با توجه به سوالات و ابهامات مطرح نسبت به نحوه محاسبه مالیات مربوط به درآمدهای کتمان شده و هزینه های غیرواقعی به منظور اعمال جریمه قسمت اخیر ماده 192 اصلاحی قانون مالیاتهای مستقیم مصوب 1394/4/31، ضمن تاکید بر مقررات بخشنامه شماره 17940 مورخ 1384/10/12 در خصوص مصادیق درآمدهای کتمان شده و هزینه های غیرواقعی، از آنجایی که در بخشنامه مذکور درآمدهای تخمینی از مصادیق و درآمدهای کتمان شده تلقی نگردیده است، لذا صرفاً جهت محاسبه جریمه مربوط به درآمدهای کتمان شده میبایست مالیات متعلق را بدون اعمال درآمد مشمول مالیات تخمینی محاسبه و سپس جریمه آن محاسبه گردد.
لازم به ذکر است در خصوص اعمال نرخ های مالیاتی صعودی، از جمله نرخ های مقرر در ماده 131 اصلاحی قانون مالیاتهای مستقیم مصوب 1394/4/31، پس از اعمال نرخ به درآمد مشمول مالیات ابرازی، با اعمال نرخ های بعدی مالیات مربوط به درآمدهای کتمان شده یا هزینه های غیرواقعی تعیین میگردد.
مثال برای عملکرد سال 1396 اشخاص حقیقی:
معافیت ماده 101 قانون مالیاتهای مستقیم در سال 1396 مبلغ 180/000/000 ریال میباشد.
درآمد مشمول مالیات ابرازی 700/000/000 ریال
هزینه های غیرواقعی 300/000/000 ریال
درآمد مشمول مالیات کتمان شده متکی به اسناد و مدارک 600/000/000 ریال
درآمد مشمول مالیات برآوردی (تخمینی) 200/000/000 ریال
جمع درآمد مشمول مالیات 800/000/000 /1 = 200/000/000 + 600/000/000 + 300/000/000 + 700/000/000
620/000/000 /1 = 180/000/000 - 800/000/000 /1
مالیات متعلقه 330/000/000 = 620/000/000 /1
نحوه محاسبه جریمه:
-اعمال نرخ ماده 131 قانون مالیاتهای مستقیم
الف: برای درآمد مشمول مالیات ابرازی:
درآمد مشمول مالیات ابرازی پس از کسر معافیت ماده 101 قانون مالیاتهای مستقیم 520/000/000
اعمال نرخ ماده 131 قانون مالیاتهای مستقیم اصلاحی 1394/4/31 75/000/000 = 15% * 500/000/000
4/000/000 = 20% * 20/000/000
مالیات متعلق به درآمد مشمول مالیات ابرازی 79/000/000 = 4/000/000 + 75/000/000
ب: برای درآمد مشمول مالیات کتمان شده و هزینه های غیرواقعی:
جمع درآمد مشمول مالیات کتمان شده و هزینه های غیرواقعی 480/000/000 = 20/000/000 - 500/000/000
باقیمانده درآمد مشمول نرخ ریف 2 ماده 131 اصلاحی 1394/4/31 480/000/000 = 20/000/000 - 500/000/000
اعمال نرخ ماده 131 اصلاحی 1394/4/31 96/000/000 = 20% * 480/000/000
105/000/000 = 25 % * 420/000/000
مالیات درآمدهای کتمان شده و هزینه های غیرواقعی 201/000/000 = 105/000/000 + 96/000/000
جریمه کتمان درآمد و هزینه های غیرواقعی موضوع قسمت اخیر ماده 192 قانون مالیاتهای مستقیم 60/300/000 = 30 % * 201/000/000
ضمناً لازم به ذکر است آن قسمت از مالیاتهای مربوط به درآمدهای کتمان شده که از طریق صدور برگ تشخیص متمم مطالبه میگردد کلاً مشمول جریمه کتمان درآمد موضوع قسمت اخیر ماده 192 اصلاحی قانون مالیاتهای مستقیم خواهد بود. 6 - 27 / 3
امید علی پارسا
نظر به اینکه در خصوص درآمد کتمان شده و هزینه های غیرواقعی غیرقابل قبول موضوع قسمت اخیر تبصره ذیل ماده 192 اصلاحی قانون مالیات های مستقیم تا کنون ابهام و سوالاتی مطرح گردیده است، لذا به منظور رفع ابهام و اتخاذ رویه واحد مقرر می دارد:
1 - منظور از درآمد کتمان شده، درآمدیست که مودی در طول یک سال مالیاتی از فعالیت های اقتصادی خود به دست آورده اما در دفاتر قانونی خود ثبت ننموده و در اظهارنامه مالیاتی نیز ابراز نکرده باشد در این صورت ماموران مالیاتی پس از دسترسی به اسناد و مدارک قابل اعتماد و یا دریافت اطلاعیه های مستند واصله از دفتر اطلاعات مالیاتی و سایر مراجع و تطبیق آنها با مندرجات دفاتر قانونی و صورت های مالی ابرازی در مهلت مقرر و احراز عدم ثبت اطلاعات مربوطه در دفاتر مودی، میتوانند نسبت به تعیین و محاسبه درآمدهای کتمان شده و مطالبه مالیات متعلق طبق مقررات قانون فوق الذکر مبادرت نمایند.البته لازم به یادآوری است که هنگام استفاده از روش علی الراس برای تعیین درآمد مشمول مالیات، درآمدهای تخمینی بدون اتکا به مدارک یا انتخاب فروش ابرازی مودی به عنوان قرینه مالیاتی، درآمد کتمان شده موضوع مقررات تبصره ماده 192 قانون مالیات های مستقیم نبوده و مشمول جریمه موضوعه نخواهد بود.
2 - هزینه های غیرواقعی موضوع قسمت اخیر تبصره ذیل ماده 192 اصلاحی قانون مالیات های مستقیم، هزینه هایی هستنند که در دفاتر قانونی ثبت شده و ممکن است متکی به مدارکی نیز باشند. اما ماموران مالیاتی پس از تحقیقات لازم و یا دسترسی به قرائن و مدارک قابل اعتماد احراز نمایند که هزینه موصوف صوری بوده یا تحقق نیافته و یا مدارک مربوط به آنها نیز غیرواقعی و مجازی بوده است. در این صورت این گونه هزینه ها که طبعا واجد شرایط مقرر در مواد 147 و 148 قانون مذکور هم نیستند. در حساب مالیاتی مودی هزینه غیرقابل قبول تلقی و مشمول جریمه مقرر خواهند شد.
علی اکبرعرب مازار