فصل اول - کلیات
ماده 1 - به منظور عمران و آبادی املاک خالصه و ازدیاد تولید و تکثیر درآمد آنها و همچنین همکاری با دستگاههای وزارت کشاورزی بنگاهی بنامبنگاه خالصجات تحت نظر وزارت کشاورزی تاسیس میشود.
تبصره - بنگاه خالصجات دارای شخصیت حقوقی و استقلال مالی بوده و عملیات خود را بر اساس این قانون و آییننامههای مربوطه انجاممیدهد.
فصل دوم - دارائی بنگاه
ماده 2 - دارائی بنگاه خالصجات عبارت است از:
الف - خالصجات اعم از املاک مزروعی و مستغلات و مراتع و جنگلها و اراضی.
تبصره - جنگلهای خالصه تابع مقررات قانون جنگلها بوده و باید تحت نظر بنگاه جنگلها اداره شود.
ب - اموال و ماشین آلات و موجودیهای نقدی و جنسی اداره کل خالصه و ادارات تابعه.
ج - دارائی دولت در شرکت سابق کشاورزی خوزستان و شرکت سابق فلاحتی خراسان.
ماده 3 - کلیه حقوق و عواید و نتایج حاصله که از اجرای قانون املاک واگذاری مصوب 12 خرداد 1321 عاید دولت میشد از تاریخ 20 تیر ماه1328 مشمول قانون مزبور است و همچنین وظایفی را که طبق قانون مزبور دولت عهدهدار انجام آن بوده از این تاریخ به عهده اداره املاک پهلوی است.کارخانجات و توابع آن باستثناء کارخانه چشمه آب علی و عوض املاک تعویضی که مورد حکم هیات های رسیدگی املاک واگذاری واقع شده و میشود باستثناء املاک جیرفت مشمول این قانون نبوده و ملک دولت است.
تبصره 1) - آنچه از عواید و وجوه حاصله که از تاریخ 20 تیر ماه 1328 تا این تاریخ از طرف دولت وصول شده باشد متعلق به دولت است وهمچنین پرداخت محکومیتهای نقدی موضوع دادنامه هیئتهای رسیدگی املاک واگذار تا این تاریخ نیز به عهده دولت خواهد بود.
تبصره 2) - ابنیه و اراضی کلیه موسسات کشاورزی واقعه در املاک پهلوی کلاً متعلق به دولت است و مالالاجاره و یا حقالارض گذشته نیز قابلمطالبه نخواهد بود.
فصل سوم - وظایف
ماده 4 - وظایف بنگاه خالصه به قرار زیر است:
الف - انجام کلیه وظایف و اجرای کلیه قوانینی که از لحاظ مالکیت دولت قبلاً به عهده وزارت دارائی بوده و به عهده وزارت کشاورزی گذارده شدهاست.
ب - بهرهبرداری از املاک خالصه به نحویکه صرفه و صلاح دولت باشد.
تبصره - در صورت بهرهبرداری از طریق اجاره چنانچه مدت از پنجسال تجاوز نماید باید قبلاً موافقت وزارت کشاورزی تحصیل شود.
ج - فروش و واگذاری خالصجات طبق مقررات و قوانینی که قبلاً به تصویب رسیده و هنوز بقوت خود باقی است و یا بعداً به تصویب برسد.
د - تاسیس شرکتهای تعاونی مصرف و تولید و اعتبار و ماشینهای کشاورزی به منظور تامین رفاه و تقویت بنیه مالی کشاورزان خالصه.
ه - تعقیب دعاوی طرح شده و یا طرح دعاوی جدید در مراجع صلاحیتدار نسبت بعین یا منافع و حقوق املاک خالصه و مدافعه از دعاوی کهعلیه دولت در مورد عین یا منافع و حقوق خالصجات مذکور اقامه شده و یا خواهد شد.
تبصره - تعقیب و دفاع از دعاوی مربوط باملاک و خالصجاتیکه در تصرف وزارت خانهها و موسسات دولتی است اعم از آنچه قبلاً طرح شده ویا بعداً طرح شود به عهده وزارتخانهها و موسساتی است که رقبات در تصرف آنها است. بنگاه خالصجات مکلف است اطلاعات و سوابق مربوط باینقبیل رقبات را در صورت تقاضا تحویل وزارت خانهها یا موسسه مربوط بنماید.
و - وصول مطالبات و پرداخت دیون و تعهدات اداره کل خالصه سابق.
ز - سعی و اهتمام در عمران خالصجات و احیاء اراضی بایر و باطلاقی بدون مالک و اراضی موات.
فصل چهارم - سازمان
ماده 5) - هیات مدیره و بازرسان:
بنگاه به وسیله هیات مدیره مرکب از سه نفر که یکی از آنها سمت ریاست هیات مدیره و مدیر عامل را دارد اداره خواهد شد. یکنفر نیز عضوعلیالبدل هیات مدیره تعیین خواهد گردید.
اشخاص مزبور به پیشنهاد وزارت کشاورزی و تصویب هیات وزیران برای مدت سه سال انتخاب میشوند.
تبصره - عضو علیالبدل در غیاب یکی از اعضاء هیات مدیره در جلسات و تصمیمات هیات مدیره شرکت خواهد نمود.
ماده 6) - هیات بازرسی بنگاه عبارت است از دو نفر که یکنفر از طرف وزارت دارائی و یکنفر دیگر از طرف وزارت کشاورزی برای مدت یک سال با تصویب هیات وزیران انتخاب خواهد شد.
ماده 7) - رئیس حسابداری بنگاه به وسیله وزارت دارائی با جلب نظر قبلی وزیر کشاورزی انتخاب میشود مشارالیه ذی حساب بنگاه بوده و ضمناً درمقابل هیات مدیره نیز مسئول امور مالی بنگاه خواهد بود.
ماده 8 - کارمندان دولت که بخدمت بنگاه پذیرفته میشوند از جمیع جهات تابع مقررات عمومی استخدام کشوری میباشند.
ماده 9) - در اجرای وظایف مذکور در بند ه ماده 4 نمایندگان معرفی شده از ظرف بنگاه خالصجات در دادگاهها میتوانند به عنوان وکیل بنگاه از کلیهحقوق بنگاه دفاع نموده و دادگاهها ایشان را باین سمت خواهند پذیرفت و در صورت محکوم شدن طرف بنگاه حق مطالبه خسارت و حقالوکاله طبقتعرفه وزارت دادگستری خواهد داشت و بنگاه از این بابت میتواند بنمایندگان مزبور پاداش متناسب بدهد.
ماده 10) - برای رسیدگی پروندههای دعاوی بنگاه خالصه و اشخاص در صورتی که مدعا به از 500 هزار ریال بیشتر نباشد کمیسیون یاکمیسیونهایی از قضات عالیرتبه وزارت دادگستری بنا به معرفی وزارت دادگستری و یکنفر از کارکنان مطلع به امور قضایی بنگاه خالصجات تشکیل ونظر خود را نسبت بتعقیب یا استرداد یا صلح دعاوی اعلام خواهد داشت. بنگاه خالصجات مکلف است بر طبق نظریه کمیسیون رفتار نماید.
فصل پنجم - امور مالی
ماده 11) - دوره عمل بنگاه از اول دیماه هر سال تا آخر آذر ماه سال بعد میباشد. بنگاه مکلف است همهساله برنامه و بودجه سال آتی را تا پانزدهممهر ماه تهیه و تسلیم وزارت کشاورزی نماید و پس از تصویب هیات وزیران قابل اجرا خواهد بود.
ماده 12 - درآمد املاک خالصه به طریق ذیل بمصرف خواهد رسید: 1 - پرداخت مخارج اداری و تولیدی و هزینههای امور عمرانی. 2 - پس از وضع هزینههای مذکور در بند 1 این ماده از مازاد درآمد هر سال چهل درصد به عنوان ذخیره احتیاطی برای پرداخت هزینههای عمرانیفوقالعاده و جبران خسارتهای غیر مترقبه نگاهداری و بقیه پس از تصویب حساب دوره عمل بابت درآمد خالصه تحویل خزانهداریکل میشود.
ماده 13 - وجوه حاصل از فروش و واگذاری خالصجات صرف اجرای وظایف مذکور در این قانون و بستن سدها و حفر آنها و عمران اراضی بایر وساختمان و تعمیر و تکمیل ابنیه دولتی و خرید مراتع املاک و اراضی برای احداث مزارع نمونه که در اختیار وزارت کشاورزی گذارده میشود (درنقاطی که خالصه وجود نداشته باشد) و کمک بصندوق های عمران خالصجات خواهد رسید. مگر آنکه در قوانین مصوبه ترتیب دیگری برای صرفوجوه حاصله پیشبینی شده باشد.
ماده 14 - سازمان سد کرج میتواند بیست و پنجهزار و سیصد متر اراضی متعلق به دولت واقع در شرق اسپیریس جلالیه را که در تصرف دارد برایساختن ادارات مرکزی و انبارها و ایستگاههای تبدیل فشار برق و مرکز سوار کردن ماشین آلات و تعمیرات و سایر نیازمندی های سازمان سد کرج و یکدبستان تخصیص داده و بقیه را برای تهیه منزل مسکونی بین کارمندان سازمان مذکور که در تهران منزل شخصی ندارند تقسیم و واگذار نماید.
ماده 15 - بنگاه خالصجات و اداره املاک و مستغلات پهلوی از مخارج دادرسی و کلیه هزینههای ثبتی اعم از حقالثبت و هزینههای مقدماتی و نیمعشر اجرایی معاف است.
ماده 16 - امور اجرایی این قانون بر طبق آییننامه خواهد بود که از طرف وزارت کشاورزی پیشنهاد و به تصویب کمیسیون های مربوطه مجلسینخواهد رسید.
ماده 17 - وزارت خانههای کشاورزی - دارائی - دادگستری مامور اجرای این قانون میباشند.
به موجب قانون تمدید تبصره قانون الغاء کلیه لوایح مصوب آقای دکتر مصدق ناشیه از اختیارات لایحه قانونی مربوط بقانون تاسیس بنگاه خالصجات کشورکه در تاریخ دوشنبه 26 تیر ماه 1334 به تصویب کمیسیونهای مشترک مجلسین رسیده موقتاً قابل اجرا میباشد.
رئیس مجلس شورای ملی - رضا حکمت
رئیس مجلس سنا - سید حسن تقیزاده