با سلام؛
احتراما، به پیوست تصویر نامه شماره 82292 /02 مورخ 1402/4/11 اداره بررسی های بانکداری اسلامی و دبیرخانه شورای فقهی بانک مرکزی با موضوع «ارزیابی چالش های فقهی سپرده های امتیازی در شبکه بانکی کشور» برای استحضار ایفاد میگردد. در این رابطه، شایان ذکر می داند:
الف - رویکرد شورای محترم فقهی بانک مرکزی در خصوص سپرده پذیری امتیازی که در حال حاضر، به صورت نسبتا فراگیر در شبکه بانکی کاربرد دارد، تفکیک بین روش های مجاز و مشروع سپرده پذیری امتیازی از روش های غیرمجاز و غیرمشروع است.
ب - اعطای تسهیلات قرض الحسنه امتیازی با میانگین گیری، بدین ترتیب که پس از سپرده گذاری مشتری و بر اساس میانگین امتیاز وی، موسسه اعتباری بدون شرط قبلی نسبت به پرداخت تسهیلات اقدام می نماید، خلاف شرع تشخیص داده نشد. نکته کلیدی در این روش آن است که موسسه اعتباری نباید هیچ نوع تعهد حقوقی برای پرداخت تسهیلات به مشتری بدهد و این موضوع باید به شیوه مناسب (شفاف سازی در متن قرارداد، اطلاع رسانی بر روی تارنمای موسسه اعتباری، ارسال پیامک و غیره) به اطلاع مشتری رسانده شود.
پ - اعطای تسهیلات قرض الحسنه بدون میانگین گیری و به صورت فوری (معمولا در یک روز) مشروط به سپرده گذاری قرض الحسنه، خلاف شرع تشخیص داده شد و متضمن شبهه قرض به شرط قرض (زیاده حکمی) که یکی از انواع ربا است، میباشد.
ت - کسر نمودن بخشی از تسهیلات تحت عنوان وثیقه نقدی و یا کسر نمودن کارمزد از اصل مبلغ تسهیلات، مجاز نمیباشد. چرا که با کسر مبلغی از اصل تسهیلات، قرارداد صرفا در بخش باقیمانده منعقد میگردد و محاسبه سود در بخش کسر شده مجاز نیست.
در پایان، ضمن تاکید بر این که اخذ هرگونه سپرده به عنوان وثیقه نقدی به هر عنوان قبل و یا بعد از اعطای تسهیلات توسط بانک یا موسسه اعتباری غیربانکی (ابلاغی طی بخشنامه شماره 375517 /00 مورخ 1400/12/23) ممنوع میباشد، خواهشمند است دستور فرمایند، مراتب به واحدهای ذی ربط در آن بانک /موسسه اعتباری غیربانکی با لحاظ مفاد بخشنامه شماره 149153 /96 مورخ 1396/5/16 ابلاغ شده و بر حسن اجرای آن نظارت مقتضی به عمل آید و در صورت وجود هرگونه سوال و ابهام احتمالی مرتبط با مراتب فوق، موضوع راسا از اداره بررسی های بانکداری اسلامی و دبیرخانه شورای فقهی بانک مرکزی استعلام گردد.
مدیریت کل مقررات، مجوزهای بانکی و مبارزه با پولشویی
اداره مطالعات و مقررات بانکی
| حمیدرضا غنی آبادی | الهام چیت سازان |