شماره دادنامه: 140431390001086729
تاریخ دادنامه: 1404/05/07
شماره پرونده: 0302233- 0302252
مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری
شاکیان: آقایان امیر عباس جعفری و کمال الدین مرزبان
طرف شکایت: 1- هیات وزیران 2- وزارت جهاد کشاورزی
موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند (پ) ماده 5 آییننامه تایید صلاحیّت نامزدهای عضویت در شورای مرکزی سازمان نظام دامپزشکی جمهوری اسلامی ایران و نظارت بر حُسن جریان انتخابات مصوّب 1380/06/11 هیات وزیران
گردش کار: شاکیان به موجب دادخواست های جداگانه ای ابطال بند (پ) ماده 5 آییننامه تایید صلاحیّت نامزدهای عضویت در شورای مرکزی سازمان نظام دامپزشکی جمهوری اسلامی ایران و نظارت بر حُسن جریان انتخابات مصوّب 1380/06/11 هیات وزیران را خواستار شده اند و در جهت تبیین خواسته اجمالاً به طور خلاصه اعلام کرده اند که:
" طبق بند 1 ماده 9 قانون تاسیس سازمان نظام دامپزشکی جمهوری اسلامی ایران، یکی از وظایف شورای مرکزی سازمان نظام دامپزشکی، صرفاً تهیه و تصویب دستورالعمل های مربوط به مقرّرات اداری، مالی، تشکیلاتی، اجرایی و سایر دستورالعمل های مورد نیاز در محدوده این قانون میباشد، اما این بدان معنا نمیباشد که شورای مرکزی میتواند بدون هیچ گونه محدودیّتی هرنوع دستورالعملی را تهیه و تصویب نماید.
با توجه به این که بند (پ) ماده 5 «آییننامه تایید صلاحیّت نامزدهای عضویت در شورای مرکزی سازمان نظام دامپزشکی جمهوری اسلامی ایران و نظارت بر حُسن جریان انتخابات» مجوّز تهیه و تصویب دستورالعملی را به شورای مرکزی سازمان نظام دامپزشکی داده که موجبات مجازات اعضاء و محرومیّت ایشان نسبت به برخورداری از حقوق اجتماعی مندرج در بند (ت) ماده 26 قانون مجازات اسلامی را فراهم مینماید و با عنایت به اصل سی و ششم قانون اساسی که مقرّر میدارد «حکم به مجازات و اجرای آن باید تنها از طریق دادگاه صالح و به موجب قانون باشد» بنابراین محرومیّت از حقوق اجتماعی به عنوان مجازات تبعی مستلزم وجود نصّ قانونی است.
لذا تصویب هر گونه دستورالعملی از سوی شورای مرکزی سازمان نظام دامپزشکی که موجبات مجازات محرومیّت از حقوق اجتماعی اعضاء را فراهم نماید در حیطه صلاحیّت ایشان نبوده، بنابراین ابطال بند (پ) ماده 5 آییننامه مارالذکر مورد استدعاست."
متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است:
" آییننامه تایید صلاحیّت نامزدهای عضویت در شورای مرکزی سازمان نظام دامپزشکی جمهوری اسلامی ایران و نظارت بر حُسن جریان انتخابات
1092- 1380/06/11
نقل از شماره 16476- 1380/06/31 روزنامه رسمی
شماره 28122ت23963ه - 1380/06/17 وزارت جهاد کشاورزی
هیات وزیران در جلسه مورخ 1380/06/11 بنا به پیشنهاد شماره 35946 مورخ 1379/10/05 وزارت جهاد کشاورزی و به استناد تبصره 2ماده 6 قانون تاسیس نظام دامپزشکی جمهوری اسلامی ایران و نظارت بر حُسن جریان انتخابات به شرح زیر تصویب نمود:
..................................
ماده 5- شرایط تایید صلاحیّت نامزدهای عضویت در شورای مرکزی سازمان با توجه به ماده 6 قانون به شرح زیر است:
...............................
پ- برخورداری از حُسن شهرت شغلی و اجتماعی مطابق دستورالعملی که در شورای مرکزی سازمان تهیه و به تصویب میرسد.
...............................
-معاون اول رییس جمهور"
در پاسخ به شکایت مذکور، معاون امور حقوقی دولت (حوزه معاونت حقوقی رییس جمهور) به موجب لایحه شماره 56088/161289 مورخ 1403/10/22 توضیح داده است که:
"1- به موجب بند (1) ماده (9) قانون تاسیس سازمان نظام دامپزشکی جمهوری اسلامی ایران، یکی از وظایف شورای مرکزی سازمان، «تهیه و تصویب دستورالعمل های مربوط به مقرّرات اداری، مالی، تشکیلاتی، اجرایی و سایر دستورالعمل های مورد نیاز در محدوده این قانون» تعیین شده است.
2- در ماده (6) قانون مذکور مقرّر شده که «نامزدهای عضویت در شورای مرکزی سازمان نظام دامپزشکی و شوراهای استانی» باید دارای شرایط مندرج در این ماده و از جمله، «داشتن حُسن شهرت اجتماعی و شغلی» باشند. در تبصره (2) این ماده نیز آمده است که «تایید صلاحیّت نامزدهای عضویت در شورای مرکزی و نظارت بر حُسن جریان انتخابات توسط هیات سه نفری متشکل از نمایندگان وزارت جهاد، قوه قضاییه و شورای مرکزی براساس آییننامه ای خواهد بود که توسط شورای مرکزی تهیه و به تصویب هیات وزیران میرسد.»
3- با توجه به مواد قانونی فوق الذکر، هیات وزیران در مصوبه معترضٌ عنه در بیان «شرایط تایید صلاحیّت نامزدهای عضویت در شورای مرکزی سازمان با توجه به ماده (6) قانون» در خصوص «شرط برخورداری از حُسن شهرت شغلی و اجتماعی»، آن را با عنایت به آنچه که در بند (1) ماده (9) قانون مقرّر شده است و به عبارتی با توجه به این که مقرّرات گذاری در حوزه تایید صلاحیّت نامزدهای عضویت در شورای مرکزی، از جمله مصادیق «مقرّرات اداری، مالی، تشکیلاتی و اجرایی» محسوب میشود و لذا دولت میتواند «تهیه و تصویب دستورالعمل های مربوط» به آن را به شورای مرکزی سازمان واگذار کند، «مطابق دستورالعملی که در شورای مرکزی سازمان تهیه و به تصویب میرسد»، دانسته است.
لذا حکم مندرج در بند (پ) ماده (5) آییننامه مصوب هیات وزیران، به خودی خود، نه متضمّن شرط محدود کننده غیرمتعارف و برخلاف قانون است و نه از فحوای آن، محرومیّت افراد از حقوق اجتماعی خود برخلاف حکم قانونگذار استنباط میشود که بر این اساس با اصل (36) قانون اساسی مغایرتی داشته باشد.
در واقع، ایراد شاکی مترتب بر مفاد دستورالعمل صادره از سوی شورای مرکزی سازمان میباشد که مستلزم طرح شکایت علی حده ای ناظر بر درخواست ابطال این دستورالعمل است و در نتیجه، شکایت علیه مصوبه هیات وزیران در این رابطه، خالی از وجاهت حقوقی میباشد و مصوبه معترضٌ عنه کاملاً در چهارچوب اختیار قانونی هیات وزیران و منطبق با قانون وضع شده است.
بنا به مراتب فوق، درخواست اتخاذ تصمیم شایسته دایر بر رد شکایت مطروحه را داریم."
همچنین مدیرکل دفتر حقوقی وزارت جهادکشاورزی نیز به موجب لایحه شماره 241161 مورخ 1403/08/29 در پاسخ به شکایت مذکور توضیح داده است که:
"1- با توجه به این که مرجع تصویب آییننامه تایید صلاحیّت نامزدهای عضویت در شورای مرکزی سازمان نظام دامپزشکی جمهوری اسلامی ایران هیات وزیران میباشد، به لحاظ شکلی نامبرده میبایست به طرفیت هیات وزیران اقامه دعوا می نمود. ضمن این که بند اشاره شده توسط شاکی فاقد ایراد قانونی میباشد و مبنای قانونی برای ابطال آن وجود ندارد.
2- با توجه به دادخواست آنچه که مدنظر شاکی برای ابطال میباشد، دستورالعمل «تعیین حُسن شهرت شغلی و اجتماعی نامزدهای عضویت در شورای مرکزی سازمان نظام دامپزشکی جمهوری اسلامی» میباشد که حسب صلاحیّت اعطایی قانونگذار و به استناد تبصره (2) ماده 6 قانون تاسیس سازمان نظام دامپزشکی جمهوری اسلامی ایران مصوّب 1376/08/18 و توسط شورای مرکزی نظام دامپزشکی جمهوری اسلامی ایران تهیه و به تصویب اعضای شورای فوق الذکر رسیده و ابلاغ گردیده است که ارتباط به این وزارت و هیات وزیران ندارد. بنابراین نظر به این که سازمان موصوف مطابق قانون تاسیس نظام دامپزشکی جمهوری اسلامی ایران دارای ماهیت غیردولتی میباشد و در صورتی که از نظر شاکی ایرادی متوجه دستورالعمل مذکور میباشد، میبایست نسبت به درخواست ابطال آن از طریق مراجع قضایی صلاحیّت دار علیه سازمان نظام مذکور اقدام نمایند."
هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1404/05/07 با حضور رییس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.
رای هیات عمومی
براساس بند 3 ماده 6 قانون تاسیس سازمان نظام دامپزشکی جمهوری اسلامی ایران، داشتن حُسن شهرت اجتماعی و شغلی از شرایط نامزدهای عضویت در شورای مرکزی سازمان نظام دامپزشکی و شوراهای استانی است و مطابق تبصره 2 ماده 6 قانون مذکور تایید صلاحیت نامزدهای عضویت در شورای مرکزی و نظارت بر حُسن جریان انتخابات توسط هیات سه نفری متشکل از نمایندگان وزارت جهاد کشاورزی، قوه قضاییه و شورای مرکزی براساس آییننامهای خواهد بود که توسط شورای مرکزی تهیه و به تصویب هیات وزیران میرسد. با توجه به مراتب فوق، بند (پ) ماده 5 آییننامه تایید صلاحیت نامزدهای عضویت در شورای مرکزی سازمان نظام دامپزشکی جمهوری اسلامی ایران و نظارت بر حُسن جریان انتخابات مصوّب هیات وزیران که براساس آن برخورداری از حُسن شهرت شغلی و اجتماعی مطابق دستورالعملی خواهد بود که در شورای مرکزی سازمان تهیه و به تصویب میرسد، با حکم مقرر در تبصره 2 ماده 6 قانون تاسیس سازمان نظام دامپزشکی جمهوری اسلامی ایران مغایرت دارد و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون دیوان عدالت اداری مصوّب سال 1392 ابطال میشود. این رای براساس ماده 93 قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوّب 1402/02/10) در رسیدگی و تصمیمگیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل است./
احمدرضا عابدی
رییس هیات عمومی دیوان عدالت اداری