تاریخ نظریه: 1403/10/30
شماره نظریه: 7/1403/722
شماره پرونده: 1403-168-722ک
استعلام:
چنانچه در صدمات وارده به شخص واحد، برخی صدمات بر اثر اصابت چاقو و برخی دیگر بر اثر اصابت جسم سخت (غیر چاقو) ایجاد شده باشد و صدمات اخیرالذکر کمتر از یک دهم دیه کامل باشد، آیا صرفاً صدمات وارده در اثر چاقو به اعتبار قابلیت تجدیدنظرخواهی جنبه عمومی جرح با چاقو، قابل تجدیدنظرخواهی میباشد یا اینکه کلیه صدمات وارده؛ اعم از اینکه در اثر چاقو یا غیر آن باشد، قابل تجدیدنظرخواهی است؟ نظیر همین مساله در خصوص صدمات منجر به شکستگی و سایر صدمات مندرج در ماده 614 قانون مجازات اسلامی (تعزیرات مصوب 1375) در کنار سایر صدمات وارده به یک شخص که کمتر از یک دهم دیه کامل باشد، قابل طرح میباشد (توجهاً به بند «ب» ماده 427 و ماده 429 قانون آیین دادرسی کیفری)
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
اولاً، با عنایت به ماده 428 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392، معیار قابلیت تجدید نظر آراء دادگاههای کیفری، مجازات قانونی جرم یا جرایمی است که شخص متهم به ارتکاب آن است و مستفاد از مواد 8، 9، 429، 436 و تبصره آن از قانون یادشده این است که حکم موضوع ماده 429 قانون آیین دادرسی کیفری در خصوص تجدید نظرخواهی تبعی، ناظر بر وضعیتی است که محکومیت کیفری، محکومیت به پرداخت ضرر و زیان ناشی از جرم یا دیه و یا ارش، ناشی از ارتکاب رفتار مجرمانه واحدی است که به موجب قانون واجد دو جنبه (حیثیت) عمومی و خصوصی است که (به لحاظ غیر قابل تفکیک بودن این دو جنبه از یکدیگر) قابلیت تجدید نظر هر یک از دو جنبه عمومی و خصوصی مذکور بر دیگری موثر است.
بنابراین در فرض سوال که یک نفر در یک زمان با چوب و چاقو ضرب و جرحی به دیگری وارد میکند، در واقع مرتکب یک جرم واحد؛ یعنی «ایراد ضرب و جرح عمدی» شده است و موضوع در قلمرو شمول ماده 429 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 قرار میگیرد؛ یعنی چنانچه محکومیت ناشی از این جرم از جهتی قابل تجدید نظرخواهی باشد، جنبه دیگر رای نیز به تبع آن قابل تجدید نظر است.
ثانیاً، ماده 447 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 مقرر داشته است «... در خصوص قتل عمدی مطابق ماده 612 آن قانون و در سایر جنایات عمدی مطابق ماده 614 و تبصره آن عمل میشود»؛ بنابراین در اعمال تعزیر مقرر در این مواد، دادگاه باید کلیه شرایط مقرر در این مواد را احراز کند. به عبارت دیگر در اعمال تعزیر مقرر در ماده 612 قانون مجازات اسلامی (تعزیرات مصوب 1375) دادگاه باید احراز کند که اقدام مرتکب، موجب اخلال در نظم، صیانت و امنیت جامعه یا بیم تجری مرتکب یا دیگران است و در اعمال تعزیر در ماده 614 قانون پیش گفته، چنانچه ضرب و جرح عمدی منجر به یکی از آثار و نتایج مذکور در این ماده شود یا مورد، مشمول تبصره ماده مذکور باشد، در صورت دارا بودن شرایط مذکور در این ماده علاوه بر دیه، برای مرتکب مجازات تعزیری تعیین میشود؛ بنابراین اگر ایراد ضرب و جرح عمدی به یکی از آثار و نتایج مذکور در ماده 614 قانون پیشگفته منتهی شود، صرفنظر از میزان دیه، رای صادره به استناد ماده 429 قانون آیین دادرسی کیفری قابل تجدیدنظرخواهی است.