تعیین نفقه ایام عده در حکم طلاق خلع

تاریخ دادنامه قطعی: 1395/06/09
شماره دادنامه قطعی: ---

پیام: در صورتی که دادگاه با احراز عسر و حرج زوجه، حکم به طلاق خلعی صادر کند، تعیین نفقه ایام عده، (به دلیل بائن بودن طلاق خلعی) صحیح نیست.

شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- شعبه: شعبه دوازدهم دیوان عالی کشور تاریخ: 1395/06/09 - 15 : 13 قاضی: سیدقدرت اله طیبی قاضی: حیدرعلی حیدری

خلاصه جریان پرونده

در تاریخ 1393/04/31 آقای اسماعیل شهسوار به وکالت از خانم ن. ف.ک. به استناد تصاویر سند ازدواج- قیم نامه- ارجاع امر به پزشک متخصص - وکالتنامه دادخواستی به خواسته تقاضای صدور گواهی عدم امکان ساز به طرفیت آقای ح. الف. تحت قیمومت ر. الف. تقدیم و چنین توضیح میدهد: مطابق رونوشت سند ازدواج پیوست خانم ن. ف.ک. در تاریخ 74/12/25 به طور دائم به عقد آقای ح. الف. در می آیند. نظر به اینکه موکله به دلیل محجوریت (سفاهت) همسرش مبادرت به اخذ قیم نامه مطابق نامه شماره 920043 مورخ 92/11/1 دایره محترم سرپرستی و امور محجورین شهرستان سرخس نموده و به دلیل مشکلات خاص خوانده محترم دعوی موجبات عسر و حرج موکله فراهم شده و در حال حاضر ادامه زندگی مشترک برای موکله غیرقابل تحمل و مقدور نمی‌باشد لذا تقاضای رسیدگی و صدور حکم مبنی بر عدم امکان سازش و تادیه کلیه هزینه های دادرسی و حق الوکاله وکیل مورد استدعاست، پرونده بدوا جهت ایجاد صلح و سازش به شورای حل اختلاف سرخس ارسال میگردد. شعبه یک شورای حل اختلاف سرخس سرانجام به علت عدم توفیق در صلح و سازش پرونده را بدادگستری عودت که در شعبه اول دادگاه عمومی حقوقی خانواده سرخس مطرح می‌شود. آقای جلال بیرجندیان با تقدیم وکالتنامه ای خود را به عنوان وکیل خوانده معرفی می کند. شعبه مذکور در تاریخ 1393/04/31 با حضور وکلای طرفین تشکیل جلسه میدهد. وکیل خواهان اظهار داشت خواسته موکله به شرح دادخواست تقدیمی به موجب رونوشت سند ازدواج منضم سابقه مموکله در مورخ 74/12/25 به عقد دائمی آقای ح. الف. درآمده که به دلیل محجوریت مشکلات خاصی از جمله عسر و حرج برای موکله فراهم گردیده که ادامه زندگی مشکل و غیرقابل تحمل گردیده لذا تقاضای صدور حکم طلاق را دارم برای مهریه قبلا اقدام قانونی شده که رای قطعی نیز صادر شده در خصوص جهیزیه نیز مدعی تحویل آن می‌باشد و در مورد فرزندان نیز قبلا تعیین تکلیف شده و غیر از مطالب گفته شده چیز دیگری مطالبه ندارند حرف دیگر ندارم. وکیل خوانده در پاسخ اظهار داشت قبل از ورود در ماهیت دعوی دو ایراد شکلی به نظر میرسد اول در خصوص صلاحیت دادگاه رسیدگی می‌باشد طبق مستندات ارائه شده خواهان پرونده ساکن شهرستان تایباد می‌باشد و آدرس اعلامی در سرخس اقامتگاه قانونی واصل خواهان نمی‌باشد. لذا پرونده جهت رسیدگی باید به مرجع صالح اعاده گردد. دوم اینکه در خصوص محجوریت ح. الف. بوده که طبق نامه کمیسیون تخصصی پزشکی قانونی که تقدیم دادگاه می‌گردد آقای ح. الف. قادر به اداره امور مالی خویش می‌باشد و حجر ا یشان منتفی است لذا دادخواست باید به طرفیت شخص ایشان مطرح گردد و در خصوص ماهیت دعوی با توجه به اینکه خواسته خواهان و دلایل ایشان در چهارچوب هیچ کدام از بندهای 12 گانه سند ازدواج نمی گنجد و از سوی دیگر طبق نامه پزشکی قانونی که تقدیم می‌گردد محجوریت آقای ح. الف. منتفی می‌باشد لذا تقاضای رد خواسته ایشان و جهت عدم تطبیق آن با موارد قانونی قید شده در سند ازدواج را دارم به نظر میرسد خواسته مطروحه از سوی خواهان با هیچ یک از موارد 12 گانه سند ازدواج مطابقت نداشته و خواسته وی بلاوجه و بلادلیل می‌باشد، وکیل خواهان مجددا اظهار داشت- نخیر در خصوص اقامتگاه موکله حسب قولنامه ارائه شده نامبرده در شهرستان سرخس اقامت دارد و از تایباد به سرخس نقل مکان کرده و در خصوص محجوریت زوج براسا رای قطعی دادگاه نامبرده محجور شناخته شده و برای وی قیم نصب شده و تا موقعی که آن حکم به فوت خود باقی باشد جای هیچ خدشه ای وارد نیست که قیم نامه نیز تقدیم دادگاه گردیده است و ضم سابقه می‌باشد عسر و حرج ناشی از محجوریت زوج نیز بر هیچ کس پوشیده نیست و امری کاملا بدیهی است. مجددا وکیل خوانده توضیح میدهد- در خصوص اقامتگاه خواهان که مناط صلاحیت می‌باشد حسب تحقیقات انجام شده فرزندان خواهان در مدارس تایباد ثبت نام و در حال تحصیل می‌باشد و دادخواستی که موکل بنده به طرفیت خواهان داده و آدرس وی در تایباد اعلام شده در دادگاه حاضر و پرونده رسیدگی و نسبت به آدرس اعلامی هیچگونه اعتراضی نداشته و ما درصدد طرح دعوی در خصوص ابطال حکم حجر هستیم و در موارد 12 گانه به عنوان جنون ذکر شده و هیچ نامی از محجوریت نیامده و موکل هم مجنون نبوده و حجر وی نیز دلیل دیگری دارد تقاضای رد خواسته وکیل خواهان را دارد. دادگاه پس از ملاحظه پرونده و لوایح و مستندات ابرازی نهایتا طی رای شماره --- مورخ 1393/06/25 به لحاظ اینکه محل اقامتگاه شخص خواهان در شهرستان تایباد بوده و فرزندان تحت حمایت وی نیز در همان شهرستان مشغول به تحصیل می‌باشند قرار عدم صلاحیت به صلاحیت و اعتبار رسیدگی به محاکم عمومی شهرستان مشغول به تحصیل می‌باشند قرار عدم صلاحیت به صلاحیت و اعتبار رسیدگی به محاکم عمومی شهرستان تایباد صادر و اعلام می‌نماید و پرونده را به مرجع مربوطه میفرستد که در شعبه اول دادگاه عمومی حقوقی تایباد مطرح میگردد. شعبه مذکور در تاریخ 1393/07/07 در وقت فوق العاده تشکیل جلسه داده و با بررسی پرونده پایان رسیدگی را اعلام و طی رای شماره --- - 1393/07/08 با این استدلال که اولا آدرس خواهان همان آدرسی است که وی در دادخوا ست اعلام می‌نماید و صلاحیت دادگاه نیز تابع اقامتگاه اعلامی داشت ثانیا - ذکر آدرس شهرستان تایباد در دادخواست دیگر خواهان دلیلی بر اینکه اقامتگاه واقعی وی شهرستان تایباد است نمی‌باشد با توجه به اینکه خواهان مختار است دعوی را در محل اقامه نماید و از این حق قانونی خود استفاده نماید فلذا قرار عدم صلاحیت صادره را موجه ندانسته به استناد مواد 12 ق. حمایت خانواده و ماده 26 ق.آ.د.م قرار عدم صلاحیت به شایستگی دادگاه شهرستان سرخس صادر و اعلام می‌نماید با توجه به حدوث اختلاف پرونده جهت حل اختلاف به دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی ارسال که نهایتا طی رای شماره --- - 93/7/26 به صلاحیت و رسیدگی دادگاه عمومی حقوق سرخس اظهارنظر گردیده است شعبه اول دادگاه عمومی حقوقی سرخس مجددا در تاریخ 1393/09/15 با حضور وکیل خواهان تشکیل جلسه میدهد وکیل خواهان اظهار داشت مطابق سند (تصویر) پیوست موکل به طور دائم به عقد آقای ح. الف. درآمده نظر به اینکه در حادثه پیش آمده (افتاده خوانده از پشت بام) ایشان مصدوم شده و از نظر عقلی دچار مشکل گردیده و نهایتا حکم حجر خوانده محترم مطابق دادنامه پیوست صادر شده لذا بدلیل عسر و حرج بوجود آمده موکله شدیدا در تنگنا قرار گرفته لذا به شرح ستون خواسته تقاضای صدور گواهی عدم امکان سازش طلاق مورد استدعاست ضنما نفقه مدت عده نیز مورد مطالبه می‌باشد. دلایل و مدارک اثباتی به شرح ذیل اعلام میگردد. صدور حکم قیمومت و تعیین قیم برای خوانده از سوی دادگاه که تصویر آن در پرونده مضبوط می‌باشد و از سوی دیگر صدور حکم محجوریت (سفاهت) خوانده محترم که بر مبنا و اساس نظریات پزشکی قانونی اصدار یافته و در پرونده مضبوط می‌باشد لازم بذکر است سفاهت نامبرده به دلیل بروز حادثه (سقوط از پشت بام) بوده که از همان زمان (حدود 8 سال قبل) توان مقاربت را از زوج (خوانده محترم) سلب نموده است. ضمنا موکله مبادرت به تقدیم دادخواست به خواسته مطالبه مهریه نموده که رای قطعی صادر و در مرحله اجرا است. در خصوص جهیزیه نیز قبلا اقدام حقوقی شده و دستور موقت استرداد جهیزیه صادر و رای بدوی نیز صادر گردیده لیکن قطعی نشده و از رای بدوی توسط زوج محترم تجدیدنظرخواهی به عمل آمده است. در خصوص فرزندان مشترک چون فرزندان مشترک دو نفر هستند یک دختر و یک پسر و صغیر نیستند و کبیر می‌باشند. ادعایی متصور نیست در خصوص مطالبه نفقه مستدعی است نفقه مدت عده از سوی زوج مقوم پرداخت شود. ضمنا در صورت موافقت نفقه ایام عده ماهانه سیصد هزار تومان مورد مطالبه است. دادگاه پس از استماع اظهارات وکیل خواهان قرار ارجاع امر به داوری را صادر می کند. داور زوجه طی نظریه ثبت شده شماره 1609 - 1393/10/20 نظر می دهد. سعی و تلاش اینجانبه در اصلاح ذات البین و ایجاد صلح و آشتی به نتیجه مطلوب نرسیده به نظر اینجانب ادامه زندگی مشترک زوجین به دلایل مختلف میسر نیست. دادگاه طی تصمیم مورخ 1394/01/19 راسا برای زوج داور تعیین می کند. داور انتصابی زوج طی نظریه ثبت شده شماره 131 - 94/2/1 نظر خود را به دادگاه تقدیم نموده است حسب گواهی پزشکی قانونی سرخس به شماره 94/1/0512/4 -* / 1 - 94/2/10 نتیجه آزمایش حاملگی زوجه منفی گزارش و اعلام شده مشارالیها حامله نمی‌باشد. دادگاه در تاریخ 1394/03/07 در وقت فوق العاده تشکیل جلسه میدهد و با بررسی پرونده ختم رسیدگی را اعلام و طی دادنامه شماره --- - 1394/03/07 ضمن شرح دعوای خواهان و انعکاس اظهارات وکلای طرفین و احراز رابطه زوجیت چنین رای میدهد. با عنایت به مراتب اش عاری فوق و جامع اوراق و محتویات پرونده و صرفنظر از اینکه مساعی دادگاه و داوران انتخابی و انتصابی طرفین جهت اصلاح ذات البین موثر واقع نگردیده با ملحوظ نمودن مستندات ابرازی خواهان و وقوع وی در عسر و حرج برای دادگاه محرز می‌باشد لذا با استناد به ماده 1130 ق.م.و ماده 26 قانون حمایت خانواده حکم به طلاق بین زوجین فوق التوصیف صادر و در راستای ماده 29 قانون اخیرالذکر مقرر میدارد زوجه قبلا جهت مطالبه مهریه و جهیزیه خود اقدام قضایی نموده و دادگاه مواجه با تکلیف نمی‌باشد و نامبردگان فاقد فرزند صغیر بوده و نفقه ایام عده زوجه ماهیانه سه میلیون ریال تعیین که می‌بایست از سوی زوج کارسازی شود و نوع طلاق خلعی و اعتبار آن ظرف مدت شش ماه پس از ابلاغ رای قطعی می‌باشد و وفق تبصره ماده 33 قانون فوق الذکر در صورت امتناع زوج از اجرای صیغه طلاق سر دفتر محترم مجری می‌تواند به نمایندگی از سوی این دادگاه اقدام نماید. پس از ابلاغ رای آقای ح. الف. با قیمومیت آقای ر. الف. - با وکالت آقای جلال بیرجندیان نسبت بآن اعتراض و تقاضای تجدیدنظرخواهی میکند شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی پس از ارسال پرونده به دادگاه بدوی جهت تکمیل و رفع نقص و اخذ مجدد نظریه پزشکی قانونی نهایتا ختم رسیدگی را اعلام و طی رای شماره --- - 1395/02/05 چنین استدلال میکند. تجدیدنظرخواهی آقای جلال بیرجندیان به وکالت از آقای ح. الف. با قیمومیت آقای ر. الف. نسبت به دادنامه شماره --- صادره از شعبه اول دادگاه عمومی حقوقی سرخس وارد نیست زیرا محتویات پرونده محاکماتی مرحله بدوی، استدلال و مستندات مذکور منجمله نظریه پزشکی قانونی در پاسخ استعلام دادگاه (ص 139 پرونده) حکایت دارد دادنامه موصوف برابر ادله و قرائن موجود و موازین قضایی صادر و تجدیدنظرخواه در این مرحله از رسیدگی ایراد موثری که موجب نقض آن گردد ارائه ننموده و تجدیدنظرخواهی منطبق با جهات مندرج در ماده 348 قانون آیین دادرسی مدنی نمی‌باشد. لذا دادگاه مستندا به ماده 358 قانون مذکور ضمن رد تجدیدنظرخواهی ردی معترض عنه را تایید می‌نماید. این رای در تاریخ 1395/02/19 ابلاغ و آقای ح. الف. با وکالت آقای جلال بیرجندیان در تاریخ 1395/03/06 نسبت بآن اعتراض و تقاضای فرجامخواهی می کند. پرونده جهت رسیدگی پس از جری تشریفات به دیوان عالی کشور ارسال که به این شعبه ارجاع میگردد. مشروح مفاد لایحه فرجامی به هنگام ملاحظه گزارش مطالعه خواهد شد. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید، پس از قرائت گزارش آقای حیدرعلی حیدری عضو ممیز و اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای می دهد:

رای شعبه

اعتراض فرجامخواه آقای جلال بیرجندیان به وکالت از آقای ح. الف. با قیمومت آقای ر. الف. نسبت به رای شماره --- - 1395/02/05 صادره از شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان رضوی با توجه به مندرجات پرونده و رسیدگیهای به عمل آمده وارد نیست رای دادگاه بنا به جهات و دلائل منعکس در آن و رعایت تشریفات دادرسی مدنی مخالف قانون نمی‌باشد النهایه با توجه به احراز عسر و حرج زوجه توسط دادگاه‌ها و صدور حکم طلاق خلعی تعیین نفقه ایام عده برای مشارالیها مواجه با ایراد و اشکال است با حذف نفقه ایام عده در رای دادگاه نخستین که در دادگاه تجدیدنظر استان تایید گردید. دادنامه فرجامخواسته مستندا به مواد 403 و 370 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی نتیجتا ابرام و پرونده عینا اعاده میگردد.

شعبه دوازدهم دیوانعالی کشوررئیس: قدرت الله طیبی مستشار: حیدرعلی حیدری