شورای انقلاب اسلامی ایران در جلسه مورخ 17/ 2/ 1359 بنا به پیشنهاد شماره 192/ 45/ 799مورخ 30/ 1/ 1359 وزارت ارشاد ملی و در اجرای ماده 3 لایحه قانونی تشکیل سازمان حج و زیارت وابسته به وزارت ارشاد ملی و انتزاع امور رابطه به حج و زیارت از سازمان اوقاف به سازمان مذکور مصوب 24/ 9/ 1358 شورای انقلاب جمهوری اسلامی ایران, آییننامه نحوه انتخاب, حدود وظائف و اختیارات ارکان اصلی سازمان حج و زیارت را به شرح تصویب نمودند:
ماده 1 -شورای عالی حج و زیارت مرکب از افراد زیر است:
1 -وزیر ارشاد ملی
2 -معاون اداری و مالی وزارت امور اقتصادی و دارائی
3 -معاون وزارت کشور
4 -معاون وزارت امور خارجه
5 -معاون وزارت بهداری و بهزیستی
6 -معاون بانک مرکزی ایران
7 -مدیرعامل یا معاون جمعیت شیروخورشید سرخ ایران
8 -معاون شهربانی جمهوری اسلامی ایران
9 -مدیرعامل یا معاون شرکت هواپیمایی ملی ایران
10 -دونفر روحانی صالح
11 -نفر از معتمدان به انتخاب وزیر ارشاد ملی
12 -یک نفر از قضات عالی مقام به انتخاب دیوان عالی کشور
13 -معاونین تبلیغاتی و جهانگردی وزارت ارشاد ملی.
تبصره 1 -رئیس شورای عالی حج و زیارت در صورت لزوم میتواند برای شرکت در شورای عالی از معاونان سایر وزارتخانهها و مدیران سازمانهای دولتی و نهادههای انقلاب برای مشورت دعوت نماید و افراد مزبور مکلف به حضور در شورای عالی و همکاری بوده و دارای حق رای میباشند.
تبصره 2 -اعضای انتخابی شورای عالی برای مدت 2 سال انتخاب میشوند و تجدید انتخاب آنان بلامانع است.
تبصره 3 -شورای عالی حداقل با شرکت 11 نفر از اعضاء تشکیل میشود و تصمیمات متخذه به اکثریت آراء اعضاء و دعوتشدگان (تبصره 1 ماده 1) معتبر است و در صورت تساوی آراء رای طرفی که رئیس شورای عالی با آن موافق است قابل اجراء خواهد بود.
ماده 2 -شورای عالی با صلاحدید اعضاء یک نفر را به عنوان دبیر شورای عالی حج و زیارت انتخاب خواهد کرد, دبیر شورای عالی عهدهدار ترتیب جلسات و ثبت مذاکرات و تصمیمات و ابلاغ مصوبات شورای عالی میباشد.
ماده 3 -جلسات شورای عالی بنا به دعوت رئیس شورای عالی تشکیل خواهد شد.
ماده 4 -وظائف و اختیارات شورای عالی به قرار زیر است:
1 -تعیین خطمشی سازمان در امور مربوط به حج و زیارت و تصویب برنامه حجاج بیتالحرام و اعتاب مقدسه که از طرف سازمان پیشنهاد میشود.
2 -تصویب آییننامههای اجرایی و دستورالعملهای مربوط به امور حج و زیارت.
3 -پیشنهاد و معرفی هیات بازرسان «حسابرسان» سازمان به وزیر ارشاد ملی.
4 -تصویب بودجه حج و وجوهی که باید از زائران بیتاللهالحرام و اعتاب مقدسه دریافت شود.
5 -اخذ تصمیم نسبت به کلیه مسائل مربوط به حج و زیارت که از طرف وزیر ارشاد ملی یا شورای مدیریت در شورای عالی مطرح شود.
بند 36 -اتخاذ تصمیم درباره اماکن مذهبی اسلامی و اداره امور زیارت اماکن متبرکه در خارج از کشور.
ماده 5 -سازمان حج و زیارت میتواند به منظور توسعه روابط مذهبی بین کشور جمهوری اسلامی ایران و سایر کشورهای مسلمان و مجامع اسلامی بینالمللی برنامههای تنظیم و پس از تایید و تصویب وزیر ارشاد ملی اجراء نماید و نیز کتب و نشریات مذهبی با کشورها و مجامع مذکور مبادله کند.
ماده 6 -سازمان حج و زیارت عهدهدار نظارت دقیق بر فعالیت کاروانهای حجاج در مواقع حج عمره بوده و مدیران این قبیل کاروانها مکلفند قبل از ترتیب دادن گروه از سازمان اجازهنامه دریافت نمایند.
ماده 7 -سازمان حج و زیارت بر انجام امور مربوط به وصول و ایصال ماترک زائران متوفی در خارج از کشور نظارت خواهد داشت.
ماده 8 -سازمان حج و زیارت موظف است به منظور فراهم بودن موجبات رفاه زائران و ایجاد تسهیلات لازم در زمینه برگزاری مراسم حج و زیارت تدابیری اتخاذ و به این منظور اقدامات زیر را انجام دهد:
1 -موجبات بیمه زائران بیتاللهالحرام را در مراسم حج از (تهران -عربستان -تهران) و همچنین سائر زائران اعتاب مقدسه و اماکن مذهبی خارج از کشور که به طور گروهی مشرف میشوند از مبدا تا مقصد و بالعکس فراهم نموده و در اجرای آن کمال دقت و مراقبت را معمول دارد.
2 -با همکاری وزارت امور خارجه -سفارت جمهوری اسلامی ایران در عربستان و سایر کشورهائی که دارای اماکن متبرکه میباشند -وزارت بهداری و بهزیستی -جمعیت شیروخورشید سرخ ایران -سازمان هواپیمایی ملی و سایر سازمانهایی که فعالیت آنان به نحوی در امور مربوط به حج و زیارت مربوط میشود, برنامههای لازم به منظور حسن انجام وظائف محوله تدوین و هماهنگی کامل ایجاد نماید.
ماده 9 -شورای مدیریت حج و زیارت مرکب از سه تا پنج عضو اصلی است که از طرف وزیر ارشاد ملی از افراد مسلمان و مومن و معتقد به انقلاب اسلامی ایران و واجد صلاحیت و از بین کارکنان دولت یا خارج انتخاب میشوند و یکی از اعضای شورا با جکم وزیر ارشاد ملی به سمت قائممقام وزیر و رئیس شورای مدیریت منصوب میشود.
تبصره 1 -رئیس و اعضای شورای مدیریت با حکم وزیر ارشاد ملی قابل عزل میباشند.
تبصره 2 -تصمیمات شورای مدیریت به اکثریت آراء اتخاذ و به وسیله شورا به مورد اجرا گذاشته میشود.
ماده 10 -رئیس شورای مدیریت بالاترین مقام اجرایی و مسئول اداره و حسن جریان امور و حفظ حقوق و اموال سازمان بوده و وظائف و اختیارات او به شرح زیر است:
1 -تهیه و تنظیم برنامه حجاج بیتاللهالحرام و اعتاب مقدسه و اماکن مذهبی خارج از کشور با همکاری سایر اعضای شورای مدیریت و پیشنهاد آن پس از تایید وزیر ارشاد ملی به شورای عالی حج و زیارت.
2 -اجرای مصوبات شورای عالی حج و زیارت و انجام کلیه امور فنی, اداری مالی با رعایت قانون و اساسنامه و آییننامههای مربوط.
3 -استخدام و عزل و نصب کارکنان طبق مقررات و با رعایت بودجه و سازمان مربوط.
4 -امضای نامهها و اسناد, افتتاح حساب در بانکها -معرفی امضاهای مجاز و صدور اجازه پرداخت هزینهها در حدود بودجه و اعتبارات مصوب.
5 -نمایندگی سازمان در مقابل اشخاص و مراجع و موسسات خصوصی و عمومی اعم از داخلی و خارجی با حق انتخاب وکیل و حق وکالت در توکیل تا یک درجه.
6 -تهیه و تنظیم آییننامه اجرایی و دستورالعملهای مربوط به امور حج و زیارت و پیشنهاد آن به شورای عالی پس از تصویب و تایید وزیر ارشاد ملی.
7 -تهیه و تنظیم هدف وظائف و سازمان تفصیلی حج و زیارت و اجرای آن پس از تایید سازمان امور اداری و استخدامی کشور و تصویب وزیر ارشاد ملی.
8 -انجام کلیه امور مربوط به سازمان حج و زیارت با همکاری سایر اعضای شورای مدیریت و با رعایت کلیه مقررات و قوانین مربوط.
ماده 11 -رئیس شورای مدیریت در صورت لزوم میتواند به مسئولیت خود برای مدت غیبت خود تمام و درسایر موارد قسمتی از اختیارات اجرایی را به یک یا دونفر از اعضای دیگر شورای مدیریت و یا روسای واحدهای تابعه تفویض نماید و یا سرپرستی اداره یا واحدی را به آنان واگذار کند.
ماده 12 -حق امضا اسناد و اوراق بهادار و تعهدات مالی سازمان با وزیر یا رئیس شورای مدیریت یا قائممقام معرفی شده از طرف او به اتفاق مدیر امور مالی یا جانشین او خواهد بود.
ماده 13 -رئیس شورای مدیریت سازمان مکلف است در پایان مراسم حج منتهی ظرف 4 ماه ترازنامه و گزارش جامعی از وضع مالی (درآمد و هزینه) و باقیمانده احتمالی وجوهی که از زائران دریافت گردیده و در حساب مخصوص متمرکز شده تهیه و پس از تایید سایر اعضای شورای مدیریت و حسابرسان به همراه نظرات و پیشنهادات خود به وزیر ارشاد ملی تسلیم نماید.
ماده 14 -سازمان دارای سه تا پنج حسابرس (بازرس) خواهد بود که به پیشنهاد شورای عالی حج و زیارت و تصویب و حکم وزیر ارشاد ملی برای یک سال تعیین میشوند و تجدید انتخاب یا تغییر آنان به پیشنهاد شورای عالی و تصویب رئیس شورای عالی ممکن خواهد بود.
ماده 15 -حسابرسان (بازرسان) موظفند به حسابهای سازمان (موضوع ماده 4 لایحه قانونی تشکیل سازمان حج و زیارت مصوب 1358/9/24 و ماده 13 این آییننامه) دقیقاً رسیدگی و نظر خود را کتباً به وزیر ارشاد ملی اعلام دارند و در اجرای این منظور بدون اینکه حق دخالت مستقیم در امور سازمان را داشته باشند میتوانند به نحوی که به عملیات جاری سازمان لطمهای وارد نشود کلیه حسابها و دفاتر و اسناد و مدارک مربوط را مورد رسیدگی قرار دهند و در صورتی که ضمن انجام وظائف خود به مواردی از سوء جریانات و تخلفات برخورد نمودند بلافاصله رئیس شورای عالی حج و زیارت را در جریان امر قرار دهند.
ماده 16 -شورای عالی حج و زیارت میتواند در پایان هر دوره مالی مبلغی را که مناسب تشخیص دهد به عنوان پاداش به آنان پرداخت نماید.
ماده 17 -شورای عالی حج و زیارت در صورت اقتضاء و تصویب وزیر ارشاد ملی میتواند خدمات حسابرسی سازمان حج و زیارت را با موافقت وزارت امور اقتصادی و دارائی به شرکت سهامی حسابرسی محول نماید.
ماده 18 -مدیر امور مالی و ذیحساب سازمان با موافقت وزیر ارشاد ملی از طرف وزارت امور اقتصادی و دارائی تعیین خواهد شد.
ماده 19 -کارکنان سازمان مشمول مقررات قانون استخدام کشوری و سایر آییننامهها و مقررات مربوط به آن خواهند بود سازمان حج و زیارت طبق سازمان مصوب آن دسته از کارکنان سازمان اوقاف را که در اداره کل حج و زیارت شاغل پست سازمانی بوده و مورد احتیاج باشند طبق مقررات قانونی با اعتبار مربوط به سازمان مذکور منتقل و آنان را در سازمان جدید جایگزین خواهد نمود.
تبصره -تا زمانی که هدف, وظائف, تشکیلات سازمان حج و زیارت تصویب نشده امور اداری و مالی به طور کلی کلیه وظائف ستادی سازمان حج و زیارت طبق دستور وزیر ارشاد ملی به عهده ادارات مربوط وزارت ارشاد ملی واگذار میشود.
ماده 20 -بودجه سازمان که شامل ارقام درآمد هزینه میباشد به موقع و همزمان با صدور دستورالعمل تنظیم بودجه از طرف رئیس سازمان تهیه و پس از تایید وزیر ارشاد ملی و تصویب در مراجع ذیربط به مورد اجرا گذاشته خواهد شد.
تبصره -کلیه وسایل و اثاثیه نقلیه و به طور کلی اموال منقول و غیرمنقول که تا کنون از محل مانده حسابهای حج به نام سازمان اوقاف خریداری شده به سازمان حج و زیارت منتقل میشود و سازمان اوقاف ظرف مدت یکماه از تاریخ تصویب این آییننامه نسبت به تحویل اموال مذکور اقدام خواهد نمود.
ماده 21 -سازمان حج و زیارت میتواند در هریک از نقاط کشور که لازم بداند با تصویب شورای عالی شعبه یا اداراتی تاسیس نماید و یا در مواقع ضروری وظایف مربوط را به سایر ادارات و یا ماموران دولتی یا نهادهای انقلابی محول نماید و سازمانهای مذکور مکلفند در اجرای این امر از مقررات و دستورالعملهای سازمان حج و زیارت تبعیت نمایند.
تبصره -وزارت ارشاد ملی (سازمان حج و زیارت)میتواند عنداللزوم به منظور تامین کادر و پرسنل مورد نیاز خود در ایام حج از کارکنان بازنشسته دولت و سازمانهای دولتی به طور افتخاری و بدون پرداخت حقوق استفاده نموده. آنان را به کار دعوت نمایند و فقط در قبال میزان کار و وظیفهای که انجام میدهند برطبق نظر شورای مدیریت حج و زیارت از حسابهای حج مبلغی به عنوان پاداش به آنان پرداخت کنند.
ماده 22 -این آییننامه در 22 ماده و 8 تبصره به تصویب رسید و کلیه مقررات مغایر با آن ملغی است و نسبت به سایر موضوعاتی که در این آییننامه پیشبینی نشده تابع مقررات عمومی و جاری کشور خواهد بود.