هیات تخصصی شوراهای اسلامی
شماره پرونده: ه ت 0300094 و 0400012 شماره دادنامه سیلور: 140431390002681204 تاریخ:1404/10/17
شاکی: مرضیه لشگری و مسعود فریدونی
طرف شکایت: وزارت کشور
موضوع شکایت و خواسته: ابطال مواد 1، 5، 6، 7، عبارت (و یا تقسیط بدهی مودی و جرایم تعیین شده) مندرج در تبصره بند 3 ماده 4، بند (ب) ماده 28 از دستور العمل اجرایی کمیسیون موضوع تبصره 3 ماده 10 قانون درآمد پایدار و هزینه شهرداری ها و دهیاری ها (رفع اختلاف، استنکاف و اعتراض به عوارض و بهای خدمات و دهیاری ها) به شماره 240485 مورخ 1402/11/16 مصوب وزارت کشور
شاکی دادخواستی به طرفیت وزارت کشور به خواسته ابطال مواد 1، 5، 6، 7، عبارت (و یا تقسیط بدهی مودی و جرایم تعیین شده) مندرج در تبصره بند 3 ماده 4، بند (ب) ماده 28 از دستور العمل اجرایی کمیسیون موضوع تبصره 3 ماده 10 قانون درآمد پایدار و هزینه شهرداری ها و دهیاری ها (رفع اختلاف، استنکاف و اعتراض به عوارض و بهای خدمات و دهیاری ها) به شماره 240485 مورخ 1402/11/16 مصوب وزارت کشور به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر می‌باشد:
ماده 1- تعاریف واژگان اساسی به کار برده شده در این دستور العمل به شرح ذیل می‌باشد:
1-قانون:قانون درآمد پایدار و هزینه شهرداری ها و دهیاری ها.
2-کمیسیون: کمیسیون موضوع تبصره 3 ماده 10 قانون درآمد و هزینه شهرداری ها و دهیاری ها.
3-مودی:شخص حقیقی یا حقوقی است که وفق قوانین و مقررات موضوعه مکلف به پرداخت عوارض و بهای خدمات به دهیاری می‌باشد.
4-صلاحیت: وظایف و تکالیف مقرر به موجب قانون که جهت احقاق حق برای کمیسیون تعیین شده است.
5-وکیل قانونی: شخصی است که از جانب موکل (در اینجانب مودی یا دهیاری) رسماً اجازه داشته باشد در خصوص مسایل حقوقی در مراجع قضایی یا غیر قضایی اقدام کند.
6-پیش آآگهی (صورت حساب): عبارت است از یک آگهی که شامل میزان نوع عوارض و بهای خدمات سالانه مودی است که به صورتی مفید و اختصاری مشتمل بر مبنای عوارض و بهای خدمات، نحوه محاسبه، نام مودی یا مودیان، استنادات قانونی، شماره حساب دهیاری و. ... می‌باشد که با در نظر گرفتن مهلت پرداخت، توسط دهیاری به مودیان اعلام می‌شود.
7-استنکاف:در صورت انقضای مهلت حداکثر 30 روزه در ماده (6) این دستور العمل و عدم ثبت اعتراض مودی در دهیاری در زمان مقرر، این موضوع به منزله استنکاف مودی از پرداخت عوارض بهای خدمات تلقی گردیده و دهیاری موظف است ظرف مدت 15 روز موضوع استنکاف را به کمیسیون ارجاع و مراتب را به اطلاع مودی نیز برساند.
8-تصمیم/ رای:عبارت است از تصمیم یا رای صادره کمیسیون موضوع تبصره (3) از ماده (10) قانون درآمد پایدار شهرداریها و دهیاری ها.
9-اعتراض: ناظر به مودی بوده و شامل اعتراض وی به میزان /نحوه محاسبه/عدم شمولیت و. .. نسبت به عوارض/ بهای خدمات اعلام شده از طرف دهیاری می‌باشد.
10-دفاعیه:لایحه دفاعیه سند مکتوبی است که توسط دعوا در پاسخ به ادعای افراد (حقیقی/حقوقی) و در جهت دفاع از حقوق خود تقدیم می نماید. در اینجا منظور از دفاعیه سند مکتوبی است که دهیاری در پاسخ به اعتراض مودی به همراه مستندات قانونی وصول عوارض و بهای خدمات، نحوه محاسبه و میزان آن به کمیسیون ارایه می نماید.
11-نسخه برابر اصل پرونده: تصویرکلیه صفحات پرونده مربوط به مودی (متضمن برگ شماره و ممهور به مهر به امضا دهیار)
بخش دوم: نحوه رسیدگی
ماده 5: دهیاری موظف است هرساله پیش آگهی (صورتحساب) عوارض و بهای خدمات سالانه و یا حسب مورد سایر عوارض و بهای خدمات مربوط به هر یک از مودیان را با در نظر گرفتن حداکثر مهلت پرداخت آن مستند به قوانین و مقررات و مطابق فرم شماره (4) در دو نسخه صادر و نسخه مربوط به مودیان را به آن ابلاغ نماید. دهیاری باید پرداخت جریمه به میزان 2 درصد به ازای هر ماه تاخیر در پرداخت عوارض و بهای خدمات و حداکثر 24 درصد (موضوع ماده 10 قانون درآمد پایدار و هزینه شهرداری ها و دهیاری ها) را به وضوح در ذیل پیش آگهی (صورتحساب) صادره به مودیان یادآوری نماید.
تبصره 1: دهیاری مکلف است کلیه عوارض بهای خدمات و یا جرایم و بدهی مربوط ملک مورد نظر جهت صدور مجوز پروانه ساختمان به طور یکجا محاسبه و قبل از صدور پروانه در قالب فرم پیش آگهی به مودی تسلیم نماید.
تبصره 2: هرگونه عوارض، بهای خدمات و جرایم که صرفاً بعد از صدور پروانه به طور قانونی واقع شده باشد نیز باید به طور شفاف متضمن دلایل مطالبه آن در صورتحساب های صادره بعدی اعلام شود.
تبصره 3: دهیاری موظف است حداقل 15 روز کاری برای اعلام اعتراض مودیان به عوارض و بهای خدمات اعلام شده توسط دهیاری در ذیل فرم شماره (4) مهلت تعیین نماید.
تبصره 4: دهیار موظف است حداکثر ظرف مدت یک هفته پس از ثبت اعتراض مودی (در قالب فرم شماره (6)) در دهیاری و ارایه شماره ثبت دبیرخانه به مودی موضوع را به همراه مستندات مربوطه مطابق فرم شماره (8) به دبیرخانه کمیسیون (فرمانداری) ارسال و صرفاً رونوشت آن را به بخشداری مربوطه و مودی جهت اطلاع ارسال نماید.
تبصره 5- چنانچه دهیار ظرف مدت یاد شده اعتراض مودی را به دبیرخانه کمیسیون ارسال ننماید مودی می‌تواند اعتراض خود را راساً در دبیرخانه کمیسیون مستقر در فرمانداری ثبت نماید. دبیرخانه کمیسیون مکلف است اعتراض مودی را در دفتر مربوط ثبت و پس از تحول رسید سوابق را از دهیاری اخذ و در دستور کار رسیدگی کمیسیون قرار دهد.
تبصره 6- مودیانی که اعتراض خود را از طریق پست سفارشی ارسال می نمایند تاریخ تسلیم اعتراض به دبیرخانه تاریخ تسلیم به کمیسیون محسوب می‌گردد.
ماده 6- دهیار مکلف است در صورت انقضای مهلت در نظر گرفته شده در پیش آگهی(صورتحساب) موضوع ماده(5) این دستور العمل و عدم پرداخت بدهی توسط مودیان، بدهی آنها را در قالب اخطار در دو نسخه صادر و نسخه مربوط به مودی، شامل عوارض و بهای خدمات در قالب فرم شماره (5) به صورت مکتوب و با در نظر گرفتن مهلت پرداخت حداکثر 30 روزه به مودیان ابلاغ نماید.
ماده 7- در صورت انقضای مهلت 30 روزه مندرج در اخطار به موضوع ماده (6) این دستور العمل و عدم ثبت اعتراض مودی در دهیاری در زمان مقرر این موضوع به منزله استنکاف مودی از پرداخت عوارض و بهای خدمات تلقی گردیده و دهیاری موظف است ظرف مدت 15 روز استنکاف مودی را مطابق فرم شماره (7) به کمیسیون ارسال و مراتب را به اطلاع مودی نیز برساند.
ماده 28 مراجع اعتراض به آراء کمیسیون:
ب) در صورت اعتراض دهیاری به آرای کمیسیونِ مذکور دادگاه‌های عمومی حقوقی محل وقوع ملک، مرجع رسیدگی به اعتراض و شکایت یاد شده می‌باشند.
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت:
1- عدم ارتقاء مواد 76-106 قانون تشکیلات وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران با مشروح دستورالعمل ابلاغی در خصوص استنکاف و اعتراض مودیان به عوارض دهیاری ها تعیین تکلیف این موضوع خارج از اختیارات شورای اسلامی روستا می‌باشد و بایستی براساس ضوابط قانونی قضایی تعیین تکلیف و ابلاغ گردد.
2- عدم وجاهت قانونی تعیین آگهی در بند 6 ماده 1 و ماده 6 دستورالعمل ابلاغی به طوری که در هیچ جای قانونی حوزه روستایی وقضایی و اجرایی چنین تعریفی نیامده است.
3- فرصت 30 روزه برای اعتراض با پرداخت عوارض موضوع بند 7 ماده 1و ماده 7 دستورالعمل ابلاغی فاقد وجاهت قانونی است.
4- تعلق جرایم به عوارض الزاماً در صورت بروز موارد غیرقانونی در این بخش می‌باشد حال آنکه در تبصره 2 ماده 5 دستورالعمل مورد اشاره صرفاً جرایمی را که پس از صدور پروانه به صورت قانونی واقع شده باشد را مشمول کرده است که فاقد دامنه شمول است.
5- مدت زمان حداقل 3 ماه برای اعتراض به آراء کمیسیون تبصره 3 ماده 10 قانون درآمد پایدار مندرج در ماده 29 دستورالعمل ابلاغی فاقد وجاهت قانونی است.
خلاصه مدافعات طرف شکایت:
1- وزارت کشور در راستای وظایف قانونی خود و با توجه به ماده 7 قانون شوراها در خصوص وظایف شوراهای اسلامی روستا و برابر با تکلیف قانونی مندرج در ماده 106 قانون یاد شده اقدام نموده است.
2- تعیین و ابلاغ عوارض و بهای خدمات براساس قوانین و مصوبات قانونی به هر یک از مودیان تعلق می یابد مطابق فرم هایی که در شهرداری ها و دهیاری ها مرسوم است انجام می‌گیرد.
3- به منظور رعایت حقوق شهروندی، انتظام بخشی و نظام مند نمودن فرآیندها وضع حقوق جلوگیری از پرداخت های متفاوت از استنکاف ضرورت اقتصادی نمود تا با تعیین مهلت زمان پرداخت عوارض و بهای خدمات فرم شماره 4 و فرم شماره 5 مبادرت گردد.
4- به منظور رعایت حقوق شهروندی و دادن مهلت مناسب برای تنظیم و ارسال اعتراض مودیان و دهیاری در دستورالعمل یاد شده حداقل مهلت زمان قید گردیده و حداکثر مهلت زمان به تشخیص دهیاری ذیربط تعیین می‌گردد.
هیات تخصصی شوراهای اسلامی دیوان عدالت اداری با حضور اعضا تشکیل پس از ملاحظه پرونده و اسناد و مدارک موجود در آن و بعید از قرائت گزارش عضو ممیز و بررسی و انجام مشاوره به اتفاق آرا اعضا حاضر به شرح ذیل مبادرت به صدور رای می نماید.
* رای هیات تخصصی شوراهای اسلامی*
1-طبق تبصره 3 ماده 101 قانون درآمد و هزینه های شهرداری ها و دهیاری ها مصوب سال 1401 هرگونه اختلاف به استنکاف و اعتراض در مورد اعتراض و بهای خدمات دهیاری به کمیسیون مرکب از فرماندار شهرستان یا نماینده وی یک نفر از اعضای شورای اسلامی شهرستان به انتخاب شورای اسلامی شهرستان و یک قاضی از دادگستری شهرستان به انتخاب رییس قوه قضاییه ارجاع می‌شود. جلسه کمیسیون باید در مکان مشخص تشکیل و پس از استماع دفاعیات ذینفع اتخاذ تصمیم شود تصمیم کمیسیون مزبور قطعی است و اعتراض در مورد آن قابل رسیدگی در دیوان عدالت اداری می‌باشد.
2- طبق ماده 97 اصلاحی (اصلاحی1386/08/27) قانون تشکیلات وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخابات شهرداری مصوب 1375 با اصلاحات و الحاقات بعدی وزارت کشور مسیول اجرای این قانون است و موظف است ظرف دو ماه آیین‌نامه های اجرایی مورد نیاز را تهیه و هیات وزیران موظف است ظرف مدت سه ماه پس از تصویب این قانون خارج از نوبت آیین‌نامه های مذکور را تصویب نماید. بنابراین مواد 1، 5، 6، 7، عبارت (و یا تقسیط بدهی مودی و جرایم تعیین شده) مندرج در تبصره بند 3 ماده 4، بند (ب) ماده 28 از دستور العمل اجرایی کمیسیون موضوع تبصره 3 ماده 10 قانون درآمد پایدار و هزینه شهرداری ها و دهیاری ها (رفع اختلاف، استنکاف و اعتراض به عوارض و بهای خدمات و دهیاری ها) به شماره 240485 مورخ 1402/11/16 مصوب وزارت کشور مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات نبوده و به استناد مواد 12 و 84 قانون دیوان عدالت اداری رای به رد شکایت صادر می‌شود. این رای ظرف بیست روز از تاریخ صدور از سوی رییس محترم دیوان عدالت اداری و یا ده نفر از قضات محترم دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است.
رحمان پیوست
رییس هیات تخصصی شوراهای اسلامی
دیوان عدالت اداری