نظامنامه قانون اوقاف

هیات دولت به موجب ماده دهم قانون اوقاف مصوب سوم دیماه 1313 مواد ذیل را در جلسه 13 اردی بهشت 1314 تصویب مینماید:

نظامنامه قانون اوقاف

فصل اول - کلیات

ماده 1 -اداره کردن موقوفاتیکه اداره آنها با وزارت اوقاف است و همچنین اعمال نظارت در موقوفات عامه که دردست اشخاص است به وسیله ادارات اوقاف صورت خواهد گرفت.

ماده 2 - اداره اوقاف هر محل فقط امور مربوطه بحوزه ماموریت خود را انجام خواهد داد ولی اداره تحقیق می‌تواند در صورت تراضی طرفین و ابلاغ وزارتی بامور مربوطه به وظائف اداره تحقیق حوزه دیگر نیز رسیدگی کند.

ماده 3 - وزارت اوقاف نظارت قانونی خود را نسبت به موسسات خیریه مستقیماً یا توسط نمایندگان وزارتخانه ها و ادارات مربوطه اعمال خواهد کرد اجرا نظارت در موسسات مزبوره مجانی است.

ماده 4 - موسسات خیریه عبارت از موسسات دائمی یا موقتی است که از طرف شخص یا اشخاص و یا هیئتی برای رفاه و معاونت عامه تاسیس شده باشد مانند موسسات معارفی یا صحی و یا معاونتهای عمومی و نظایر اینها.

ماده 5 - اموال غیرمنقول که برحسب نذر یا حبس یا ثلث باقی یا وصیت منافع آن به طور دائم یا در مدتیکه کمتر از 18 سال نباشد برای مصارف عامه تشخیص داده شده مشمول این نظامنامه خواهد بود.

ماده 6 - وقف خاص رقباتی است که موقوف علیهم آن محصور و قابل انقراض و انقطاع باشد مانند وقف بر اولاد و خانواده مخصوص و غیر آن وقف عام است.

ماده 7 - اداره کردن موقوفات ذیل با وزارت اوقاف خواهد بود:
1- موقوفاتیکه متولی ندارد.
2- موقوفات مجهول التویه.
3- موقوفاتیکه اداره آن از طرف متولی یا قائم مقام او به وزارت اوقاف برگذار شده باشد.

تبصره (منسوخ 1324/04/09)- موقوفاتی که متولی آنها فوت میشود تا تعیین متولی بعدی در مراجع و دادگاه صالح در حکم موقوفات بدون متولی خواهد بود.

ماده 8 - مقصود از مجهول التولیه آن است که متولی شخص معین یا اشخاص معین یا برحسب اوصاف که بالاخره منطبق با شخص معین میشود نباشد.

ماده 9 - عواید موقوفاتیکه اداره آن ها با وزارت اوقاف است پس از وضع مخارج و حق التولیه حسب ما اوفقها اهلها باید بمصارف مخصوصه خود برسد مگر اینکه متعذرالمصرف و یا مجهول المصرف و یا وقف بر بریات باشد در این صورت مطابق مواد 44 و 45 رفتار خواهد شد.

فصل دوم - وظائف اداره اوقاف و متولیان

ماده 10 - اداره اوقاف هر محلی دارای دفاتر ذیل خواهد بود:
1- دفتر رقبات وقفی واقع در حوزه ماموریت خود
2- دفتر موقوفات متصرفی اداره
3- دفتر عایدات
4- دفتر خرج
5- دفتر موقوفاتی که اداره موقتا متصرف می‌شود

ماده 11 - متولیان و متصدیان موقوفات نیز مکلفند دفتر مخصوصی برای جمع و خرج موقوفه داشته باشند.

تبصره - متولی موقوفه کسی است که بر طبق مقررات وقف نامه و یا به موجب حکم قانونی باین سمت شناخته شده باشد.

ماده 12 - اداره اوقاف نسبت بامور ذیل نظارت خواهد نمود:
1- نظارت در عایدات.
2- نظارت در مخارج و عمران رقبات موقوفه و مصرف آن
3- نظارت در ثبت و اعتراض و محاکمات و نظارت در فروش و تبدیل رقبات با اجاره ممتد لدی الاقتضاء و به طور کلی نظارت در تمام اموریکه مربوط بمصالحه موقوفه شود.

الف - نظارت در عایدات

ماده 13 (منسوخ 1315/02/19)- برای نظارت در عایدات لازم است رقبات هر موقوفه مجموعا یا منفردا از طرف متولی با تصویب اداره اوقاف و رعایت اصول ذیل به طریق مزایده باجاره برگذار شود.
1- خسارات محتمله از قبیل آفت حتی الامکان به عهده مستاجر گذاشته شود.
2- از مستاجر ضامن معتبر گرفته شود ولی لزوم اخذ ضامن در مورد ادارات دولتی و شرکت های فلاحتی منوط بتشخیص وزارت معارف میباشد.
3- مستاجر حق انتقال بغیر را بدون اجازه کتبی متولی و اداره اوقاف نداشته باشد.
4- تعیین حداقل مال الاجاره (در اعلان مزایده).
5- ذکر مدت که باید بیش از ده سال نباشد.
6 - اجاره نامه رسمی باشد مگر در محلی که دفتر اسناد رسمی دایر نباشد.

تبصره 1 - مزایده نسبت به املاکی که عواید سالیانه آن کمتر از دو هزار ریال است لازم میباشد.

تبصره 2 - در مواردی که مصالح موقوفه اقتضا کند که مدت اجاره بیش از ده سال باشد کسب نظر اداره تحقیق لازم خواهد بود.

تبصره 3 (منسوخ 1330/08/22)- هرگاه بتشخیص کمیسیونی که از استاندار یا فرماندار محل و رئیس اوقاف و دادستان و رئیس دارائی تشکیل میشود برگذاری موقوفه ای باجاره از طریق مزایده موجب اختلافات محلی و یا تخریب و زیان موقوفه گردد و یا آنکه اجاره دادن موقوفه با نظر واقف مخالف باشد ممکن است مزایده انجام نگیرد، در این صورت درآمد موقوفه بر طبق نظر هیئتی مرکب از رئیس اوقاف و دادستان و نماینده دارائی و دو تن کارشناس منتخب از طرف اوقاف و متولی تعیین و ضمن ارسال صورت مجلس به وزارت فرهنگ پیشنهاد خواهد شد تا در صورت تصویب مطابق آن عمل شود.

بند 1 (منسوخ 1327/05/27)- هر چهار سال یکبار در میزان درآمد موقوفه به طریق تبصره 3 تجدیدنظر خواهد شد.

بند 2 (منسوخ 1327/05/27)- سایر شرایط در بند 1 و 2 و 3 و 6 ماده 13 درباره متولی یا متصدی اجراء خواهد گردید.

تبصره 3(منسوخ 1338/11/30)- هرگاه طبق وقف نامه واقف اجاره موقوفه را از طریق مزایده و یا به طور مطلق مجاز ندانسته باشد و یا انکه به تشخیص کمیسیونی مرکب از استاندار یا فرماندار و رئیس اوقاف و دادستان و رئیس دارائی محل اجاره موقوفه ای از طریق مزایده موجبات اختلافات محلی و یا تخریب و زیان موقوفه را فراهم نماید ممکن است از مزایده صرف نظر گردد در این صورت درآمد موقوفه بر طبق نظر هیئتی مرکب از رئیس اوقاف و دادستان و نماینده دارائی و کشاورزی و دو تن کارشناس منتخب از طرف اوقاف و متولی تعیین و ضمن ارسال صورتمجلس به وزارت فرهنگ پیشنهاد خواهد شد تا در صورت تصویب وزارت فرهنگ میزان درآمد فوق الذکر ماخذ تنظیم سند اجاره قرار داده شود اجاره به طریق فوق حداکثر برای مدت چهار سال تنظیم میگردد و بعد از انقضاء مدت اجاره در میزان مال الاجاره بر طبق همین تبصره تجدیدنظر به عمل خواهد آمد سایر شرایط و مقررات بند 1 تا 6 ماده 13 در مورد اجاره های بدون مزایده نیز لازم الرعایه خواهد بود.

تبصره (منسوخ 1345/02/07)- انجام تشریفات مزایده در مورد اجاره اراضی موقوفه موضوع بند (ز) ماده 18 - آیین نامه اصلاحات ارضی (اراضی بایر واقع در محدوده دهات موقوفه و همچنین اراضی و دهات موقوفه ای که در حال حاضر فاقد زارع باشد) الزامی نیست و سازمان اوقاف میتواند اراضی مزبور را به شرط اینکه قبل از واگذاری بداوطلبان عمران بایر بودن یا فاقد زارع بودن آنها بگواهی اداره اصلاحات ارضی هر منطقه برسد با نظر کارشناس و رعایت غبطه و صلاح موقوفه در اختیار داوطلبان عمران و آبادی بگذارد.

ماده 14 - شرایط مذکوره در ماده فوق به وسیله اعلانات مخصوصه و همچنین در صورت لزوم توسط یکی از جرائد محلی در مدتیکه کمتر از یکماه و زیادتر از دو ماه نباشد اعلام و منتشر خواهد شد.

تبصره - برای تجدید اجاره رقبات مزروعی اعلان مزایده باید لااقل سه ماه قبل از انقضای مدت اجاره سابق به عمل آید.

ماده 15 - نسبت بموقوفاتی که در تصرف اداره اوقاف است مقررات مواد 13 و 14 به موقع اجرا گذارده خواهد شد.

ماده 16 - در صورت تساوی مفاد دو یا چند پیشنهاد انتخاب یکی از آنها با نظر متولی است در این صورت چنانچه یکی از پیشنهاددهندگان اداره فلاحت باشد حق تقدم خواهد داشت.

ماده 17 - در مواردی که پیشنهادی نرسیده و یا پیشنهادهای واصل مخالف مصالح موقوفه باشد مزایده تجدید و یا مطابق نظر متولی عمل خواهد شد.

ب - نظارت در مخارج

ماده 18 (منسوخ 1329/08/27)- مخارج موقوفه بسه درجه تقسیم میشود.
1- مخارج عمران و آبادی که از آن جمله است ذخیره احتیاطی.
2- مالیات و عوارض و حق التولیه و حق النظاره و سایر مخارج عادی و فوق العاده که از آنجمله است هزینه های ضروری اداری که از صدی پنج درآمد موقوفه تجاوز نکند.
3- مصارف مقرره بر طبق وقفنامه.

ماده 19 - متولیان و متصدیان موظفند همه ساله بودجه موقوفه را مطابق نمونه که از طرف اداره اوقاف به آنها داده میشود با رعایت مدلول وقفنامه و مقررات این نظامنامه در سه نسخه تنظیم و باداره اوقاف مربوطه تسلیم نمایند تا پس از تصویب اداره مزبور یک نسخه بمتولی مسترد و نسخه دیگر بمرکز ارسال و نسخه سوم در دفتر اداره ضبط شود.

ماده 20 - برای ذخیره احتیاطی در بودجه باید صدی پنج از مجموع عایدات موقوفه را منظور داشت و ذخیره مزبور در صورت عدم پیش آمد مخارج غیرمترقبه جزء عایدات خالص سنه بعد منظور خواهد شد.

ماده 21 - بودجه مزبور فقط به منزله اعتبار است و متولیان می‌توانند در مورد فقره 2 و 3 از ماده 18 مستقلا اقدام ولی لازم است سند خرج قابل اعتمادی تحصیل نمایند و نسبت به فقره اولی باید موافقت اداره اوقاف مربوطه را جلب نمایند.

تبصره - آنچه نسبت ببودجه مصوب صرفه جوئی میشود جزو عوائد خالص سال بعد منظور خواهد شد.

ماده 22 - در قسمت مخارجی که تحصیل سند خرج متعذر یا متعسر است لازم است قبلا متولی مراتب را باداره اوقاف محل اطلاع دهد تا اداره مزبوره بوسایل مقتضی نظارت خود را اعمال نماید.

ماده 23 - همه ساله متولیان و متصدیان موقوفات ملزم اند که صورت حساب خود را در حدود بودجه تنظیمی مطابق مقررات ذیل باداره اوقاف محل تسلیم نمایند که برای رسیدگی باداره تحقیق ارجاع شود
1- هر رقم عایدی یا خرج جز مورد ماده 22 باید دارای مدرک و سند خرج قابل اعتماد باشد.
2- تفاضل حساب سنه قبل اعم از عایدات و مخارج باید در صورت مزبور ملحوظ شود.

ماده 24- اداره اوقاف مکلف است در مقابل وصول صورت حساب قبض رسید بدهد.

ماده 24 مکرر(منسوخ 1315/02/19)- برای موقوفاتیکه عواید سالیانه آن کمتر از صد ریال است تنظیم بودجه و رسیدگی به حساب لازم نیست و متصدی یا متولی مکلف است در آخر سال صورت حساب خود را بضمیمه حق النظاره به نماینده اوقاف محل تسلیم نماید.
راجع بموقوفاتی که عواید سالیانه آن کمتر از پانصد ریال است تنظیم بودجه لازم نبوده ولی بمحاسبه موقوفات مزبور طبق مقررات رسیدگی به عمل آمده و حق النظاره دریافت خواهد شد.

ماده 25 - متولیان مکلفند که بر حسب استعداد محلی در آبادی موقوفه اهتمام نمایند به طوری که لااقل در هر 5 سال افزایش محسوسی در عایدات حاصل شود.

ج - نظارت در امور محاکماتی و ثبتی و بیع وقف

ماده 26 - اداره اوقاف مکلف است در محل هائی که ثبت عمومی اعلان شده یا می‌شود مراقبت کند که متولیان و متصدیان موقوفات و آنچه در حکم آن است به ثبت رقباتی که در دست آن ها است مطابق مقررات اقدام نمایند.

ماده 26 مکرر (منسوخ 1315/02/19)- نسبت بمدارس قدیمه که به علت قلت عواید و یا فراهم نبودن وسائل صرف عواید طبق مقررات وقفنامه میسر نیست وزارت معارف مجاز است لدی الاقتضاء عواید مدارس مذکوره را در همان محل تمرکز داده و شعبه مقدماتی دانشکده معقول و منقول تاسیس نماید در صورتی که ممکن نباشد مدارس مزبوره را در همان محل بدبستان یا دبیرستان تبدیل و عواید را بدین منظور تخصیص دهد.

ماده 27 - هرگاه پس از سی روز از نشر اعلان نوبت اولی ثبت عمومی در هر ناحیه از طرف متولی یا متصدی موقوفه واقع در آن ناحیه اقدام بتقاضای ثبت نشود نماینده اوقاف مکلف است که مستقیما بتقاضای ثبت اقدام نموده و مخارج ثبتی را از عایدات رقبه مورد تقاضا وصول و پرداخت نماید.

ماده 28 - اداره اوقاف هر محلی مکلف است اعلانات ثبتی مربوطه بان محل را مورد مطالعه قرار دهد تا از جریانات ثبتی مستحضر شود.

ماده 29 - در مواردی که رقبات موقوفه به عنوان ملکیت تقاضای ثبت شده یا تقاضای ثبت ملک دیگر بدون ذکر حقوق ارتفاقی املاک وقف به عمل آمده باشد متولیان و متصدیان مکلفند به تقاضای مزبور اعتراض نمایند و مراتب را باداره اوقاف محل راپورت دهند.

تبصره - علاوه بر موارد مذکور در ماده فوق متولیان و متصدیان موظفند از جریانات ثبتی یا محاکماتی اداره اوقاف محل را مستحضر دارند.

ماده 30- در موارد مذکور در ماده فوق اداره اوقاف نیز مکلف است که مستقیما عرضحال اعتراض بدهد و اعتراض متولی یا متصدی موجب اسقاط تکلیف مزبور نخواهد بود.

ماده 31- علاوه بر فقره مذکور در ماده فوق اداره اوقاف حق دارد در دعاوی مربوطه به موقوفات عامه به عنوان شخص ثالث وارد در دعوی شود همچنین حق اعتراض بر احکام و قرارهای صادره را دارد.

ماده 32- اداره اوقاف در موقوفات خاصه نیز هرگاه تقاضای ثبت به عنوان ملکیت شده باشد مکلف است اعتراض دهد.

ماده 33- در موقوفات عامه که اداره کردن آن مستقیما به موجب قانون با وزارت اوقاف است در تقاضای ثبت و اعتراض بر ثبت و اقامه دعوی و طرفیت در دعوی و غیره اداره اوقاف مانند متولی منصوص خواهد بود.

ماده 34 - در موارد مذکوره در مواد 29 و 30 و 31 و 32 اداره اوقاف موقتا از پرداخت مخارج محاکمه معاف خواهد بود چنانکه ملک عایدی داشته و در تصرف اداره اوقاف باشد یا به موجب حکم قطعی بتصرف اداره مزبور درآید باید بعدا مخارج محاکمه را بپردازد.

ماده 35 - برای ثبت مساجد و اماکن متبرکه و مدارس قدیمه و تکایا و آب انبارهای عمومی تقاضای ثبت بدون اخذ حق الثبت و مخارج مقدماتی به عمل خواهد آمد.

ماده 36 - بیع وقف و تبدیل آن (اعم از عام و خاص) در موردی که مطابق مواد 88 و 89 قانون مدنی جایز است باید با اجازه وزارت اوقاف و با رعایت ماده 90 قانون مزبور واقع شود.

تبصره - در حکم بیع است کلیه عقودی که انتقال عین موقوفه است اعم از آنکه موضوع انتقال تمام عین موقوفه باشد یا بعض آن.

ماده 37 - در مورد مذکور در ماده فوق لازم است که متصدیان و متولیان شرح احوال و اوضاع موفوقه را با ذکر علل و جهاتی که ایجاب فروش تمام یا قسمتی از موقوفه را مینماید به وزارت اوقاف اطلاع دهد تا پس از رسیدگی اجازه مقتضی صادر شود.

ماده 38 - ثمن بیع وقف باید در بانک امانت گذارده شود تا بمصرف خرید ملک دیگری که اداره اوقاف اجازه آن را میدهد برسد.

ماده 39 - نسبت بموقوفات مسلمه که به عنوان ملکیت تقاضای ثبت شده و در مدت قانونی اقدام باعتراض نشده و یا اینکه عرضحال اعتراض اداره اوقاف به جهات قانونی ابطال یا رد یا قرار سقوط صادر گردیده اداره اوقاف مکلف است متقاضی را در صورتی که مطلع از وضعیت بوده مطابق مقررات قانونی تعقیب کند.

ماده 40 - هرگاه متولی یا متصدی رتبه وقف مسلم را به عنوان ملکیت انتقال داده باشد اداره اوقاف مکلف است مرتکب جرم مذکور را مطابق مقررات تعقیب کند.

فصل سوم
موقوفات مجهول‌المصرف و متعذرالمصرف و وقف بر مبرات مطلقه و موقوفاتیکه اداره آن با وزارت اوقاف است

ماده 41 - مقصود از موقوفات مجهول‌المصرف موقوفاتیست که مصرف آن معلوم نباشد.

ماده 42 - موقوفات متعذرالمصرف موقوفاتیست که به جهت فراهم نبودن وسایل یا از میان رفتن موضوع یا عدم احتیاج به مصرف آنها صرف آنها در مصارف مقرره متعذر باشد.

ماده 43 - مقصود از موقوفاتیکه مصرف آن میراث مطلقه است موقوفاتیست که وقف بر خیرات و مبرات به طور مطلق باشد.

ماده 44 - عواید موقوفات مزبور در مواد 41 - 42 - 43 پس از وضع حق التویه و مخارج و حق النظاره به حساب اداره اوقاف در بانک باید امانت گذارده شود.

ماده 45(منسوخ 1342/06/30)- درآمد حاصل از موقوفات مشمول مواد 41 و 42 و 43 آیین‌نامه قانون اوقاف هر محل که طبق ماده 44 همان آیین‌نامه تامین میشود بر طبق بودجه ای که همه ساله با نظر کمیسیونی مرکب از روسای ادارات اوقاف و فرهنگ در هر محل تنظیم خواهد شد به وسیله ادارات اوقاف با رعایت الاهم فالاهم در همان محل به مصرف ساختمان دبستان - آموزشگاه های حرفه ای و دیگر ساختمان های فرهنگی از قبیل کتابخانه و نظایر آن ها - کمک هزینه تحصیلی محصلان مستمند و تهیه لوازم تحصیلی آنان و طبع و خرید کتب مفیده خواهد رسید.

تبصره (منسوخ 1342/06/30)- وجوهی که از این بابت از سال های گذشته در اختیار ادارات اوقاف است مشمول این ماده خواهد بود.

ماده 46 - برای عواید موقوفات مشمول مواد 41 - 42 - 43 اداره اوقاف هر محل حساب مخصوصی ترتیب و با رعایت ماده 45 همه ساله بودجه مخصوصی تنظیم و پس از تصویب وزارت اوقاف به موقع اجراء خواهد گذاشت.

تبصره - موقوفاتیکه بصیغه مبرات مطلقه است ولی تعیین مصرف آنها به نظر متولی برگذار شده است از مقررات مذکور در ماده 44 مستثنی است.

فصل چهارم - حق‌التویه و حق‌النظاره اداره اوقاف

ماده 47 - از عایدات خالص کلیه موقوفات عامه به میزان ذیل حق‌النظاره اخذ میشود
1- موقوفات مریضخانها و مدارس صدی 2
2- سایر موقوفات عامه صدی 5

ماده 48 - از موقوفاتیکه اداره آن ها با وزارت اوقاف است مطابق وقفنامه فقط حق التویه دریافت می‌شود و در صورت نبودن وقفنامه فقط صدی ده از عوائد خالص گرفته می‌شود مگر موقوفات مرض خانها و مدارس که صدی 3 حق التویه گرفته می‌شود.

ماده 49 - حق النظاره در مقابل قبوض چاپی اداره اوقاف که رئیس و محاسب اوقاف محل امضا نموده باشند در دو قسط از متولی یا متصدی وصول میشود قسط اول تا پانزدهم شهریور و قسط دوم تا پانزدهم اسفند هر سال و در موردی که موقوفه ملک مزروعی باشد اول تا آخر شهریور و قسط دوم تا آخر آذر باید وصول گردد.

تبصره - هرگاه متولی یا متصدی حق النظاره را تا موعد مقرره نپردازد اداره اوقاف مستقیما از عواید موقوفه وصول خواهد نمود در این صورت قبوض اداره اوقاف به جای قبوض رسمی احتساب خواهد شد.

ماده 50 - عایدات خالص مذکوره در ماده 9 قانون اوقاف عبارتست از جمع عایدات سالیانه پس از وضع صدی 20

تبصره (منسوخ 1329/05/28)- هرگاه در موقع رسیدگی به صورت حساب معلوم شود که مخارج کمتر از صدی 20 بوده تفاوت بابت حق النظاره سال بعد محسوب خواهد شد اصلاح و اجرای آن را مقرر می دارد.

ماده 51 - ماخذ تشخیص عواید موقوفات اسناد رسمی است و در نقاطیکه دفاتر اسناد رسمی تشکیل نیافته اسناد قابل اعتماد و در صورت فقدان اسناد و اوراق مزبوره اظهارنامه متولی یا متصدی خواهد بود.

ماده 52 - هرگاه در صحت اظهارنامه بین اداره اوقاف و متولی یا متصدی موقوفه اختلافی حاصل شود حل اختلاف در هیئتی مرکب از نماینده اوقاف و نماینده متولی یا متصدی و یکنفر دیگر به عمل خواهد آمد که با تراضی یا به حکم قرعه از میان چهار نفر که هر یک از طرفین دو نفر آنها را معرفی نموده باشند انتخاب می‌شود رای هیات مزبور قطعی خواهد بود.

تبصره - محل کشیدن قرعه اداره اوقاف خواهد بود و در صورتی که یکی از طرفین نماینده خود را معرفی نکرد یا در تعیین عضو ثالث بتراضی یا قرعه شرکت ننمود نظر طرف دیگر در میزان عواید موقوفه قطعی خواهد بود هیات مزبور در فوق باید منتهی تا 15 روز از تاریخ رویت آخرین عضو هیات نظر خود را اعلام دارد و اگر در ظرف مدت مزبور رای خود را اظهار ننمود انتخاب اعضاء بعضا یا کلا به ترتیب مذکور در فوق تجدید میشود.

ماده 53 - اداره اوقاف موظف است وجوه ماخوذی بابت حق التویه و همچنین بابت حق النظاره را به حساب مخصوص در بانک بگذارد.

ماده 54 - ادارات و نمایندگان اوقاف مکلفند در آخر هر سه ماه حساب موجودی صندوق عواید اوقافی را مطابق نمونه تهیه و بمرکز ارسال دارند.

ماده 55 (منسوخ 1315/02/19)- عایدات حاصله از حق النظاره اوقاف پس از مخارج وصول که از صدی ده نباید تجاوز کند بر طبق بودجه که به تصویب وزارت معارف باید برسد بمصرف ساختمان و تعمیرات ابنیه تاریخی و مرمت مدارس قدیمه و اماکن و آثار مقدسه ملی خواهد رسید.
بودجه مخارج وصول باید هر ساله در ضمن بودجه اداری حوزه های اوقافی ایالات و ولایات به تصویب وزارت معارف و اوقاف برسد.

تبصره - در صورتی که موارد مصرف در حوزه وقف باشد مقدم خواهد بود.

فصل پنجم - خیانت و استنکاف متولیان

ماده 56 - موارد ذیل را اداره اوقاف برای تحقیق و تعیین ناظر موقت به اداره تحقیق اوقاف ارجاع خواهد کرد.
1- تقصیر و عدم مواظبت در حفظ و بقای اعیان موقوفه به طوری که منتهی بخسارت موقوفه شود.
2- مسامحه در دفاع از حقوق موقوفه در مراجع صلاحیت‌دار به طوری که موجب از دست رفتن تمام یا قسمتی از موقوفه شود.
3- حیف و میل و یا تفریط عوائد موقوفات
4- معاملات مالکانه یا تقاضای ثبت به عنوان ملکیت نسبت برقبه موقوفه متصرفی خود

ماده 57 - اداره تحقیق اوقاف پس از احراز موارد مذکوره در ماده فوق موقتا ناظری بصیر بر متولی خواهد گماشت.

ماده 58 - حق العمل ناظر موقت نیم‌عشر از عایدات موقوفه پس از وضع صدی بیست خواهد بود.

ماده 59 - متولی که ناظر بر او منصوب شده است باید در کلیه امور موقوفه جلب موافقت ناظر موقت را بنماید.

ماده 60 - هرگاه متولی از اجرای مفاد ماده فوق امتناع نمود ناظر منصوب موقتا با اجازه اداره اوقاف متصدی امور موقوفه خواهد شد.

ماده 61 - اداره اوقاف مکلف است در ظرف سی روز از تاریخ صدور رای تحقیق مبنی بر خیانت متولی در محاکم صالحه اقامه دعوی نماید تا در صورت اثبات خیانت در محاکم مزبوره برای ضم امین باداره مدعی العمومی مراجعه نماید.

ماده 62 - در صورت عدم اثبات خیانت در محکمه یا پس از تعیین و ضم امین از طرف اداره مدعی العمومی نظارت ناظر موقت خاتمه مییابد.

ماده 63 - امین منضم باید با مشارکت متولی موقوفه را اداره نماید و در صورت امتناع متولی از مشارکت خود امین منضم مستقلا امور موقوفه را اداره خواهد کرد ولی حق التویه متولی را باید بپردازد.

تبصره (منسوخ 1315/02/19)- بامین منضم مطابق ماده 58 حق‌العمل داده میشود.

ماده 64 - موارد ذیل استنکاف از قبول نظارت قانونی اوقاف محسوب و موجب ممنوع‌المداخله شده موقت متولی خواهد شد.
1- عدم رعایت مقررات این نظامنامه در قسمت اجاره دادن موقوفات و تنظیم بودجه و مورد ماده 44
2- عدم تسلیم صورت حساب صحیح تا سه ماه از سال بعد و همچنین عدم اقدام برفع نواقص صورت حساب سالیانه در ظرف مدتی که تحقیق اوقاف با رعایت اوضاع و احوال او معین می کند.
3- خودداری بدون عذرموجه از تسلیم اسناد وقفیت از قبیل وقف نامه و غیره باداره اوقاف برای اخذ سواد در ظرف 6 ماه از تاریخ اخطار اداره مزبور.
4- عدم اجرای بودجه سالیانه که بر طبق این نظامنامه برای هر یک از موقوفات تنظیم می‌شود.

ماده 65 - ممنوع المداخله بودن متولی تا موقعی است که بر استنکاف خود باقی است.

ماده 66 - رسیدگی بکلیه امور موقوفاتی که متولیان آنها ممنوع المداخله شده اند مادام که رفع ممنوعیت نشده با اداره اوقاف خواهد بود.

تبصره - در مواردی که متولی ممنوع المداخله می‌شود قبوض اداره اوقاف به جای قبوض رسمی محسوب خواهد شد.

تبصره 2 (منسوخ 1315/02/19)- متولی مذکور در مواد 64 الی 66 اعم از است از منصوب از قبیل واقف یا متصدی موقوفه

فصل ششم - اداره تحقیق اوقاف

الف - تشکیلات

ماده 67 (منسوخ 1326/12/24)- اداره تحقیق اوقاف در مرکز و استانها به تشخیص و تصویب وزارت اوقاف و با توجه باحتیاجات هر حوزه ممکن است از چند شعبه تشکیل شود.

تبصره 1 (منسوخ 1326/12/24)- هر شعبه مرکب از یک رئیس و یک محقق خواهد بود و ممکن است عضو علی البدل نیز داشته باشد.

تبصره 2 (منسوخ 1326/12/24)- در موردی که بین رئیس شعبه و محقق آن اختلاف نظر پیدا شود یک نفر از اعضای شعب دیگر و یا از اعضای علی البدل به دستور رئیس کل تحقیق اوقاف به موضوع رسیدگی خواهد نمود. رای و نظر اکثریت معتبر خواهد بود.

تبصره 3(منسوخ 1326/12/24)- وظیفه هر شعبه به پیشنهاد اداره کل اوقاف و تصویب مقام وزارت اوقاف تعیین خواهد شد.

68 (منسوخ 1326/12/24)- برای تعیین رئیس و محقق هر شعبه اداره اوقاف مربوط باید لااقل چهار تن را که سن آنان کمتر از سی سال نباشد و علاوه بر دارا بودن مزایای علمی و بصیرت و اطلاعات لازم به پاکدامنی و دقت نظر نیز معروف باشند بمقام وزارت اوقاف پیشنهاد نماید تا انتخاب لازم به عمل آید.

تبصره 1(منسوخ 1326/12/24)- وزارت اوقاف می‌تواند مستقیماً نسبت به انتخاب رئیس و محقق و اعضاء علی البدل اقدام کند.

تبصره 2(منسوخ 1326/12/24)- رئیس کل تحقیق اوقاف به پیشنهاد اداره کل اوقاف و تصویب مقام وزارت اوقاف تعیین خواهد شد.

ب - وظائف اداری تحقیق

ماده 69 - رسیدگی به امور ذیل از وظائف اداره تحقیق است:
1- تسویه اختلافات بین متولی یا متولیان و امناء منضم و ناظر و خدمه و موظفین موقوفات در امور مربوطه بوقف.
2- رسیدگی به عوائد و مخارج کلیه موقوفات در حوزه خود
3- تحقیق و تمیز املاک موقوفه از املاک شخصی
4- تشخیص اوقاف بلامتولی
5 - تشخیص اوقاف مجهول التویه از معلوم التولیه
6- تشخیص خیانت متولی و گماشتن ناظر موقت
7 - تحقیق در اسناد و نوشتجات راجعه بوقف و تشخیص متولی و ناظر و موقوف علیهم و مصرف و تعیین آنان برحسب مفاد وقفنامه و اسناد دیگر
8 - تشخیص استنکاف متولی از قبول نظارت اداره اوقاف و صدور قرار ممنوع المداخله بودن او و همچنین الغاء آن

تبصره - در مورد بند 2 اداره تحقیق مکلف است پس از وصول صورت‌حساب و رفع نواقص در ظرف یکماه مفاصاحساب صادر نماید.

ماده 70 - اداره تحقیق علاوه بر موارد مذکور در ماده فوق باموری که از طرف اداره اوقاف برای کسب نظر ارجاع میشود رسیدگی نموده راپرت مقتضی خواهد داد.

ماده 71 - طرز تحقیق و رسیدگی در ادارات تحقیق مطابق نظامنامه مخصوصی خواهد بود که به تصویب وزارت اوقاف رسیده باشد.

ماده 72 - در قسمت‌های 3 و 5 و 7 وظایف اداره تحقیق هرگاه اشخاص ذینفع از رای اداره مزبور شکایت داشته باشند میتوانند بمحاکم صالحه مراجعه نمایند.
رای اداره تحقیق در قسم ت‌های مزبور از مواردی خواهد بود که محاکم عدلیه باید بتقاضای اداره اوقاف نسبت بتامین فورا ترتیب اثر بدهند.

ماده 73 - در مواردی که اداره اوقاف بر رای اداره تحقیق اعتراض داشته باشد ممکن است با تصویب وزارت اوقاف تقاضای تجدیدنظر بر طبق مقررات داخلی اوقاف بنمایند.

تبصره (منسوخ 1334/02/16)- مفاصاحساب و قرار و نظریه هائیکه از ادارات تحقیق اوقاف صادر میشود به ترتیب مذکور در ماده 73 آیین نامه قانون اوقاف مصوب 13 اردیبهشت ماه 1314 و مواد 31 و 32 و 33 آیین نامه طرز تحقیق و رسیدگی در ادارات تحقیق مصوب 4 شهرویر ماه 1314 قابل تجدیدنظر خواهد بود.

خاتمه

ماده 74 - تصرفاتی را که متولیان در امور موقوفه مینمایند در صورتی که مخالف مقررات وقفنامه باشد یا برخلاف صرفه و غبطه وقف صورت گرفته باشد معتبر نخواهد بود.

ماده 75 - در صورتی که اداره کل اوقاف مقتضی بداند که موقوفه در دست متصدی آن ابقاء و یا از او انتزاع شود و یا نسبت بموقوفه که متصدی ندارد کسی را برای تصدی انتخاب و همچنین در موقوفاتی که عایدات آنها معتنابه نیست شخصی را برای اعمال نظارت معین کند مراتب را مدللا به مقام وزارت اوقاف پیشنهاد مینماید تا پس از تصویب به موقع اجراء گذارده شود.

دریافت فایل پی‌دی‌اف