صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1402/06/09
برگزار شده توسط: استان آذربایجان شرقی/ شهر تبریز
موضوع
ارث بری زوجه از وجه المصالحه مورد توافق اولیاء دم
پرسش
در جریان قتل یک شخص که وراث او پدر، مادر و همسر مقتول هستند، اولیای دم (والدین) با دریافت مابه‌ازای غیر مالی همانند ترک شهر محل سکونت، اعلام گذشت می‌کنند. با توجه به مواد 347 و 352 قانون مجازات اسلامی آیا زوجه از وجه المصالحه مورد توافق اولیاء دم، ارث می‌برد؟
نظر هیات عالی
نظریه قضات محترم شهر تبریز استان آذربایجان شرقی با این توضیح مورد تایید است که در فرضی که اولیای دم، قصاص نفس را به مال یا حق مالی مصالحه می‌کنند، مطابق ماده 352 قانون مجازات اسلامی، زوجه مقتول نیز از آن ارث می‌برد؛ اما اگر مصالحه به اقدامی غیر مالی مانند مصالحه به قطع عضو به جای قصاص نفس باشد، هرچند براساس عقیده برخی فقهای عظام، چنین مصالحه‌ای از منظر فقهی با استناد به مشروعیت صلح، رجحان عفو و وجوب حفظ نفس قابل قبول است، اما چون فاقد وصف مالیت است، مشمول حکم ارث‌بری زوجه نمی‌شود. بنابراین، تنها زمانی که وجه‌المصالحه، مال یا حق مالی باشد، زوجه در آن سهیم خواهد بود، و در سایر موارد، چون چیزی به ترکه افزوده نمی‌شود، حقی برای زوجه در این مصالحه ایجاد نمی‌گردد.
نظر اتفاقی
با توجه به صراحت ماده 352 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 زوجه از وجه‌المصالحه مورد توافق اولیای دم ارث برده و موضوع از نظر قانونی جای اختلاف ندارد. ولی اگر مصالحه به عمل یا اقدامی باشد که قابل تبدیل به مال و تقویم نباشد، خارج از بحث ارث خواهد بود. چرا که ماده 352 قانون مجازات اسلامی اشاره به حق مالی دارد.