هیات وزیران در جلسه مورخ 1383/9/4 بنا به پیشنهاد شماره 10077/1 مورخ 1383/4/25 وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و به استناد ماده (14) قانون تاسیس و نحوه اداره کتابخانههای عمومی کشور -مصوب 1382 - آییننامه اجرایی قانون یاد شده را به شرح زیر تصویب نمود:
ماده 1 - عبارات زیر دراین آییننامه در معانی مشروح مربوط به کار میروند:
الف - قانون: قانون تاسیس و نحوه اداره کتابخانههای عمومی - مصوب 1382.
ب - هیات امنا:. هیات امنای کتابخانههای عمومی کشور
ج - انجمن استان: انجمن کتابخانههای عمومی استان.
د- انجمن شهرستان: انجمن کتابخانههای عمومی شهرستان.
ه- - انجمن شهر: انجمن کتابخانههای عمومی شهر.
ماده 2 - کتابخانههای عمومی، نهادی فرهنگی است که با مجموعهای منظم از منابع مکتوب و مضبوط در اشکال مختلف به منظور برآورده ساختن نیازهای اطلاعاتی، علمی، پژوهشی، آموزشی، تفریحی و غنی سازی اوقات فراغت عموم افراد جامعه قطع نظر از سن، نژاد، جنسیت، مذهب، ملیت، زبان یا موقعیت اجتماعی آنها، به ارایه خدمات کتابداری و اطلاعرسانی میپردازد.
ماده 3 - کتابخانههای عمومی به عنوان یک نهاد عمومی غیردولتی دارای ارکان زیر است:
الف - هیات امنا
ب - انجمنها
ج - دبیرخانهها
ماده 4 - جلسات عادی هیات امنا هر سه ماه یک بار با دعوت رسمی دبیرکل هیات امنا تشکیل میشود.
تبصره 1 - جلسات فوقالعاده بنا به ضرورت و تشخیص رئیس هیات امنا یا به پیشنهاد دبیرکل یا سه نفر از اعضای هیات امنا و تایید رئیس هیات امنا و با دعوت دبیر کل برگزار میشود.
تبصره 2 - دعوتنامه باید با دستورجلسه مشخص و حداقل ده روز قبل از تاریخ برگزاری جلسه، برای اعضای هیات امنا ارسال شود مگر آنکه دستور و وقت جلسه بعدی در همان جلسه توسط اعضای حاضر تعیین شود یا فوریت آن را رئیس هیات امنا تشخیص و اعلام نماید.
تبصره 3 - جلسات هیات امنا با حضور حداقل هفت نفر از اعضا رسمیت مییابد و تصمیمات آن با پنج رای موافق معتبر است. خلاصه و اهم مذاکرات و مصوبات جلسه، ثبت و صورتجلسات تهیه شده در دبیرخانه نگهداری میشود.
تبصره 4 (اصلاحی 1384/04/26)- چنانچه هر یک از اعضای موضوع بند و ماده (2) قانون، در سه جلسه متوالی هیات امنا بدون عذر موجه غیبت نماید، عضویت او سلب و جایگزین وی به ترتیب مقرر در قانون انتخاب خواهد شد. تشخیص عذر موجه با هیات امنا است.
ماده 5 (اصلاحی 1384/04/26)- هیات امنا مجاز است در تدوین دستورالعملهای موردنیاز در زمینههای اداری و مالی موضوع بند «د» ماده (3) قانون، چگونگی واگذاری حق بهره برداری از فضا و مکان کتابخانهها برای انجام فعالیتهای فرهنگی و آموزشی مرتبط و چگونگی اخذ وام یا استفاده از تسهیلات بانکی را با رعایت قوانین و مقررات مربوط مشخص نماید.
ماده 6 -هیات امنا میتواند نسبت به تقدیر مادی و معنوی از اشخاص حقیقی یا حقوقی که در زمینه تامین، ساخت، تجهیز، توسعه، اداره کتابخانههای عمومی و ارایه خدمات کتابداری و اطلاع رسانی خدمات برجستهای ارایه نمودهاند، به ویژه شوراهای اسلامی شهر و شهردارانی که در حسن اجرای مواد (6) و (12) قانون و ماده (17) این آییننامه، مساعدت خاص نمودهاند، اقدام نماید.
ماده 7 - دبیر کل هیات امنا مسوولیت اداره کلیه امور دبیرخانه هیات امنا و اجرای وظایف مندرج در قانون و این آییننامه و مصوبات هیات امنا و نمایندگی دبیرخانه هیات امنا، دبیرخانه انجمنها و کتابخانهها در مقابل اشخاص حقیقی و حقوقی، دولتی و غیردولتی، داخلی و بینالمللی، مراجع قضایی و حل اختلاف (اختصاصی یا عمومی)، حق طرح هرگونه دعوا یا دفاع یا تعقیب دعاوی مربوط با حق استفاده از وکلای دادگستری یا کارشناسان حقوقی شاغل در دبیرخانه یا کتابخانهها را با حق توکیل به غیر دارد.
تبصره - دبیر کل میتواند برخی از اختیارات خود را به مسئولیت خود و با رعایت قوانین و مقررات مربوط به هریک از کارکنان تفویض نماید.
ماده 8 - در شهرستانهایی که فاقد اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی هستند، نماینده مدیر کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان به عنوان عضو و دبیر انجمن شهرستان منصوب میشود.
ماده 9 - انجمن استان دارای وظایف و اختیارات زیر است که با هماهنگی دبیرخانه هیات امنا نسبت به تحقق کامل آنها اقدام خواهد کرد:
الف - پیگیری و انجام مصوبات هیات امنا و ارایه گزارشهای لازم در وقت مقرر به دبیرخانه هیات امنا.
ب - تشکیل دبیرخانه انجمن استان طبق ضوابط مربوط، نظارت بر حسن اداره آن و همکاری با واحدهای استانی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و سایر دستگاههای اجرایی مرتبط و دبیرخانه هیات امنا.
ج - نظارت کامل بر حسن اجرای قانون، این آییننامه و مصوباتهیئتامنا در حوزه استان.
د - برگزاری منظم جلسات - حداقل هر دو ماه یک بار - در سطح انجمن استان و نیز برگزاری جلسات هماهنگی با انجمنهای شهرستانهای استان جهت تامین نیازهای انجمنها و دبیرخانههای مربوط و حل و فصل مسائل و مشکلات آنها و ارسال گزارش به دبیرخانه هیات امنا.
ه- - دریافت و بررسی گزارش عملکرد و صورتهای مالی و تراز سالانه و برنامه و بودجه پیشنهادی انجمنهای شهرستانهای تحت پوشش حداکثر تا پایان فروردین ماه هر سال و ارایه جمع بندی حاصل به انضمام گزارش عملکرد خود به دبیرخانه هیات امنا حداکثر تا پایان خردادماه هر سال.
و - بررسی برنامه و بودجه پیشنهادی انجمن هر شهرستان با حضور اعضای آن انجمن و ارایه نتایج حاصل به دبیرخانه هیات امنا برای تصویب توسط هیات امنا. در صورت عدم حصول توافق، در مواردی که اختلاف نظر وجود دارد، انجمن استان باید ضمن امانتداری کامل نسبت به نظر انجمن شهرستان، نظر مستند و مستدل خود را همراه پیشنهادات اصلاحی، مکتوب نموده و به هیات امنا ارائه نماید.
ز - به منظور رفع پارهای محرومیتها و توزیع عادلانه منابع، انجمن استان میتواند بخشی از درآمد مازاد بر برنامه و بودجه سالانه انجمن شهرستان، شهر، بخش و روستا (در صورت تشکیل) را با رضایت آنها و در صورت انطباق با نظر هدیه دهنده، کمک کننده، وقفنامه و متولی وقف (در مواردی که درآمد ناشی از موقوفات باشد) در سایر نقاط استان منحصراً صرف هزینههای ساخت، تکمیل، توسعه و تجهیز کتابخانهها نماید.
ح - اسناد و اوراق بهادار و تعهدآور در حدود اختیارات و وظایف محول شده با امضای ثابت رئیس دبیرخانه انجمن استان به عنوان خزانهدار و امضای دبیر انجمن یا یکی از اعضای انجمن به انتخاب انجمن و مهر انجمن ذی ربط معتبر است.
ط - انجام سایر امور ارجاعی توسط دبیرخانه هیات امنا با رعایت قوانین و مقررات مربوط.
ماده 10 - سال مالی انجمنها از اول فروردین هر سال شروع و در آخر اسفند همان سال پایان مییابد.
ماده 11 - به منظور تحقق کامل مفاد ماده (12) قانون و تبصره آن، انجمنها مکلف هستند براساس بررسی دقیق کارشناسی، اراضی، ابنیه و فضاهای مناسب برای کتابخانههای عمومی را شناسایی و طرحهای پیشنهادی را پس از تصویب انجمن استان برابر ضوابط و استانداردهای مصوبه هیات امنا به مراجع مندرج در ماده و تبصره یاد شده ابلاغ نمایند.
ماده 12 - جلسات انجمنها حداقل دو ماه یک بار تشکیل میشود و با حضور حداقل شش نفر از اعضا رسمیت مییابد و تصمیمات متخذه با رای موافق نصف بهعلاوه یک اعضای حاضر در جلسه دارای اعتبار و لازمالاجرا است.
ماده 13 - رئیس دبیرخانه انجمن در صورتی که عضو انجمن نباشد، بدون داشتن حق رای در جلسات انجمن شرکت میکند.
ماده 14 - انجمن شهر در برابر انجمن شهرستان و انجمن شهرستان در برابر انجمن استان در محدوده اختیارات قانونی، مسوولیت دارند و باید پاسخگوی عملکرد حوزه فعالیت خود باشند.
ماده 15 - کلیه امور اجرایی و اداری کتابخانههای عمومی و انجمنها در استان براساس دستورالعملهای مصوبه هیات امنا و از طریق رئیس دبیرخانه انجمن استان که به وسیله دبیر کل منصوب میشود، انجام خواهد شد.
ماده 16 - اعتباراتی که برای تامین منابع مالی کتابخانههای عمومی، همه ساله در بودجه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به عنوان کمک منظور میشود، طبق مقررات و ضوابط خاص کتابخانههای عمومی جهت ساخت، تکمیل و تجهیز، سازماندهی، توسعه منابع انسانی، مدیریت کتابخانهها، هزینههای اداری حوزه ستادی و دبیرخانه انجمنها به مصرف میرسد.
ماده 17 - در اجرای ماده (6) قانون، شهرداریها مکلفند حداکثر تا پایان وقت اداری روز پانزدهم هر ماه، نیم درصد (5/0%) از کل درآمد ماه قبل خود را به صورت علیالحساب به حسابی که انجمن کتابخانههای عمومی شهر مربوط معرفی کرده است واریز نمایند و نسخهای از رسید بانکی به همراه نسخهای از آمار درآمدهای وصولی تهیه شده براساس صورت جامع درآمد و هزینه شهرداری که در مقاطع شش ماهه به تایید شورای اسلامی شهر میرسد، به انجمن شهر تحویل دهند. تسویه حساب قطعی سالانه حداکثر ظرف یک ماه از تاریخ تصویب نهایی صورت جامع درآمدها توسط شورای اسلامی شهر، به عمل خواهد آمد.
تبصره - شهردار در حوزه مسوولیت خود نسبت به اجرای این ماده و تادیه کامل سهم کتابخانهها مسوول است.
ماده 18 - به منظور تحقق عدالت اجتماعی در قلمرو فعالیت کتابخانههای عمومی و عرضه عادلانه محصولات و خدمات فرهنگی،هیات امنا منابع مالی در اختیار را با اولویت نقاط محروم در برنامهها و بودجه مصوب هزینه میکند.
ماده 19 - کلیه اموال منقول متعلق به وزارتخانهها و موسسات دولتی که در اختیار کتابخانههای عمومی قرار دارند به نهاد کتابخانههای عمومی واگذار میشوند.
ماده 20 - حق استفاده از اموال غیرمنقول متعلق به وزارتخانهها و موسسات دولتی که تا زمان تصویب این آییننامه در اختیار کتابخانههای عمومی قرار گرفته است یا حسب نیاز کتابخانهها به درخواست هیات امنا و با موافقت بالاترین مقام اجرایی دستگاه ذیربط قرار خواهد گرفت، تا زمان رفع نیاز و اعلام آن توسط هیات امنا، به نهاد کتابخانههای عمومی واگذار میشود و مالکیت دولت بر اینگونه اموال به قوت خود باقی است.
تبصره - پروژههای نیمه تمام کتابخانههای عمومی پس از تکمیل برای بهره برداری در اختیار نهاد کتابخانههای عمومی قرار خواهند گرفت.
معاون اول رئیس جمهور - محمدرضا عارف