به پیوست «اولویتهای پژوهشی مطالعات قرآنی» که در جلسه شانزدهم مورخ 1393/3/31 کمیسیون توسعه پژوهش و آموزش عالی قرآنی کشور و براساس پیشنهاد جلسه سوم مورخ 1393/3/20 کارگروه توسعه پژوهش قرآنی، به منظور تامین پشتوانه دانشی تحقق اهداف، سیاستها و رویکردهای منشور توسعه فرهنگ قرآنی، به تصویب و تایید رسیده است، جهت اجراء و اعلام به بخشهای مرتبط ابلاغ میشود.
وزیر علوم تحقیقات و فناوری - رضا فرجیدانا
کمیسیون توسعه پژوهش و آموزش عالی قرآنی کشور در جلسه 16 مورخ 1393/3/31 بر اساس مصوبه جلسه سوم مورخ 1393/3/20 کارگروه توسعه پژوهش قرآنی، در راستای وظایف خود در راهبری تامین منابع دانشی و انسانی نظام توسعه فرهنگ قرآنی و تدوین سیاستها و جهتگیریهای کلان نظام ملی پژوهش و آموزش عالی قرآنی، در جهت بهرهگیری حداکثری از ظرفیتهای مراکز آموزش عالی حوزوی و دانشگاهی و تشویق بخشهای پژوهشی و طلاب و دانشجویان به انجام پژوهشهای کاربردی و توسعهای با تاکید بر رویکرد راهبردی، همسو با اهداف و راهبردهای ذیل، اولویتهای پژوهشی مطالعات قرآنی اعم از پایاننامه، مقاله و طرح پژوهشی را به شرح زیر تصویب کرد:
اهداف
1. تامین دانش موردنیاز جهت مدیریت راهبردی توسعه فرهنگ قرآنی
2. هدایت فرآیندهای آموزشی و پژوهشی قرآنی به سمت کاربردی کردن تعالیم قرآنی در زندگی فردی و اجتماعی
3. بهرهگیری حداکثری از ظرفیت و توانمندیهای علمی دانشجویان و طلاب حوزههای علمیه
4. زمینهسازی ارتقای نظام تعلیم و تربیت، نظام رسانهای، نظام تبلیغات دینی و سایر نظامهای موثر با الهام از تعالیم قرآن کریم
5. توسعه نظریهپردازی در نظامهای فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی مبتنی بر معارف قرآنی
6. گسترش تعاملات مرکز با موسسات آموزشی و پژوهشی حوزوی و دانشگاهی و جریانسازی رویکردهای نوین
7. ایجاد و تقویت انگیزههای دانشجویان و طلاب علاقمند و حمایت از ایدههای خلاقانه
راهبردها
1. زمینهسازی تحقق اهداف و راهبردهای منشور توسعه فرهنگ قرآنی
2. زمینهسازی تحقق اولویتها، راهبردها و اقدامات علمی قرآنی نقشه جامع علمی کشور
3. زمینهسازی تحقق بندهای قرآنی علمی و فرهنگی برنامه پنجم توسعه
4. ابتنای حداکثری فعالیتهای قرآنی بر مطالعه، کارشناسی و تحقیق شایسته
5. توسعه و ارتقای نگرش راهبردی و نظاممند به فرآیندهای امور قرآنی کشور
6. ترویج فرآیندهای علمی مدیریت دانش قرآنی
ب - محور فرهنگسازی قرآنی
| اولویتها | شاخص اولویت |
| 7. تولید مبانی و ادبیات علمی و اصطلاحشناسی (ترمینولوژی) مفاهیم پایه فرهنگسازی قرآنی | 1 |
| 8. روششناسی (متدولوژی) پژوهشهای کاربردی فرهنگسازی قرآنی | 1 |
| 9. شناسایی، تحلیل و آسیبشناسی پیشینه و وضع موجود فعالیتهای فرهنگسازی قرآنی در داخل و خارج از کشور | 2 |
| 10. مدلسازی و ارتقای آفرینشهای هنری و رسانهای قرآنی در حوزه فرهنگ عمومی (نمادسازی و تبلیغات رسانهای و محیطی، محاورات و...) و سبک زندگی قرآنی | 3 |
| 11. طراحی شاخص، سنجش و ارزیابی وضعیت تولید، نشر و عرضه آثار و محصولات قرآنی در داخل و خارج از کشور | 2 |
| 12. رصد، آیندهپژوهی و آیندهنگاری فرهنگ قرآنی | 3 |
ج - محور نظامسازی قرآنی
| اولویتها | شاخص اولویت |
| 13. تولید مبانی و ادبیات علمی و اصطلاحشناسی (ترمینولوژی) نظامسازی قرآنی | 1 |
| 14. روششناسی (متدولوژی) پژوهشهای تخصصی (بنیادی و توسعهای) قرآنی و بینرشتهای و فرارشتهای قرآنی و روششناسی نظریهپردازی قرآنی 15. تولید و توسعه معرفت علمی در علوم انسانی مبتنی بر معرفتشناسی، هستیشناسی و روششناسی مبتنی بر قرآن کریم و پارادایمهای آن | 1 |
| 16. شناسایی، تحلیل و آسیبشناسی پیشینه و وضع موجود فعالیتهای نظامسازی قرآنی در داخل و خارج از کشور | 2 |
| 17. بازآفرینی و مدلسازی مرجعیت معرفتی و هویتسازی تمدنی قرآن کریم بر پایه منابع دانشی و نهادی | 3 |
| 18. شاخصسازی، سنجش و ارزیابی نظریهپردازی قرآنی | 2 |
| 19. رصد، آیندهپژوهی و آیندهنگاری دانش قرآنی | 3 |
جدول اصطلاحات و تعاریف
| اصطلاح | تعریف /تحلیل مفهومی |
| اولویت | مجموعه موضوعات همگون و همراستا که با توجه به محدودیت منابع، برای رسیدن به اهداف کلان، نسبت به سایر موضوعات دارای تفوق، مزیت، رجحان و برتری در انتخاب هستند. |
| موضوع | مفهوم کلی و زمینههای مطالعاتی که میتوان عناوین و مسائل مختلفی را از آن تولید کرد. |
| عنوان | عبارتی که مستقیماً نمایانگر مساله و محتوای پژوهش میباشد. |
| مساله | سوال، مشکل یا شبههای که پژوهشگر در جهت تجزیه و تحلیل و در نهایت اثبات یا نفی آن یا تبیین کمیت و کیفیت آن تلاش میکند. |
| پژوهش | فرآیند پردازش اطلاعات، برخوردار از انتظام، متعلق به گستره خاصی از علوم و دارای هویت جمعی است که به نوآوری میانجامد. |
| نظام توسعه فرهنگ قرآنی | مجموعهای متشکل از بخشهای قرآنی دستگاهها و نهادهای دولتی، عمومی و مردمی که به عنوان یکی از زیرنظامهای نظام فرهنگی کشور برای تحقق توسعه فرهنگ قرآنی فعالیت میکنند. |
| توسعه فرهنگ قرآنی | تعمیم و تعمیق شناخت و ایمان به قرآن و ارتباط و انس با آن و تحقق مضامین آیات قرآنی در رفتار فردی و اجتماعی اقشار مختلف جامعه. (آشنایی با منشور توسعه فرهنگ قرآنی، 65) |
| فعالیتهای قرآنی (امور قرآنی) | فعالیتهایی که به منظور شناخت و شناساندن قرآن و معارف آن و تقویت ایمان به قرآن و انس با آن و بهرهگیری فرد و جامعه از قرآن انجام میشود. این فعالیتها شامل حوزههای آموزش عمومی قرآن، آموزش عالی و تخصصی قرآنی، پژوهشهای قرآنی و فعالیتهای تبلیغی ترویجی قرآنی است. |
| آموزش عمومی قرآن | برنامههای آموزشی مربوط به خواندن و درک مفاهیم و معارف قرآن که برای انس آحاد جامعه با قرآن و استفاده از آن ارائه میشود |
| آموزش عالی قرآنی | برنامههای آموزشی که به منظور تربیت نیروی انسانی متخصص فعالیتهای مختلف قرآنی اجراء میشود. این برنامهها در دو قالب رشتههای دانشگاهی و حوزوی و آموزشهای آزاد تخصصی میباشد. |
| پژوهشهای قرآنی | پژوهشهایی که با هدف شناخت قرآن و معارف آن و وظایف فرد و جامعه نسبت به قرآن و چگونگی تحقق توسعه فرهنگ قرآنی در جامعه انجام میشود. |
| فعالیتهای تبلیغی ترویجی قرآنی | فعالیتهایی که با بکارگیری دانش، روش و ابزارهای مختلف هنر و ارتباطات، به منظور گسترش توجه و اشتیاق نسبت به قرآن کریم و توسعه فرهنگ قرآنی در جامعه انجام میشود. |
| هماهنگسازی امور قرآنی | مدیریت امور قرآنی بخشهای دولتی، عمومی و غیردولتی در جهت همافزایی و ارتقای فعالیتهای قرآنی در سطح ملی و بینالمللی |
| فرهنگسازی قرآنی | تعالی نگرش افراد جامعه نسبت به قرآن کریم در حوزه باور، علم و عمل که از طریق توسعه آموزش عمومی قرآن و توسعه فعالیتهای تبلیغی ترویجی قرآنی انجام میشود. |
| نظامسازی قرآنی | بازطراحی نظامهای اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی و خردهنظامهای آن مبتنی بر مفاهیم و معارف قرآنی |