تاریخ نظریه: 1403/02/22
شماره نظریه: 7/1402/873
شماره پرونده: 1402-66-873ح
استعلام:
در خصوص اجرای مواد 37 و 47 قانون تامین اجتماعی برداشت متفاوتی از قانون بوجود آمده و با توجه به توضیحات ذیل باعث اختلاف بین شهرداری و سازمان تامین اجتماعی گردیده است:
اولاً، همانگونه که مستحضرید در ماده 37 قانون تامین اجتماعی مصوب 1354 با اصلاحات و الحاقات بعدی، نقل و انقال عین یا منافع موسسات و کارگاههای مشمول این قانون مورد حکم قرار گرفته و تصریح شده دفاتر اسناد رسمی مکلفند در موقع تنظیم سند از سازمان تامین اجتماعی راجع به بدهی واگذارکننده استعلام نمایند؛ در عمل مشاهده میشود دفاتر اسناد رسمی در نتیجه مکاتباتی که سازمان تامین اجتماعی با آنها داشته است، استعلام از سازمان را در مورد دیگر املاک شهرداری مانند املاک با کاربری مسکونی تسری دادهاند؛ این در حالی است که در ماده فوقالذکر به صراحت به نقل و انتقال عین یا منافع موسسات و کارگاههای مشمول قانون اشاره شده است و تسری آن به دیگر املاک شهرداری برخلاف قانون است. همچنین وفق ماده یادشده، گواهی سازمان مبنی بر نداشتن بدهی معوق بابت حق بیمه و متفرعات آن مربوط به همان موسسه و کارگاه مورد نقل و انتقال میبایست صادر شود؛ اما سازمان تامین اجتماعی تنظیم سند انتقال عین و منافع را به اجرای ماده 47 قانون یادشده که مربوط به ارائه صورت مزد و حقوق و مزایای بیمهشدگان و دفاتر و مدارک لازم به بازرسان سازمان میباشد منوط دانسته است؛ این اقدام سازمان تامین اجتماعی موجب شده فروش املاک و مستغلات شهرداری که یکی از منابع درآمدی شهرداری برای اجرای طرحهای عمرانی و خدماترسانی به شهروندان است، دچار وقفه شود.
ثانیاً، وفق ماده 47 قانون تامین اجتماعی مصوب 1354 با اصلاحات و الحاقات بعدی، کارفرمایان مکلفند صورت مزد و حقوق و مزایای بیمهشدگان همچنین دفاتر و مدارک لازم را در موقع مراجعه بازرس در اختیار او بگذارند. وفق این ماده کارفرمایان صرفاً مکلف به ارائه موارد قید شده در این ماده میباشند؛ این در حالی است که سازمان تامین اجتماعی، حسابرسی تمامی اسناد و مدارک شهرداری؛ از جمله موارد مرتبط با املاک شهرداری، قراردادها و معاملات شهرداری که ارتباطی به موارد فوق ندارد را درخواست میکند و در صورت امتناع شهرداری، از صدور پاسخ استعلام مندرج در ماده 37 قانون یادشده خودداری میکند.
با توجه به مراتب یادشده خواهشمند است در خصوص اقدام سازمان تامین اجتماعی مبنی بر الزام دفاتر اسناد رسمی به استعلام از این سازمان در رابطه با مواردی غیر از انتقال عین یا منافع موسسات و کارگاههای مشمول قانون (موضوع ماده 37 قانون تامین اجتماعی) و منوط کردن پاسخ استعلام از سوی سازمان تامین اجتماعی، به اجرای ماده 47 قانون تامین اجتماعی مصوب 1354 با صلاحات و الحاقات بعدی، اعلام نظر فرمایید.
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
از ماده 37 قانون تامین اجتماعی مصوب 1354 با اصلاحات و الحاقات بعدی که مقرر داشته است: «هنگام نقل و انتقال عین یا منافع موسسات و کارگاههای مشمول این قانون اعم از اینکه انتقال به صورت قطعی، شرطی، رهنی، صلح حقوق یا اجاره باشد و اعم از اینکه انتقال به صورت رسمی یا غیررسمی انجام بگیرد، انتقالگیرنده مکلف است گواهی سازمان را مبنی بر نداشتن بدهی معوق بابت حق بیمه و متفرعات آن از انتقال دهنده مطالبه نماید...» چنین مستفاد است که این ماده راجع به انتقال عین یا منافع موسسات و کارگاههای مشمول قانون مذکور است و گواهی سازمان تامین اجتماعی هم شامل بدهی «کارگاه موضوع معامله» است؛ بنابراین، اولاً، حکم این ماده صرفاً ناظر بر انتقال عین یا منافع موسسات و کارگاههای مشمول قانون صدرالذکر است و اموال و داراییهای غیر مرتبط با موسسات و کارگاهها را شامل نمیشود.
ثانیاً، چنانچه انتقالدهنده بدهیهای دیگری داشته باشد که مربوط به «کارگاه یا موسسه موضوع معامله» نباشد، منوط نمودن صدور مفاصاحساب موضوع این ماده به تسویهحساب دیگر بدهیهای انتقالدهنده به سازمان تامین اجتماعی، به لحاظ اینکه دامنه اجرای ماده 37 قانون مذکور را افزایش میدهد، منطبق با قانون نیست.
ثالثاً، حکم مقرر در ماده 47 قانون تامین اجتماعی مصوب 1354 با اصلاحات و الحاقات بعدی، صرفاً در حدود مذکور در همین ماده (تکلیف کارفرمایان به ارائه صورت مزد و حقوق و مزایای بیمهشدگان و مدارک و دفاتر لازم به بازرس سازمان تامین اجتماعی در هنگام مراجعه بازرس) است و از ماده 37 همین قانون خروج موضوعی دارد.