر و تجربه مفید و موثر.
3 - فاقد سوء پیشه کیفری یا ممنوعیتهای قانونی موثر در ارایه خدمات موضوع این آییننامه.
4 - دارای صلاحیت اخلاقی، امانت و تعهد حرفه ای باشند.
ب - اشخاص حقوقی:
1 - تابعیت دولت جمهوری اسلامی ایران.
2 - خدمات موضوع این آییننامه در اساسنامه آنها قید شده باشد.
3 - شرایط مقرر در این آییننامه را از حیث کارشناسان و متخصصان تمام وقت و مرتبط با شرح خدمات مورد نظر داشته باشند.
4 - اعضای هیات مدیره و مدیرعامل باید دارای تحصیلات و تجربه مفید مرتبط با خدمات مورد نظر باشند.
5 - موسسات مدیریت محوطه های فرهنگی تاریخی و موزه های خصوصی میتوانند یک نفر با تخصص امور اقتصادی، برنامه ریزی و مدیریت را در ترکیب هیات مدیره داشته باشند.
ماده 46 - دستورالعملهای مربوط به شرایط علمی و فنی لازم برای هر یک از موسسات و کارگاهها، موزه ها و دفاتر کارشناسی موضوع این آییننامه ظرف شش ماه از سوی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری تدوین و ابلاغ خواهد شد.
ماده 47 - متقاضیان بر اساس دستورالعملهای صادر شده از سوی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری و مفاد این آییننامه، تقاضای خود را همراه با مدارک مورد نظر به سازمان میراث فرهنگی و گردشگری تقدیم خواهند کرد. سازمان مکلف است حداکثر ظرف چهل و پنج روز تصمیم خود را به متقاضی ابلاغ نماید. تصمیم سازمان در خصوص صدور یا عدم صدور مجوز قطعی خواهد بود.
ماده 48 - کلیه دستگاههای اجرایی در مواردی که کسب نظر کارشناس رسمی دادگستری الزامی است، نظر به موسسات و کارشناسان موضوع این آییننامه که دارای مجوز فعالیت از سازمان میراث فرهنگی و گردشگری میباشند برای دستگاههای دولتی، در موارد مبتلا به در حکم نظر به کارشناسی رسمی دادگستری میباشد.
ماده 49 - موسسات، کارگاهها و کارشناسان موضوع آییننامه بر اساس ظرفیتهای علمی و تجربی که در دستورالعمل صادر شده از سوی سازمان تعیین خواهد شد به درجه یک و درجه دو تقسیم میشوند. ارایه خدمات موضوع این آییننامه در مورد آثاری که در فهرست آثار ملی ثبت شده اند، صرفاً از سوی موسسات، کارشناسان و کارگاههای درجه یک انجام خواهد شد.
ماده 50 - سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور امکانات لازم را برای ایجاد ساختار اداری، نظام مدیریت و حقوقی متناسب برای اجرای مفاد این آییننامه فراهم و اعتبارات مورد نیاز را برای اعمال حمایتهای مقرر در بودجه سنواتی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری تامین خواهد کرد.
معاون اول رئیس جمهور - محمدرضا عارف