صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1384/04/20
برگزار شده توسط: استان مازندران/ شهر بهشهر
موضوع
الزام خوانده به اختیار وکیل در دفاع از دعوا
پرسش
با توجه به تصویب آیین نامه اجرایی مواد 31 و 32 قانون اصلاح پارهای از قوانین دادگستری که در تاریخ 1384/3/5به تصویب رسیده است، آیا خوانده نیز در دفاع از دعوای اقامه شده باید وکیل معرفی کند یا خیر؟ چنانچه خوانده نیز باید وکیل معرفی کند در صورت عدم معرفی وکیل، دادگاه باید چه اقدامی به عمل آورد؟
نظر هیئت عالی
با توجه به صراحت ماده 32 قانون اصلاح پارهای از قوانین دادگستری: «اقامه تمام یا بعضی از دعاوی حقوقی و نیز شکایت از آرا و دفاع از آنها در دادگاههای دادگستری با دخالت وکیل دادگستری خواهد بود.» عبارت «دفاع از آنها» یا «دفاع در قبال آنها» معطوف به خوانده یا مشتکیعنه است.
مفاد10 ،11 ،12 از ماده 35 قانون آیین دادرسی دادگاهها... در امور مدنی که مقرر نموده: «وکالت در دادگاهها شامل تمام اختیارات راجع به امر دادرسی است، لیکن وکالت در جلب شخص ثالث و «دفاع از دعوای ثالث»، وکالت در ورود شخص ثالث و «دفاع از دعوای ورود ثالث» و «وکالت در دعوای متقابل» و «دفاع در قبال آن» باید در وکالتنامه تصریح گردد»، موید این نظر است. بنابراین، با توجه به عموم و اطلاق ماده 32 قانون فوقالذکر و آییننامه اجرای قانون یاد شده، محاکم باید در حدود بخشنامه شماره 4578/84/1 مورخ 1384/4/18ریاست قوه قضاییه عمل و اقدام نمایند و چون دادخواهی و دفاع از دعاوی از حقوق مسلم اشخاص است با توجه به مراتب الزامی شدن دخالت وکیل، محاکم باید از طریق معاضدت قضایی امکان تعیین و انتخاب وکیل برای اشخاص در دعاوی و دفاع از آنها را فراهم کنند.
نظر اکثریت
با توجه به مفاد ماده 1 آیین نامه مورد بحث و ماده 32 قانون اصلاح پارهای از قوانین دادگستری و نظر به اینکه الزام خوانده به اختیار وکیل در دفاع از دعوا در مرحله بدوی با مشکل عملی مواجه است و ضمانت اجرا ندارد، اعتقاد بر این است که خوانده الزامی به اختیار وکیل ندارد و عبارت «دفاع از آنها» در ماده 1 آییننامه به آرا برمیگردد یعنی اگر خوانده محکوم شده باشد و بخواهد واخواهی یا تجدیدنظرخواهی کند باید وکیل اختیار کند. اگر خلاف این استنباط نظر داشته باشیم اگر خوانده وکیل نگیرد چه ضمانت اجرایی وجود دارد؟
نظر اقلیت
با توجه به بخشنامه پیوست آییننامه مورد بحث و مستفاد از کل آییننامه و خصوصاً ماده 1 آنکه صراحت دارد؛ «باید خوانده نیز وکیل جهت دفاع معرفی کند.» عدم معرفی وکیل موجب میشود که دفاعیات خوانده مورد توجه قرار نگیرد. اگر مستندات دعوای خواهان کافی باشد رأی غیابی صادر خواهد شد حتّی اگر شخص خوانده حاضر باشد.