نقض رای طلاق بائن به دلیل نقص تحقیقات در تعیین نفقه و حقوق مالی زوجه توسط دیوان عالی کشور

تاریخ دادنامه قطعی: 1401/01/14

خلاصه جریان پرونده: به این شرح است.که خانم ف. ا. دادخواستی به طرفیت همسرش اقای م. ب. به خواسته طلاق تقدیم و درمتن دادخواست وکیل او توضیح داده است.که موکل تبعه کشور *است.در سال 1392 با خوانده ازدواج نموده خوانده دارای بیماری عنن است.و زوجه در بدو امر به امید درمان بیماری از حق فسخ خود استفاده نموده زوجه در عسر و حرج قرار دارد. در خواست صدور گواهی عدم امکان سازش دارد. پرونده جهت رسیدگی به شعبه *ارجاع شده است.جلسه رسیدگی در مورخ 98/6/10 با حضور خواهان و وکیل او تشکیل شده است.خوانده حضور نیافته و وکیل خواهان توضیح داده است.که بیش از دو سال است.که زوج همسرش را از منزل بیرون کرده و نفقه ای پرداخت نکرده و زوجه در عسر و حرج می‌باشد. دادگاه پس از استماع اظهارت وکیل زوجه قرار ارجاع امر به داوری راصادر نموده است.و با توجه به عدم معرفی داور از طرف زوج اقدام به تعیین داور برای او نموده است.وکیل زوجه داور موکل خود را معرفی نموده است.داوران گزارش مشترک اقدامات خود را به دادگاه تقدیم و اعلام داشته اند که اصلاح ذات البین مقدور و میسر نشد زوج با تماس تلفنی مخالفت خود را با طلاق اعلام نموده است.جلسه رسیدگی در مورخ 98/9/13 با حضور وکیل خواهان تشکیل و در ان جلسه نیز زوج حضور نیافته است.وکیل زوجه اظهار داشته بیش از سه سال است.که خوانده زندگی مشترک را ترک نموده است.دادگاه سپس با توجه به استناد خواهان به شهادت شهود قرار استماع شهادت شهود را صادر نموده است.و در جلسه مورخ 98/10/12 از گواهان خواهان تحقیق و انها اظهار داشته اند مدت سه سال است.زوج همسرش را رها کرده و سراغی از او نگرفته است.دادگاه سپس دستور معرفی زوجه به پزشکی قانونی جهت بررسی وقوع مقاربت صادر نموده است.و پس از وصول پاسخ پزشکی قانونی و رسیدگی به دلایل خواهان ختم رسیدگی را اعلام و به شرح دادنامه شماره --- - 98 با توجه به ابرازی و تحقیقات به عمل امده و اظهارات گواهان و سایر قرائن و امارات که حکایت از اثبات ادعای و وجود عسر و حرج و مشقت خواهان دارد. و.وج نیز علیرغم ابلاغ وقت رسیدگی در دادگاه حاضر نگردیده است.و دفاعی به عمل نیاورده است.و از طرفی زوجه نفقه معوقه خود را در قبال اذن طلاق بذل و با احراز عسر و حرج زوجه برای ادامه ی وضعیت موجود، خواسته خواهان را ثابت تشخیص و حکم به الزام خوانده به طلاق از نوع باین صادر نموده است.طلاق باین از نوع خلع (غیر مدخوله) اعلام شده و زوجه مهریه خود را در یافت نموده است.و در خصوص جهیزیه و اجرت المثل ایام زندگی مشترک در این پرونده ادعایی ندارد. و زوجین فاقد فرزند مشترک میباشندزوج نسبت به این رای واخواهی نموده است.و دادگاه در جلسه مورخ 98/12/7 به اعتراض رسیدگی نموده زوج حضور نیافته و دادگاه پس از استماع اظهارات وکیل زوجه ختم رسیدگی را اعلام و به شرح دادنامه شماره --- - 98 نظر به اینکه از سوی زوج دلیل موجه و مدللی که موجبات نقض و از هم گسیختن دادنامه واخواسته را فراهم نماید. ارائه نگردیده است.و با توجه به مبانی استنادی و استدلالی و اینکه از سایر جهات نیز خدشه ای بر ان وارد نیست ضمن رد واخواهی واخواه دادنامه واخواسته را عینا تایید نموده است.این رای مورد اعتراض زوج قرار گرفته و پرونده جهت رسیدگی به اعتراض او به شعبه *ارجاع شده است.و دادگاه تجدید نظر در مورخ 99/4/25 اظهارات طرفین را استماع نموده زوج اظهار داشته مشکل جنسی ندارم. و حاضرم به پزشکی قانونی مراجعه کنم دادگاه دستور معرفی زوج به پزشکی قانونی را صادر نموده پزشکی قانونی پاسخ داده زوج ناتوانی جنسی دارد. زوج از مراجعه جهت معاینات تکمیلی خودداری نموده است.و دادگاه تجدید نظر در جلسه مورخ 400/10/18 اظهارات طرفین را استماع نموده و به شرح دادنامه شماره *- 400 با توجه به محتویات پرونده و صرف نظر از طرح موضوع عنن به لحاظ یکی از دلایل عسر و حرج و نامه ها و پاسخ های متعارض پزشکی قانونی در این خصوص، نظر به اینکه زوج در جلسه دادگاه به عدم برقراری رابطه زناشویی با زوجه اعتراف کرده و در این خصوص مدعی شده زوجه ناشزه بوده و حال انکه پس از مراجعه به آزمایشگاه و ایجاد اختلاف فی مابین انها و اینکه زوج اقرار کرده یک سیلی به او زدم و حسب اظهارات زوجه مبنی بر اینکه همسرم مرا کتک زد و گفت تو را نمی خواهم و من به خانه مادرم رفتم و یک بار زوج امد درب منزل مادرم و انجا هم مرا کتک زد و بعد از ان زوج هیچ اقدامی تا کنون جهت ادامه زندگی مشترک به عمل نیاورده است.و با عنایت به اینکه زوج اقدام قانونی (از قبیل تقدیم دادخواست الزام به تمکین زوجه) برای تعیین تکلیف زندگی مشترک انجام نداده است.و چندین سال است.که زوجه بلاتکلیف در خانه مادرش زندگی می کند و اینکه زوج در جلسات دادگاه بدوی و داوری نیز حاضر نشده است.و نظر به گواهی گواهان زوجه و اینکه ایراد و اعتراض موجهی که موجبات نقض دادنامه ی تجدیدنظر خواسته را فراهم نماید. ارائه و اقامه نگردیده و در نتیجه تجدید نظر خواهی منطبق با هیچ یک از جهات ماده 348 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379 نبوده و از جهت رعایت قواعد دادرسی نیز دادنامه مذکور فاقد اشکال بوده و وفق مقررات و اصول دادرسی صادر شده است.علی هذا ضمن رد تجدیدنظرخواهی دادنامه ی تجدید نظر خواسته را تایید نموده است

این رای در تاریخ 400/10/25 به طرفین ابلاغ و زوج در تاریخ 400/11/12 نسبت به ان فرجام خواهی نموده است.و پرونده جهت رسیدگی به اعتراض او به دیوان عالی کشور ارسال و به این شعبه ارجاع شده است.لایحه فرجام خواهی او هنگام شور قرائت میگردد.

هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش اقای ج. ب. عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده در خصوص دادنامه شماره *- 400 صادره از شعبه *فرجام خواسته مشاوره نموده چنین رای می دهد:

رای شعبه

عقد ازدواج در سال 1392 با مهریه مبلغی وجه رایج منعقد شده است.زوجه به دلیل ابتلای زوج به عنن و ترک زندگی مشترک از سوی زوج و به لحاظ وقوع در عسر و حرج تصمیم به انحلال عقد گرفته است.و دادگاه پس از ارجاع موضوع اختلاف به داوری و دادگاه با احراز عسر و حرج و زوجه حکم به الزام خوانده به طلاق صادر نموده و نوع طلاق را با توجه به اینکه زوجه نفقه معوقه خود را در قبال طلاق بذل نموده، باین خلع غیر مدخوله اعلام نموده است. در حالی که حکمی بر محکومیت زوج به پرداخت نفقه صادر نشده و در باره استحقاق زوجه به نفقه و مقدار ان تحقیقی نشده است.ماده 29 قانون حمایت خانواده دادگاه را مکلف نموده ضمن رای خود با توجه به شروط ضمن عقد و مندرجات سند ازدواج، تعیین تکلیف نماید. رای فرجام خواسته در شرایط فعلی قابلیت ابرام ندارد. هییت شعبه با اختیار حاصله از بند 5 ماده 371 قانون آیین دادرسی مدنی رای فرجام خواسته (دادنامه شماره *- 400 صادره از شعبه *) را به علت نقص در تحقیقات نقض و در اجرای بند الف ماده 401 همان قانون پرونده را جهت رسیدگی مجدد به شعبه صادر کننده رای اعاده مینماید. تا چنانچه حکمی بر محکومیت زوج به پرداخت نفقه صادر شده مقدار دینی که از این جهت بر ذمه زوج مستقر شده استعلام شود. در غیر این صورت در خصوص مقدار بذل مال با حضور طرفین رسیدگی لازم انجام و وفق ماده 29 قانون حمایت خانواده نسبت به حقوق مالی زوجه تعیین تکلیف نموده و نوع طلاق را با توجه به بذل یا عدم بذل مال معین و به موضوع دعوی رسیدگی و تصمیم مقتضی اتخاذ نمایند./ت

شعبه *

ح. ط. (رییس) ج. ب. (عضو معاون)