ماده واحده موافقت نامه بین دولت شاهنشاهی ایران و دولت هند راجع بسرویسهای حمل و نقل هوایی که در تاریخ 19 مرداد ماه 1339 شمسیدر تهران بین نمایندگان مختار طرفین امضا شده و مشتمل بر یک مقدمه و شانزده ماده و یک برنامه پرواز ضمیمه و دو نامه متبادله است تصویب و به دولت اجازه مبادله آن داده میشود.
قانون فوق که مشتمل بر ماده واحده و متن موافقت نامه ضمیمه میباشد و در جلسه روز پنجشنبه بیست و هشتم خرداد ماه یکهزار و سیصد و چهل و سهبه تصویب مجلس شورای ملی رسیده بود در جلسه روز چهارشنبه بیست و پنجم آذر ماه یکهزار و سیصد و چهل و سه شمسی به تصویب مجلس سنا رسید.
رئیس مجلس سنا- مهندس شریف امامی - رئیس مجلس شورای ملی - مهندس عبدالله ریاضی
موافقتنامه بین دولت شاهنشاهی ایران و دولت هند راجع به سرویسهای حمل و نقل هوایی
مقدمه
نظر به اینکه دولت شاهنشاهی ایران و دولت هند علاقمند بعقد موافقتنامهای جهت برقراری سرویسهای حمل و نقل هوایی بازرگانی مابین و ماوراءقلمروهای خود میباشند لذا نمایندگان تامالاختیار خود را برای این منظور به شرح زیر تعیین نمودند:
از طرف دولت شاهنشاهی ایران
جناب آقای عباس آرام وزیر امور خارجه
از طرف دولت هند
جناب آقای تریلو کیناتکال سفیر کبیر هند در ایران
نمایندگان مزبور پس از مبادله اختیارنامههای خود که در کمال صحت و اعتبار بود درباره مواد زیر موافقت حاصل نمودند:
ماده 1 - برای مقاصد مندرج در این موافقت نامه جز در مواردی که مضمون عبارت مفهوم دیگری ایجاب کند:
الف - مقصود از مقامات هواپیمایی در مورد ایران اداره کل هواپیمایی کشوری و هر شخص یا هیئتی است که مجاز باشد وظایف فعلی آن اداره کل یا وظایف مشابه به آن را انجام دهد و در مورد هند مدیر کل هواپیمایی کشوری و هر شخص یا هیئتی که مجاز باشد وظایف فعلی مدیر کل یا وظایف نظیرآن را انجام دهد.
ب - مقصود از قرارداد قرارداد هواپیمایی کشوری بینالمللی است که در تاریخ هفتم دسامبر 1944 برای امضا در شیکاکو]شیکاگو[ حاضر شده بود.
ج - مقصود از قلمرو و سرویس هوایی و سرویس هوایی بینالمللی و موسسه هواپیمایی و توقف به منظورهای غیر از حمل و نقل دارایهمان معانی خواهد بود که در مواد 2 و 96 قرارداد بینالمللی هواپیمایی به آنها اطلاق شده است.
ماده 2 - هر یک از طرفین متعاهدین بطرف متعاهد دیگر حق بهرهبرداری از سرویسهای هوایی مصرح در ضمیمه این موافقت نامه (که از این پسسرویسهای هوایی مشخصه نامیده میشود) در خطوط مندرجه در ضمیمه مزبور را (که از این پس خطوط هوایی مشخصه نامیده میشود) اعطامی نماید.
ماده 3 - الف - هر یک از سرویسهای هوایی مشخصه طبق اراده و تصمیم طرف متعاهدیکه به موجب این موافقت نامه به آن حق استفاده داده شدهممکن است بلافاصله یا بعداً مورد بهرهبرداری قرار گیرد مشروط بر اینکه:
1 - طرف متعاهدی که به آن حق استفاده داده شده برای بهرهبرداری در خطوط هوایی تعیین شده مربوطه یک یا چند موسسه هواپیمایی را (که از اینپس موسسه یا موسسات معینه نامیده میشود) کتباً تعیین نماید.
2 - طرف متعاهدیکه حق استفاده را اعطاء مینماید متعاقب بند (ب) این ماده بایستی برای موسسه هواپیمایی مربوطه اجازه لازم بهرهبرداری را صادرنموده باشد و این اقدام را باید با حداقل تاخیر انجام دهد.
ب - ممکن است از یک موسسه معینه خواسته شود تا مقامات هواپیمایی طرف متعاهد اعطاء کننده حقوق را قانع نماید که موسسه مزبور قابلیت اجرای شرایط موضوعه یا قوانین مقرراتی را که آن مقامات در مورد بهرهبرداری سرویسهای هواییبینالمللی وارد میدانند دارا میباشد.
ج - ممکن است از یک موسسه معینه خواسته شود برای بهرهبرداری از سرویسهائیکه در مناطق جنگی یا مناطقی که تحت اشغال نظامی و یا تحتتاثیر جنگ قرار گرفته موافقت مقامات نظامی صلاحیتدار را جلب نماید.
ماده 4 - موسسات معینه هر یک از طرفین متعاهدین که از سرویسهای مصرحه بهرهبرداری مینمایند با رعایت مقررات ماده 5 میتوانند از فراز قلمروطرف متعاهد دیگر به طور ترانزیت پرواز نموده یا به منظورهایی غیر از حمل و نقل توقف نمایند و یا در آن قلمرو در نقاط مصرحه در ضمیمه در خط پرواز مربوطه به منظور پیاده یا سوار کردن مسافرین و محمولات بینالمللی که مبدا آن قلمرو طرف متعاهد اول یا کشور ثالث بوده و یا بمقصد قلمروهمان طرف یا کشور ثالث باشد فرود آیند.
ماده 5 -
الف - مقامات هواپیمایی متعاهدین متفقاً برای مدتیکه مورد توافق طرفین باشد ظرفیت کلیه محمولات را اعم از مسافر و کالا و محمولاتپستی که پیشبینی میشود در قلمرو هر یک از طرفین متعاهدین جهت حمل در سرویسهای هوایی معینه در آن مدت در کلیه خطوط هوایی مشخصه بمقصد قلمرو طرف متعاهد دیگر وجود داشته باشد و همچنین تعداد سرویسها که برای این منظور لازم باشد با در نظر گرفتن ضریب بارگیری مناسبتعیین خواهند نمود.
ب - هر یک از طرفین متعاهدین حق دارد بموسسات معینه خود اجازه دهد که برای حمل مسافرین و محمولات مذکور در بند (الف) این ماده خواه در سرویسهائیکه بقلمرو طرف متعاهد دیگر ختم میشود و خواه در سرویسهائیکه از آن قلمرو عبور مینمایند نصف ظرفیتی را که طبق مقررات(الف) مذکور تعیین شده مورد استفاده قرار دهد.
ج - موسسات معینه هر یک از طرفین متعاهدین فقط طبق مقررات زیر میتوانند در قلمرو طرف متعاهد دیگر در هر یک از خطوط هوایی مصرحهمسافرین و محمولاتی را که از کشور ثالث حمل شده یا بمقصد کشور ثالث باشد پیاده یا سوار کنند:
1 - در صورتی که کشور ثالث مزبور بین قلمروهای طرفین متعاهدین واقع باشد هر قسمتی از ظرفیت که توسط آن موسسات طبق مقررات بندهای(الف) و (ب) این ماده منظور شده ممکن است برای منظور فوق مورد استفاده قرار گیرد.
2 - در صورتی که کشور ثالث مزبور در ماوراء قلمرو طرف متعاهد دیگر واقع باشد ظرفیتی که برای این منظور مورد استفاده قرار میگیرد نبایستی ازظرفیتی که طبق مقررات بندهای (الف) و (ب) این ماده منظور شده است تجاوز نماید و این ظرفیت باید با موافقت مقامات هواپیمایی طرفین متعاهدینطوری تعیین گردد که در مدت مورد موافقت امکان ورود لطمه بیمورد به منافع موسسات طرف متعاهد دیگر که بین قلمرو خود و کشور ثالث مربوطهبهرهبرداری مینمایند نداشته باشد.
د - به منظور رفع احتیاجات حمل و نقل در فصول مختلفه و یا رفع احتیاجاتیکه جنبه غیر مترقبه و موقت دارد موسسات معینه ممکن است بین خودموافقت نمایند که ظرفیتهای مورد موافقت را به میزان لازم جهت تامین احتیاجات حمل و نقل موقتاً افزایش دهند هر افزایشی از این قبیل باید فوراً بمقامات هواپیمایی طرفین متعاهدین گزارش شود و هر یک از آن مقامات ممکن است با چنین افزایشی موافقت ننمایند و در صورت عدم موافقت ازاجرای چنین افزایش باید خودداری شود.
ه - 1 - در این ماده مقصود از مدت مورد موافقت عبارت است از اولین شش ماه و شروع آن از تاریخی است که این موافقت نامه به موقع اجرا درآید وپس از آن هر مدت شش ماه بعدی است مگر آنکه مقامات هواپیمایی طرفین متعاهدین طور دیگری موافقت نمایند.
2 - تعداد سرویسها و ظرفیتی که باید منظور گردد بدواً بین موسسات معینه طرفین متعاهدین مورد مذاکره واقع و در صورت امکان مورد موافقت واقعمیشود. مقامات هواپیمایی هر دو طرف متعاهد حق دارند که در این مذاکرات نماینده داشته باشند.
3 - هر موافقتی که بدین ترتیب بین موسسات معینه طرفین متعاهدین حاصل شود موکول به تصویب مقامات هواپیمایی طرفین متعاهدین خواهد بود چنین تصویبی از طرف مقامات هواپیمایی مذکور شامل توافق لازم مندرج در بندهای (الف) و (ج) این ماده تلقی خواهد شد.
4 - در صورتی که مقامات هواپیمایی طرفین متعاهدین نتوانند در موضوعیکه موافقت آنها طبق مقررات این ماده لازم باشد موافقت نمایند طرفین متعاهدین سعی خواهند کرد که در آن موضوع بین خود موافقت حاصل کنند و چنانچه طرفین متعاهدین نتوانند چنین موافقتی حاصل نمایند مقرراتماده 13 این موافقت نامه اجراء خواهد شد.
5 - مادامیکه تجدید نظر در ظرفیت و تعداد پروازها طبق مقررات این ماده خاتمه نیافته موسسات معینه طرفین متعاهدین حق دارند استفاده ازظرفیتهائی را که برای سرویسهای هوایی موجود خود منظور نمودهاند ادامه دهند.
ماده 6 - موسسات معینه هر یک از طرفین متعاهدین میتوانند طبق شرایط زیر در یک نقطه از قلمرو طرف متعاهد دیگر هواپیمای مورد استفاده خودرا به هواپیمای نوع دیگر تبدیل نمایند.
1 - در صورتی که صرفهجوئی در بهرهبرداری تبدیل هواپیما را ایجاب نماید.
2 - در صورتی که هواپیماهای مورد استفاده در آن قسمت از خط که از انتهای واقع در قلمرو طرف متعهد اول دورتر است از حیث ظرفیت ازهواپیماهای مورد استفاده در قسمت نزدیکتر خط کوچکتر باشد.
3 - در صورتی که برنامه حرکت هواپیمای با ظرفیت کوچکتر طوری تنظیم شود که با حرکت هواپیمای با ظرفیت بزرگتر تطبیق کند و هدف اصلیهواپیماهای کوچکتر در رسیدن بنقطه تبدیل حمل محمولات هواپیماهای بزرگتر و یا تحویل محمولات به آن هواپیما باشد.
4 - در صورتی که مقررات ماده 5 در مورد کلیه ترتیبات مربوط به تبدیل هواپیماها رعایت شود.
ماده 7 - الف - تعرفه کرایه حمل مسافر و بار در هر یک از سرویسهای هوایی مصرحه بایستی عادلانه بوده و میزان آن با رعایت کلیه عوامل مربوطه ازجمله صرفهجوئی در بهرهبرداری و نفع عادلانه و اختلاف خصوصیات سرویسها)میزان - سرعت و وسائل راحتی مسافرین) و تعرفه کرایه سایرموسساتی که در تمام یا قسمتی از خط هوایی مربوطه بهرهبرداری مینمایند تعیین گردد.
ب - 1 - تعرفه کرایه مربوط بهر خط یا قسمتی از آن با توافق نظر موسسات معینه مربوطه و در صورت امکان با مذاکره با سایر موسساتی که در همانخط یا قسمتی از آن بهرهبرداری میکنند با در نظر گرفتن نرخهای مربوطه انجمن بینالمللی حمل و نقل هوایی تعیین میشود. تعرفهایکه بدین ترتیبمورد موافقت واقع میشود مربوط است بخطوطیکه در آن موسسه معینه یکی از طرفین متعاهدین بهرهبرداری میکند و آن خطوط بقلمرو طرفمتعاهد دیگر منتهی میشود و یا از آن قلمرو عبور مینمایند بایستی به تصویب مقامات هواپیمایی هر دو طرف متعاهد برسد.
2 - تصویب تعرفه مربوط بیک خط یا قسمتی از خط که در آن هیچ یک از موسسات معینه یکی از طرفین متعاهدین بهرهبرداری نمیکنند. و یا مربوط بقطعات یا خطوطی از آنها که هیچ نقطه آن در قلمرو یکی از طرفین متعاهدین واقع نشده از طرف مقامات هواپیمایی طرف متعاهد دیگر الزامینیست.
3 - در صورت عدم توافق بین موسسات معینه مربوطه و یا در صورتی که مقامات هواپیمایی تعرفهها را به ترتیبی که در این بند ذکر شده تصویبننمایند طرفین متعاهدین سعی خواهند نمود که بین خود موافقت حاصل نمایند و در صورت عدم حصول موافقت برای رفع مورد اختلاف طبق ماده13 اقدام خواهد شد و تا زمانی که تعرفهها طبق مقررات این ماده تعیین نشده است تعرفههائیکه قبلاً برقرار شده اجرا خواهند شد
ماده 8 - الف - سوخت و روغنهای ماشین و قطعات یدکی و وسایل معمولی تعمیر و خوار و بار هواپیما که به هواپیمای موسسه معینه یکی از طرفینمتعاهدین در قلمرو طرف متعاهد دیگر منحصراً برای مصرف ریخته و یا با آن هواپیما بار میگردد و در آخرین فرودگاه قلمرو مذکور در هواپیما باقیمیماند از لحاظ حقوق گمرکی و عوارض بازرسی و سایر حقوق و عوارض ملی یا محلی مشابه، مشمول همان رفتاری خواهد بود که طرف متعاهد دومنسبت به موسسات حمل و نقل بینالمللی یک کشور کامله الوداد معمول میدارد.
هیچ یک از طرفین متعاهدین مجبور به اعطاء بخشودگی و معافیت از حقوق گمرکی و عوارض بازرسی و سایر حقوق عوارض مشابه موسسه معینهطرف متعاهد دیگر نمیباشند مگر اینکه طرف متعاهد دیگر بخشودگی و معافیتهای مذکور را برای موسسه معینه طرف متعاهد اول قائل شده باشد.
ب - هر گاه بعقیده مقامات هواپیمایی یکی از طرفین متعاهدین اجرای مقررات مربوط به گمرک و مهاجرت و قرنطینه و یا موضوعات مشابه در قلمروطرف متعاهد دیگر در بهرهبرداری سرویسهای هوایی طبق این موافقتنامه تحمیلات ناروایی به موسسات معینه خود وارد آورد مقامات هواپیماییطرف متعاهد دیگر در صورت تقاضا باید برای مشاوره به منظور بررسی موضوع حاضر شوند.
ماده 9 - الف - مقامات هواپیمایی هر یک از طرفین متعاهدین در صورت تقاضای مقامات هواپیمایی طرف متعاهد دیگر اطلاعات زیر را تسلیمخواهند نمود:
1 - اطلاعات مربوط به اجازههائی که برای موسسات معینه خود جهت بهرهبرداری سرویسهای هوایی مصرحه اعطاء نموده.
2 - آمار حمل و نقلی که برای تجدید نظر در ظرفیت سرویسهای هوایی مصرحه مناسب میباشد.
3 - گزارشات منظم که منطقاً مورد لزوم بوده و مربوط باشد بمحمولاتی که توسط موسسات معینه در سرویسهای هوایی مصرحه حمل شده و شاملاطلاعات راجع بمبدا و مقصد این محمولات نیز باشد.
ب - هر یک از طرفین متعاهدین موسسات معینه خود را وادار خواهد نمود که هر قدر عملی باشد قبلاً رونوشت برنامه پرواز و جداول تعرفه ومشخصات مربوط بنوع هواپیمایی که در سرویسهای هوایی مصرحه به کار میروند بمقامات هواپیمایی طرف متعاهد دیگر تسلیم نمایند.
ماده 10 - الف - هر یک از طرفین متعاهدین حق دارد که از صدور اجازه بهرهبرداری جهت یک موسسه معینه طرف متعاهد دیگر خودداری و یا اجازه صادره را لغو و یا شرایطی را که لازم بداند تعیین نماید در صورتی که:
1 - طرف متعاهد اول قانع نشده باشد که مالکیت آن موسسه معینه و تسلط موثر بر آن در دست طرف متعاهد دیگر و یا اتباع آن میباشد.
2 - آن موسسه معینه قوانین و مقررات طرف متعاهد اول را رعایت ننماید.
3 - شرایطی که بر اساس آن طبق این موافقتنامه حقوقی بطرف متعاهد دیگر اعطاء شده مراعات نگردد.
ب - به استثناء موردی که قوانین و مقررات رعایت نشوند چنین اقدامات فقط بعد از آنکه اخطار مناسبی به موسسه معینه مربوطه داده شد و طرفینمتعاهدین فرصت مشاوره داشتند معمول خواهد شد. اقدام یکطرف متعاهد طبق این ماده بحقوق طرف متعاهد دیگر طبق ماده 13 لطمه واردنخواهد ساخت.
ماده 11 - الف - با روح همکاری نزدیک مقامات هواپیمایی دو طرف متعاهد در صورت لزوم به منظور اطمینان به اینکه اصول این قرارداد و اجرایمقررات آن مراعات شده با یکدیگر مشورت خواهند نمود.
ب - هر یک از طرفین متعاهدین میتوانند به منظور شروع مذاکره درباره هر اصلاحی که در این موافقتنامه مقتضی میداند همه وقت تقاضای مشورتبا طرف متعاهد دیگر را بنماید. این مشورت در ظرف مدت شصت روز از تاریخ تقاضا شروع خواهد شد و هر تغییری که در این موافقتنامه پس از اینمشورت مورد توافق نظر واقع شود موقعیکه به وسیله مبادله یادداشتهای سیاسی تایید گردیده به موقع اجراء در خواهد آمد.
ج - تغییراتی که یکی از طرفین متعاهدین در نقاط توقف بین راه در خطوط هوایی مصرحه که برای موسسات معینه خود تجویز نموده میدهد بهاستثناء تغییراتی که:
1 - نقاط مورد استفاده یک موسسه معینه در قلمرو طرف متعاهد دیگر را تغییر میدهد یا:
2 - باعث میشود که یک خط از صورت یک خط نسبتاً مستقیم خارج شود.
تغییر این موافقتنامه محسوب نخواهد شد و بنابر این هر یک از طرفین متعاهدین میتواند به طور یک جانبه چنین تغییراتی را بدهد مشروط بر آنکهاخطار راجع به این قبیل تغییرات بدون تاخیر بمقامات هواپیمایی طرف متعاهد دیگر داده شود. هرگاه مقامات هواپیمایی طرف متعاهد دوم ملاحظهکنند که از اصول مندرجه در ماده 5 این موافقتنامه در اثر این تغییرات انحراف حاصل شده و چنین انحرافی به علت اینکه یک موسسه معینه طرفمتعاهد اول محمولات بین قلمرو طرف متعاهد دوم و قطعه جدید واقع در قلمرو کشور ثالث را حمل مینمایند به منافع یکی از موسسات آنها لطمهوارد میآورد مقامات هواپیمایی طرف متعاهد دوم میتوانند طبق مقررات بند الف این ماده تقاضای مشورت نمایند.
د - نقاط هر یک از خطوط هوایی مشخصه ممکن است به اختیار موسسات معینه در یک یا کلیه پروازها حذف شوند
ماده 12 - خواه ترتیبات مربوط بمشورت طبق بند ب ماده 11 این موافقتنامه شروع شده یا نشده باشد هر یک از طرفین متعاهدین میتواند به منظورختم این موافقتنامه در هر موقع که بخواهد بطرف متعاهد دیگر اخطار نماید و چنین اخطاری باید در آن واحد به شورای سازمان بینالمللی هواپیماییکشوری نیز ارسال شود این موافقتنامه یک سال پس از تاریخ وصول اخطار خاتمه موافقتنامه بطرف متعاهد دیگر خاتمه خواهد یافت مگر آنکه قبل ازانقضای چنین مدت اخطار مذکور با موافقت پس گرفته شود. در صورت عدم اعلام وصول اخطار از طرف متعاهد دیگر چهارده روز پس از وصول آن به شورای سازمان بینالمللی هواپیمایی کشوری اخطار رسیده تلقی خواهد شد.
ماده 13 - الف - در صورت بروز اختلاف بین طرفین متعاهدین نسبت به تفسیر یا اجرای این موافقتنامه یا ضمیمه آن طرفین متعاهدین در وهله اولسعی خواهند نمود که آن را به وسیله مذاکره بین خود حل و فصل نمایند.
ب - هر گاه طرفین متعاهدین موفق نشوند که به وسیله مذاکره مورد اختلاف را حل و فصل نمایند:
1 - ممکن است موافقت نمایند که مورد اختلاف را برای اخذ تصمیم بیک دیوان حکمیت یا به حکمیت شخص یا هیئتی که با توافق نظر بین آنهاتعیین شده باشد ارجاع نمایند.
2 - در صورتی که بدین ترتیب موافقت حاصل نکنند و یا چنانچه موافقت نمایند که مورد اختلاف بیک دیوان حکمیت ارجاع شود ولی نسبت بهترکیب آن موافقت حاصل نگردد هر یک از طرفین متعاهدین میتوانند مورد اختلاف را برای رسیدگی و اخذ تصمیم بهر دیوان صلاحیتدار برایرسیدگی که در سازمان بینالمللی هواپیمایی کشوری تاسیس شده ارجاع نمایند.
ج - طرفین متعاهدین متعهد میشوند که برای توصیههای مقدماتی و تصمیماتی که طبق بند ب این ماده صادر شده عمل نمایند.
د - هر گاه و مادامیکه یکی از طرفین متعاهدین یا یک موسسه معینه یکی از طرفین مزبور مقررات بند ج این ماده را مراعات ننماید طرف متعاهد دیگرمیتواند حقوقی را که طبق این موافقتنامه و ضمیمه آن اعطاء نموده محدود یا معلق یا نقض نماید.
ماده 14 - در صورتی که یک قرارداد عمومی چند جانبه در خصوص حقوق سرویسهای هوایی بینالمللی منظم نسبت بهر دو طرف متعاهد بمورداجرا درآید این موافقت نامه به طوری اصلاح خواهد شد که با مقررات قرارداد مزبور منطبق گردد.
ماده 15 - مواد 9 و 10 و 11 و 13 و 14 و 15 و 16 و 24 و 29 و 30 و 31 و 32 و 33 و 34 و 35 و 36 قرارداد بینالمللی هواپیمایی به صورت فعلیآنها به منزله جزء لایتجزای این موافقت نامه محسوب و در مورد طرفین متعاهدین طی مدت اعتبار این موافقت نامه لازمالاجراء خواهد بود مگر آنکهطرفین متعاهدین که به قرارداد مزبور ملحق شدهاند نسبت به مواد بالا اصلاحاتی را تصویب نمایند که طبق ماده 94 قرارداد بمورد اجرا گذارده شود ودر آنصورت موادی که بدین ترتیب اصلاح شده نسبت بطرفین متعاهدین در مدت اعتبار این موافقت نامه لازمالاجراء خواهد بود.
ماده 16 -این موافقت نامه طبق مقررات اساسی طرفین متعاهدین به تصویب خواهد رسید و از تاریخ مبادله اسناد مصوبه که در شهر دهلی نو به عملخواهد آمد به موقع اجرا گذارده خواهد شد.
برای تایید مراتب فوق نمایندگان تامالاختیار مزبور این موافقت نامه را امضا و بمهر خود ممهور نمودند.
این موافقتنامه در تاریخ دهم اوت 1960 برابر با نوزدهم مرداد ماه 1339 شمسی هجری در تهران در دو نسخه بزبانهای فارسی و هندی و انگلیسیتنظیم و امضا گردید و هر سه متن متساویاً معتبر میباشند مگر در صورت بروز اختلاف که متن انگلیسی معتبر خواهد بود.
از طرف دولت شاهنشاهی ایران
از طرف دولت هند
ضمیمه الف - موسسات معینه به وسیله دولت شاهنشاهی ایران حق خواهند داشت که سرویسهای هوایی در هر یک از خطوط زیر را در هر دو جهتبکار اندازند و محمولات بینالمللی را در قلمرو هندوستان در هر یک از نقاطیکه ذیلاً معین شده پیاده و سوار نمایند:
1 - نقاطی در ایران - نقاطی در افغانستان.
نقاطی در پاکستان - دهلی و نقاط ماوراء
2 - نقاطی در ایران - نقاطی در پاکستان - دهلی و نقاط ماوراء.
3 - نقاطی در ایران - نقاطی در پاکستان - بمبئی و نقاط ماوراء
ب - موسسات معینه به وسیله دولت هند حق خواهند داشت که سرویسهای هوایی در هر یک از خطوط زیر را در هر دو جهت به کار اندازند ومحمولات بینالمللی را در قلمرو ایران در هر یک از نقاطی که ذیلاً تعیین شده پیاده یا سوار نمایند:
1 - نقاطی در هندوستان - نقاطی در پاکستان - نقاطی در افغانستان - تهران و نقاط ماوراء.
2 - نقاطی در هندوستان - نقاطی در پاکستان - تهران و نقاط ماوراء.
3 - نقاطی در هندوستان - نقاطی در پاکستان از طریق نقاط واسطه به آبادان و نقاط ماوراء.
جناب آقای وزیر 10
اوت 1960
عطف به موافقتنامه هواپیمایی دو جانبه بین ایران و هند که امروز به امضا رسیده است محترماً اشعار میدارد که مقصود از جمله مالکیت واقعی وکنترل موثر مندرج در قسمت الف (1) ماده 10 موافقتنامه مزبور در مورد موسسات معینه هر یک از طرفین متعاهدین علاوه بر اینکه مالکیت قسمتاکثر سهام موسسات معینه باید در دست موسسات مزبور باشد دولتین متعاهدین یا اتباع آنها نیز بایستی کنترل در اداره موسسات معینه و همچنین درمالکیت و کنترل موثر اکثر هواپیماها و وسایلی را که در به کار انداختن سرویسها به کار میرود داشته باشند. از آن عالیجناب احتراماً درخواست میشوداز طرف دولت متبوعه خود مراتب فوق را تایید فرمایند این نامه و پاسخ تاییدی جنابعالی جزئی از قرارداد محسوب خواهد شد.
موقع را مغتنم شمرده احترامات فائقه خود را تقدیم میدارد.
-امضا - تی. ان کال سفیر کبیر هند
جناب آقای عباس آرام - وزارت امور خارجه شاهنشاهی - تهران
شماره119036/18/85
تاریخ 19/5/39
جناب آقای سفیر کبیر
احتراماً وصول نامه مورخ دهم اوت 1960 جنابعالی را که مضمون آن عیناً در ذیل درج میشود: جناب آقای وزیر عطف به موافقت نامه هوایی دو جانبه بین ایران و هند که امروز به امضا رسیده است محترماً اشعار میدارد که مقصود از جمله مالکیتواقعی و کنترل موثر مندرج در قسمت الف (1) ماده 10 موافقت نامه مزبور در مورد موسسات معینه هر یک از طرفین متعاهدین علاوه بر اینکه مالکیتقسمت اکثر سهام موسسات معینه باید در دست موسسات مزبور باشد دولتین متعاهدین یا اتباع آنها نیز بایستی کنترل در اداره موسسات معینه وهمچنین در مالکیت و کنترل موثر اکثر هواپیماها و وسایلی را که در به کار انداختن سرویسها به کار میرود داشته باشند
از آن عالیجناب احتراماًدرخواست میشود از طرف دولت متبوعه خود مراتب فوق را تایید فرمایند این نامه و پاسخ تاییدی جنابعالی جزئی از قرارداد محسوب خواهد شد.
موقع را مغتنم شمرده احترامات فائقه خود را تقدیم میدارد.
- امضا - تی.ان کال سفیر کبیر هند
اعلام و مراتب مندرجه در آن را بدین وسیله تایید مینماید.
وزیر امور خارجه
جناب آقای تی. ان کال سفیرکبیر هند در ایران - تهران
- موافقتنامه فوق که مشتمل بر یک مقدمه و شانزده ماده و یک جدول خطوط پرواز ضمیمه و دو نامه متبادله میباشد ضمیمه قانون موافقتنامه بین دولتایران و دولت هند راجع به سرویسهای حمل و نقل هوایی میباشد.
رئیس مجلس شورای ملی - مهندس عبدالله ریاضی