تاریخ نظریه: 1401/07/09
شماره نظریه: 7/1401/674
شماره پرونده: 1401-127-674 ح
استعلام:
پس از صدور حکم بر محکومیت نسبت به اصل دین و خسارت تاخیر تادیه، محکومعلیه دادخواست اعسار مطرح کرده و رای قطعی مبنی بر پرداخت مبلغی به عنوان پیشقسط و اقساط ماهیانه صادر شده است. آیا در صورت تاخیر محکومعلیه در پرداخت هر یک از اقساط از زمان سررسید تعیینی در حکم اعسار تا زمان پرداخت آن خسارات تاخیر تادیه تعلق میگیرد یا اینکه به محض صدور حکم اعسار دیگر به آن دین کلاً خسارت تاخیر تادیه تعلق نمیگیرد؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
مستفاد از ماده 522 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379 آن است که الزام مدیون به پرداخت خسارت تاخیر تادیه فرع بر تمکن مالی و امتناع از پرداخت دین است؛ بنابراین در صورت صدور حکم مبنی بر اعسار مطلق مدیون و یا صدور حکم به تقسیط دین نسبت به میزانیکه دادگاه با احراز عدم تمکن مدیون حکم بر تقسیط آن صادر میکند، از تاریخ صدور حکم نخستین خسارت تاخیر تادیه تعلق نمیگیرد؛ اما با صدور حکم به تقسیط محکومبه، دادگاه تمکن و توانایی محکومعلیه را برای پرداخت اقساط تعیین شده احراز کرده و در صورت عدم پرداخت هر قسط، شرایط مقرر برای وصول خسارت تاخیر تادیه فراهم است؛ لذا در فرضی که محکومعلیه در پرداخت اقساط تعیین شده و یا مبلغی که دادگاه تمکن مالی محکومعلیه نسبت به پرداخت دفعی آن را احراز کرده است (پیش پرداخت) تاخیر کند، ماده 522 یادشده قابل اعمال به نظر میرسد.