قانون اجازﮤ مبادله عهدنامه مودت منعقده بین دولتین ایران و افغانستان

مصوب 1300/09/14 مجلس شورای ملی

ماده واحده - مجلس شورای ملی به دولت اجازه میدهد که عهدنامه مورخه 15 شوال‌المکرم سنه 1339 منعقده بین دولتین ایران و افغانستان را که مشتمل بر دوازده فصل و دو فصل الحاقیه و ضمیمه باین قانون است مبادله نماید.

متن عهدنامه
چون جهت جامعه اسلامیه و روابط نژادی و علایق حسن مجاورت و همسایگی دولتین ایران و افغانستان اقتضا داشت که مراودات حسنه و روابط دوستانه بین‌الدولتین به وسیله انعقاد یک عهدنامه مستحکم گردد.
لهذا برای اجرای این مقصود مقدس اعلیحضرت شاهنشاه ایران جناب حاج میرزا حسن‌خان محتشم‌السلطنه وزیر امور خارجه و اعلیحضرت امیر‌افغانستان جناب سردار عبدالعزیز خان وزیر مختار و ایلچی معتمد خود را وکلای مختار خود تعیین فرموده و مشارالیهما پس از مبادله اختیارنامه‌های‌رسمی خود فصول ذیل را منعقد نمودند:

فصل اول - از امروز ببعد دوستی صادقانه و مناسبات حسنه فی‌مابین ایران و افغانستان و اتباع دولتین مزبورتین برقرار خواهد بود.

فصل دوم - سفرای کبار و وزرای مختار و شارژدافرهای هر یک از دولتین معظمتین متعاهدتین در دربار یکدیگر از کلیه حقوق و امتیازاتیکه به موجب عادت و رسوم بین‌المللی معمول و مقرر شده است بهره‌مند خواهند بود.

فصل سوم - اتباع دولتین معظمتین متعاهدتین خواه در موقع مسافرت و خواه در موقع اقامت مورد احترام واقع شده و کاملا در حمایت مامورین دولت‌متبوعه خودشان خواهند بود.

فصل چهارم - اتباع دولتین متعاهدتین مقیم یا مسافر در ممالک همدیگر تابع قوانین محلی بوده مرافعه و مناقشه و جنحه و جنایت آنها در محاکم عدلیه محلی ایران و افغانستان رسیدگی و تسویه خواهد گردید مامورین سیاسی یا قنسولگری طرفین معظمین بهیچ وجه حق دخالت در مسائل قضایی اعم از حقوقی و جزایی اتباع خود در خاک یکدیگر نداشته و مرجع کلیه دعاوی اتباع دولتین محاکم داخلی دولت متوقف‌فیها خواهد بود.

فصل پنجم - دولتین معظمتین متعاهدتین حق خواهند داشت قنسول ژنرال و قنسول و ویس‌قنسول یا وکیل قنسولگری برای اقامت در شهرهای عمده و مراکز تجارتی مملکت یکدیگر مامور نمایند ولی مامورین مزبور وقتی شروع بانجام وظایف ماموریت خودشان خواهند نمود که مطابق معمول دولت متوقف‌فیها تصدیقنامه ماموریت آنها صادر شده باشد.

فصل ششم - اتباع دولتین در ممالک یکدیگر از کلیه خدمات نظامی و سایر وظایفی که مخصوص به اتباع داخله هر دولت است معاف و مستثنی‌خواهند بود.

فصل هفتم - در صورت تقصیر و فرار یکی از اتباع دولتین متعاهدتین به مملکت دیگری مامورین دولتین معظمتین حق خواهند داشت که به وسیله مجاری سیاسی اعاده او را بمملکت خود تقاضا نمایند و از طرف حکومت محلیه از این مساعدت خودداری نخواهد شد ولیکن مقصرین سیاسی از‌این ترتیب مستثنی خواهند بود.

فصل هشتم - برای استحکام مناسبات ودادیه و روابط تجارتی طرفین متعاهدتین عهود و قراردادهای لازمه راجع به مناسبات تجارتی و رسومات‌گمرکی و مبادلات پستی و تلگرافی باسرع اوقات ترتیب داده و پس از امضا و تصدیق به موقع اجرا گذارده خواهد شد.

فصل نهم - وقع جنگ بین یکی از دولتین متعاهدتین با دولت ثالثی موجب حدوث خلل در روابط دوستی و مودت بین طرفین نبوده و طرف دیگر ملتزم خواهد بود که از تسهیل موجبات و موفقیت دولت دشمن بر طبق قوانین بیطرفی احتراز کند.

فصل دهم - برای اینکه دوستی و اعتماد صادقانه موجود بین مملکت شاهنشاهی ایران و مملکت پادشاهی افغانستان کاملاً مشهود گردد دولتین‌متعاهدتین مصمم شده‌اند که کلیه اشکالات مهمه و اختلافات حاصله بین خود را که به طرز مطلوبی از راه مذاکرات سیاسی خاتمه‌پذیر نگردد مطابق مقررات و عادات بین‌المللی مسئله را به حکمیت رجوع نمایند و نیز طرفین متعهد میشوند که از روی صمیمیت کامل احکام صادره را به موقع اجرا گذارند.

فصل یازدهم - این عهدنامه به نخستین بزبان فارسی نوشته میشود.

فصل دوازدهم - نمایندگان طرفین متعاهدتین متعهد میشوند که در مدت سه ماه از تاریخ امضا یا در صورت امکان زودتر اسناد لازمه دائر بتصدیق عهدنامه را در طهران یا کابل مبادله نمایند.
بناء علیهذا نمایندگان طرفین متعاهدتین این عهدنامه را امضا و مهر نمودند.
‌طهران به تاریخ 15 شهر شوال المکرم 1339 مطابق اول سرطان 1300
‌امضاء: وزیر امور خارجه دولت علیه ایران (‌حسن محتشم‌السلطنه).
‌امضاء: عبدالعزیز سفیر دولت علیه افغانستان.

فصول الحاقیه

فصل اول - مقصود از عبارت فصل سوم این عهدنامه (‌اتباع دولتین معظمتین متعاهدتین خواه در موقع مسافرت و خواه در موقع اقامت مورد احترام واقع شده کاملا در حمایت مامورین دولت متبوعه خودشان خواهند بود) این است که مامورین دولت متبوعه میتوانند در حدود قوانین جاریه مملکت متوقف‌فیها با مراجعه بمامورین مملکت مزبوره تسهیلاتی برای اتباع خودشان فراهم نمایند.

فصل دوم - طوائف و ایلاتی که سابقاً از افغانستان بایران آمده‌اند اعم از بربری و غیره کمافی‌السابق تبعه ایران میباشند. بربریهائی که قصد مسافرت بخاک افغانستان را داشته باشند بدون آنکه تذکره‌های خود را بامضای مامورین افغانستان مقیمین ایران برسانند حق ورود بخاک افغانستان را نخواهند داشت طوائف سرحدنشین که در خاک دولتین ییلاق و قشلاق می‌نمایند در مدت توقف در خاک ایران با آنها معامله تبعه ایران و در مدت‌توقف در افغانستان معامله تبعه افغانستان خواهد شد.
افرادی که از افغانستان قبل از تاسیس سفارت دولت افغانستان در طهران بایران آمده و سکنی اختیار کرده‌اند کمافی‌السابق تبعه ایران میباشند تجاری‌که فقط برای معاملات تجارتی از افغانستان بایران مسافرت نموده و در ایران اقامت دائمی اختیار نکرده‌اند و نیز به موجب اسناد محقق است که در‌دوائر رسمی ایران با آنها معامله تبعه ایران نشده است تبعه افغانستان شناخته خواهند شد.

فصل سوم (الحاقی 1301/10/15)- همچنین طوائف و ایلاتی که سابقاً از ایران بافغانستان رفته اند کمافی السابق تبعه دولت متوقف فیها میباشند و بدون اینکه تذاکر خود را بامضای مامورین ایران برسانند حق ورود بخاک ایران را نخواهند داشت چنانکه همین ترتیب نظیراً موافق فصل دوم الحاقی نسبت بکلیه طوائف و ایلاتی که سابقاً از افغانستان بایران آمده اند مجری خواهد شد افرادی که از ایران قبل از تاسیس سفارت ایران در کابل بافغانستان رفته سکنی اختیار کرده اند کمافی السابق تبعه افغانستان شناخته میشوند تجاری که فقط برای معاملات تجارتی از ایران بافغانستان مسافرت نموده‌اند و در افغانستان اقامت دائمی اختیار نکرده اند و نیز به موجب اسناد محقق است که در دوایر رسمی افغانستان بآنها معامله تبعه افغانستان نشده است تبعه ایران شناخته خواهند شد.