صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1400/12/03
برگزار شده توسط: استان چهار محال و بختیاری/ شهر بروجن
موضوع
بررسی صدور گواهی خلاف با استفاده از سامانه های دولتی و استفاده از آن
پرسش
آقای الف به عنوان سرایدار (با قرارداد کار سه ماهه) در شبکه بهداشت و درمان مشغول به خدمت میگردد، آقای ب، متصدی سیستم و مسئول صدور گواهی های تست کرونا است آقای ب به جهت این که گاهی در اداره حضور ندارد رمز ورود به سامانه مربوطه را در اختیار شخص الف قرار می دهد شخص الف با دسترسی به سامانه صدور گواهی، بدون اخذ تست یا در حالتی که تست کرونای مراجعین منفی شده است اقدام به صدور گواهی تست مثبت با مهر اداره متبوع مینماید و وجوهی را نیز از مراجعین دریافت مینماید، شخص ج نیز که سرباز وظیفه است و آقای الف با اخذ وجه و بدون انجام آزمایش برای وی گواهی مثبت کرونا صادر نموده است حدود 10 نفر را برای گرفتن گواهی بدون آزمایش به آقای الف معرفی مینماید با این توضیح: 1- رفتار ارتکابی اشخاص الف، ب، ج با چه عنوان یا عناوین مجرمانه ای مطابقت دارد 2 - در صورتی که مراجعین از کارکنان دولت یا پرسنل نظامی باشند و گواهی های صادره را به نهادهای متبوع خود ارائه نمایند و وجوهی را نیز به شخص الف پرداخت نموده باشند رفتار آنها دارای چه عنوان مجرمانه ای است ؟
نظر هیات عالی
آنچه در سوال مطرح شده امری مصداقی است و با تحقیقات جامع، عناوین مجرمانه معلوم میشود. اجمالاً اینکه رفتار الف جعل رایانه ای موضوع ماده 734 قانون مجازات اسلامی بخش تعزیرات و همچنین ارتشاء و جعل موضوع ماده 533 قانون مجازات اسلامی تعزیرات و رفتار ج از مصادیق ماده 593 قانون مجازات اسلامی مصوب 1375 محسوب میگردد.
نظر اکثریت
الف- شخص الف با عنایت به اینکه داده هایی را به نحو متقلبانه وارد سامانه های رایانه ی نموده است رفتارش مشمول بند الف ماده 6 قانون جرایم رایانه ای (جعل رایانه ای) میباشد و با عنایت به اینکه به عنوان مستخدم دولت محسوب میشود و در اموری مرتبط با سازمان محل خدمت خود وجوهی را دریافت نموده است رفتار او مشمول ارتشاء موضوع ماده 3 قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء، اختلاس و کلاهبرداری میباشد، که سپس برگه ی چاپی اخذ شده را ممهور به مهر اداره ی بهداشت نموده است که با عنایت به ماده ی 523 قانون مجازات اسلامی کتاب پنجم تعزیرات مصوب 1375 از مصادیق جعل میباشد که البته در خصوص این که مشمول کدام یک از مواد قانونی جعل میباشد بین همکاران اختلاف نظر است و برخی معتقد موضوع مشمول ماده 525 به لحاظ استفاده غیرمجاز از مهر ادارات دولتی و برخی موضوع را مشمول ماده 533 می دانند که ماده ی اخیرالذکر طرفداران بیشتری بین همکاران دارد. رفتارهای ارتکابی شخص الف با یکدیگر تعدد مادی دارند. در خصوص رفتار شخص ب با عنایت به اینکه سوء نیتی برای وی محرز نمیباشد رفتار ارتکابی فاقد وصف جزایی میباشد و می توان به عنوان یک تخلف اداری محسوب گردد. در خصوص رفتار ارتکابی شخص ج که سرباز وظیفه محسوب میشود و با پرداخت رشوه گواهی خلاف واقع دریافت نموده است و از طرفی به عنوان واسطه ی دریافت رشوه توسط فرد الف بوده است و نیز ارباب رجوع و آقای الف را به هم معرفی می نموده است و راشی محسوب میگردد در رفتارهای ارتکابی در این خصوص مشمول مواد 512 و 593 قانون اخیرالذکر میباشد.
ب- در صورتی که مراجعین وجوهی را به شخص الف پرداخت کرده باشند با عنایت به اینکه رفتار ارتکابی مشمول رشاء ماده 592 قانون تعزیرات است و با عنایت به این که سند ارائه شده به ایشان نیز جعلی میباشد مشمول استفاده از سند مجعول رسمی موضوع ماده 525 قانون تعزیرات مصوب 1375 میباشد که با یکدیگر دارای تعدد مادی میباشند، در صورتی که ارباب رجوع نظامی بوده و گواهی ها را برای ارائه به ارگان نظامی خود جهت کسب مرخصی بخواهند رفتار آنها مشمول ماده 79 قانون جرایم نیروی مسلح و رشاء میباشد. البته برخی از همکاران رفتار افراد نظامی را هم مشمول مواد 592 و 525 می دانند.
نظر ابرازی
نظر اقلیت نیز در بیشتر موارد با اکثریت همسان است و فقط رفتار شخص ب را با عنایت به اینکه سامانه های دولتی تحت حفاظت میباشند مشمول ماده 5 قانون جرایم رایانه ای می دانند و نسبت به ارباب رجوع نیز بزه معاونت در جعل از طریق تطمیع و ترغیب موضوع ماده 126 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 و 533 قانون تعزیرات مصوب 1375 را می توان در نظر گرفت، هم چنین در خصوص آقای الف با عنایت به اینکه به سامانه ای که از طریق تدابیر حفاظتی مورد حفاظت قرار می گرفته است (رمز عبور و کاربری) به آن به نحو غیرمجاز دسترسی پیدا کرده است مشمول عنوان دسترسی غیرمجاز به سامانه های رایانه ای موضوع ماده 1 قانون جرایم رایانه ای میباشد که با سایر عناوین تعدد مادی دارند.