طرح کلان و معماری شبکه ملی اطلاعات

مقدمه
تحقق استقلال کشور، کاهش وابستگی و جلوگیری از دست اندازی بیگانگان در فضای مجازی، تامین نیازهای عمومی مردم و ایجاد زیست بوم متناسب با فرهنگ اسلامی - ایرانی، منوط به تحقق شبکه ملی اطلاعات و مستلزم فعالیت نظام مند و فراگیر در تقویت، ساماندهی و توسعه محتوا و خدمات کاربردی فضای مجازی است. به بیان دیگر، از یک سو معماری و کارکرد شبکه ملی اطلاعات بر اساس نیازمندی های خدمات و محتوا طراحی می‌شود و عملکرد آن، تاثیر مستقیمی بر ارتقای کیفیت خدمات و محتوا خواهد داشت و از سوی دیگر، تقویت، ساماندهی و توسعه محتوا و خدمات کاربردی فضای مجازی، در پیشرفت، ارتقاء و کاربردی‏‏ تر شدن شبکه ملی اطلاعات از اهمیت ویژه‏ای برخوردار است.

ماده 1 - خط مشی های حاکم بر شبکه ملی اطلاعات
به منظور استفاده از ظرفیت های فضای مجازی در جهت استقلال و تسهیل خدمت رسانی، عدالت، شفافیت و پیشرفت اقتصادی و اجتماعی، خط مشی های حاکم بر شبکه ملی اطلاعات به شرح ذیل است:

1 - 1- درون زایی و خوداتکایی؛

1 - 2 - برون نگری؛

1 - 3 - فرصت سازی؛

1 - 4 - بازدارندگی، پایداری و تاب آوری در مقابل انواع تهدیدات؛

1 - 5- حکمرانی یکپارچه و منعطف؛

1 -6- روزآمدی، نوآوری و آینده نگری؛

1 -7 - مشارکت فعال ذی ربطان؛

1 -8 - کارکرد فرهنگی - اجتماعی مبتنی بر نقشه مهندسی فرهنگی کشور؛

1 - 9- توسعه سبز و سلامت محور.

ماده 2 - اهداف راهبردی و عملیاتی در افق 1404

2 - 1 - اهداف راهبردی

2 - 1 - 1- دستیابی به جامعه ‏ای پیشرو و اخلاقمدار، با بهره ‏مندی عادلانه همه آحاد جامعه از فرصتهای فضای مجازی و رشد محتوا و خدمات داخلی، ارتقاء کیفیت زندگی و افزایش سواد فضای مجازی منطبق بر ارزش ‏های اسلامی - ایرانی؛

2 - 1 - 2 - ارتقاء جایگاه و کسب سهم مناسب از اقتصاد دیجیتال و شکوفایی کسب‏ و ‏کارهای دانش‏ بنیان، خلاق و مولد با بهره ‏گیری از ظرفیت‏ های شبکه ملی اطلاعات مبتنی بر سیاست های کلی اقتصاد مقاومتی؛

2 - 1 - 3- فراهم‏ سازی زمینه‏ های حکمرانی صالحانه در فضای مجازی با تاکید بر مردم‏ سالاری دینی، عدالت اجتماعی، آزادیهای مشروع و مسئولانه، حفظ کرامت و حقوق انسان‏ ها و امنیت عمومی، شفافیت نظام اداری و مقابله با فساد و جرایم سایبری؛

2 - 1 - 4 - استقرار نظام جامع و فراگیر در سطح ملی، برای امن ‏سازی، پایدارسازی و تداوم ارایه خدمات زیرساخت‏ های حیاتی، حساس و مهم؛

2 - 1 - 5- ارتقاء جایگاه جمهوری اسلامی ایران به تراز قدرتهای سایبری جهانی با ایجاد موازنه تاثیر و گسترش تعاملات دوجانبه و چندجانبه با دیگر کشورها در جهت اجماع‏ سازی، گفتمان‏ سازی، اقناع و شکل‏ دهی به قواعد، مقررات و استانداردهای فضای مجازی با ابتکارعمل و رویکرد مواجهه فعال؛

2 -1 - 6 - حضور جریانساز و هدفمند در عرصه های ملی و فراملی فضای مجازی برای ترویج گفتمان انقلاب اسلامی.

2 - 2 - اهداف عملیاتی
اهداف عملیاتی شامل چهار بخش است؛ در بخش اول به‏ صورت جامع به اهداف عملیاتی شبکه ملی اطلاعات پرداخته شده و در سه بخش دیگر، آن دسته از اهداف عملیاتی که موجب پیشرفت، ارتقاء و کاربردی‏ تر‏شدن شبکه می‏ شود، ارایه شده است.

2 - 2 - 1 - اهداف عملیاتی شبکه ملی اطلاعات

2 - 2 - 1 - 1- پوشش هشتاد درصدی دسترسی پهن باند ثابت خانوارها با متوسط سرعت دسترسی بیست‏ وپنج مگابیت بر ثانیه و پوشش صد درصد جمعیت کشور برای دسترسی پهن باند سیار با سرعت متوسط ده مگابیت بر ثانیه؛

2 - 2 - 1 - 2- مزیت بخشی اقتصادی و تعرفه گذاری رقابتی در دسترسی به خدمات کاربردی و محتوای داخلی به میزان حداقل دو برابر و در دسترسی به خدمات پایه کاربردی شبکه ملی اطلاعات به میزان حداقل سه برابر نسبت به رقبای خارجی تا سال 1400؛

2 - 2 - 1 - 3 - مزیت بخشی کیفی[پاورقی 1] در دسترسی به خدمات و محتوای داخلی به میزان پنج برابر نسبت به خدمات و محتوای خارجی تا پایان سال 1400؛

1 - با شاخص RTT و سنجه های ICMP و TCP

2 - 2 - 1 - 4- ارایه خدمات پایه کاربردی داخلی با سهم ترافیک هفتاد به سی نسبت به خدمات پایه کاربردی خارجی مشابه در سبد مصرفی کاربران و نرخ رشد سالیانه 15 درصدی؛

2 - 2 - 1 - 5 - ایجاد امکان اتصال حداقل ده درصد کاربران با دسترسی مبتنی بر نسل جدید ارتباطات‏؛

2 - 2 - 1 - 6- هزینه سالانه دسترسی پهن باند خانگی به حداکثر دو درصد از سرانه درآمد ناخالص ملی؛

2 - 2 - 1 - 7 - امکان اتصال و دسترسی پرسرعت سازمان‏ ها، مراکز آموزشی، پژوهشی، حوزوی، کسب ‏و‏ کارها و کاربران تجاری با حداقل سرعت صد مگابیت‏ بر ثانیه؛

2 - 2 - 1 - 8- تامین کیفیت [پاورقی2] شبکه در اتصال بین دو نقطه داخلی شبکه های هسته و تجمیع با تاخیر کمتر از سی میلی ثانیه، اتلاف بسته داده [پاورقی 3] کمتر از یک میلیونیوم[پاورقی 4] و تاخیر متغیر[پاورقی 5] کمتر از دو میلی ثانیه؛

2 - این مشخصات شامل تغییرات ناشی از اعمال سیاست های حاکمیتی نیست.

3 -Packet Loss

4 - 6-e*10

5 - Jitter

2 - 2 -1 - 9 - تامین خدمات مستقل زمان شبکه[پاورقی 6] برای همه زیرساخت های حیاتی، حساس و مهم کشور بدون وابستگی به سامانه های ناوبری جهانی نظیرGPS ؛

6 - NTP

2 - 2 - 1 - 10- مدیریت کامل منابع[پاورقی 7] ملی و بین ‏المللی مورد استفاده در زیرساخت ارتباطی کشور؛

7 - از قبیل نام و نشان، آدرس و فرکانس

2 - 2 - 1 - 11 - پشتیبانی کامل زیرساخت های ارتباطی کشور از نسخه شش پروتکل اینترنت[پاورقی 8] و کسب سهم سی درصدی در لایه دسترسی؛

8 - IPV6

2 -2 - 1 - 12- ارایه خدمات زیرشبکه‏ های امن و مدیریت پذیر‏؛

2 - 2 - 1 - 13 - ایجاد حداقل سه قطب مرکز داده در سه استان و ایجاد نقطه حضور بین ‏‏الملل در منطقه ویژه ارتباطات و فناوری اطلاعات با رعایت اصول دفاعی و امنیتی؛

2 - 2 - 1 - 14 - شکل‏ گیری حداقل سه فراهم ‏کننده خدمات ابری داخلی با قابلیت تامین نیازهای زیرساختی، ذخیره ‏سازی، پردازشی و سکویی برای همه خدمات پایه داخلی و کسب سهم بازار هشتاد درصدی از کل نیاز خدمات ابری کشور؛

2 - 2 -1 - 15- استقرار کامل خدمات پایه کاربردی داخلی (با اولویت پیام رسان اجتماعی و موتور جستجو) با قابلیت تامین نیازهای ملی و پاسخگویی به همه محتواهای مورد نیاز کشور با اولویت محتواهای خط و زبان فارسی تا سال 1400؛

2 - 2 - 1 - 16 - قرارگیری زبان فارسی به عنوان زبان پیش‏ فرض در هشتاد درصد خدمات و تجهیزات هوشمند همراه؛

2 - 2 - 1 - 17 - استفاده از سیستم ‏عامل داخلی برای تمامی مراکز نظامی و امنیتی و زیرساخت‏ های حیاتی در نسخه‏ های رومیزی، سرور و سیستم های کنترل صنعتی؛

2 - 2 - 1 - 18 - تامین یک سیستم‏ عامل داخلی امن تلفن همراه؛

2 - 2 - 1 - 19- کسب حداقل بیست درصد از سهم بازار گوشی تلفن همراه هوشمند با سیستم‏ عامل داخلی توسط تولیدکنندگان داخلی؛

2- 2 - 1 - 20 - مصون سازی، کاهش آسیب پذیری و افزایش پایداری و تاب‏ آوری امنیتی و دفاعی شبکه ملی اطلاعات در برابر تهدیدات بدون اتکا به خدمات خارجی؛

2- 2- 1- 21- ایجاد گذرگاه های ایمن داخلی؛

2 - 2 - 1 - 22 - تحقق کامل گذرگاه های ایمن مرزی؛

2 - 2 - 1 - 23- رشد بومی ‏سازی تجهیزات شبکه به میزان ده درصد سالیانه بر اساس اولویت‏ های تعیین شده توسط مرکز ملی فضای مجازی؛

2 - 2 - 1 - 24 - بومی ‏سازی سامانه های امنیتی مورد نیاز شبکه ملی اطلاعات به میزان صد درصد؛

2 - 2 - 1 - 25- اجرای کامل نظام پیشگیری و مقابله با حوادث فضای مجازی و نظام هویت معتبر در فضای مجازی مصوب شورای عالی فضای مجازی؛

2 - 2 - 1- 26 - تامین ادله الکترونیکی در خدمات شبکه ملی اطلاعات در چارچوب قوانین کشور و مصوبات شورای عالی فضای مجازی؛

2 - 2 - 1 - 27 - اجرای الزامات صیانت از حریم خصوصی و حقوق عامه در سطح خدمات شبکه ملی اطلاعات در چارچوب طرح مصوب شورای عالی فضای مجازی و قوانین کشور؛

2 - 2- 1- 28- (غیرقابل انتشار)؛

2 - 2 - 1 - 29- ارتقاء سالم سازی خدمات شبکه ملی اطلاعات به میزان بیست درصد در سال؛

2 - 2 - 1 - 30- ارتقاء سطح آمادگی امنیتی و دفاعی شبکه ملی.

2 - 2 - 2 - اهداف عملیاتی خدمات کاربردی

2 - 2 - 2 - 1- رسیدن به شاخص تمرکز مطلوب[پاورقی 9] در سکوهای بومی خدمات؛

9 - مرکز ملی فضای مجازی شاخص تمرکز مطلوب گروه های خدماتی مختلف فضای مجازی را در دوره های دو ساله اعلام می کند.

2 - 2 - 2 - 2 - استقرار کامل سکوهای ارایه خدمات الکترونیکی اعم از دولت، سلامت، تجارت، آموزش، قضایی، گردشگری، حمل ‏و‏ نقل و انتظامی با تعرفه مناسب برای آحاد مردم؛

2 - 2 - 2 - 3- دستیابی به سهم ده درصدی اقتصاد دیجیتال از کل اقتصاد کشور؛

2 - 2 - 2 - 4 - افزایش سهم خرده فروشی الکترونیکی به میزان ده درصد از کل بازار خرده ‏فروشی کشور؛

2 - 2 - 2 - 5- رسیدن مجموع سرمایه ‏گذاری صندوق ‏های سرمایه ‏گذاری جسورانه معادل دویست میلیون یورو در سال و سهم جمع سپاری در کشور معادل شصت میلیون یورو در سال؛

2 - 2 - 2 - 6 - ایجاد حداقل دو سکوی ارایه خدمت با سهم بیست درصدی از کاربران منطقه و دارای بازار جهانی؛

2 - 2 - 2 -7- استقرار نظام جامع تنظیم مقررات خدمات فضای مجازی؛

2 - 2 - 2 - 8 - نظام مندسازی فعالیت خدمات خارجی در شبکه ملی اطلاعات.

2 - 2 - 3 - اهداف عملیاتی محتوا [پاورقی 10]

10 - محتوا در این حوزه به هر اثر دیجیتال دیداری، شنیداری، نوشتاری و یا هر ترکیبی از آن ها اطلاق می‌شود. محتوا از منظر نوع تولید، به کاربر محور و حرفه ای (اعم از موسیقی، فیلم و سریال) تقسیم شده که ضوابط و الزامات آن در نظام تنظیم مقررات زنجیره تولید، نشر و مصرف محتوا و خدمات محتوایی تعیین می‌شود.

2 - 2- 3- 1 - استقرار نظام تنظیم مقررات زنجیره تولید، نشر و مصرف محتوا؛

2- 2 - 3 - 2- استقرار نظام مالکیت معنوی و مادی محتوای داخلی تا سال 1400؛

2- 2- 3 - 3 - دستیابی اقتصاد محتوای داخلی به سهم پانزده درصدی از اقتصاد دیجیتال کشور با نرخ رشد سالیانه پنجاه درصد؛

2 - 2 - 3 - 4- تحقق سهم هفتاد درصدی خدمات محتوایی داخلی (اعم از ویدیوی درخواستی و اشتراک ویدیو) از ترافیک مصرفی کاربران با نرخ رشد سالیانه چهل درصدی از طریق تنظیم مقررات تولید و خدمات محتوا؛

2 - 2 - 3 - 5 - سهم حداقل چهل درصدی محتوای حرفه ای داخلی سازگار با فرهنگ اسلامی - ایرانی از سبد محتوای حرفه‏ ای سکوهای داخلی و سکوهای خارجی مجاز در کشور؛

2- 2 - 3 - 6 - ایجاد شبکه اختصاصی ایمن، سالم و مفید کودک و نوجوان و افزایش سهم ترافیک محتوای مفید اختصاصی رده ‏‏های سنی کودک و نوجوان به پانزده درصد از ترافیک کل کشور؛

2- 2- 3 - 7- تامین نیاز کشور به دانشنامه عمومی فراگیر و دانشنامه ها و بانک های اطلاعاتی تخصصی در حوزه ‏های مختلف علوم؛

2 - 2 - 3 - 8- افزایش نرخ رشد سالیانه سی درصدی سهم بازی ‏های رایانه ‏ای داخلی؛

2 - 2 - 3 - 9- تامین نیاز محتوایی کشور در خدمات ویدیوی درخواستی و اشتراک ویدیو از طریق سامانه ها و سکوهای داخلی با حداقل ده میلیون مشترک فعال؛

2 - 2 -3 - 10- گسترش منطقه ای و بین ‏المللی سامانه های داخلی اعم از شبکه های اجتماعی و نمایشی برخط با جذب سی درصد از کاربران منطقه غرب آسیا، کشورهای عضو اکو و کشورهای عربی؛

2- 2- 3 - 11 - رده بندی محتوای حرفه ای منتشر شده و محتوای کاربر محور با تاکید بر ساز و کارهای خود تنظیم‏ گری؛

2- 2 - 3 - 12 - افزایش سهم صفحات فارسی از وب به بیش از چهار درصد؛

2 - 2- 3 - 13- کسب سهم چهل درصدی ابزارهای بومی خط و زبان فارسی و آزادسازی پیکره ها و منابع محتوایی مورد نیاز؛

2 - 2 - 3 - 14 - دستیابی به حداقل سه سامانه خدمات ارزیابی و صحت ‏سنجی اخبار و محتوا؛

2 - 2 - 3 - 15 - تامین نیاز کشور در حوزه سکوهای آموزشی فراگیر اعم از آموزش ‏های دانشگاهی، مقاطع تحصیلی، عمومی و مهارتی با ظرفیت ارایه خدمات به بیست میلیون کاربر؛

2- 2- 3 - 16- رشد سالیانه چهل درصدی سهم تبلیغات قانونی از کل بازار تبلیغات سکوهای داخلی و خارجی فعال در کشور؛

2 - 2 - 3 - 17- افزایش سالیانه بیست ‏و پنج درصدی محتوای مرتبط با فرهنگ‏ سازی و سواد فضای مجازی.

2 - 2 - 4 - اهداف عملیاتی سالم‏ سازی محتوا و امنیت خدمات

2 - 2 - 4 - 1- کاهش نرخ رشد جرایم فضای مجازی به میزان سالیانه حداقل سی درصد با فراهم‏ سازی امکانات، زیرساخت ‏های لازم و ارتقاء توان پیشگیری و مقابله با جرایم و حوادث فضای مجازی؛

2- 2 - 4 - 2 - ارتقاء توان دستگاه‏ های امنیتی، انتظامی و قضایی در اشراف اطلاعاتی و شناسایی و مقابله با تخلفات و جرایم سازمان ‏یافته فضای مجازی به میزان حداقل سالیانه بیست‏ و پنج درصد؛

2- 2 - 4- 3 - کاهش متوسط زمان پاسخگویی به استعلام‏ های قضایی و رسیدگی به شکایات مرتبط با جرایم فضای مجازی به میزان سالیانه حداقل سی درصد؛

2 - 2 - 4 - 4 - ارتقاء سالم‏ سازی و کاهش محتوای آسیب رسان و مجرمانه در فضای عمومی به میزان سالیانه حداقل سی درصد؛

2 - 2 - 4 - 5 - استقرار نظام حقوقی و دیپلماسی سایبری در حفظ و صیانت از حقوق و منافع ملی؛

2 - 2 - 4 - 6- ارتقاء اشراف، رصد، ضرایب امنیتی و امکان اعمال سیاست‏ های حاکمیتی در لایه خدمات کاربردی و محتوا بر اساس پیوست امنیتی؛

2 - 2 - 4 - 7 - ایجاد نظام هوشمند بومی امنیت و دفاع سایبری؛

2- 2 - 4 - 8- مدیریت مخاطرات و ارتقاء امن ‏سازی خدمات به میزان سالیانه حداقل سی درصد؛

2 - 2 - 4 - 9 - کاهش مدت زمان رسیدگی به حوادث فضای مجازی به میزان سالیانه حداقل سی ‏درصد از طریق تقویت تیم ‏های پاسخگویی به حوادث.

ماده 3 - معماری شبکه ملی اطلاعات
با توجه به مصوبات جلسه‏های شماره پانزده مورخ 1392/10/03 و شماره سی ‏و پنج مورخ 1395/09/20 شورای عالی فضای مجازی، شبکه ملی اطلاعات به‏عنوان یک زیرساخت پیچیده و برخوردار از زیرسیستم ها، اجزای متنوع و تعاملات چند وجهی بین اجزاء و زیرسیستم‏ ها، نیازمند یک مدل مفهومی برای ترسیم معماری است تا در عین ساده و قابل فهم بودن نشان دهنده تمامیت و انطباق آن با سند تبیین الزامات شبکه ملی اطلاعات باشد. معماری شبکه ملی اطلاعات نیز نیازمند الگویی است تا توصیف کننده ساختار و روابط پیچیده و درهم تنیده بین اجزاء و زیرسیستم های شبکه ملی اطلاعات باشد و تصویر جامعی از شبکه ملی اطلاعات ارایه کند.
مدل مفهومی شبکه ملی اطلاعات مطابق محدوده تعیین شده در شکل شماره 1 و نمایه معماری فنی آن مطابق شکل شماره 2 است. بر اساس این مدل، لایه‏ های محتوا و خدمات کاربردی خارج از قلمرو شبکه ملی اطلاعات بر اساس سند تبیین الزامات این شبکه است، لیکن تامین نیازهای ملی فضای مجازی، تحقق استقلال و کاهش وابستگی و مداخله بیگانگان در فضای مجازی کشور، مستلزم شکل گیری و پیشرفت تمامی لایه‏ ها، به ‏صورت همگن و هماهنگ است. این معماری با رویکردی جامع و خدمت‏ گرا [پاورقی 11] و با در نظرگرفتن سبد خدمات شبکه ملی اطلاعات، پاسخگوی نیازهای کنونی مندرج در اسناد بالادستی بوده و با نگاهی[پاورقی 12] به فناوری ‏های آینده[پاورقی 13]، زمینه توسعه و مزیت ‏بخشی برای زیست بوم خدمات و محتوای اسلامی - ایرانی را ایجاد خواهد کرد.
اجزای شبکه ملی اطلاعات در دو بخش زیرساخت و خدمات شبکه ملی اطلاعات در جدول شماره 1 ارایه شده است. مرکز ملی فضای مجازی موظف است با همکاری وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات مدل مفهومی، نمایه معماری فنی و اجزای شبکه ملی اطلاعات را متناسب با نیاز و تحولات فناورانه و ملاحظات حکمرانی در دوره های زمانی دوساله و در چارچوب اهداف این سند بازنگری کند.
شکل شماره 1 - مدل مفهومی فضای مجازی کشور
شکل شماره 2 - نمایه معماری فنی شبکه ملی شکل 1 و 2

11 - Service Oriented

12 - Perspective

13 - Future technologies

ماده 4- اجزای شبکه ملی اطلاعات
اجزای شبکه ملی اطلاعات در دو بخش زیرساخت و خدمات شبکه ملی اطلاعات در جدول شماره 1 ارایه شده است. مرکز ملی فضای مجازی موظف است با همکاری وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات مدل مفهومی، نمایه معماری فنی و اجزای شبکه ملی اطلاعات را متناسب با نیاز و تحولات فناورانه و ملاحظات حکمرانی در دوره های زمانی دو ساله و در چارچوب اهداف این سند بازنگری کند.

جدول شماره 1 - اجزای شبکه ملی اطلاعات

ماده 5- اقدامات کلان و نگاشت نهادی
فهرست اقدامات کلان و نگاشت های نهادی مرتبط با اهداف عملیاتی شبکه ملی اطلاعات به شرح جدول شماره 2 است. اقدامات کلان و نگاشت نهادی برای تحقق اهداف عملیاتی خدمات کاربردی و محتوا، در چارچوب تقسیم کار مرکز ملی فضای مجازی خواهد بود.

جدول شماره 2- اقدامات کلان و نگاشت نهادی شبکه ملی اطلاعات

دریافت فایل پی‌دی‌اف