صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1401/12/20
برگزار شده توسط: استان فارس/ شهر شیراز
موضوع
بررسی امکان حال شدن دیون متوفی در فرض قتل مدیون به وسیله متعهدله
پرسش
شخص «الف» مبلغ 200 میلیون تومان از شخص «ب» طلبکار است. مدیون به وسیله متعهدله (بستانکار) به قتل رسیده است. ورثه متعهدله به استناد حال شدن دیون متوفی دادخواست مطالبه تقدیم نمودهاند. دادگاه چه تصمیمی باید اتخاذ نماید؟
نظر هیات عالی
با توجه به اطلاق ماده 231 قانون امور حبسی که شامل فوت طبیعی و غیر آن میشود و مقنن تفکیکی بین فوت طبیعی، قتل عمدی یا غیر عمدی و حتی خودکشی قائل نشده است؛ لذا نظریه اقلیت صحیح و مورد تایید است.
نظر اکثریت
مطابق ماده 231 قانون امور حسبی مصوب 1319/04/02 «دیون موجل متوفی بعد از فوت، حال میشود» این ماده ناظر به فوت طبیعی است. قتل مدیون به وسیله متعهدله، موجب حلول دین میشود؛ بنابراین ورثه متعهدله حقی برای مطالبه دین در وضعیت فعلی به استناد حال شدن دیون متوفی ندارند؛ دادگاه میبایست به استناد ماده 2 قانون آیین دادرسی مدنی قرار عدم استماع دعوی صادر نماید.
نظر اقلیت
ماده 231 قانون امور حسبی مطلق است و دیون موجل متوفی بعد از فوت حال میشود؛ بنابراین در صورت قتل مدیون به وسیله بستانکار نیز این ماده حاکم است. مباحث اخلاقی و وجدانی نمیتواند صراحت ماده را تحتالشعاع قرار دهد. مضافاً اینکه مباحث دیگر از قبیل تهاتر دیه و مطالبات نیز مباحثی فرعی و مربوط به مرحله اجرای حکم میباشد. در حال حاضر برای تصمیم دادگاه میبایست طبق ماده 231 قانون امور حسبی اتخاذ تصمیم نموده و حکم مقتضی صادر نماید.